ай
нижний
вăрман айĕ — подлесок
кăмака айĕ — подпечек
çăм айĕ — подшерсток
çурт айĕ — низ дома
ту айĕ — подножие горы
хапха айĕ — подворотня
хул айĕ — подмышка
хуран айĕ — кострище под котлом
ай кĕлет — нижний этаж сарая
ай пăл-тăр — нижний этаж сеней, подсенье
ача айĕ йĕпеннĕ — ребенок подмочил пеленки
алсиш
варежка и варежки
çăм алсиш — шерстяные варежки
алсиш çых — вязать варежки
хăрах алсиш çухалнă — одна варежка потерялась
арла
прясть
арланă çип — пряжа
çăм арла — прясть шерсть
арласа тултар — напрясть (много)
çип арлакан машина — прядильная машина
арламалли урапа — самопрялка
арлан
II. глаг.
прясться, выпрядаться
шултра çăм лайăх арланмасть — грубая шерсть плохо прядется
арман
мельничный
алă арманĕ — ручная мельница
вутлă арман — паровая мельница
кĕрпе арманĕ — крупорушка
механизациленĕ арман — механизированная мельница
çăм арманĕ — шерстобойка
çил арманĕ — ветряная мельница, ветряк
шыв арманĕ — водяная мельница
арман лаççи — 1) помещение мельницы 2) пристройка к мельнице (для хранения хлеба)
арман пĕви — 1) мельничная плотина, запруда 2) мельничный пруд
арман çунатти — 1) крылья ветряка 2) перен. вспыльчивый человек
арман таппи — подпор воды в мельничном пруду
арман урапи — мельничное колесо
арман чулĕ — жернов
арман хуçи — 1) хозяин мельницы 2) мельник
арман хӳри — правило ветряка (поворотное устройство)
арман авăрт — молоть муку
арман авăртакансем — помольщики
арман хуп — 1) остановить мельницу 2) запереть затвор мельничной плотины
Уй варринчи çил арманĕ ни авăрать, ни авăрмасть. — фольк. В чистом поле ветряная мельница не то мелет, не то нет.
бостон
бостон (паха йышши çăм пусма)
велюр
велюр (паха йышши çăм пусма е фетр)
габардин
габардин (çăм пусма)
гарус
гарус (çăм çиппи)
джерси
прил. и сущ.
джерси (çăм е пурçăн трикотаж)
джерси пальто — пальто джерси
йăпшака
1.
гладкий
ровный
йăпшака çăм — гладкая шерсть
калуш
галошный, калошный
çăм калуш — валяные калоши или галоши
тарăн калуш — глубокие калоши
атта калушпа тăхăн — носить сапоги с калошами
капан
I.
копна, стог
утă капанĕ — стог сена
ыраш капанĕ — копна ржи
капан вырăнĕ — стоговище
капан тĕпĕ — остожье, подстожье
капан шăччи— стожар
капан хыв — копнить, стоговать, метать стог
Пĕр капана пилĕк ĕне туртать. (Çăм арлани). — загадка Пять коров тянут сено из одной копны (Прядение шерсти).
укăлчаран тухрăм, утă çултан, улт ураллă капан ларттартăм — фольк. вышел за околицу и накосил столько сена, что сметали стог на шести настилах
кашне
кашне
çăм кашне — шерстяное кашне
кашне çых — надеть кашне
кофта
кофта, кофточка
алапа çыхнă çăм кофта — шерстяная кофта ручной вязки
пурçăн кофта — шелковая кофточка
нуски
разг.
носок и носки
носочный
ача нускийĕ — детские носочки
нейлон нуски — нейлоновые носки
çăм нуски — шерстяные носки
нуски çых— вязать носки
хăрах нуски таçта кайса кĕнĕ — один носок куда-то запропастился
плед
плед (пысăк ăшă тутăр, пĕркенчĕк)
çăм плед — шерстяной плед
пледпа чĕркен — закутаться в плед
пуловер
пуловер (çухасăр фуфайка)
çăм пуловер — шерстяной пуловер
пусма-тавар
текстильный, мануфактурный
çăм пусма-тавар — шерстяные ткани
пусма-тавар производстви — текстильное производство
рейтуз
рейтузы (çыхса тунă вăрăм йĕм)
çăм рейтуз — шерстяные рейтузы
рейтузпа çӳре — ходить в рейтузах
сирпĕн
2.
разлетаться, рассыпаться
кантăк чăлпар сирпĕнчĕ — стекло разлетелось вдребезги
тавралла хĕлхем сирпĕнет — искры сыплются во все стороны
Вăрман касаççĕ, турпасĕ сирпĕнмест. (Çăм касни). — загадка Лес рубят, а щепки не разлетаются. (Стрижка шерсти).
тап
II.
çăм тап — бить, чесать шерсть
çăм тапакан машина — чесальная машина, шерстобойка
тăк
3.
сбрасывать, ронять, лишаться чего-л.
çулçă тăк — ронять листья
йывăçсем çулçă тăкрĕç — деревья сбросили листву
йăптăх тăк — линять (о животных)
çăм тăк — линять (о животных)
тĕк тăк — линять (о птицах)
тăла
2.
онуча и онучи
пир тăла — портянки
çăм тăла — шерстяные онучи
тăла чĕрке — наматывать онучи
трико
1.
трико (çӳхе пусма)
костюмлăх çăм трико — шерстяное трико на костюм
тупă
II.
мяч
çăм тупă — мяч из шерсти (для игры в лапту)
фуфайка
1.
фуфайка (çамран çыхнă кĕпе)
çăм фуфайка — шерстяная фуфайка
хирлӳ
2.
струна (приспособление для битья шерсти)
çăм тапмалли хирлӳ — шерстобитная струна
чав
3.
теребить, чесать, расчесывать
сӳс чав — расчесывать кудĕль
чавнă çăм — чесаная шерсть
чăптан
закутываться, тепло одеваться
çăм тутăрпа чăптан — закутаться в шерстяную шаль
шевиот
текст.
шевиот (çемçе çăм пусма)
шлепкеллĕ
1.
в какой-л. шляпе
çăм шлепкеллĕ старик — старик в войлочной шляпе
штоф
текст.
штоф (çирĕп пурçăн е çăм пусма)
ялккас
2.
шляпа (домашней работы)
çăм ялккас — войлочная шляпа
çăм
1.
шерсть
çăм
шерстяной, шерстный
шерсто-
вĕтĕ çăм — тонкая шерсть
йăптăх çăм — шерсть-линька
кăчкă (луток) çăмĕ — поярок
кĕрхи çăм — шерсть осенней стрижки
сурăх çăмĕ — овечья шерсть, руно
таптарман çăм — нечесаная шерсть
яшăркка çăму — грубая шерсть
çăм айĕ — подшерсток
çăм алсиш — шерстяные варежки
çăм арманĕ — шерстобойня
çăм витĕм — шерстный покров
çăм кĕнчеле — шерстяное прядево
çăм кĕпе-йĕм — шерстяное белье
çăм костюм — шерстяной костюм
çăм перчи — шерстинка
çăм пусма — шерстяная ткань, шерсть
лавсанлă çăм пусма — шерсть с лавсаном
çăм çиппи — шерстяная пряжа, шерстяные нитки
çăм тала — суконные онучи
çăм тутăр — шерстяной платок
çăм япаласем — шерстяные изделия
çăм арла — прясть шерсть
çăм арлакан хапрăк — шерстопрядильная фабрика
çăм кас — стричь шерсть
çăм ил — стричь шерсть
çăмран çых — вязать из шерсти
çăм тап — бить шерсть
çăм тапакан —шерстобит
çăм таптар — отдавать шерсть в обработку
çăм чав — чесать, чистить шерсть (вручную)
çăм тăк — линять (о животных)
çăм
2.
валяный, войлочный
çăм калуш — валяные калоши
çăм шлепке — войлочная шляпа
çăм
3.
волосы (на теле)
çип
нитяный
арланă çип — пряжа
йĕтĕн çиппи — льняная пряжа
капрон çиппи — капроновые нитки
кĕр çиппи — нитки для нитченок
кумă çиппи — нити основы
мулине çиппи — нитки мулине
пасар çиппи — фабричные нитки
пурçăн çип — шелковые нитки
пушкар çиппи — шпулечные нитки
синтетика çип — синтетическая пряжа
çăм çиппи — шерстяная пряжа
çĕлен çип — суровая нитка
ураççи çиппи, урлă çип — нитки для утка
шăрчăк çиппи — нитки в мотке
çип перчи — нитка, ниточка, нить
çип çăмхи — клубок ниток
çип ури — моток ниток
çип хутăрĕ — мотушка ниток
çип чăлха — нитяные чулки
йĕппе çип пек — как иголка с ниткой (неразлучны)
çип арла — прясть пряжу
çип арлакан хапрăк — прядильная фабрика
çип пĕвет — окрашивать пряжу
çип пăтла — лощить пряжу (чтобы сделать ее скользкой при тканье)
çиппе туртса тух — сметать на живую нитку
Çинçе çипрен çăмха пулать. — погов. И из тонкой нити образуется клубок.
Çип ăçта çинçе, çавăнтан татăлать. — посл. где тонко, там и рвется.
çурхи
1.
весенний
çурхи ака — весенний сев
çурхи ĕçсем — весенние работы
çурхи сунар — весенняя охота
çурхи çăм — шерсть весенней стрижки
çăм
◊
çăм кайăк — диал. беркут
коверкот
коверкот (çӳхе çăм пусма)
Çавăн пекех пăхăр:
çăлтăрлă скат çăлтăрла çăлтăрлан çăлу « çăм » çăм çăмах çăм çиппи çăм çитти çăм арманĕ çăм атă