винтлă
1.
винтовой
винтлă домкрат — винтовой домкрат
винтлă çăра — винтовой замок
вискоза
вискоза (çип тумалли çăра вещество, целлюлоза)
глицерин
мед., тех.
глицерин (çăра пылак шĕвек)
замок
замок (пăшал е тупă затворĕ) (см. çăра)
ирĕлчĕк
1.
раствор
тăвар ирĕлчĕкĕ — раствор соли
çăра ирĕлчĕк — крепкий раствор
шĕвĕ ирĕлчĕк — слабый раствор
калча
1.
всходы
кĕрхи калча — всходы озимых
кĕр калчи — всходы озимых
çуртри калчи — всходы яровых
калча сăмси — росток
калча питĕ çăра — всходы очень густые
калчасене апатлантар — вести подкормку посевов
кил
домашний, семейный
тăван кил — родной дом
кил адресе — домашний адрес
кил ăшчикки — интерьер, внутренность дома
кил пуçĕ — глава семьи
кил хуçи — хозяин дома
кил хуçи хĕрарăм — домохозяйка
килте ĕçлекен — домработница
килĕ-килĕпе — целыми домами, целыми семьями
киле вĕрент — приваживать к дому
килте лар — сидеть дома, домоседничать
килтен сивĕн — отбиться от дома
килшен тунсăхла — скучать по дому
киле кĕр — 1) войти в дом 2) быть принятым в дом зятем (мужем), войти зятем (мужем)
киле кĕрт — 1) впустить в дом 2) принять в дом зятем (мужем)
килте пур-и? — есть кто-нибудь дома?
килтен çыру илменни нумай пулать — из дома давно не было писем
Хăнара лайăх, килте тата лайăхрах. — посл. В гостях хорошо, а дома лучше.
Вĕрмест-тумасть, киле çын кĕртмест. (Çăра). — загадка Не брешет, не лает, а в дом никого не пускает. (Замок).
купта
3.
остов замка
çăра купти — остов висячего замка
ликер
ликер (çăра пылак эрех)
мастика
мастика (çăра имçам)
маç
1. мед.
мазь
ихтиол маçĕ — ихтиоловая мазь
çăра мазь— густая мазь
цинк маçĕ — цинковая мазь
мазьпа сĕрĕн — натереться мазью
нитроглицерин
хим.
нитроглицерин (взрывчатка тата эмел тума каякан çăра шĕвек)
пăрăмлă
спиралеобразный, винтовой, витой
пăрăмлă çăра — винтовой замок
питĕрĕн
возвр. и страд.
1.
запираться, закрываться, быть запертым, закрытым
çăра иккĕ пăрса питĕрĕнет — замок запирается на два оборота
ку алăк питĕрĕнсе тăмасть — эта дверь никогда не закрывается на замок
пылчăк
грязно
çăра пылчăк — густая грязь
çыпçăнакан пылчăк — липкая грязь
шăвĕ пылчăк — жидкая грязь
пылчăк çăр — месить грязь, идти по грязи
чĕркуççи таран пылчăк — грязи по колено
урамра питĕ пылчăк — на улице очень грязно
раствор
1.
растовор
спиртлă раствор —спиртовой раствор
çăра раствор — концентрированный раствор
тăраннă раствор — насыщенный раствор
см. ирĕлчĕк
сурчăк
слюнный
çăра сурчăк — мокрота; харкотина прост.
сурчăк сирпĕтсе калаç — говорить, брызгая слюной
вăл юнлă сурчăк сурать — он харкает кровью
апат шăрши сурчăк килтерет — запах пищи вызывает обильное слюноотделение
упа сурчăкĕ пек çумăр — мелкий, моросящий дождь (букв. дождь, подобный медвежьей слюнĕ)
сыхла
2.
охранять, стеречь, сторожить, караулить
пахча сыхла — сторожить сад
сыхлакан объект — охраняемый объект
Тимĕр йытă кил сыхлать. (Çăра). — загадка Железная собака дом сторожит. (Замок).
тĕтĕм
дымовой
пӳçĕ тĕтĕм — горький, едкий дым
çăра тĕтĕм — густой дым
кăвайт тĕтĕмĕ — дым костра
пирус тĕтĕмĕ — папиросный дым
тĕтĕм карри — дымовая завеса
тĕтĕм мăрйи — дымовая труба
тĕтĕм шăрши — зăпах дыма, гарь
тĕтĕм кăлар — 1) выпускать дым (в окно, в дверь), проветривать 2) дымить (напр. о печке)
пулла тĕтĕм çаптар — прокоптить рыбу
тĕтĕм куçа çиет —дым ест глаза
ял çийĕн тĕтĕм мăкăрланать — над деревней клубится дым
Вут-кăварсăр тĕтĕм тухмасть. — посл. Дыма без огня не бывает.
тĕтре
1.
туман
çăра тĕтре — густой туман
тĕтре йăсăрланса хăпарать — туман клубится
ял тĕтрепе хупланнă — деревня скрылась в тумане
уç
2.
отпирать, отворять
пӳлĕм уç — отпереть комнату
çăра уç — отпереть замок
уçă
2.
отпертый, незапертый
çăра уçă — замок отперт
уçăл
2.
отпираться, отворяться
çăра ниепле те уçăлмасть — замок никак не отпирается
хăйма
1.
сливки
сметана
çăра хăйма — густая сметана
тутлă хăйма — свежие сливки
хăйма пух — снимать сливки
хăймине уйăрнă сĕт — обрат, обезжиренное молоко
хăймине пуçтарнă сĕт — снятое молоко
салата хăймапа юр — заправить салат сметаной
хăяхлăх
место, изобилующее осокой
заросли осоки
çăра хăяхлăх — густые заросли осоки
чей
чайный
çăра чей — крепкий чай
çăка чейĕ — липовый чай
пĕр стакан чей — стакан чая
чей кашăкĕ — чайная ложка
чей курки — чайная чашка
чей сервизĕ — чайный сервиз
чей чашăкĕ — чайное блюдечко
шалтан
изнутри
алăка шалтан питĕр — запереть дверь изнутри
шалтан питĕрмелли çăра — внутренний замок
шалтан шала — все глубже и глубже
вăрмана шалтан шала кĕрсе пыр — все дальше углубляться в лес
шыв
6.
обычно с определяющим словом
раствор, жидкость
амиак шывĕ — аммиачная вода (удобрение)
мăшкăлтăк шывĕ — помои
супăнь шывĕ — мыльный раствор
çăра шыв — пойло (для скота)
çĕве шывĕ — сыворотка
тăпăрчă шывĕ — сыворотка
тăвар шывĕ — рассол
юн шывĕ — 1) сукровица 2) мед. сыворотка
çăп-çăмăл
1.
очень легкий, легонький, легенький, легкий-прелегкий
çăп-çăмăл çунашка — легенькие санки
çăп-çăмăл
3.
очень легко, без труда
унта çăп-çăмăлах чупса çитетĕп — я очень легко добегу туда
çăп-çăмăллăн
очень легко, легче легкого
хама çăп-çăмăллăн туятăп — я чувствую себя очень легко
çăп-çăра
очень густой, густой-прегустой
çăп-çăра
очень густо, густо-прегусто
çăп-çăра пылчăк — густая-прегустая грязь
чустана çăп-çăра çăр — замесить тесто густо-прегусто
çăра
замочный
акăлчан çăри — английский замок
алăк çăри — дверной замок
йывăç çăра — деревянный замок (на дверях амбара)
кĕлет çăри, мăн çăра — амбарный замок
шалти çăра — внутренний замок
çăра пĕкки — дужка замка
çăра шăтăкĕ — замочная скважина
çăрапа питĕрсе ил — закрыть на замок
Сӳс кĕлетĕн курăс çăра. (Михĕпе çыххи). — загадка У пенькового амбара мочальный замок. (Мешок с завязкой).
çăра
густо, часто, плотно
çăра вăрман — густой лес
çăра курăк — густая трава
çăра çӳç — густые волосы
çăра шăллă тура — частый гребешок
калча çăра шăтнă — всходы поднялись густо
халăх çăра пурăнакан вырăн — густонаселенная местность
çăра
густо
çăра ирĕлчĕк — насыщенный раствор
çăра пылчăк — вязкая грязь
çăра сĕт — густое молоко
çăра чей — крепкий чай
чустана çăра çăр — густо замесить тесто
çăра
3.
густой, плотный (о газе и т. п.)
çăра пăс — густой пар
çăра тĕтре — плотный туман
атмосферăн çăра сийĕсем — плотные слой атмосферы
çăрăлчăк
грязный
çăра çăрăлчăк — густое месиво
çăрăлчăк çул — грязная дорога
çанталăк çăрăлчăк тăрать — стоит распутица
çăра
◊
çăра шыв — 1) помои 2) пойло, болтушка (для скота)
Çавăн пекех пăхăр:
çăнчăр çăп çăп-çăмăл çăп-çăмăллăн « çăп-çăра » çăп-çавра çăп-çаврака çăпăх Çăпал çăпала