Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

облава

облава (хуптĕрлесе илни)
облава ту — производить облаву
облавăна лек (çаклан) — попасть в облаву

çаклан

1.
цепляться, зацепляться
повисать
туратран çаклан — зацепиться за сучок
çакланса лар — 1) зацепиться за что-л. 2) сцепиться
икĕ çуна çакланса ларнă — сани сцепились

çаклан

2.
браться, хвататься, цепляться
машинăран çаклан — цепляться за машину
хулран çаклан — браться под руки

çаклан

3.
подворачиваться, попадать в руки
алла мĕн çакланнă — что под руку попало

çаклан

4.
попадаться, быть пойманным, захваченным
вăрăпа çаклан — попасться на воровстве
капкана çаклан — попасться в капкан
тыткăна çаклан — попасть в плен
тăшман ункăна çакланнă — враг очутился в кольце

çаклан

5.
попасть куда-л., оказаться, очутиться где-л.
туя çаклан — попасть на свадьбу
эсир кунта мĕнле килсе çакланнă? — как вы здесь очутились?

çаклан

6. разг.
доставаться, выпадать, приходиться на долю
чи пысăк тӳпи ăна çакланчĕ — самая большая доля досталась ему
паян дежурство сана çакланчĕ — сегодня дежурить выпало тебе

çаклан

7.
задевать, трогать, затрагивать, касаться
пире пĕлĕт хĕрри çакланчĕ — грозовая туча задела нас краем
ку сăмахсем сире те çакланаççĕ — эти слова касаются и вас

çаклан

8.
приставать, прицепляться прост. (о болезни)
мана ӳслĕк çакланчĕ — ко мне пристал кашель
грипп çакланасран асăрханăр — остерегайтесь гриппа

çаклан

9.
случаться, происходить
инкек çакланчĕ — случилась беда

çаклантар

1.
понуд. от çаклан 2.

çаклан

◊
чĕлхи çакланать — у него язык заплетается
хыçран çакланса çӳре — таскаться следом

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

çаклан

зацепиться, попасться
остаться повешенным

Чăваш сăмахĕсен кĕнеки

çаклан

(с'алан), зацепиться. Сюгал-Яуши. Пусма ман туратран çакланса çурла кайнă. || Приставать, привязаться. N. Мĕн усал килсе çакланасси пур мана? N. Темĕскер пулчĕ мана, эпĕ халччен чирлеменччĕ, пуç ыратат, шăмă-шакă ыратат, темĕскер çакланчĕ, тесе калат, тет. ЧС. Сунас пулман кăна (лошади), пĕр-пĕр урăх чир çакланнă пулĕ, терĕ. Кан. Лаша çумне тепĕр лаша çакланса пынă вĕсемпе. N. Чуна мĕн çакланмас. || Впасть. N. Эпĕ хуйхăпа асапа çаклантăм. || Попасть. N. Çĕркĕ патшанăн туй пулнă та, çавăльте çакланмарăм-и-ха (не попала ли туда), тесе калат, тет, тилли. Баран. 56. Иккĕш анчах шыва çакланайман, çыранран тӳрех лаши-мĕнĕпе чул çине персе аннă. Юрк. Эсĕ кунта мĕн ĕçпе çаклантăн? Ib. Тамăка çакланнă çынсем иккĕн, ĕлĕк пĕрле тус пулса пурăннăскерсем, пĕр-пĕринпе тĕл пулсан, тытăннă савăнса калаçма. Ib. Унта пĕр вырăна (должность) çаклансан, çавăнта слушит тăва пуçлат. Ib. Ăнсăртран мана çакланчĕ те, халĕ те пулин ман çумра кушак çури пек йăпанса пурăнат. Ib. Тутар арăмĕ утилни (удельный) вăрманне вăрттăн каснă чухне ăнсăртран вăрман хуралçине çакланат. Ib. Эпир ниепле те судья камĕрне çакланаймастăпăр, тархашшăн епле çакланмаллине каласа парсамччĕ. N. † Тевет, тевет, тиетĕр, тевет сире çакланмас; сарă хĕр, сарă хĕр, тиетĕр, сарă хĕр сире çакланмас. Дик. леб. 44. Епле эсĕ кунта килсе çаклантăн, чипер хĕрĕм? || Попасться. N. Опана çакланнă. Попался медведю. Якейк. Етменти Йăван çăрккаç плотнă çакланнă (= тытăннă). Орау. Пĕрмай пурнать халĕ, çакланмаçть. Пока ему все сходит с рук. Б. Яуши. † Карăш йăви картара, карăш пычĕ — çакланчĕ. || Чувствоваться. N. Хура вăрман урлă каçнă чух пăчăр тупрăм; пăчăрĕ çуна çине кĕреймерĕ, хул хушшине çакланмарĕ. (Шутка). || Выпасть. Альш. Малтан аслине çакланат, тет, сыхлама. || Заплетаться. Орау. Чĕлхи-çăвар пĕртте çакланмаçть ку çынăн (ловко говорит), кам-ши вăл? || Проникать, вливаться. Юрк. Вырăс чĕлхине çакланнă чăваш сăмахĕсем.

çаклантар

(-дар), понуд. ф. от çаклан. Янорс. Лашуна лайăх тыт, ан çаклантар çынсене.

çеклен

сцепиться, зацепиться. См. çаклан. Чураль-к. Турата çекленнĕ. Зацепился за крюк. || Попасться. В. Олг. Эс ме тататăн ман омлая? Хăнча полсан та çекленетĕн, асту!

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

попасть

глаг. сов.
1. в кого, во что лек, тив, лектер, тиверт; попасть в цель тĕл лектер
2. лек, çаклан, пырса тух, кĕрсе ӳк; волк попал в капкан кашкăр капкана çакланнă; Как ты сюда попал? Мĕнле лекнĕ эсĕ кунта?
3. лек, тив; мальчику попало за баловство ачана ашкăннăшăн лекрĕ ♦ как попало мĕнле килчĕ çапла; где попало ăçта килчĕ çавăнта; кто попало кам лекнĕ çавă, кирек кам

попасться

глаг. сов.
1. лек, çаклан; попасться на краже вăрăпа лек
2. тĕл пул; попасться на глаза куç тĕлне пул

цепляться

глаг. несов.
çаклан, çакăн, çатăрла; цепляться за руку алла çатăрласа тыт

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

зацепиться

-цеплюсь сов. çаклан, ҫаклат.

цепляться

, -яюсь за что несов. çыпăç, çыпçăн, çаклан, ярса тыт.

Вырӑсла-чӑвашла словарь (1971)

влипнуть

сов. 1. çыпçăнса лар; 2. прост. лек, çаклан; влипнуть в неприятное дело ырă мар ĕçе çаклан.

задеть

сов. кого-что 1. (коснуться, зацепить) сĕртĕн, перĕн, лек, лектер, çаклан; сетка задела за сучок сетка туратран çакланчĕ; задеть ногой за порог алăк янахĕнчен такăн; 2. (коснуться в разговоре) асăнса ирт; 3. перен. (возбудить чувство, затронуть) тив, тиврет; ыраттар; задеть самолюбие кăмăла хуç; его слова сильно задели меня унăн сăмахĕсем манăн чуна кайса тиврĕç; 4. перен. разг. (обидеть, оскорбить) кӳрентер, пăшăрхантар; ◇ задеть за живое см. живой.

закинуться

сов. 1. (зацепиться, накинуться) çаклан, çакланса лар, çаклатса ил, касмăкласа ил; верёвка не закинулась на шею лошади вĕрен лаша мăйне саклатса илеймерĕ; 2. (откинуться) каçăрăл, хыçалалла (е каялла) кай; голова ребёнка закинулась ача пуçĕ каçăрăлса кайнă; 3. (броситься в сторону — о лошади) хирĕнсе пыр, аяккалла туртăнса пыр.

застегнуться

сов. 1. (стать застёгнутым) тӳмелен, çаклан; 2. (застегнуть на себе одежду) тӳмеле, çаклат; застегнуться на все пуговицы пур тӳмисене те тӳмеле.

засыпаться

сов. 1. (попасть внутрь) кĕрсе тул; песок засыпался за воротник суха айне хăйăр кĕрсе тулчĕ; 2. (покрыться, наполниться) витĕн, витĕнсе лар; тул, тулса лар; дорога засыпалась сухими листьями çул типĕ çулçăпа витĕннĕ; 3. прост. (попасться, быть уличённым) çаклан, лек (инкеке); 4. разг. (обнаружить незнание) такăн; путлан; он засыпался на экзамене вăл экзамен параймарĕ.

затесаться

сов. прост. хĕсĕнсе (е шăвăнса) кĕр, шăтарса кĕр; пырса кĕр, килсе кĕр (е тух, лек, çаклан).

зацепиться

сов. 1. (задеть за что-л.) çаклан, çакланса лар; зацепиться за гвоздь пăтаран çаклан; 2. разг. (ухватиться, уцепиться) çатăрласа тыт, ярса тыт (е ил).

история

ж. 1. истори; законы истории истори законĕсем; история древнего мира авалхи тĕнче историйĕ; история страны çĕршыв историйĕ; урок истории истори урокĕ; 2. (развитие) истори, аталану; история русского языка вырăс чĕлхи историйĕ; 3. разг. (происшествие) истори, пулни-иртни, ĕç; невероятная история тĕлĕнмелле ĕç; рассказывать разные истории пулни-иртнисем çинчен каласа пар; 4. разг. (неприятность) мыскара, тамаша, харкашу; вот так история! ак тамаша!; попасть в историю çаклан (ырă мар ĕçе); ◇ история болезни чир историйĕ.

коготь

м. 1. кача, чĕрне (кайăксен, хăшпĕр чĕрчунсен); 2. мн. когти спец. кача; обломать когти кому-л. сăннине хуç; показать свои когти çиллӳне палăрт; быть в когтях кого-л., попасть в когти к кому-л. серепене лек, танатана çаклан.

лапа

ж. ура лаппи, ура; медвежья лапа упа ури; ◇ попасть в лапы к кому-л. алла çаклан, алла лек.

попасть

сов. 1. в кого, во что, чем лек, тив, вăрăн, лектер, тиверт; попасть в цель тĕл лектер; в глаз попала соринка куçа çӳп кĕчĕ; (он) не смог попасть тивертеймерĕ; 2. (очутиться, оказаться) кĕрсе ӳк, лек, кур, çаклан; пул; попасть в беду инкеке лек; попасть в плен тыткăна лек; попасть подо что-либо аяла пул; попасть в затруднительное положение хĕсеке юл; 3. во что, на что лек, çаклан, пул; попасть на спектакль спектакле лек; 4. прост. (попасться) тĕл пул; попасть навстречу тĕл пул; 5. безл., кому-чему, разг. лек, тив, пул; уж попадёт ему когда-нибудь! пĕр те пĕр лекĕ-ха ăна!; берегись, попадёт тебе! пулать ак сана, асту!; ◇ где попало ăçта килчĕ унта; откуда попало ăçтан килчĕ унтан; что ни попало мĕн (е кам) килчĕ вăл; куда попало ăçта килчĕ унта; как попало мĕнле килчĕ çапла; попасть на глаза куç тĕлне пул; попасть в руки алла кĕр; чем (ни) попадя ал айне мĕн лекнĕ çавăнпа; попасть пальцем в небо тĕлсĕр персе яр; вожжа под хвост попала хӳри айне тилхепе лекнĕ.

попасться

сов. 1. çаклан, лек; попасться в воровстве вăрăпа çаклан; ага, попался! аха, лекрĕн!; попасться в капкан капкана çаклан; 2. кому, разг. (встретиться) куç тĕлне пул.

пристать

сов. 1. к кому-чему и без доп. çыпçăн, çыпăç, лар, сырăн, сăр, сăрса ил; краска плохо пристала сăрă лайăх ларман; к платью пристала грязь кĕпене пылчăк çыпçăннă; 2. к кому, разг. (о болезни) ер, тив, çыпçăн, çаклан; пристал кашель ӳслĕк ернĕ; болезнь пристала чир çакланчĕ; 3. к кому-чему, разг. (обращаться с просьбами, надоедать) çулăх, çыпçăн, тапăн, йӳтет, хупла; к нему пристал какой-то человек ун çумне темле çын çыпăçнă; пристать с вопросами ыйту парса хупла; что ты пристал ко мне? мĕн эсĕ ман çума çулăхрăн?; 4. к чему и без доп. (причалить — о судах) пырса (е çитсе, килсе) чарăн (карап-кимĕ); 5. (примкнуть, присоединиться) ер, пырса ер, илен, ерсе пыр; корова пристала к чужому стаду ĕне ют кĕтĕве ернĕ; не пристало вам так говорить сире апла калани килĕшмест.

прицепиться

сов. 1. (прикрепиться) çаклан, кăкарăн, çыпçăн; 2. (пристать к чему-л.) çаклан, çыпçăн, тирĕн; репейник прицепился к одежде тумтире куршанак çыпçăннă; 3. перен. разг. (о болезни) ер, çаклан (чир); 4. перен. разг. (придраться) çыпçăн, çулăх (кам-мĕн çумне).

путаться

несов. 1. çыхлан, аркан, пăтран, арпаш, чăхлан; 2. разг. (сбиваться) пăтран, пăтрашса (е пăтранса) кай, пăтраштарса яр; мысли путаются шухăшсем пăтранаççĕ; 3. в чём (цепляться за что-л) çаклан, çыхлан; 4. во что, разг. (вмешиваться) çыхлан, хутшăн; ◇ путаться в ногах (или под ногами) чăрмантарса çӳре.

сцепиться

сов. 1. чем и без доп. çаклан, çыхăн, кăкарăн, çыпçăн; сани сцепились çунасем çакланса ларчĕç; 2. перен. (соединиться) пĕрлеш, çыхăн; 3. разг. (схватиться в драке, вступить в спор) тытăç, тытăçса ӳк, çыхланса ӳк; собаки сцепились йытăсем çыхланса ӳкрĕç.

цепляться

несов. 1. за кого-что çаклан, перĕн; тыт; цепляться за гвоздь пăтаран çаклан; цепляться за подол аркăран çаклан (е ярса ил); 2. за что, перен. разг. хăварма тăрăш, хăварасшăн пул, уйрăласшăн ан пул; жадно цепляться за жизнь пурнăçран уйрăласшăн ан пул; цепляться за мелочи пур-çукшăн чĕрре кĕр.

щи

мн. купăста яшки; кислые щи йӳç купăста яшки; мясные щи ашлă купăста яшки; ◇ попасть как кур во щи (инкеке) лек, çаклан.

Чăвашла-вырăсла фразеологи словарĕ

Алла кĕр

Алла кĕр [лек, çаклан] попадать [попадаться] / попасть [попасться] в руки кого, чьи.
Анчах çĕрĕ ӳсмен, ӳсме мар, вăл кулаксен, помещиксен аллине кĕрсе пырса, çулсерен чакса пынă. Н. Патман. Кĕске пурнăçĕнче вăл икĕ хуçа аллине лекнĕ. К. Чулкаç. Çул çинче унта та хăрушă пулма тивĕç, тавраран çаврăнса каятăп та никам аллине те çакланмастăп темелли çук. К. Турхан.

Вăлтана çаклан

Вăлтана çаклан попадаться / попасться [пойматься] на удочку, идти [поддаваться] / пойти [поддаться] на удочку.
Американецсем Джонсона юриех совет спортсменĕн хăвăртлăхне улăштарма хушнă иккен. Эпĕ çав 4 ултав вăлтине çакланнă. А. Игнатьев.

Капкăна çаклан

Капкăна çаклан попадать / попасть в ловушку [в западню] кого, чью.
[Иван:] Çаклантăн, йытă, капкăна! Ăçта çӳрет леш икĕ таркăн? Халех кала, хăш вырăна Эс вĕсене шанса хăвартăн? С. Шавли.

Танатана çаклан

Танатана çаклан [кĕр] попадать [попадаться] / попасть [попасться] в сети (в сеть).
Пĕлсех: янки аллине лексен, Ан шухăшла çăлăнасси çинчен. Пĕлеççĕ çамрăк паттăрсем ăна, Çапах çакланчĕ Лий танатана. Уйăп М. Кантюк папай та, Нямаçĕ те — иккĕш икĕ усал... Ан кĕр вĕсен танатине. Н. Илпек. Чингиз танатине çаклантăм эпĕ Хам айăппа. Я. Ухсай.

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

лăпкăлăх

п.п. Хастарлăха çухатни; сӳрĕклĕх, мăранлăх. Шел, хăшĕ-пĕрисем ... лăпкăлăх тыткăнĕнчен тухасшăн мар курăнать. К-н, 1979, 18 /, 8 с. Мехколонна начальникĕ пулнă Г.Матвеев лăпкăлăх серепине кĕрсе ӳкнĕччĕ. К-н, 1985, 20 /, 9 с. Çын хăй мĕнле пурăннипе килĕшме пуçлать иккен, хăй çине лăпкăлăх чирне утлантарать. А.Емельянов, 1990, 219 с. — лăпкăлăх ытамне çаклан (Я-в, 1967, 7 /, 28 с.); лăпкăлăх тапхăрĕ (Х-р, 15.06.1993, 2 с.).

Çавăн пекех пăхăр: