сав
2.
ласкать, миловать, нежить, голубить
куçпа пăхса сав — ласково, любовно смотреть
савса çитĕнтер — взлелеять
хĕвел савса пăхать — ласково греет солнце
тухăçлă
1.
высокоурожайный, высокопродуктивный
тухăçлă выльăх — высокопродуктивный скот
тухăçлă лаптăк — высокоурожайный участок
пысăк тухăçлă тырпул çитĕнтер — вырастить высокий урожай хлебов
тымарçимĕç
корнеплодный
выльăх апачĕлĕх тымарçимĕç — кормовые корнеплоды
тымарçимĕç çитĕнтер — выращивать корнеплоды
хĕр
дочерний
хĕрĕм — доченька (моя)
(сан) хĕрӳ — твоя дочь
(ун) хĕрĕ — его (ее) дочь
тăван хĕр — родная дочь
хĕр çури — падчерица
хĕр ывăлĕ — внук по дочери
хĕрĕн хĕрĕ — внучка по дочери
хĕр пар — выдать дочь замуж
хĕр çитĕнтер — вырастить дочь
Хĕрĕме каланине кинĕм илттĕр. — посл. Свекровь дочку бранит— невестке наука .
çитĕнтер
1.
растить, выращивать, взращивать
калча çитĕнтер — вырастить рассаду
сухал çитĕнтерсе яр — отрастить бороду
сатсем çитĕнтер — взращивать сады
акса çитĕнтер — взрастить, возделать
çитĕнтер
2. перен.
растить, выращивать
воспитывать
вĕрентсе çитĕнтер — воспитать
ачасене ӳстерсе çитĕнтер — вырастить детей
çамрăк ăру çитĕнтер — растить молодую смену
çитĕнтер
понуд. ф. от гл. çитĕн, вырастить. N. Улма йывăççисем сыпса çитĕнтерме, пыл хурчĕсем пăхма, выльăх-чĕрлĕх пăхма вĕренетчĕç. Сĕт-к. † Эпĕр туя кайман-и, инке илсе килмен-и? Отмăл копа айĕнчен олталаса клартăмăр, çитмĕл копа айĕнчен çитĕнтерсе килтĕмĕр. Кумак-к. Аттепе анне мана пĕчĕккĕ чухне вăй çитнĕ таран аван ӳстерсе çитĕнтернĕ.
вырастить
глаг. сов.
ӳстер, çитĕнтер, пăхса ӳстер, ӳстерсе çитĕнтер; вырастить дерево йывăç лартса ӳстер; они вырастили троих детей вĕсем виçĕ ача ӳстерсе çитĕнтернĕ
воспитать
сов. 1. кого (вырастить) пăхса (е вĕрентсе) ӳстер; воспитать семерых детей çичĕ ача пăхса ӳстер; 2. кого-что (повлиять в каком-л. отношении) вĕрент, аталантар (шухăш-туйăма, ăстăна); воспитать борцами за свободу ирĕклĕхшĕн кĕрешме вĕрент; воспитать уважение к старшим аслисене хисеплеме вĕрент; воспитать любовь к труду ĕçе юратма вĕрент; 3. кого-что (растения, животных) ӳстер, çитĕнтер, хăнăхтар.
вскормить
сов. кого 1. (кормя, вырастить) тăрантарса (е çитерсе) ӳстер; вскормить ребёнка грудью ачана кăкăр ĕмĕртсе ӳстер; 2. (вырастить, воспитать) пăхса ӳстер, çитĕнтер; вскормить семерых детей çичĕ ача пăхса ӳстер.
вспоить
сов. кого 1. сĕтпе ӳстер, сĕт çитерсе çитĕнтер; вспоить телёнка пăрăва сĕтпе ӳстер; 2. разг. (вырастить, воспитать) пăхса ӳстер, çитĕнтер.
выкормить
сов. кого ӳстер, çитĕнтер, пăхса ӳстер; выкормить четверых детей тăватă ача пăхса ӳстер.
вырастить
сов. кого-что ӳстер, çитĕнтер, пăхса ӳстер; вырастить трёх сыновей виçĕ ывăл пăхса ӳстер; вырастить кадры кадрсем хатĕрле.
выходить
сов. разг. 1. кого (больного) сыват, чĕрт, чир-чĕртен сыват (е тăрат), ура çине тăрат; 2. кого-что (воспитать, вырастить) пăхса ӳстер, çитĕнтер; выходить приёмных детей усрав ачасене пăхса ӳстер; выходить отличного коня пит лайăх ут ӳстер.
нарастить
сов. что. разг. çитĕнтер, ӳстер, хуш; нарастить мускиулы ӳт хуш; 2. (удлинить) хуш, сып, хушса (е сыпса) вăрăмлат; нарастить верёвку вĕрене сыпса вăрăмлат.
отрастить
сов. что ӳстер, çитĕнтер, ӳстерсе яр; отрастить бороду сухал ӳстерсе яр.
подрастить
сов. кого-что ӳстер, çитĕнтер.
растить
несов. 1. кого (воспитывать) ӳстер, пăхса ӳстер, çитĕнтер, пăхса усра; 2. что (выращивать) ӳстер, çитĕнтер, чĕрт; растить цветы чечек ӳстер; 3. кого-что, перен. ӳстер, çитĕнтер; растить кадры кадрсем çитĕнтер.
куккурус
п.в. Капмар пучахлă, çӳллĕ те тачка туналлă пулакан ӳсен-тăран тата унăн сарă та шултра вăрри; кукуруза. Çакăн чухлă вăй хурсан, юратса ĕçлесен, мĕншĕн çитĕнмĕ вăл кукурус. Хв. Уяр, 1965, 114 с. Н.Волкова ... куккурусăн 250 сортне мĕнле сăнани çинчен тĕплĕн каласа пачĕ. Х-р, 19.01.1999, 1 с. Куккуруспа соя — комбикорм завочĕсене, рис — халăха сутма. ХС, 1999, 19 /, 1 с.
— куккурус вăрлăхĕ (Г.Краснов, 1979, 123 с.); куккурус анисем (И.Шордан, 1985, 188 с.); кукурус ак (Х-р, 3.08.1993, 3 с.); куккурус çитĕнтер (Х-р, 8.06.1999, 4 с.); куккурус силосĕ (ХС, 1999, 31 /, 2 с.); куккурус çăнăхĕ (С-х, 2000, 36 /, 1 с.); куккурус çăвĕ (С-х, 2000, 37 /, 1 с.); куккурус çӳçи (С-х, 2001, 35 /, 3 с.);
— ВЧС, 1971, 309 с.; Ашмарин, VI, 267 с.
кукурус
п.в. Капмар пучахлă, çӳллĕ те тачка туналлă пулакан ӳсен-тăран тата унăн сарă та шултра вăрри; кукуруза. Çакăн чухлă вăй хурсан, юратса ĕçлесен, мĕншĕн çитĕнмĕ вăл кукурус. Хв. Уяр, 1965, 114 с. Н.Волкова ... куккурусăн 250 сортне мĕнле сăнани çинчен тĕплĕн каласа пачĕ. Х-р, 19.01.1999, 1 с. Куккуруспа соя — комбикорм завочĕсене, рис — халăха сутма. ХС, 1999, 19 /, 1 с.
— куккурус вăрлăхĕ (Г.Краснов, 1979, 123 с.); куккурус анисем (И.Шордан, 1985, 188 с.); кукурус ак (Х-р, 3.08.1993, 3 с.); куккурус çитĕнтер (Х-р, 8.06.1999, 4 с.); куккурус силосĕ (ХС, 1999, 31 /, 2 с.); куккурус çăнăхĕ (С-х, 2000, 36 /, 1 с.); куккурус çăвĕ (С-х, 2000, 37 /, 1 с.); куккурус çӳçи (С-х, 2001, 35 /, 3 с.);
— ВЧС, 1971, 309 с.; Ашмарин, VI, 267 с.
çитĕнтер
ӳстер. <..> эсир ĕçлесе асапланса тирпейлесе акнă тырă-пулă çине Хăйĕн пиллĕхне ярĕ, нӳрĕ парса, сывлăм ӳкерсе, çумăр çутарса сирĕн тырă-пулла хулăн çитĕнтерсе (ӳстерсе) парĕ [Поучения 1904:23].
Çавăн пекех пăхăр:
çитĕн çитĕннĕ çитĕннĕ ача çитĕннисен шкулĕ « çитĕнтер » çитĕнӳ çитĕнӳллĕ çитĕш çитар çитарма