Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

çанталăк

погодный
ăмăр çанталăк — пасмурная погода
лайăх çанталăкпа — по хорошей погоде, пока стоит хорошая погода
уяр çанталăк — ясная погода, ведро
çанталăк ăшăтрĕ — потеплело
çанталăк пăсăлчĕ — погода испортилась
çанталăк йĕпене кайрĕ — началось затяжное ненастье
çанталăка сăнакан станци — метеорологическая станция
Çанталăк çуллен пĕр килмест. — посл. Погода не бывает каждый год одинаковой. (соотв. По году и погода).
Çурхи çанталăк çур ăслă, кĕрхи çанталăк кĕтĕк ăслă. — погов. Весенняя да осенняя погода — с коротким умом (очень неустойчивая).

ăмăр

I.
подгрудок, грудь (животного)

ăмăр

подгрудный
ĕне ăмăрĕ — подгрудок коровы
сарлака ăмăрлă лаша — широкогрудый конь

ăмăр

II.

1.
пасмурный, хмурый, ненастный
ăмăр пĕлĕт — хмурое небо
ăмăр çанталăк — пасмурная погода

ăмăр

2.
тихий и теплый (о погоде после дождя)
ăмăр каç — тихий и теплый вечер

ăмăр

3.
сумрачный, угрюмый, мрачный перен.
сумрачно, угрюмо, мрачно
ăмăр кăмăл — мрачное настроение
ăмăр сăн-пит — сумрачный вид
вăл паян темле ăмăр курăнать — он сегодня какой-то угрюмый

Чăваш сăмахĕсен кĕнеки

кăвак сĕрĕм

помоха. Нюш-к. Где-то, вместо этого, говорят ăмăр.

амăр

pluvius caeli status, время склонное к дождю. Начерт. И. V. suspecta. Сомн. V. ăмăр.

ăмăр

(ы̆мы̆р), грудь животного. Книга для чтения 10. Шурă ăмăрне çулакаласа выртатчĕ. Лежала, облизывая свою белую грудь. N. Ăмăр, грудь животного. СПВВ. Ăмăр ― грудь у животных. Ч.С. Вара лашанăн ăмăрне, пĕççисене, чарисене хыпалакаласа пăхрĕ те: лаша акă ăçтан шыçăна пуçланă, тесе, лашанăн кайри чарине хыпаласа кăтартрĕ. СПВВ. ТМ. Ăмăр — выльăхăн мăйĕ айĕнче пырĕ тăрăх ашĕ усăнса çӳрет, çавна вара: ай-ай, ку выльăх таса, ăмралă! теççĕ. «Ăмăр» это свешивающаяся часть тела под шеей скотины, вдоль глотки. См. шăлкала.

ăмăр

время, склонное к дождю. Зап. ВНО. Ăмăр ― время, склонное к ненастью. Ib. Ăмăр, хăмăр çанталăк, время к ненастью, пасмурная погода. Çанталăк хăмăрланса тăрать. И. С. Степ. Ăмăр. М. П. Петров. Ăмăр — пасмурный (о погоде). Чертаг. Паян çанталăк ăмăртарах тăрать (пасмурновато). То же слово в Якейк. || Тихий (о погоде после дождя). Нюш-к. Ăмăр çĕр, ăмăр кун тесе, çăмăр çăвса чарăнсан, лăп çанталăк пулать; каçхине пулсан, ăмăр каç, теççĕ; кăнтăрла пулсан, ăмăр кун. СПВВ. Х. Ăмăр каç — пит ăшă каç, очень теплый вечер. Паас. Çанталăк ăмăр тăрать. Погода тихая, довольно теплая и пасмурная.

ăмăра

(ŏмŏра), то же, что ăмăр. Б. Олг. Ăмăра, грудь лошади.

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

мрачный

прил. (син. угрюмый; ант. весёлый), мрачно нареч.
салху, ăмăр, тунсăхлă, кăмăлсăр; мрачное лицо кăмăлсар сăн-пит

ненастный

прил. (син. пасмурный; ант. ясный)
ăмăр, пĕлĕтлĕ, уяр мар; ненастная погода ăмăр çанталăк

облачный

прил. (син. пасмурный; ант. ясный)
пĕлĕтлĕ, ăмăр; облачная погода пĕлĕтлĕ çанталăк

пасмурный

прил., пасмурно нареч.
1. (син. хмурый, сумрачный; ант. ясный) ăмăр, пĕлĕтлĕ; пасмурная погода ăмăр çанталăк
2. (син. мрачный, невесёлый) салху, кичем, сӳрĕк; пасмурное настроение салху кăмăл

хмурый

прил., хмуро нареч.
1. (син. угрюмый; ант. весёлый) çиллес, сивлек, кăмăлсăр; хмурое лицо кăмăлсăр сăн-пит; он хмуро посмотрел на нас вăл пирĕн çине çиллессĕн пăхса илчĕ
2. (син. ненастный, сумрачный; ант. ясный) ăмăр, пĕлĕтлĕ; хмурый день пĕлĕтлĕ кун

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

хмурый

1. сивĕ, тĕксĕм, тискер (çын), кăмăрлă; 2. перен. ăмăр, пĕлĕтлĕ, тĕксĕм (çанталăк).

Вырӑсла-чӑвашла словарь (1971)

грудь

ж. 1. (у человека) кăкăр; (у животного) ăмăр, ăмра; впалая грудь путăнчăк кăкăр; широкая грудь анлă (е сарлака) кăкăр; дышать полной грудью кăкăр туллин сывла; 2. (женская) кăкăр, чĕчĕ; кормить грудью кăкăр ĕмĕрт, чĕчĕ çитер; отнять от груди чĕчĕ пăрахтар, ĕмĕртме пăрах; 3. (верхняя передняя часть рубашки у платья) ум; грудь рубашки кĕпе умĕ; ◇ грудью проложить себе дорогу çапăçса ил, кĕрешсе туп; стоять (или стать, встать и т. п.) грудью ан чак, ан парăн.

мрачность

ж. 1. тĕттĕмлĕх, тĕксĕмлĕх, ăмăр; 2. (угрюмость) салхулăх, кăмăлсăрлăх, йывăрлăх.

мрачный

прил. 1. (покрытый мраком) тĕттĕм, тĕксĕм, ăмăр; 2. перен. (угрюмый) салху, кăмăлсăр, йывăр; мрачныи вид салху сăн-пит; мрачные мысли йывăр шухăшсем.

наш

мест. притяж. 1. пирĕн, ⸗ăмăр [⸗ĕмĕр]; наша родина тăван çĕршывăмăр; 2. в знач. сущ. наши мн. разг. пирĕннисем; наши приехали пирĕннисем килсе çитрĕç; 3. в знач. сущ. наше с. пирĕн, пирĕнни, хамăрăнни; ◇ это наше дело ку пирĕн ĕç; не наше дело пирĕн ĕç мар; наша взяла! эпир çĕнтертĕмĕр!; по-нашему пирĕнни пек, пирĕнле, пирĕн шухăшпа; и нашим и вашим пурин майлă та пул.

пасмурный

прил. 1. пĕлĕтлĕ, ăмăр, тĕтреллĕ, хăмăр; пасмурная погода ăмăр çанталăк; 2. перен. (невесёлый) салху(ллă), сӳрĕк, сӳрĕнкĕ.

серый

прил. 1. сăрă, кăвак; серый волк сăрă кашкăр; серые глаза кăвак куç; . 2. (пасмурный — о погоде) пĕлĕтлĕ, ăмăр, тĕтреллĕ; 3. перен. (ничем не примечательный) нимпе те паллă мар, тĕссĕр, япăх; 4. перен. (малокультурный — о человеке) культурăсăр, вĕренмен, тĕттĕм.

сумеречный

прил. 1. ĕнтрĕк; сумеречное время ĕнтрĕк вăхăчĕ; 2. (тусклый) тĕксĕм, ăмăр; сумеречный день тĕксĕм кун; 3. перен. (мрачный) салху, пусăрăнчăк; сумеречное настроение пусăрăнчăк кăмăл-туйăм.

сумрачность

ж. 1. тĕттĕмлĕх, тĕксĕмлĕх, ăмăр; 2. перен. салхулăх, пусăрăнчăк кăмăл.

сумрачный

прил. 1. çурма тĕттĕм; сумрачная комната çурма тĕттĕм пӳлĕм; 2. (пасмурный) тĕксĕм, ăмăр; сумрачное небо ăмăр пĕлĕт; 3. перен. (мрачный, угрюмый) салху, кăмăлсăр, пусăрăнчăк; сумрачное лицо салху пит-куç.

хмурый

прил. 1. (мрачный, угрюмый) тĕксĕм, сивĕ, çиллес; хмурое лицо çиллес сăн-пит; 2. перен. (пасмурный) тĕксĕм, ăмăр, ăмăрлă, пĕлĕтлĕ; хмурая погода ăмăр çанталăк.

Чӑваш чӗлхин этимологи словарĕ (1964)

ăмăр

«грудь лошади и других животных»; казах. омырау «грудь»; кирг. омуроо «грудь животных», саг. омыр, омых «грудь лошади»; ойр. омуру «стан», «строение тела»; алт. В омӳр «передняя сторона», омру «стан», омрулу «статный», «стройный»; омрулу ат «широкогрудый крепкий конь», башк. умрау «плечи»; Сокров. сказ. омору «верхняя часть груди»; ср. монг. омруу «ключица»; монг. (Бурдуков) омруу(н) «грудь лошади»; калм. омрут «нагрудник». Возможно, от ум «перёд», «передняя часть»; ср. ойр. омн «передняя часть»; тур., чаг. омуз «плечо» из греч. ῶμоϛ «плечо».

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

авточупу

п.с. Автомобильсем ăмăрту, реклама, пропа-ганда тĕллевĕпе çул çӳреве тухни. «Тĕнсен килĕшĕвĕ — 2000» авточупăва хутшăнакансем Шупашкарта чарăнса тăчĕç... Ăмăр-такансем «Ăнланулăх тата килĕшӳ» девизпа çӳреççĕ. Х-р, 21.11.1996, 1 с. Çĕнĕ марка. Унашкаллисем Раççей тăрăх йĕркеленĕ авточупу вăхăтĕнче Шупашкара кĕрсе тухнăччĕ. ÇХ, 22.05.1998, 2 с. — Егоров, 1936, 28 с.

Çавăн пекех пăхăр: