Шырав: ăрăм

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

1. уст.
заклинание, наговор, заговор
чародейство, волшебство

волшебный
ăрăм ту — наговаривать,заговаривать

2.
сноровка, навыки, умение, мастерство
ăрăмне кĕр — приноровиться
ăрăмне туп — приноровиться
ăрăмне пĕл — иметь сноровку, обладать умением
ку ĕçе тума ăрăм кирлĕ — это дело требует сноровки

Чăваш сăмахĕсен кĕнеки

аштаха

(аштаha) или аштаха çĕлен, draco, дракон. Н. Карм. Аштаха çĕлен ӳссе çитсессĕн, турă çӳле илет çĕклесе; çил-тăвăлпалан, пĕлĕтпелен, çиçĕмпелен илет. Кунта халăха сиен тăвать, сывлăшĕпе туртса илсе çăтать, çавăнпа турă çӳле çĕклесе илет ăна, çил-тăвăлпалан хĕстерсе илет çӳле, çиçĕмпелен. Аштахаран, пурăнсан-пурăнсан, юхха пулать. Çавă çын сӳретне кĕрет; камăн лайăхрах ăрăм пур-и, хĕр пур-и, ăна илешет. Илешет те, чирлетет; типсе хăрать те, вилет вăл.

ăрăм

(ŏрŏм, ы̆ры̆м), наговор; способ или приём, который употребляется наговорщиками (знахарями, колдунами и волшебниками). СПВВ. Ăрăмласа хуни; ăрăм пĕлет — волшебство, чары; тухатмăшсем ăрăм пĕлеççĕ. Чăвашсем. Эпи карчăксем нумай ăрăмсем тăваççĕ тата. Повивальные бабки совершают еще много других суеверных обрядов. || Способ, сноровка. Хир-бось. Ăрăмне пĕлмесĕр персен, нихçан та тивретес çок. Если выстрелишь, не зная сноровки, то никогда не попадешь. || Толк. Питушк. Пĕлмелле те мер, ăрăмне те кĕмелле мер (не поймешь) сăмах калаçнине. Ст. Чек. Мĕн ăрăм пĕлет-ши вара вăлă? М. П. Петр. Ăрăм çук = манер çук. В каз.-тат. өрөм «суеверная примета», см. «Бӓjāн-ӫl-Хаkk» за 1912, № 1118.

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

чары

1. устар. тухатни, ăрăм-сурăм; 2. перен. пуç çавăракан вăй, илĕртекен вăй, ытарма çукки.

Вырӑсла-чӑвашла словарь (1971)

наговор

м. 1. разг. (клевета) элек, элеклени; 2. (заклинание) вĕрӳ-суру, ăрăм.

чародейство

с. уст. (колдовство) асам, ăрăм, вĕрӳ-суру.

чары

мн. 1. уст. (колдовство) ăрăм-сурăм, тухатни; 2. (обаяние, очарование) илĕртӳлĕх, илĕртекен вăй, ытарма çукки.

Чӑваш чӗлхин этимологи словарĕ (1964)

ăрăм

уст. «наговор». «волшебство», «чары»; ăрăм-сурăм «волшебство», «колдовство», «всякие суеверные обряды»; др. тюрк. ырк «гаданне» (Насилов); тат. ырым «заговор», «заклинание», «колдовство», «знахарство»; «суеверная примета»; уйг. ирим-жирим «колдовство», «заговор», «вера в приметы», «суеверие»; кирг., казах., к. калп., туркм. ырым, узб. ирим «суеверие» «вера в приметы, и предзнаменования»; кирг. ырым-жырым, узб. ирим-чирим «всякого рода поверья и суеверные приметы». «обряды, «предрассудки»; башк., тув. ырым «предчувствие»; чаг. ирим «хорошее и дурное предзнаменование»; чув. ăрăмла, тат. ырымла «ворожить», «колдовать», «заговаривать болезни»; кирг. ырымда, тув. ырымнал «верить в приметы» «предрассудки», «предзнаменования».

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

ăрăм

ч.п. Асам, тĕлĕнтермĕш хăват; юм. Пичугин феноменĕ маги мар, ăрăм та мар. КЯ, 19.12.1989, 4 с. Шупашкарта хайхи çиçĕм пек çутă та хĕвел пек хĕрӳ пайăркаллă, ăрăм хăвачĕллĕ ... чăваш чĕлхипе калаçакансене курсах каймарăмăр. Я-в, 1990, 7 /, 30 с. Илем асамĕнчен, ăрăмĕнчен юрату вучĕ ăшне ... кĕрсе ӳкесрен чăннипех те хăранă эпĕ. В.Эктел, 1996, 102 с. Мĕнре-ши Ухсай Яккăвĕн ... харкам хăйле тĕнчин ăрăмĕ. Х-р, 27.12.2001, 4 с. — ăрăм сăмахлăхĕ (П.Метинпа А.Мефодьев, 1997, 9 с.); — юрату ăрăмĕ (ÇХ, 2001, 34 /, 11 с.); Дебюсси ăрăмĕ (Я-в, 2000, 4 /, 14 с.); Атăл ăрăмĕ (Х-р, 18.06.2002, 3 с.).

ăрăмла

ч.п. Асамла, юмла, тухатла; ăрăмçăла. Костя..., ăрăмланă пек, Соня çине пăхать те пăхать. Д.Гордеев, 1988, 281 с. Тепри ... ыратакан пуçăма ăрăмласа сиплерĕ. Х-р, 25.12.1991, 2 с. Арçын аяк пĕрчийĕнчен, шап-шурă кăпăкран ... хĕрарăма ăрăм-ласа чĕм кĕртнĕ. В.Энтип //Я-в, 1995, 10 /, 42 с. Хуняма темĕн те ăрăмлама пĕлет. ÇХ, 1998, 44 /, 5 с.

Çавăн пекех пăхăр:

ăр ăрăв ăрăвлăх ăрăлтат « ăрăм » ăрăм-сурăм ăрăмăç ăрăмçă ăрăмçăла ăрăмçах