Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

вцспс

ист.
ВЦСПС
Всесоюзный центральный совет профессиональных союзов —
Ăсталăх союзĕсен пĕтĕм союзри центральнăй совечĕ

гуманизмлă

1.
гуманистический
гуманизмлă ăсталăх — гуманистическое искусство

живопись

живопись (тĕслĕ сăрăсемпе ӳкерес ăсталăх)

каллиграфи

каллиграфия (илемлĕ çырас ăсталăх)

професси

профессия (см. ăсталăх 2.)

профессионализм

лингв.
профессионализм (пĕр-пĕр ăсталăх сăмахĕ)
пуплевре профессионализмсем тĕл пулаççĕ — в речи встречаются профессионализмы

профсоюз

профсоюз (ăсталăх пĕрлешĕвĕ)

пысăк

5.
высокий, отличный, превосходный
пысăк ăсталăх — высокое мастерство
пысăк пахалăх — высокое качество

реализмлă

2.
лит., иск.
реалистический, реалистичный
реализмлă ăсталăх — реалистическое искусство
реализмлă литература — реалистическая литература

синкретизм

синкретический
авалхи ăсталăх синкретизмĕ — синкретизм первобытного искусства

стилизаци

стилизация (ăсталăх хайлалăхĕне пĕр-пĕр стиль майлă туни)

стратеги

2. перен.
стратегия (ертсе пырас ăсталăх)
революциллĕ юхăм стратегийĕ — стратегия революционного движения

термин

термин (ăслăлăх, техник е ăсталăх ăнлавне палăртакан сăмах)
[лат. terminus — чикĕ, виçе]
ăслăлăх терминĕсем — научные термины
термин сăмахсем — слова-термины

тĕлĕш

3.
поприще, сфера, область
ăсталăх тĕлĕшĕпе ĕçле — трудиться на поприще искусства

туртăм

4. перен.
направление, течение, тенденция
демократилле туртăмсем — демократические тенденции
ăсталăх аталанăвĕн тĕп туртăмĕсем — основные направления развития искусства

туян

2.
получать, приобретать
вăтам пĕлӳ туян — получить среднее образование
ят туян — получить выговор
сăмах туян — получить выговор
ăсталăх туян — приобрести профессию
опыт туян — приобрести опыт
ырă ят туян — заслужить доброе имя

тӳпе

9. перен.
зенит, совершенство
ăсталăх тӳпи — высшая ступень мастерства

училище

училищный
çар училищи — военное училище
техника ăсталăх училищи — профессионально-техническое училище
суворовец — Суворов училищинче вĕренекен
нахимовец — Нахимов тинĕс-çар училищинче вĕренекен

фанатик

2. перен.
фанатик (юратнă ĕçе чунне паракан)
ăсталăх фанатикĕ — фанатик искусства

халăхлăх

лит., иск.
народность
ăсталăх халăхлăхĕ — народность искусства

шедевр

шедевр (чи паха хайлалăх)
ăсталăх шедеврĕ — шедевр искусства

шкул

3. перен.
школа (опыт, ăсталăх)
пурнăç шкулĕ — школа жизни
коммунизмла ĕç шкулĕ — ист. школа коммунистического труда

эпигонла

эпигонский
эпигонла ăсталăх — эпигонское искусство

эстетика

1. филос.
эстетика (ăсталăх, илемлĕх çинчен вĕрентни)

çыхăн

2.
быть связанным, иметь связь, находиться в связи с кем-чем-л.
халăх пурнăçĕпе çыхăнса тăракан ăсталăх — искусство, связанное с жизнью народа

ăсталăх

1.
мастерство, умение, искусство
графика ăсталăхĕ — графическое искусство
оратор ăсталăхĕ — ораторское искусство
педагогика ăсталăхĕ — педагогическое мастерство
художество ăсталăхĕ — художественное мастерство
ăсталăх кăтарт — показать (свое) мастерство
ăсталăха вĕрен — учиться мастерству

ăсталăх

2.
специальность, профессия, квалификация

ăсталăх

профессиональный
монтажник ăсталăхне алла ил — овладеть профессией монтажника
ăсталăха ӳстерсе пыр — повышать (свою) квалификацию
тухтăр ăсталăхĕ — профессия доктора
ăсталăх союзĕ — профессиональный союз
ăсталăх чирĕ — профессиональное заболевание
ăсталăх шкулĕ — профессиональная школа
техника ăсталăх училищи — профессионально-техническое училище
ăсталăх алла ил — овладеть профессией
ăсталăх суйласа илме пулăшни — профессиональная ориентация
ăсталăх туян — приобрести профессию
ăсталăхре чи лайăххи ятне çĕнсе ил — завоевать звание лучшего по профессии
ăсталăхĕпе вăл биолог — по профессии он биолог

ăсталăх

3.
сноровка, ловкость, хватка
ăсталăхĕ çук — у него нет сноровки

навигаци

2.
навигация (карап çӳретес ăсталăх)

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

вĕрен

III.
1.
учиться
вĕренекен ача — школьник, ученик
çырăва вĕрен — учиться грамоте
ăсталăх вĕрен — основательно изучить
манăн виçĕ çул анчах вĕренмелле — мне учиться только три года

Чăваш сăмахĕсен кĕнеки

тĕлĕш

относительно. Альш. Вĕсене е Куславкканалла е Шупашкаралла леçе-леçе хăвараççĕ, тет, пирĕн ялсем. Анчах эпĕ вăл тĕлĕше пĕлсех каяймастăп вара. Бес. чув. 4. Ĕç тĕлĕшне вăл çамрăкранпах лайăх вĕренсе пынă. N. Акă мĕнтен ан намăслан, акă мĕн тĕлĕшрен суя намăс пирки ан хĕрел. ЧС. Анчах пурнăç тĕлĕшне тыта пĕлеймерĕмĕр (не сукели жить), çапла ĕнтĕ намăссăрланса сĕтĕрĕнсе çӳретпĕр (так говорили нищие старухи). N. Эй, ывăлăм, пур тĕлĕшрен те кунĕ пул. N. Вăл сирĕн патăрта пăртак пурăнас тĕлĕшрен эпĕ пĕре пăсăлмастăп. N. Çĕр çинче пур тĕлĕшрен те таса çын никам та çук. N. Пурлăх пухас тĕлĕшĕнчен калаçсан... N. Çынна хăртас тĕлĕшрен вăл пит куштан вара. N. Мĕн тĕлĕшпе эпĕ ку тĕрлĕ сан кăмăлна тупрăм та ĕнтĕ. Бес. чув. 6. Вăлах Микулая тĕн тĕлĕшпе нумай ăнлантара-ăнлантара панă. N. Эсĕ ман арăма анчах ан пăрах. Ун тĕлĕшĕнчен кăмăллă пул. Сет-к. Вăл тĕлĕшĕнчен (вăл тĕлĕшрен) эп аптрамастăп. Кан. Кирек хăш ялта хăйĕн уйрăм ăсталăх ĕçĕ паллă пулать: хăшĕ тир ĕçсемпе, хăшĕ чăпта тĕлĕшпе. N. Тытнă кайăксене сутас тĕлĕшпе. ЧК. Колхозсенчи тата шкулсемпе районри учрежденисенчи физкультурниксем граната ывăтас, сикес, чупас тĕлĕшпе спартакиадăна хатĕрленме тытăннă та ĕнтĕ. N. Январ уйăхĕнче тухмалли шурналсене вăхăтра кăларас тĕлĕшпе те типокрафире хăнт та тумаççĕ-ха. Истор. Анчах тăшмана тавăрас- тĕлĕшреи пит хытă чĕреллĕ пулнă. || Повод. О сохр. здор. Хура халăх хушшинче çак тĕлĕшпе (по этому поводу) темиçе тĕслĕ урăх сăмах та илтме пулать. Бес. чув. 15. Микулай: мĕн пухăвĕ тата? тесе ыйтрĕ, анчах ача пуху мĕн тĕлĕшпе пулнине пĕлмен. || Для. Патшалăх тĕлĕшĕнчен ĕç пит нумай. Сред. Юм. Он тĕлĕшĕнчен тем те килсе тохĕ, пит телейлĕ мар-и ô. N. Анчах мĕнле ырă çын тĕлĕшĕнчен те усаллăх тупăнать. Сл. Кузьм. 159. Сирĕн тĕлĕшрен тумаллине вăй çитнĕ таран турăмăр. Ib. 43. Ĕнтĕ эпĕ санăн тĕлĕшĕнчен тăвас ĕçе турăм. || Из-за. Кан. Çав тĕлĕшпе чирленĕ шултăра выльăха йĕтĕн е кантăр çăвĕ памалла. N. Вара Иван вăл тĕлĕшпе çулталăк та çичĕ уйăх хурлăх курса, тертленсе пурăнмалла пулнă. || С. ЧС. Ыйхă тĕлĕшпе нимĕн тăва та пĕлместпĕр. || О, об. N. Вутă тĕлĕшне тата çырса ярăр. N. Сан тĕлĕшĕнтен савăнса хĕпĕртем. || По. N. Эпĕ пĕре хамăн тĕлĕшпе шухăшлап, пĕре сирĕн тĕлĕшпе. || Через. N. Аçу миçе тенкĕ усă кӳчĕ утă тĕлĕшпе. || Шашкар. Чĕрне хори тĕлĕшне те тăрмастăп.

ăсталăх

мастерство, искусство. Кратк. расск. 16. Ĕнтĕ, патша, манăн тĕлĕксем калама ăсталăхăм-мĕнĕм çук та, турă, сана хĕрхенсе, санăн халăхна хĕрхенсе, вăл тĕлĕкӳсене пĕлтерĕ, тенĕ Иосиф Фараона хирĕç. Иосиф в ответ так сказал Фораону: «Хотя, царь, для того, чтобы растолковать сны, я не обладаю достаточным искусством, но бог, милуя тебя и твой народ, откроет тебе значение твоих снов.»

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

архитектура

сущ.жен.
1. архитектура (çурт-йĕр лартас ăсталăх)
2. (син. здания, сооружения); çурт-йĕр древнерусская архитектура авалхи вырăс çурт-йĕрĕ

блеск

сущ.муж.
1. (син. сияние) çутă, ялтăру, ялкăшу; йăлтăртатни, çиçни, ялкăшни; блеск молнии çиçĕм çиçни
2. (син. великолепие) чап, ăсталăх, мухтавлăх; артист выступил с блеском артист питĕ ăста вылярĕ

верх

сущ.муж., множ. верхи и верха
1. (ант. низ) çи, çийĕ, тăрă, тăрри, тӳпе, тӳпи; верх дома çурт тăрри; на верху горы сăрт тӳпинче; наложить каши с верхом пăтта тӳпелесе тултар (чашăка)
2. (ант. изнанка) тул, тулаш, çи, çийĕ; шуба с суконным верхом пустав туллă кĕрĕк
3. чи пахи, чи ăсти; верх мастерства чи пысăк ăсталăх ♦ быть на верху блаженства чунтан килен; взять верх çиеле тух, çĕнтер

вокал

сущ.муж.
юрă ăсталăхĕ, юрлас ăсталăх

дизайн

сущ.муж.
дизайн (туса кăларакан таварсене, çурт ăшчиккине илем тĕлĕшĕнчен килĕшуллĕ тăвас ăсталăх)

драматургия

сущ.жен.
драматурги (драма хайлавĕсем; вĕсене çырас тата лартас ăсталăх); современная чувашская драматургия ку чухнехи чăваш драматургййĕ

искусство

сущ.сред.
1. ӳнер; изобразительное искусство сăнарлă ӳнер; музыкальное искусство юрă-кĕвĕ ӳнерĕ; заслуженный деятель искусств ӳнерсен тава тивĕçлĕ ĕçченĕ
2. (син. мастерство) ăсталăх, хайлалăх, маçтăрлăх; искусство вышивки тĕрĕ ăсталăхĕ

квалификация

сущ.жен.
1. (син. подготовленность) пĕлӳлĕх, ăсталăх, пĕлӳ шайĕ; токарь высокой квалификации ăста токарь
2. (син. специальность) ĕç, квалификаци; приобрести квалификацию юриста юрист ĕçне вĕренсе алла ил

кинематография

сущ.жен.
кинематографи (кинофилъмсем ӳкерес ăсталăх)

компетенция

сущ.жен.
1. пĕлӳлĕх, ăсталăх; человек с широкой компетенцией анлă пелӳллĕ çын
2. тивĕç (должноçри çынна е органа панă прависем); это не в моей компетенции ку манăн тивĕç мар

кулинария

кулинари (апат-çимĕç пĕçерес ăсталăх); книга по кулинарии кулинари кĕнеки

кустарный

прил., кустарно нареч.
ал ĕç -ĕ; ал ăсталăх -ĕ; кустарное производство ал ĕç производстви; кустарные изделия алăпа тунă япаласем

литература

сущ.жен.
1. литература (сăмахпа сăнарлас ăсталăх); теория литературы литература теорийĕ
2. литература (илемлĕ сăмахлăх хайлавĕсем: поэзи, проза, драма); художественная литература илемлĕ литература; детская литература ача-пăча литератури
3. литература (пĕлӳлĕхĕн пĕр-пĕр енĕпе çырнă кĕнекесем); сельскохозяйственная литература ял хуçалăх литератури; политическая литература политика литератури; научно-популярная литература ăслăлăх саракан литература

мастерство

сущ.сред. (син. искусство)
ăсталăх, хайла, маçтăрлăх; мастерство художника художник ăсталăхĕ; повышать профессиональное мастерство професси ăсталăхне ӳстер

педагогический

прил., педагогически нареч.
педагогика -ĕ, вĕренту -ĕ; педагогический университет педагогика университечĕ; педагогическое мастерство вĕрентӳ ĕçĕнчи ăсталăх

практический

прил.
практика -ĕ; кулленхи, ĕçри; практический опыт ĕçре пухнă ăсталăх; практические занятия практика занятийĕсем ♦ он практически здоров вăл тĕрĕссипе сывах

промысел

сущ.муж.
1. сунар, тыту; тытни; охотничий промысел сунар ĕçĕ; рыболовный промысел пулă тытни
2. ал ĕçĕ, ал ăсталăх; народные промыслы халăх ал ăсталăхĕ

ремесло

сущ.сред.; множ. ремёсла
ĕç, ал ĕç, ал ăсталăх; ремесло портного çĕвĕç ĕçĕ

умение

сущ.сред.
пĕлӳ, ăсталăх, пултару; пĕлни, пултарни; умение плавать ишме пĕлни

художественный

прил., художественно нареч.
1. ӳнер -ĕ; ăсталăх -ĕ; художественный уровень ăсталăх шайĕ; художественный музей ӳнер музейĕ
2. илем -ĕ; илемлĕ, сăнарлă; художественная литература илемлĕ литература; художественная гимнастика илемлĕ гимнастика; изобразить художественно илемлĕ сăнарласа кăтарт; участвовать в художественной самодеятельности илемлĕ пултарулăх ĕçне хутшăн

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

ваяние

(скульптура) ваяни (тăмран, гипсран, металтан, чултан кĕлеткесем тăвас ăсталăх).

тактика

тактика (1. вăрçăра çапăçăва ертсе пырас ăсталăх; çапăçăва ертсе пыма вĕрентекен наука; 2. перен. палăртнă тĕллеве пурнăçа кĕртмелли меслетсем, майсем).

художество

художество (сăн, картина ӳкерес ăсталăх); Академия Художеств Художествăсен Академийĕ.

Вырӑсла-чӑвашла словарь (1971)

верх

м. 1. çи, тăрă, тӳпе; забраться на самый верх чи тăррине хăпар; 2. (верхний этаж) çӳлти хут; занимать верх дома çӳлти хутĕнче пурăн; 3. (одежды) тул; шуба с суконным верхом пустав туртнă кĕрĕк; 4. мн. верхи (правящие круги) çӳлтисем; правительственные верхи правительствăрисем, правительство таврашĕнчисем; 5. (высшая степень) чи пахи, чи лайăххи; верх мастерства чи пысăк ăсталăх; ◇ брать (или взять) верх çиеле тух; одержать верх çĕнтерĕ; быть на верху блаженства ирĕлсе каясла килен.

виртуозность

ж. пысăк ăсталăх.

высокий

прил. 1. çӳллĕ, пысăк, вăрăм; высокая гора çӳллĕ ту; высокая трава вăрăм курăк; 2. (значительный по количеству, силе) пысăк, вăйлă; 3. (отличный) пысăк, лайăх; высокое мастерство пысăк ăсталăх; высокое давление пысăк пусăм; высокий урожай вăйлă тырпул; 4. (почётный, важный) аслă, чаплă, мухтавлă; высокий гость чаплă хăна; высокое звание мухтавлă ят; 5. (возвышенный) таса, çунатлă, пысăк; высокое чувство таса туйăм; 6. (изысканный; торжественный) капăр, янкăс; говорить высоким слогом капăр калаç; 7. (тонкий — о звуках) çинçе; петь высоким голосом çинçе сасăпа юрла; ◇ высокая грудь çавра кăкăр; высокий лоб мăн çамка; быть мого мнения о ком-чём-л. лайăх шухăшла (кам е мĕн те пулин çинчен).

гибкость

ж. 1. пиçĕлĕх, авăнма пултарни, авкаланчăк; 2. перен. ăсталăх, пултарулăх, çаврăнăçулăх; гибкость в политике политикăри çаврăнăçулăх.

графика

ж. графика (1. сăрламасăр ӳкермелли ăсталăх; 2. собир. çав мелпе тунă искусство произведенийĕсем; 3. лингв. çырулăх йĕрки, саспаллисен системи).

искусство

с. 1. искусство, ăсталăх; изобразительное искусство сăнарлă искусство; ораторское искусство оратор ăсталăхĕ; сценическое искусство сцена искусства; 2. (умение) ăсталăх, ĕнер; с большим искусством пысăк ăсталăхпа; мастер балетного искусства балет ăсти; из любви к искусству ĕçе юратнипе.

квалификация

ж. 1. по гл. квалифицировать; 2. (степень подготовленности) квалификаци, ăсталăх; повышение квалификации квалификацие (е ăсталăха) ӳстерни; З. (профессия) квалификаци; ĕç; приобрести квалификацию токаря токаре вĕрен.

манёвренность

ж. манёвр тăвас ăсталăх (е пултарулăх); çаврăнăçулăх; высокая манёвренность войск çарсем хăвăрт куçма пултарни.

мастерство

с. 1. (ремесло) ĕç, алăсталăх, ăсталăх; столярное мастерство столяр ăсталăхĕ; 2. (умение) ăсталăх, пĕлӳ; педагогическое мастерство педагогика ăсталăхĕ.

мимика

ж. мимика (1. ăшри шухăш-кăмăл пит-куç вылянинче палăрни; 2. шухăш-камăла, ăшри туйăма пит-куç вылянăвĕнче палăртас ăсталăх).

навигация

ж. навигаци (1. пăрахутсем, карапсем çӳрени; 2. пăрахутсем, карапсем çӳренĕ вăхăт, сезон; 3. пăрахутсемпе карапсене çӳретме вĕрентекен наука, ăсталăх).

трюкачество

с. разг. 1. трюксем тăвас ăсталăх; 2. чăкăлтăшлăх, ытлашши хитрелĕх (искусствăра).

умение

с. пĕлӳ, пĕлни, ăсталăх, ĕнер, хайла.

ухватка

ж. разг. 1. (манера поведения) хăтланăш, хăтланкаларăш; 2. (сноровка) мел, сăлай, ăсталăх; ухватка в работе ĕçри ăсталăх.

Социаллӑ сӑмахлӑхӑн вырӑсла-чӑвашла словарӗ (2004)

дизайн

дизайн (таварсене, çурт ăш-чиккине илемлĕ тăвас ăсталăх)

информатика

информатика (ăслăлăх информацийĕн тытăмне, ăна пухмалли, парса тăмалли мелсене тĕпчекен ăсталăх)

искусство

1. ӳнер (пурнăçа пултарулăх мелĕсемпе сăнласа кăтартни); изобразительное искусство сăнарлă ӳнер 2. ăсталăх; военное искусство вăрçă ăсталăхĕ

кадры

кадрсем, ĕçлекенсем; кадры инженеров инженерсен кадрĕсем; командные кадры командирсен кадрĕсем; отдел кадров кадрсен пайĕ; текучесть кадров кадрсен улшăнчăклăхĕ; повышение квалификации кадров кадрсен ăсталăх шайне ӳстерни

квалификационный

квалификаци -ĕ, ăсталăх -ĕ; квалификационная комиссия квалификаци комиссийĕ; квалификационный разряд ăсталăх пусăмĕ

квалификация

1. квалификаци, пĕлӳлĕх, ăсталăх; работники кистей квалификации чи ăста ĕçченсем; повышать квалификацию квалификацие ӳстер 2. хаклав; хаклани, хак пани; квалификация преступления преступление хак пани

кино

1. кино (кинематографи, кинофильмсем ӳкерес ăсталăх); документальное кино документлă кино 2. кино (фильмсем кăтартакан театр); культпоход в кино кинона ушкăнпа кайни

компетенция

1. ăсталăх, пĕлӳлĕх; человек с широкой компетенцией анлă пĕлӳлĕхлĕ çын 2. компетенци, тивĕç (должноçри çынна е органа панă правăсем); дело не в моей компетенции ку ĕç манăн тивĕç мар

кустарный

ал ăсти -ĕ; ал ăсталăх -ĕ; алăпа тунă; кустарные изделия алăпа тунă таварсем; кустарное производство ал ăсталăх производстви

промысел

промысла; кустарные промыслы ал ăсталăх промыслисем; художественные промыслы ӳнер промыслисем; нефтяной промысел нефть промысли

ремесленный

ремесла -ĕ, ал ăсти -ĕ, ал ăсталăх -ĕ; ремесленные изделия ал ăсталăх хайлавĕсем; ремесленный труд ал ăсти ĕçĕ

ремесло

ал ăсталăх, ремесла; ремесло портного çĕвĕç ал ăсталăхĕ

стратегия

1. стратеги (çапăçу ăсталăхĕ) 2. стратеги (политика кĕрешĕвне ертсе пырас ăсталăх); стратегия экономического развития экономика аталанăвĕн стратегийĕ

художественный

1. ӳнер -ĕ, ăсталăх -ĕ; художественный музей ӳнер музейĕ 2. идем -ĕ; илемлĕ, сăнарлă; художественная литература илемлĕ литература; художественная самодеятельность илемлĕ пултарулăх

художественный

1. ӳнер -ĕ, ăсталăх -ĕ; художественный музей ӳнер музейĕ 2. идем -ĕ; илемлĕ, сăнарлă; художественная литература илемлĕ литература; художественная самодеятельность илемлĕ пултарулăх

Чăвашла-тутарла словарь (1994)

ăсталăх

осталык, һөнәр

Чӑвашла-эсперантолла сӑмах кӗнеки

ăста

[osta]
majstro, specialisto, spertulo, majstra, sperta, lerta
сăмах ăсти — parolspertulo
ăстай — kapablo, scipovo, lerto
ăстайлă — kapabla, scipova, lerta
ăстайлăн — lerte
ăстала — fari, krei, metii, мастерить
ăсталан — perfektiĝi, lertiĝi, spertiĝi
ăсталăх — majstreco, lerteco, metiarto
ăсталăха вĕрен — lerni metion
ăсталăх чирĕ — profesia malsano

пысăк

[pyzok]
granda, grandforma
пысăк хула — granda urbo
пысăк ĕмĕтсем — grandaj esperoj
пысăк тав — granda(n) danko(n)
пысăк ăсталăх — granda majstreco
пысăк пахалăх — alta kvalito
пысăкăш — grandeco
пысăклан — grandiĝi
пысăклат — grandigi
ача пысăкланнă — la infano kreskis, grandiĝis

Чӑваш чӗлхин этимологи словарĕ (1964)

ăста

«мастер», «специалист»; «искусный», «умелый», «опытный»; тефс. XII—XIII вв. устад «учитель»; азерб., туркм., тур., уйг., узб., казах., к. калп., ног., кумык. устауссаоста «мастер»; «искусный», опытный»; кирг. уста «ремесленник», «кузнец», «слесарь», «мастер»; тур. уста «мастер», «знаток своего дела»; «опытный», «искусный». «ловкий»; алт. В ус «мастер», «плотник»; «мастерство»; «мастерски». «изящно». Проинкло из перс. языка: (остад) «мастер», «профессор», «искусный»; ср. араб. «учитель», «наставник»; «профессор»; «мастер». Производные: ăсталăх «мастерство», «умение», «сноровка»; ăсталан «совершенствоваться», «становиться искусным».

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

бакалавр

ç.с. 1. Ик-виçĕ сыпăклă йĕркепе пĕлӳ паракан аслă шкулăн пуçламăш сыпăкне (бакалавриата) ăнăçлă вĕçленĕ çын. Тăватă çул вĕреннĕ хыççăн ... студентсем бакалавр, малалла вĕренекенсем магистр степеньне илеççĕ. Х-р, 25.08.1998, 2 с. Мана университет пĕтериччен пĕр çул маларах ĕçе илнĕ. Манăн бакалавр дипломĕ пулнă. ÇХ, 1999, 39 /, 12 с. 2. Ăрăмçăсен (туп., 1) ятарлă пĕлӳпе ăсталăх шайне палăрт-малли виçе; кĕçĕн пусăм. Вăл Ю.Лонго ертсе пыракан ассоциацин курсĕнче пĕлӳ илнĕ. Бакалавр тата пĕтĕм тĕнче категориллĕ экстрасенс пулса тăнă. Х-р, 17.07.1992, 4 с. Яндимиркин икĕ эрне ... Тухатмăшсен орденĕн ассоциацийĕнче малалла вĕреннĕ, бакалавртан магистр пулса тăнă. Х-р, 15.10.1992, 4 с.

бодибилдинг

ç.с. Тĕрлĕ йывăрăшсемпе вăй-хал хăнăхтарăвĕсем туса мускулсене тĕреклетмелли, хул-çурăма патварлăх кӳмелли ăсталăх; культуризм. Бодибилдинг енĕпе республикăн уçă чемпионачĕ иртрĕ. ÇХ, 6.10.1997, 2 с. Бодибилдинг асамлăхĕ юлашки вăхăтра Чăваш ен çамрăкĕсене те тыткăнларĕ. ÇХ, 9.10.1998, 12 с. Эпĕ бодибилдингпа аппаланмастăп пулин те, хул-çурăм питĕ тĕреклĕ. ÇХ, 1998, 52 /, 4 с. — ЧР Бодибилдинг федерацийĕ (Х-р, 18.09.2001, 2 с.); бодибилдинг президенчĕ (Х-р, 18.06.2002, 4 с.).

дан

ç.с., спорт. Тухăç кĕрешӳ мелĕсенчи ăсталăх шайĕн виçи-палли; разряд. Пиллĕкмĕш дан кĕрешӳçĕ ăсталăхĕ çӳллĕ шая çĕкленнине пĕлтерет, хура пиçиххи çыхма ирĕк парать. Х-р, 4.03.1994, 1 с. Халĕ Чăваш Республикинче 3-мĕш дан илнĕ ентешĕмĕр те пур. ÇХ, 1998, 45 /, 2 с. В.Гришин иккĕмĕш дана тивĕçнĕ. Х-р, 2.03.2000, 4 с. Пирĕн командăн ертӳçине В.Тимофеева IV дан экзаменне тытни çинчен сертификат пачĕç. ÇХ, 2000, 6 /, 11 с.

дивизион

ç.п.,спорт. Спорт вăййин (футбол, баскетбол) ăмăртăвне хутшăнакан командăсен ăсталăх ушкăнĕ. Республика чемпионачĕн аслă дивизионĕнче матчсен календарĕ пăсăлчĕ. Х-р, 25.08.1998, 4 с. Чăваш Республикинчи футбол чемпионачĕ вĕçленчĕ. Пĕрремĕш дивизионра 16 район ... команди хутшăнчĕ. ÇХ-рĕ 8.12.1999, 4 с. «Волжанка» пĕрремĕш дивизионра пур кăтартусемпе те малти вырăна тухрĕ, çитес çул аслă дивизионра выляма ирĕк çĕнсе илчĕ. ÇХ, 1999, 42 /, 11 с. Пĕрремĕш лигăри «Центр» дивизионта вылянă «Букет Чувашии» баскетбол команди çурма финала тухрĕ. А-и, 2000, 1 /, 9 с.

кадет

2, ч.с., кадет шкулĕ, кадет корпусĕ. Револю-цичченхи кадетсен корпусĕн йăли-йĕркине тĕпе хуракан тĕрлĕ ăсталăх шкулĕ. Шупашкарти кадетсен шкулĕнчен вĕренсе тухсан моторист-рулевой специальноçне алла илни çинчен свидетельство параççĕ ... Кадет шкулне 7-мĕш класс пĕтернĕ хыççăн илеççĕ. Т-ш, 2000, 42 /, 2 с. Хĕр пĕрчи ... Мускаври кадет-тинĕс шкулĕнче 6-мĕш класра вĕренет. Х-р, 22.11.2001, 4 с. Суворов училищисемпе кадет корпусĕсене 8 класс пĕтернĕ хыççăн кăна йышăнаççĕ. Ар, 2002, 32 /, 1 с.

курав

ç.с. Пĕр-пĕр япаласен (картинăсен, кĕнекесен т.ыт.) пуххине йĕркелесе халăха вăхăтлăх кăтартни; выставка, куравăш. Курава Чăваш патшалăх ӳнер музейĕн залĕсенче йĕркеленĕ. Юрий Зайцев, 1990, 1 с. Библиотекăра — курав [Пуçелĕк]. Х-р, 14.03. 1996, 3 с. Шупашкарăн Мускав районĕнчи Ачасен пултарулăх керменĕнче кашни çулах ал ĕçĕсен куравне йĕркелеççĕ. ЧХ, 30.05.1998, 4 с. Танл., Леонид иккĕмĕш çул ĕнтĕ пурсуй йытăсен ăмăрту-куравне йĕркелет. ÇХ, 1998, 45 /, 2 с. — ал ăсталăх куравĕ (ÇХ, 1998, 13 /, 6 с.); ятран курав (Т-ш, 1998, 5 /, 5 с.); пĕтĕмлетӳ куравĕ (Я-в, 1999, 2 /, 90 с.); тĕнчери курав (Я-в, 2000, 5 /, 85 с.); çĕнĕ курав (Х-р, 9.10.2001, 4 с.); — курав залĕ (ÇХ, 1997, 46 /, 5 с.; Х-р, 8.06.1999, 4 с.); Курав керменĕ (ÇХ, 1998, 49 /, 9 с.; ХС, 1999, 12 /, 1 с.); курав ирттер, курава тăрат (Х-р, 24.01.1998, 11 с.); курав уç (1998, 5 /, 5 с.); курава хутшăн (Х-р, 8.06.1999, 4 с.); куравсен çĕнтерӳçи (Я-в, 2000,5 /, 85 с.).

кю

ç.с., спорт. Хĕвелтухăç кĕрешĕвĕнчи ăсталăх виçи; разряд. Хусакасси каратисчĕн — пĕрремĕш «кю» [Пуçелĕк]. ÇХ, 2000, 34 /, 10 с. Экзаменсене 15 чăваш каратисчĕ ăнăçлă тытрĕ... А.Тимофеевпа Л.Артемьев пĕрремĕш кю (разряд) илчĕç, ыттисем — иккĕмĕш кю. Х-р, 16.08.2000, 4 с.~~

магистр

ç.п. Ăрăмçăсен (туп., 1) ятарлă пĕлӳпе ăсталăх шайне палăртмалли сумлă виçе. Юрий Лонго чăваш тухатмăшне В.Яндимиркина магистр ятне панă. Х-р, 15.10.1992, 4 с. Паллă сиплевçĕ В.Авдеев магистр вĕренме чĕнет. Х-р, 3.09.1996, 4 с. Сеанс пĕтсен эпĕ ăнлантăм, магистр патĕнче çеç сывалма пултаратăп. ÇХ, 1997, 41 /, 8 с.

мисс

ç.п. Илемлĕх е ăсталăх конкурсĕнче мала тухнă хĕр; пике. Нумаях пулмасть хĕрсем «Выл тăрăхĕнчи мисс — 98» ятне çĕнсе илессишĕн кĕрешнĕ. ÇХ, 1998, 22 /, 5 с. Шура Петрова «Тĕнче мисĕ» ята илме тăрăшрĕ ... «Хыпар» мисĕ» ята вара Е.Глухова тивĕçрĕ. ÇХ, 1999, 49 /, 2 с. Çулсерен çĕнĕрен те çĕнĕ миссем тупăнчĕç. ÇХ, 2000, 38 /, 4 с. «Пулăçă-мисс» — çичĕ çулта [Пуçелĕк]. Х-р, 2.07.2002, 1 с. — Раççей мисĕ (ÇХ, 1998, 48 /, 4 с.); «Мисс-Шейпинг—94» конкурс (Х-р, 16.03.1994, 4 с.); «Чăваш Ен мисĕ—2000» конкурс (Х-р, 20.06.2000, 2 с.).

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

ремесла

тĕрлĕ ăста; тĕрлĕ ăсталăх. Эсĕ урăх ĕç ним ĕç те пĕлместĕн; нимĕнле ремесла (тĕррлĕ ăста) та эсĕ пĕлни çук [Поучения 1904:19]; Филипп ăна чаплăлантарма тытăннă: монахсене валли тĕрлĕ ăсталăх (ремесла) кăларнă <…> [Избранные (январь) 1904:20].

ăсталăх

пĕлĕмлĕх. Мĕн кĕçĕнтен патшалăха усăлă çынсем пулса ӳсме ăсталăхсене (пĕлĕмлĕхсене) вĕрентнĕ чухне ыттинчен ытла Турă законне вĕрентме кирлине, Турра хытă ĕненме кирлине Иоанн атте вĕрентекен учительсене темиçе хутчен каласа панă [Отец 1904:11].

Çавăн пекех пăхăр: