Шырав: аçтаха

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

миф.
дракон, змей

драконий, змеиный
аçтаха çĕлен — дракон
аçтаха пек вăрçса çӳрет — он ругается вовсю (букв. как змей)

Чăваш сăмахĕсен кĕнеки

(ас’таккы̆), i. q. аçтаха. Ст. Чек. Аçтаккă — усал; вăл çынна ерсен, çын усала каят: çӳреймес, ĕçсе-çисе тăнă чухнех хăй типсе каят. Аçтаккă — злой дух; если он привяжется к человеку, то на того нападает хворь: он не может ходить и тает как свечка, хотя сам ест и пьет. Ib. Аçтаккă пек вăрçса çӳрет. Ругается во всю. См. еще Шел. 38.

аçтаха

v. pers., draco, от перс. аждаhа, дракон. Н. Седяк. Аçтаха — çынна, выльăха çăтакан пысăк çĕлен. Дракон — змей, глотающий людей и скот. Сказки и пр. чув. Таçта-таçта аякра аçтаха пек шăхăрать, ахăр тылă кăтăрнă: темĕскерпе çапăçать.

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

дракон

сущ.муж.
аçтаха, юхха (юмахри çунатлă, ураллă вĕре çĕлен)

змей

сущ.муж.
1. аçтаха, юхха (юмахри сăнар)
2. хут çĕлен; запустить воздушного змея хут çĕлен вĕçтерсе яр

Вырӑсла-чӑвашла словарь (1971)

гидра

ж. 1. миф. аçтаха, темиçе пуçлă çĕлен; 2. зоол. çип çĕлен.

дракон

м. 1. дракон, аçтаха (юмахсенчи вут çĕлен); 2. зоол. çунатлă калта.

змей

м. 1. уст., прост. çĕлен; 2. миф. аçтаха; 3. (игрушка) хут çĕлен; запустить змея хут çĕлен яр; бумажный змей хут çĕлен.

Чӑваш чӗлхин этимологи словарĕ (1964)

аçтаха

«драгон», «скязочное чудовище в виде крылатого Iогнедышащего змея, пожирающего людей и животных»; азерб. ;әждәhа, туркм. аждарха, уйг. эждаha, тур. эйдерhа, узб. аждархо, аждар, башк., тат. аждаhа, кирг. ажыдаар. казах. айдаhар, аждаhа, к. калп. айдарха, ног. аздаа «дракон»;караим. ажыдағыр «змей». Из перс. (әждеhа) н (эждерhа) «дракoн»; восходит к др. перс.; в Авесте ажидаhака: = ажи «змей»; дахак «кусающий» (Будагов. I, 38).

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

аçтаха

1. Ç.п., астрол. Хĕвелтухăç йăлипе çулталăксен ылмашăвне кăтартакан вуникĕ паллăран пиллĕкмĕшĕ. Кăçалхи çул Аçтаха çулталăкĕ шутланать. КЯ, 15.05.1988, 4 с. Аçтаха паллипе çуралнисем тарап (кутăн) кăмăллă та кăра, анчах ĕçчен, пултаруллă. ЯБ, 1990, 1 /, 64 с. Мĕскĕн Кролик çулне асар-писер Аçтаха ылмаштарать. ÇХ, 1999, 49 /, 2 с. 2. Ç.п.,астрол. Çак чĕрчунпа палăртакан çулталăкра (Аçтаха çулĕнче) çуралнă çын. Кăçал телей — Аçтаха аллинче. Т-ш, 13.02.1991, 8 с. Автанăн чи лайăх тусĕсем е мăшăрĕсем, Вăкăр, Çĕлен, Аçтаха. Х-р, 31.12.1992, 3 с. Аçтахасен ... пĕрремĕш вырăнта — ĕç тата ӳсĕм картлашки. ÇХ, 2003, 2 /, 5 с.

кушак

1. Ç.п., астрол. Хĕвелтухăç йăлипе çулталăксен ылмашăвне кăтартакан 12 паллăран (чĕрчунтан) тăваттăмĕшĕ; Кролик. Тухăçри кун тăрăмра (календарьте) çулсене чĕрчунсен ячĕсемпе палăртаççĕ, Йĕкехӳре, Вăкăр, Тигр, Мулкач (Кушак), Аçтаха... ЧС, 1993, 10 кл., 6 с. 1999 çул — Кушак çулĕ. Т-ш, 1999, 1 /, 2 с. Гриша, Кушак çулĕнче мĕн кĕтетĕн. ÇХ, 1999, 1 /, 12 с. Кушак çулĕ мĕнпе асра юлчĕ-ха. ÇХ, 1999, 49 /, 3 с. 2. Ç.п., астрол. Çак чĕрчунпа палăртакан çулталăкра (Ку-шак çулĕнче) çуралнă çын; Кролик. Кăçал Кушакăн ... кĕвĕçӳ туйăмĕ çĕнĕрен çуралать. Х-р, 13.02.1991, 8 с. Кушаксем ку çула çемье ăшшипе киленсе пăтăрмахсемсĕр ирттерĕç. ÇХ, 1998, 52 /, 7 с. Хĕр Кушак ыттисене тунсăхлăхĕпе илĕртет. Т-ш, 1999, 1 /, 2 с.

Çавăн пекех пăхăр:

аçтăрхан мăйри аçтак аçтаккă аçтакка « аçтаха » Аçтим Аçтьăрхан аçтьăрхан мăйăри аçу аçу пуç