Шырав: ăмăрту

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

автодром

автодром (автомобильсемпе ăмăртмалли тата вĕсене сăнамалли вырăн)
автодромра ăмăрту ирттер — проводить соревнования на автодроме

блицтурнир

шахм.
блицтурнир (кĕске вăхăтра ирттерекен ăмăрту)

велодром

велодром (велосипедпа ăмăртмалли вырăн)
велодромра ăмăрту ирттер — проводить соревнования на велодроме

винтовка

винтовочный
автомат винтовка — автоматическая винтовка
пĕчĕк калибрлă винтовка — малокалиберная винтовка
снайпер винтовки — снайперская винтовка
винтовка патронĕ — винтовочный патрон
винтовкăран пемелли ăмăрту — соревнования по стрельбе из винтовки

дебютант

дебютант
дебютант артист — артист-дебютант
тĕнчери ăмăрту дебютанчĕ — дебютант международных соревнований

дневник

1.
дневник (куллен çырса пыни)
ăмăрту дневникĕ — дневник соревнования
çутçанталăк дневникĕ — дневник природы
дневник çырса пыр — вести дневник

договор

договорный
ăмăрту договорĕ — договор о соревновании
мир килĕшĕвĕ — мирный договор
пĕр-пĕрне пулăшма килĕшӳ — договор о взаимной помощи
килĕшӳ статйисем договорные статьи
килĕшĕвене ратификациле — ратифицировать договор
килĕшӳ ту — заключить договор

итог

итоговый
ăмăрту итогĕсем — итоги соревнования
пĕтĕмĕшле итог — общий итог
итог ту — подводить итоги
итог сумми — итоговая сумма

лидер

2. спорт.
лидер (малта пыракан)
ăмăрту лидерĕ — лидер соревнований

мала

1.
вперед
мала ирт — 1) обогнать, перегнать 2) пройти вперед
мала ирттерсе яр — пропустить вперед
мала тух — 1) выйти, выступить вперед 2) перен. завоевать первенство
мала тухмалли ăмăрту — соревнование на первенство
малтан мала — все вперед и вперед

мемориал

1. спорт.
мемориал (чаплă спортсмена асăнса ирттерекен ăмăрту)
Поддубный мемориалĕ — мемориал Поддубного
мемориал вылявĕ — розыгрыш мемориала

многоборье

спорт.
многоборье (темиçе спорт упражненине пĕрлештерекен ăмăрту)
хĕллехи многоборье — зимнее многоборье
многоборйĕре пĕрремĕш вырăна тух — занять первое место в многоборье

олимпиада

2.
олимпиада (ăмăрту, конкурс)
математика олимпиади — математическая олимпиада
халăх пултарулăхĕн олимпиади — олимпиада народного творчества
олимпиадăна хутшăн — участвовать в олимпиаде

пар

12.
придавать, прибавлять
ăмăрту пире çĕнĕ вăй пачĕ — соревнование придало нам сил

парне

2.
приз
куçса çӳрекен парне — переходящий приз
хаçат парнине илмелли ăмăрту — соревнование на приз газеты

пĕтĕмлет

2.
подводить итоги
социализмла ăмăрту итогĕсене пĕтĕмлет — подвести итоги социалистического соревнования

положени

1.
положение (çирĕплетнĕ йĕрке)
ăмăрту положенийĕ — положение о соревнованиях
суйлав положенийĕ — положение о выборах
премисем çинчен положени хатĕрле — разработать положение о премиях

приз

приз (парне)
куçса çӳрекен приз — переходящий приз
хаклă приз — ценный приз
приз ил — получить приз
хаçат призне илмелли ăмăрту — соревнования на приз газеты

пуçар

проявлять инициативу, начинать, зачинать
социализмла ăмăрту пуçаракансем — зачинатели социалистического соревнования
вăл пуçарнипе — по его почину
сăмах пуçар — начать речь, завести разговор о чем-л.
пуçарса пар — начать, положить начало
юрă пуçарса пар — запеть песню
пуçарса ту — делать что-л. впервые
пуçарса яр— положить почин

пятиборье

спорт.
пятиборье (пилĕк енлĕ ăмăрту)
ку чухнехи пятиборье — современное пятиборье
пятиборйĕре çĕнтер — одержать победу в пятиборье

радиоспорт

уст.
радиоспорт
радиоспорт чемпионĕ— чемпион по радиоспорту
радиоспортпа ăмăрту ирттер — проводить соревнования по радиоспорту

ралли

спорт.
ралли (комплекслă ăмăрту)  [англ. rally — слет, пуху]
автомобиль раллийĕ — автомобильное ралли
мотоцикл раллийĕ — мотоциклетное ралли
нумай кунлăх ралли — многодневное ралли
тĕнчери ралли — международное рăлли
раллине хутшăн — участвовать в ралли

сар

8.
развертывать, усиливать
ăмăрту сар — развертывать соревнование
вăйлă тырпулшăн кĕрешӳ сарса яр — развернуть борьбу за высокий урожай

сарăл

8.  перен.
разворачиваться, развертываться, усиливаться
социализмла ăмăрту сарăлсах пырать — ист. социалистическое соревнование развертывается все шире

сарăлса кай —
1) сильно расшириться
2) сильно разбухнуть
3) разойтись (о закрепленных вместе предметах); разъехаться (о ногах)
4) сильно разлиться (о реке)
5) развернуться (напр. о борьбе), достигнуть большого накала

социализмла

социалистический
социализмла ăмăрту — социалистическое соревнование
социализмла индустриализаци — социалистическая индустриализация
социализмла обязательствăсем — социалистические обязательства
социализмла производство хутшăнăвĕсем — социалистические производственные отношения
социализмла реализм — социалистический реализм
социализмла улшăнусем — социалистические преобразования
социализмла ăмăрту договорĕ — соцдоговор, договор о социалистическом соревновании

старт

1. спорт.
старт (ăмăрту пуçланни)

старт

2.
старт (ăмăрту пуçланакан вырăн)
старт йĕрĕ — линия старта
стартпа финиша ялавсемпе паллă ту — отметить старт и финиш флажками

талккăшĕпе

1.
на всем пространстве, по всему пространству,
на всей площади, территории
по всей площади, территории
на всем протяжении

çеçенхир талккăшĕпе — на всем степном пространстве, по всей степи
социализмла ăмăрту патшалăх талккăшĕпе сарăлса кайрĕ — социалистическое соревнование развернулось по всей стране

тĕнче

мировой
тĕнче вăрçи — мировая война
социалнзмăн тĕнчери системи — мировая система социализма
тĕнче тавра çӳресе çаврăнни — путешествие вокруг света, кругосветное путешествие
пĕтĕм тĕнчери — всемирный
тĕнчери лару-тăру — международное положение
тĕнчере мала тухмалли ăмăрту —  соревнования на первенство мира
вăл сан хыççăн тĕнче хĕррине те кайма хатĕр — он за тобой готов идти хоть на край света

трек

трековый
велосипед трекĕ — велосипедный трек
вело трекĕ — велотрек
трек ăмăртăвĕ — трековые гонки
трекра ăмăрту ирттер — проводить соревнования на треке

турнир

турнир (ăмăрту)

услови

2.
условие, правило
ăмăрту условийĕсем — условия соревнования

финалист

спорт.
финалист (ăмăрту финалне тухакан)
теннис турнирĕн финалисчĕсем — финалисты теннисного турнира

футбол

футбольный
футбол матчĕ — футбольный матч
футбол мечĕкĕ — футбольный мяч
футбол ушкăнĕ — футбольная команда
футболпа мала тухмалли ăмăрту — первенство по футболу
футбол чемпионачĕ — чемпионат по футболу

хронометрист

хронометрист (хронометраж тăвакан)
ăмăрту хронометрисчĕ — хронометрист соревнования

эстафетăллă

спорт.
эстафетный
эстафетăллă ăмăрту — эстафетные состязания
эстафетăллă чупу — эстафетный пробег

çĕнтерӳçĕ

победитель
çĕнтерӳçĕ салтак — воин-победитель
компьютерла ăмăрту çĕнтерӳçи — победитель компьютерного соревнования
çĕнтерӳçĕсене палăрт — определить победителей

çĕршыв

1. уст.
страна
индустриллĕ çĕршыв — индустриальная страна
совет çĕршывĕ — советская страна
социализм çĕршывĕсем — страны социализма
урăх çĕршывсен кореспонденчĕсем — иностранные корреспонденты
ют çĕршывсем — зарубежные страны
ют çĕршыв чĕлхисем — иностранные языки
пĕтĕм çĕршывĕпе — по всей стране
çĕршывра мала тухмалли ăмăрту — соревнования на первенство страны

ăмăрту

1.
соревнование
социализмлă ăмăрту — социалистическое соревнование, соцсоревнование
ăмăрту дневникĕ — дневник соревнования
ăмăрту договорĕ — договор о соревновании
икĕ бригада ăмăртăвĕ — соревнование двух бригад
ăмăртăва чĕн — вызвать на соревнование
ăмăртура малта пыр — держать первенство в соревновании
ăмăртура çĕнтер — одержать победу в соревновании
ăмăрту сарăлса пырать — ширится размах соревнования

ăмăрту

2.
конкуренция
соперничество

капитализм тĕнчинчи хаяр ăмăрту — жестокая конкуренция в капиталистическом мире

ăмăрту

3. спорт.
соревнования, состязания
йĕлтерçĕсен ăмăртăвĕ — лыжные соревнования, состязания лыжников
спорт ăмăртăвĕ — спортивные соревнования
ăмăрту положенийĕ — положение о соревнованиях
ăмăрту ирттер — проводить соревнования
ăмăртуран тухса ӳк — выбыть из соревнований

ăмăрту

4. спорт.
гонки

ăмăрту

гоночный
велосипедçĕсен ăмăртăвĕ — велогонки
вело ăмăрту — велогонки
трек çинчи ăмăрту — гонки на треке
ăмăрту автомобилĕ — гоночный автомобиль

хĕмлен

6. перен.
разгораться
усиливаться

ăмăрту хĕмленсе пырать — соревнование разгорается все сильнее

пуç


пуç вĕçĕ — изголовье
пуç пӳрне — большой палец
пуç кастар — постричься
пуç яр — сослать в ссылку
пуçа çи — погубить
пуç çиесшĕ бран. погубитель
пуç çавăр — околдовать
пуçна пултăр! бран. пусть это будет тебе во вред!
пуç хур — сложить голову
пуç патне кай — хмелеть, пьянеть
пуç патне пыр — хмелеть, пьянеть
ăмăрту пуçĕнче пыр  — идти во главе соревнующихся

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

авточупу

п.с. Автомобильсем ăмăрту, реклама, пропа-ганда тĕллевĕпе çул çӳреве тухни. «Тĕнсен килĕшĕвĕ — 2000» авточупăва хутшăнакансем Шупашкарта чарăнса тăчĕç... Ăмăр-такансем «Ăнланулăх тата килĕшӳ» девизпа çӳреççĕ. Х-р, 21.11.1996, 1 с. Çĕнĕ марка. Унашкаллисем Раççей тăрăх йĕркеленĕ авточупу вăхăтĕнче Шупашкара кĕрсе тухнăччĕ. ÇХ, 22.05.1998, 2 с. — Егоров, 1936, 28 с.

вăйвиçев

ç.с. Тупăшу (туп.), ăмăрту, конкурс. Конкурс ирттерме шут тытнă... Вăйвиçеве хутшăнас кăмăл пурри пирки ... шăнкăравласа пĕлтерме ыйтаççĕ. Х-р, 13.02.1996, 1 с.

кăсăклану

ç.с. Мĕн патне те пулин чун туртни, алă выртни; интерес, ăнтăлу. «Карăшра» ытларах орнитологсем. Çамрăк вĕренекенсем çак кăсăкланăва ачаранах алла илеççĕ темелле-и. Х-р, 28.09.1996, 3 с. Кăсăкланăвĕ питĕ пысăкран Леонид иккĕмĕш çул ĕнтĕ пурсуй йытăсен ăмăрту куравне йĕр-келет. ÇХ, 1998, 45 /, 2 с. Ку арçыншăн халь пурнăç йăлт ар-каннăн туйăнать. Уншăн нимле кăсăклану та юлман. ÇХ, 2000, 14 /, 8 с. Пĕр-пĕр кăсăклану пулмаллах. ÇХ, 2000, 37 /, 9 с.

курав

ç.с. Пĕр-пĕр япаласен (картинăсен, кĕнекесен т.ыт.) пуххине йĕркелесе халăха вăхăтлăх кăтартни; выставка, куравăш. Курава Чăваш патшалăх ӳнер музейĕн залĕсенче йĕркеленĕ. Юрий Зайцев, 1990, 1 с. Библиотекăракурав [Пуçелĕк]. Х-р, 14.03. 1996, 3 с. Шупашкарăн Мускав районĕнчи Ачасен пултарулăх керменĕнче кашни çулах ал ĕçĕсен куравне йĕркелеççĕ. ЧХ, 30.05.1998, 4 с. Танл., Леонид иккĕмĕш çул ĕнтĕ пурсуй йытăсен ăмăрту-куравне йĕркелет. ÇХ, 1998, 45 /, 2 с. — ал ăсталăх куравĕ (ÇХ, 1998, 13 /, 6 с.); ятран курав (Т-ш, 1998, 5 /, 5 с.); пĕтĕмлетӳ куравĕ (Я-в, 1999, 2 /, 90 с.); тĕнчери курав (Я-в, 2000, 5 /, 85 с.); çĕнĕ курав (Х-р, 9.10.2001, 4 с.); — курав залĕ (ÇХ, 1997, 46 /, 5 с.; Х-р, 8.06.1999, 4 с.); Курав керменĕ (ÇХ, 1998, 49 /, 9 с.; ХС, 1999, 12 /, 1 с.); курав ирттер, курава тăрат (Х-р, 24.01.1998, 11 с.); курав уç (1998, 5 /, 5 с.); курава хутшăн (Х-р, 8.06.1999, 4 с.); куравсен çĕнтерӳçи (Я-в, 2000,5 /, 85 с.).

куравçă

ç.с. Спектакль-концерт, ăмăрту-шоу е фильм пăхакан çын; куракан. Артистсен пуплевне куравçăсем тĕслĕх вырăнне хураççĕ, вĕсем пек калаçма тăрăшаççĕ. И.Павлов //ТЧИТ, 1991, 11 с. Пурте вĕсемюрлакансем те, ташлакансем техăйсен пултарулăхĕпе куравçăсене савăнтарма тăрăшрĕç. ÇХ, 1999, 12 /, 9 с. Ăслă та чее телерепортерсем куравçăсене подсознани урлă витĕм кӳме хăтланаççĕ. Ч-х, 1999, 27 /, 7 с. Пин-пин куравçă ячĕпе [Пуçелĕк]. Х-р, 29.05.2001, 4 с. — хисеплĕ куравçăсем (Т-ш, 1998, 9 /, 3 с.); пĕчĕк куравçăсем (Х-р, 4.10.1998, 4 с.); ирĕксĕр куравçăсем (Х-р, 25.07.2000, 3 с.); совет куравçисем (Х-р, 12.07.2002, 3 с.). — танл., телекуравçă.

марафон

1. П.п., куçăм. Нумая пыракан тупăшу-ăмăрту; вăрах тăсăлакан ĕç. Уапа-Уапа хулинче йĕркеленĕ музыка марафонĕ 50 куна тăсăлнă. К-н, 1982, 16 /, 10 с. Вăт çав кунран пуçланчĕ те ĕнтĕ ман марафон. Кашни кун тенĕ пекех правление чупатăп. К-н, 1984, 5 /, 7 с. Çапла вара [халăх] суйлав марафонне хутшăнакан 5 кандидатран виççĕшне кăмăллани курăнчĕ. ÇХ, 1997, 50 /, 2 с. Сентябрь тата октябрь уйăхĕсенче «Шупашкар — Атăлçи культура тĕп хули» марафон иртĕ. Марафона юрă-кĕвĕ фестивалĕ уçĕ. ХС, 2003, 84 /, 1 с. 2. Ç.п. Телемарафон (туп.). Çĕртме уйăхĕн 1—4-мĕшĕсенче ыркăмăллăх марафонĕ ирттерчĕç... Предприятисемпе организацисем марафон счечĕ çине 320 пин тенкĕ куçарса панă... Марафон йĕркелӳçисем акцие хастар хутшăннисене чĕререн тав тăваççĕ. Х-р, 6.06.2000, 1 с.

полиатлон

ç.с., спорт. Тĕрлĕ енлĕ ăмăрту, йĕлтĕрпе (çулла — кросс) чупни, гимнастика, винтовкăпа пени. «Шупашкар трикотажĕ» АОра ĕçлекен Н.Иванова Раççей Федерацийĕн Çуллахи полиатлон чемпионĕ ятне 5-мĕш хут çĕнсе илчĕ. Х-р, 13.09.1996, 4 с. — ЧР Полиатлон федерацийĕ (ÇХ, 1999, 12 /, 7 с.); Полиатлонăн тĕнче ассоциацийĕ (Х-р, 28.08.2003, 1 с.).

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

всероссийский

прил.
пĕтĕм Раççей -ĕ; пĕтĕм Раççейри; всероссийское соревнование пĕтĕм Раççейри ăмăрту
прил. (ант. односторонний), всесторонне нареч.
пур енлĕ; всесторонне разобрать дело ĕçе пур енлĕн пăхса тух

конкуренция

сущ.жен.
тавлăх, ăмăрту, тупăшу; тава кĕни, ăмăртни, тупăшни; конкуренция на рынке рынокри тупăшу; он вне конкуренции унпа тава кĕни усăсăр

конкурс

сущ.муж. (син. соревнование)
конкурс, ăмăрту; конкурс молодых вокалистов çамрăк юрăçсен конкурсĕ; на конкурсной основе конкурс йĕркипе; лауреат международного конкурса тĕнчери конкурс лауреачĕ; конкурс среди абитуриентов абитуриентсем хушшинчи конкурс

кубок

сущ.муж.
1. черкке (пысăкки); серебряный кубок кĕмĕл черкке
2. кубок (спорт ăмăртăвĕнче çĕнтерекене паракан парне— илемлĕ ваза); соревнования на кубок России Раççей кубокĕшĕн ирттерекен ăмăрту

матч

сущ.муж. (син. состязание)
матч, ăмăрту; футбольный матч футбол матчĕ

районный

прил.
район -ĕ; районти; районный центр район центрĕ; районные соревнования районти ăмăрту

спартакиада

сущ.жен.
спартакиада (спортăн тĕрлĕ тĕсĕсемпе ирттерекен ăмăрту); спартакиада школьников шкул ачисен спартакиади

турнир

сущ.муж.
турнир, ăмăрту; шахматный турнир шахмат турнирĕ

финальный

прил.
юлашки, пĕтмĕш, вĕçри; финальные встречи футболистов футболистсен ăмăрту вĕçĕнчи тĕлпулăвĕсем

чемпион

сущ.муж., чемпионка жен.
чемпион (ăмăрту çĕнтерӳçи); чемпион мира тĕнче чемпионĕ; завоевать титул чемпиона чемпион ятне çĕнсе ил

чемпионат

сущ.муж.
чемпионат, ăмăрту (чемпион ятне илмелли); чемпионат России Раççей чемпионачĕ

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

предмайский

Май уявӗ умӗнхи (социализмла ăмăрту).

предоктябрьский

1. Октябрьти социализмла аслă революци умĕнхи; 2. Октябрь уявӗ умĕнхи; предоктябрьское соревнование Октябрь уявĕ умӗнхи ăмăрту.

Чăвашла-тутарла словарь (1994)

ăмăрту

ярыш

Социаллӑ сӑмахлӑхӑн вырӑсла-чӑвашла словарӗ (2004)

конкурс

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

олимпиада

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

соревнование

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

чемпион

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

чемпионат

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

турнир

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

Çавăн пекех пăхăр:

ăмăрткайăк ăмăртлан ăмăртлану ăмăрттар « ăмăрту » ăмăртуçă ăмăртуллă ăман ăмлат ăмма

ăмăрту
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org