Шырав: ĕлĕкхи

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

оракул

оракул (ĕлĕкхи вăхăтра — турă ячĕпе тĕрлĕ вăрттăнлăха уçса паракан юмăç)

самана

1.
время, времена
эпоха, пеоиод
век

ĕлĕкхи саманара — в давние времена
наукăпа техника революцийĕн самани — век научно-технической революции
космос тĕпчевĕсен самани — эпоха космических исследований
совет самани — советская эпоха
хальхи самана — современная эпоха, современность
саманапа шай пыр — шагать в ногу со временем

тантăш

2.
друг, близкий товарищ
хĕр тантăш — подруга
шакчăклă тантăш — надежный друг
вĕсем ĕлĕкхи тантăшсем — они старые друзья

тăн

3.
память
тăнран тухрĕ — 1) он лишился сознания 2) вылетело из памяти
тăн ĕлĕкхи мар ĕнтĕ — у меня память уже не прежняя

шай

8.
лад, образец, способ
ĕлĕкхи шайпа хунă юрă — песня на старинный лад

шакăртат

3. перен.
торчать (о многих предметах)
ĕлĕкхи вăрман вырăнĕнче тункатасем анчах шакăртатса лараççĕ — там, где был прежде лес, торчат одни пни

шут

10.
обычай, традиция
привычка

вăл пурне те ĕлĕкхи шутпах тăвать — он все делает так, как привык
ваттисен шучĕпе — по старому обычаю

ĕлĕкхи

1.
старый, давний, давно минувший, старинный
ĕлĕкхи кĕнекесем — старинные книги
ĕлĕкхипе танлаштарсан — по сравнению с тем, что было раньше
ĕлĕкхи вăхăтсенче — в давние времена

ĕлĕкхи

2.
древний
ĕлĕкхи çынсем — древние люди

ĕлĕкхи

3.
прошлое, прежнее

ĕлĕкхи

прошлый, прежний
ĕлĕкхи пурнăç — прежняя жизнь
ĕлĕкхине тавăраймăн ĕнтĕ — прошлое уже не вернешь

ĕлĕкхи

4. диал.
предыдущий
ĕлĕкхи çул — предыдущий год

тус

I.

1.
друг, приятель
ĕлĕкхи туc — давний, давнишний друг
тахçанхи туc — давний, давнишний друг
инçетри тус — далекий друг
пĕртен-пĕр тус — единственный друг
чи çывăх тус — самый близкий друг
фронтри тус — фронтовбй друг
шанчăклă тус — верный друг  
тус пул — подружиться, стать друзьями
Туссăр этем — уй варринчи тунката. — погов. Человек без друзей — что столб посреди поля.
Пин ылтăн мар, пин тус туян. — погов. Заимей не тысячу золотых монет, а тысячу друзей. (соотв. Не имей сто рублей, а имей сто друзей).

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

калькулятор

п.п. Тӳмисене пуснипе шутлав ĕçĕ тăвакан электронлă хатĕр. Икĕ çыхă чечек мĕн хака ларассине шутласа кăларма, паллах, нимĕнле калькулятор та кирлĕ мар мана. К-н, 1982, 19 /, 4 с. Ĕлĕкхи пек пӳрне хуçлатса е шут шăрçипе мар, электронлă калькуляторсемпе ĕçлеççĕ. К-н, 1986, 17 /, 8 с. Магнитофонпа калькуляторсене хул хушшине хĕстернĕ каччăсем... К-н, 1999, 4 /, 7 с.

партократ

ç.с., сивл. Партократи йышĕнчи çын. [Б.Ельцин] ĕлĕкхи партократсен чирĕпех чирлет. А.Емельянов //Х-р, 30.06.1992, 3 с. Демократсем партократсене хирĕç кĕрешме тытăннă тапхăр... Х-р, 15.09.1992, 2 с. Чăвашла пĕр сăмах та калайман партократ валли пукан кирлĕ пулнă. Х-р, 25.12.1997, 3 с. — ĕнерхи партократ (Х-р, 24.09.1992, 2 с.); ĕлĕкхи партократ (В-х, 1992, 12 /).

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

ĕлĕкхи

старинный, прежний
ĕлĕкхинчен те начарлантăм — мне стало еще хуже
ĕлĕкхине асту — вспомни прошлое

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

икона

турăш; таса сăн. Çав икона (турăш) халь те Ишек чирĕкинчех ларать; халь ĕнтĕ вăл турăша пĕтĕмпе ылттăнласа пĕтерсе иконостас ăшне лартнă [Житие 1879:43]; Иоанн аллине илсе килне тавăрăннă та кĕлĕ пӳлĕмне кĕрсе касса татнă аллине ĕлĕкхи вырăнне лартнă та Турă Амăшĕ сăнĕ (икона) умне чăркуçланса ларса куç çулĕпе ак çапла каласа кĕл тунă <…> [Училище 1892:11]; Çапла каласан вăл ухă илсе св. Георгийĕн таса сăнне (иконана) ухăпа тĕллесе пенĕ [Училище 1892:12]; Хресченсем хăйсен нушисем çинчен каласа пĕтерсен вĕсем илсе [пынă] турăша (икона) хăй аллине илсен Патша вĕсене [каланă:] «Тавтапуç сире Мана хисеплесе килнĕшĕн <…>» тенĕ [Хыпар 1906, № 9:136].

карцер, картсăр

пĕчĕкçеççĕ уйрăм тĕттĕм пӳлĕм, унта арестантсене лартаççĕ; сивĕ тĕттĕм пӳлĕм. Карцера илсе каймассерен хуралçă алли ĕнсе çине йывăррăн ӳкни сисĕннĕ [Хыпар 1907, № 18:131]; Ĕлĕкхи йĕркепе, халăх чунне илекен патша пур чухне, уншăн салтака темиçе куна кивĕ тĕттĕм пӳлĕме (картсăра) хупса лартатчĕç [Хыпар 1917, № 2:3].

каччă

çураçакан арçын. Çак çураçакан арçынни те (каччи) хăйсенĕн ĕлĕкхи Пĕркил ялĕнче иккĕмĕш пуян çын пулса пурăннă … [Юркин 1984:206].

пăлхăвăрç

патшалăх йĕркине улăштарса пĕтĕмпех çĕнетесшĕн тăрăшакан. Яппун вăрçи вăхăтĕнче патшалăх йĕркине хальхи пек улăштарса пĕтĕмпех çĕнетесшĕн тăрăшакансем (пăлхăвăрçсем) пурте халĕ Çĕпĕрти тĕрмесенчен пинĕ-пинĕпе хăйсен çуралнă çĕр-шывĕсене тавăрăнса ĕлĕкхи пекех хура халăхшăн ĕçлеме тытăнаççĕ [Хыпар 1917, № 2:2].

пăяхам

упăшкийĕн ашшĕ. … пĕри леш ĕлĕкхи упăшкийĕн ашшĕ (пăяхамĕ) … [Юркин 1984:206].

рахмат, рехмет

тавтапуç, спаççипă. <…> çынна ырăлăх тунăшăн тав туса ĕлĕкхи чăвашсем рахмат (рехмет) е тавтапуç тенĕ, хальхисем ун вырăнне нумайĕшĕ спаççипă теççĕ <…> [Хыпар 1906, № 10:161].

Русь

вырăссен ĕлĕкхи патшалăхĕ. Вырăссен ĕлĕкхи патшалăхин (Руçĕн) тĕрлĕ пайĕсене вак-тĕвек князьсем пăхса тăнă, вĕсем Киев князьне пăхăнса пурăннă, ăна аслă князь тенĕ [Война 1915:23].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

аршин

сущ.муж.
аршăн (ĕлĕкхи вăрăмăш виçи — 0,71 м)

вершок

сущ.муж.
вершук (ĕлĕкхи вăрăмăш виçи — 4,4 см); мерять вершками вершукпа виç

давний

прил.
тахçанхи, ĕлĕкхи; с давних пор тахçантанпа; давний друг тахçанхи тус; в давние времена ĕлĕк-авал

далекий

прил., далеко и далёко нареч.
1. (син. дальний, отдалённый; ант. ближний) инçе, инçетри, катари, аякри; далёкие горы катари тусем; отсюда видно далеко кунтан куç инçе курать; зайти далеко в лес вăрман варрине кĕрсе кай
2. (син. давний; ант. близкий) тахçанхи, ĕлĕкхи, авалхи; в далёком прошлом тахçан ĕлĕк ♦ далеко не молод çамрăках мар ĕнтĕ; он далеко пойдёт унăн малашлăхĕ пысăк; до этого ещё далеко унччен вăхăт нумай иртет-ха; далеко зайти чĕрре кĕрсе кай, картран тух; ему далеко за сорок вăл хĕрĕхрен иртни чылай пулать

древний

1. (син. давний) авалхи, ĕлĕкхи, ĕлĕк-авалхи, ĕмĕр-ĕмĕрхи; древние предания авалхи юмах-халапсем
2. (син. старый) ватă, питĕ ватă; древний старик питĕ ватă старик

остыть

остынуть глаг. сов.
1. (ант. нагреться) сивĕн, сивĕнсе кай; чай совсем остыл чей сивĕнсех кайнă
2. к кому-чему (син. охладеть) сивĕн, пис, ютшăн; остыть к танцам ташăсенчен пис; он остыл к прежним друзьям вал ĕлĕкхи тусĕсенчен ютшăнчĕ
3. (син. успокоиться; ант. разгорячиться) лăплан, тамал, сĕвĕрĕл, пусăрăн; его гнев остыл унăн çилли тамалчĕ

панцирь

сущ.муж.
1. тимĕр тум (ĕлĕкхи салтаксен)
2. хупă, витĕ, витĕм (хăш-пĕр чĕр чунсен); панцирь черепахи тимĕр шапа хуппи

прежний

прил.
малтанхи, ĕлĕкхи, унчченхи; прежнее местожительство малтан пурăннă вырăн

прошлый

прил.
иртнĕ, ĕлĕкхи, кун умĕнхи; прошлый год иртнĕ çул, пĕлтĕр; вспоминать о прошлом иртнине аса ил

старинный

прил.
авăлхи, ĕлĕкхи, кивĕ; старинная икона авăлхи турăш; старинный друг тахçанхи тус

старый

прил.
1. (ант. молодой) ватă; старый человек ватă çын; и стар и млад ватти-вĕттипех
2. кивĕ; старые газеты кивĕ хаçатсем
3. авăлхи, ĕлĕкхи; старые рукописи авăлхи ал çырусем
4. (син. прежний) кивĕ, малтанхи, унчченхи; вернуться на старое место работы малтанхи ĕç вырăнне таврăн

чуждаться

глаг. несов.
ютшăн, пăрăн; чуждаться старых друзей ĕлĕкхи туссенчен ютшăн

шлем

сущ.муж.
1. шлем (ĕлĕкхи салтакăн тимĕр калпакĕ)
2. шлем (пуçа хутĕлекен çĕлĕк); шлем танкиста танкист шлемĕ; шлем водолаза водолаз шлемĕ

щит

сущ.муж.
1. хулккан (ĕлĕкхи салтаксен хӳтĕлев хатĕрĕ)
2. щит, хӳтлĕх; щит орудия тупă щичĕ
3. (син. стенд) щит, хăма; щит для стенгазеты стена хаçачĕ çакмалли хăма; щит управления йĕркелӳ щичĕ (ĕçе йĕркелесе пымалли приборсем вырнаçтарни)

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

алтын

вырăссен ĕлĕкхи вахăтри виçĕ пуслăх пăхăр укçи.

археология

м н. н е т археологи (аваллăх çинчен, ĕлĕкхи халăхсем çинчен, вĕсен пурнăçĕпе йăлисем, культури çинчен авалхи тĕрлĕ япаласем тăрăх вĕрентекен наука).

астрология

м н. н е т астрологи (ĕлĕкхи çынсем этеме мĕн пулассине çăлтăрсем тарăх пĕлме пулать тесе тĕшмĕшле ĕненни, вĕрентни).

вотчина

вотчнна (ĕлĕкхи çĕр улпучĕсен йăхран йăха, ашшĕнчен ывăлне куçса пынă (сутма юраман) именийĕ: çĕр лаптăкĕпе ун çинчи хуралтăсем, ĕç хатĕрĕсем).

отдалить

кого, что сов., отдалять несов. 1. аяккарах вырнаҫтар; 2. сивĕт (ĕлĕкхи тусĕсенчен).

ренегат

ренегат (хӑйӗн ĕлĕкхи шухӑшӗсене пӑрахса тӑшман енне ҫавӑрӑннӑ ҫын).

руины

ишĕлчĕк, ĕлĕкхи (авалхи) ҫурт-йӗрсем ишĕлсе выртни.

старинный

авалхи, ĕлĕкхи, тахҫанхи.

старобытный

устар. авалхи, ĕлĕкхи вӑхӑтра пулнӑ (йӗркесем, йӑласем).

старый

1. ватӑ; старая лошадь ватă лаша; стар и млад ватти-вĕтти; 2. кивĕ, ĕлĕкхи; старая изба кивĕ пӳрт; старые друзья ĕлĕкхи туссем; в старое время ĕлĕк-авал.

сторониться

несов., посторониться сов. 1. султан пӑрӑн, айккинелле пӑрӑн, ҫул пар, сирĕл; 2. ютшӑн, пӑрӑнса ҫӳре (ĕлĕкхи туссенчен).

прежний

ĕлĕкхи, малтанхи, маларахри; по-прежнему ӗлӗкхи пек, малтанхи пекех.

примешивать

1. что, чего несов., примешать сов. хутӑштар, хуш; в старое время торговцы примешивали воды в вино, крапиву в хмель ĕлĕкхи вӑхӑтра сутуҫӑсем эрехе шывпа, хăмлана вӗлтренпе хутӑштарса сутнӑ.

фараон

фараон (ĕлĕкхи Египетри патшасен титулĕ).

Чăвашла-тутарла словарь (1994)

ĕлĕкхи

элекке, элеккеге

Çавăн пекех пăхăр:

ĕлĕкех ĕлĕкренпе ĕлĕкрех ĕлĕксенче « ĕлĕкхи » ĕлĕкхилле ĕлĕш ĕлĕшлĕ ĕлке ĕлкĕ

ĕлĕкхи
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org