Шырав: аçа-çиçĕм

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

аçа

1.
самец
аçа йытă, йытă аçи — кобель
кăвакал аçи — селезень
кушак аçи — кот
сысна аçи — боров, хряк
хур аçи — гусак
аçи выльăх — самец (домашнего животного)

аçа-çиçĕм

1.
гром и молния
аçа-çиçĕм кăлар — перен. метать громы и молнии, бушевать

аçа-çиçĕм

2. перен.
гроза, грозные события
вăрçă аçа-çиçĕмĕ — военная гроза

аçа-çиçĕмлĕ

грозовой, с громом и молнией
аçа-çиçĕмлĕ çумăр — грозовой дождь, ливень с грозой

вăлча

икряной
пулă вăлчи — рыбья икра
шапа вăлчи — лягушачья икра
хĕрлĕ вăлча — красная икра
хура вăлча — черная икра
вăлча пĕрчи — икринка
вăлча сап — метать икру, нереститься
вăлча сапнă вырăн — нерестилище
аçа вăлчи, сĕт вăлча — молоки
осетр вăлчи — осетровая икра

вăльтлат

мелькнуть
сверкнуть, блеснуть

аякра çиçĕм вăльтлатса илчĕ — вдали сверкнула молния

вĕлтĕр

3. подр. —
о неярких вспышках, о слабом сверкании

таçта çиçĕм вĕлтĕр çиçсе илчĕ — где-то сверкнула молния

вĕлтĕр-вĕлтĕр —
1) усил. от вĕлтĕр
сывлăшра типĕ çулçăсем вĕлтĕр-вĕлтĕр вĕçеççĕ — в воздухе кружатся сухие листья
2) мелкий, некрупный
вĕлтĕр хумсем — мелкие волны, зыбь
3) слабый, хилый, чахлый
вĕлтĕр курăк — чахлая травка

вут-çиçĕм

собир.
яркий огонь, молния
ракета вут-çиçĕм сирпĕтсе пĕлĕтелле ыткăнать — ракета устремляется ввысь оставляя за собой хвост пламени

гермафродит

гермафродит (амапа аçа паллиллĕ чĕрчун е çын)

йăл

I.  

1. подр. —
о мелькании, сверкании, блеске

инçетре çутă йăл курăнчĕ — вдали мелькнул огонек
çиçĕм йăл çиçсе илчĕ — сверкнула молния

йăлт

II. подр. —
о мгновенном действии

йăлт сиксе тăр — мигом вскочить
Йăлт пăхрăм та юман хыçне пытантăм. (Çиçĕм). — загадка Мелькну и спрячусь за дуб. (Молния).

йăлт-йăлт —
1) усил. от йăлт II.
2) подр. — о мигании, мерцании
лампа йăлт-йăлт çутатса илет — лампа мигает

йăлтăрт

подр. —
о быстром прерывистом сверкании

шăрпăк йăлтăрт çутăлса илчĕ — спичка ярко вспыхнула
çиçĕм йăлтăрт та йăлтăрт çиçет — то и дело вспыхивает молния

йăлтлат

1.
вспыхивать
сверкать

çиçĕм йăлтлатса çиçрĕ — сверкнула молния
йăлтлатса ил — сверкнуть; вспыхнуть
аякра вут куçĕ йăлтлатса илчĕ — вдали мелькнул огонек

йăл-ял

подр. —
о сильном сверкании

çиçĕм йăл-ял çиçет — ослепительно сверкает молния

йăмăхтар

слепить, ослеплять (о свете)
вызывать помутнение, рябь в глазах
çиçĕм куçа йăмăхтарать — молния слепит глаза
юр куçа йăмăхтарать — снег слепит глаза; снег сверкает так, что глазам больно
чечексем куçа йăмăхтараççĕ — от (обилия) цветов рябит в глазах

йытă

собачий, псиный
ама йытă, йытă ами — сука
аçа йытă, йытă аçи — кобель
кĕтӳ йытти— пастушеская собака, овчарка
сунар йытти — охотничья собака
сăнчăрти йытă — цепная собака
урнă йытă — бешеная собака
йытă йăви — собачья конура
йытă йĕвенĕ — намордник
йытă çури — щенок
йытă кĕрчĕ, кĕрт йыттисем — свора собак
йытă сасси — собачий лай
йытă тирĕ — собачий мех
йытăпа туллаттар — натравить собак на кого-л.

кайăк

птичий
кайăк ами, ама кайăк — птица-самка
кайăк аçи, аçа кайăк — птица-самец
вăçен кайăк—  птица
çăткăн кайăк — хищная птица
шыв кайăкĕ — водоплавающая птица
кайăк йăви — птичье гнездо
кайăк чĕппи — птенец, птенчик
Ир тăракан кайăк тутă пулнă. — погов. Ранняя пташка всегда сыта бывает.

кашкăр

волчий
ама кашкăр, кашкăр ами — волчица
аçа кашкăр, кашкăр аçи — волк (самец)
кашкăр çури — волчонок
кашкăр тирĕ — волчья шкура
Кашкăр тем чул тăрантарсан та вăрманах пăхать. — посл. Как волка ни корми, он все в лес смотрит.
Кашкăра ури тăрантарать. — погов. Волка ноги кормят.
Упаран тарнă, кашкăра çулăхнă. — посл. Убежал от медведя, наскочил на волка (соотв. Из огня, да в полымя).

кăвакал

утиный
кăвакал ами — утка
ама кăвакал — утка
кăвакал аçи — селезень
аçа кăвакал — селезень
кайăк кăвакал — дикая утка
кукша кăвакал — лысуха (порода уток)
шурă кăвакал — пекинская утка
кăвакал ашĕ — утятина
кăвакал çăмарти — утиное яйцо
кăвакал чĕппи — утенок
пĕр пуслăх кăвакал — утиный выводок
Кăвакал çиме кай та хурна янтăла, теççĕ. — посл. Идешь есть утку, готовь гуся. (соотв. Долг платежом красен).
Аптранă кăвакал кутăн чăмнă, тет. — посл. Растерявшаяся утка задом ныряет.

молниеотвод

молниеотвод (çуртсене аçа çапасран сыхламалли хатĕр)
электричество станцийĕ патĕнче молниеотводсем ларт — установить молниеотводы около электрической станции

тăтăшшăн

1.
часто, то и дело
постоянно, систематически, регулярно

çиçĕм тăтăшшăн çиçет — то и дело сверкает молния

унтан-кунтан

2.
время от времени, по временам
унтан-кунтан çиçĕм çиçет — время от времени сверкают молнии

уяр

ясно
ведренно
прост.
уяр çанталăк — ясная погода
уяр çумăр — дождь при солнце
уяр çиçĕм — зарница
янкăр уяр — совершенно ясно
паян хĕвел уяра ларчĕ — сегодня закат был ясным

чăл-чал

2.
там и сям, местами
чăл-чал çиçĕм çиçет — там и тут вспыхивают молнии

чĕрпĕкле

щепать, расщеплять, раскалывать
аçа çапса йывăçа пĕтĕмпех чĕрпĕклесе пăрахнă — молния в щепки разнесла дерево

ялкăш

2.
блестеть, сверкать, сиять, искриться, переливаться
кăкăрĕ çинче орден ялкăшать — у него на груди сияет орден
хула пин-пин çутăпа ялкăшма пуçларĕ — город засверкал тысячами огней
çиçĕм çине-çинех ялкăшать — то и дело сверкает молния

ялл

подр. —
о вспышке света
çиçĕм йăл та ялл çиçсе тăрать — беспрерывно сверкает молния

ялтăр

1. подр. —
о яркой вспышке, сильном блеске
çиçĕм ялтăр çиçсе илчĕ — ослепительно вспыхнула молния

ялтăрт

подр. —
о мгновенной вспышке, о сверкании

çиçĕм ялтăрт турĕ — сверкнула молния

çавăнта

2.
вон туда
çавăнта пах-ха — посмотри-ка туда
вĕренме ăçтан килнĕ, ĕçлеме те çавăнтах кайрĕ — откуда он приехал учиться, туда и поехал работать
çавăнтарах — 1) поблизости там 2) поближе туда (к указанному месту)
çавăнтах —
1) тăм же
çавăнтах тăр — стой там же
2) туда же
çавăнтах хур — положи туда же
3) тотчас, тут же, в тот же момент
çиçĕм çиçрĕ те çавăнтах аслати кĕрлерĕ — блеснула молния, и тотчас загремел гром

çап

4.
поражать, ударять, побивать
йывăçа аçа çапрĕ — в дерево ударила молния
тырра пар çапнă — хлеба побило градом
аçа çапасшĕ! — бран. разрази его гром

çине-çинех

1.
постоянно, часто, то и дело, раз за разом
çине-çинех аса ил — вспоминать постоянно
çине-çинех çыру çыр — часто писать письма
çине-çинех çиçĕм çиçрĕ — раз за разом сверкнула молния

çиç

1.
блестеть, сверкать, сиять
блистать
книжн.
вут çиçрĕ — блеснул огонек
çиçĕм çиçет — сверкает молния
хĕçсем çиçеççĕ — сверкают клинки
çиçсе ил — блеснуть, сверкнуть
юр хĕвелпе çиçсе тăрать — снег сверкает на солнце

çиçĕм

1.
молния
аса та çиçĕм — гром и молния
чăмăр çиçĕм — шаровая молния
çиçĕм çиçет — сверкает молния
çиçĕм çиçтер — перен. метать громы и молнии

çиçĕм

2. поэт.
стремительный, подобный молнии
çиçĕм ут — стремительный конь, конь-огонь

çуйкăн

быстро, стремительно
çиçĕм пек çуйкăн — быстрый как молния
çуйкăн вĕçтерчĕ — он стремительно помчался

ăсан

тетеревиный
аçа ăсан — тетерев-петух, косач
ăсан аçи — тетерев- петух, косач
ама ăсан — тетерка
ăсан ами — тетерка
ăсан туйĕ — тетеревиный ток
ăсан чĕппи —тетеревенок
ăсан тыт охотиться на тетеревов
Ăсан хыççăн вĕçекен чăххăн пĕсехи çурăлнă. — посл. У курицы, попытавшейся лететь за тетеревом, зоб лопнул.

ĕнт

1.
палить, опаливать
обжигать
(слегка)
пуç-ура ĕнт —  палить голье
чăхă ĕнт — опалить курицу
ĕнтсе яр — 1) спалить, сжечь (нечаянно) 2) опалить слишком сильно
çиçĕм йывăçа ĕнтнĕ — молнией опалило дерево

несĕл

4. лингв.
род
несĕл категорийĕ — категория рода
ама несĕл — женский род
аçа несĕл — мужской род
уçăмсăр несĕл — средний род

типĕ


типĕ аслати (аçа) — 1) гром без дождя 2) зарница
типĕ кăрăç — подгруздок
типĕ курăкбот. сушеница болотная
типĕ мунча — нагоняй
типĕ мунча кĕрт — дать нагоняй
типĕ мунча кĕр — получить нагоняй
типĕ пыранат. дыхательное горло
типĕ çу — постное, растительное масло
типĕ чируст. чахотка
типĕ яшка — постный, не мясной суп

чечек


ама чечек — пестик
аçа чечек — тычинка
тутлă чечек — медуница
сар чечек — 1) лютик едкий 2) диал. ромашка
шăршлă чечек — пахучка обыкновенная
шур чечек — ромашка
тăкăнман чечек — бессмертник

ил

14.
с деепр. др. глагола выступает в роли вспом. глагола
астуса ил — вспомнить
вăрçса ил — поругаться
ĕмсе ил — высосать
кайса ил — принести откуда-л.
канса ил — отдохнуть немного
кăларса ил — 1) вынуть, вытащить (из кармана) 2) украсть
кĕтсе ил — 1) встретить кого-что-л. 2) дождаться кого-чего-л.
макăрса ил — всплакнуть
палласа ил — узнать кого-либо
пăхса ил — взглянуть
питĕрсе ил — запереть
пухса ил — собрать что-л.
тухăçлă тырпул пухса ил — собрать хороший урожай зерновых
çавăрса ил — окружить
çиçсе ил — сверкнуть
çиçĕм çиçсе илчĕ — молния сверкнула
çырса ил — списать
çыртса ил — откусить
татса ил — оторвать (напр. пуговицу), сорвать (напр. яблоко)
тĕртсе ил — 1) толкнуть 2) задеть (словом)
тытса ил — отнять, взять силой
туртса ил —  отнять, взять силой
ӳкерсе ил — срисовать
чĕнсе ил — вызвать, пригласить
ыталаса ил — обнять

çиçĕм


типĕ çиçĕм — зарница
уяр çиçĕм — зарница
çиçĕм чулĕастр. аэролит

кăлар


аçа-çиçĕм кăлар — метать громы и молнии
виçерен кăлар — вывести из равновесия
вут кăлар — устроить пожар
пăрахăçа кăлар — 1) забраковать 2) привести в негодность
юрăхсăра кăлар — 1) забраковать 2) привести в негодность
тăрă шыв çине кăлар — вывести на чистую воду
тинкене кăлар — измучить, вымотать, довести до изнеможения
ухмаха кăлар — свести с ума, лишить рассудка
чапа кăлар — прославить
чуна кăлар — 1) испустить дух 2) вымотать душу
чысран кăлар — обесславить
ят кăлар — ославить, распустить дурные слухи

аçа

2. бот.
мужской
аçа чечек — мужской цветок

аçа

3. диал.
отец, родитель
отцовский
аçа хĕрĕ — сирота (она), не имеющая матери
аçа ывăлĕ — сирота (он), не имеющий матери

аçа

4.
гром и молния
грозовой разряд
тип аçа — гром без дождя
аçа çапни — удар молнии
аçа çапасшĕ! — бран. разрази его гром!

аçа


аçа кĕпçибот. козловик, козлец
аçа çури — отчим
аçа туккадиал. мужеподобная женщина
аçа чулĕ — аэролит (букв. громовой камень)

йăлтăр-ялтăр

1. подр. —
о прерывистом ярком сверкании

çиçĕм йăлтăр-ялтăр тăвать — ярко сверкает молния

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

мачо

ç.с., калаç. Арçынлăхĕпе (туп.) курăмлă ар; чăн-чăн аçа. Андрей-ЭнтриМадридра çуралмалли мачо, Энрике. Ар, 2001, 40 /, 2 с. Рурк ... «тăраннă» та иртĕннĕ мачона вылять. Х-р, 12.07.2002, 3 с.

ăрăм

ч.п. Асам, тĕлĕнтермĕш хăват; юм. Пичугин феноменĕ маги мар, ăрăм та мар. КЯ, 19.12.1989, 4 с. Шупашкарта хайхи çиçĕм пек çутă та хĕвел пек хĕрӳ пайăркаллă, ăрăм хăвачĕллĕ ... чăваш чĕлхипе калаçакансене курсах каймарăмăр. Я-в, 1990, 7 /, 30 с. Илем асамĕнчен, ăрăмĕнчен юрату вучĕ ăшне ... кĕрсе ӳкесрен чăннипех те хăранă эпĕ. В.Эктел, 1996, 102 с. Мĕнре-ши Ухсай Яккăвĕн ... харкам хăйле тĕнчин ăрăмĕ. Х-р, 27.12.2001, 4 с. — ăрăм сăмахлăхĕ (П.Метинпа А.Мефодьев, 1997, 9 с.); — юрату ăрăмĕ (ÇХ, 2001, 34 /, 11 с.); Дебюсси ăрăмĕ (Я-в, 2000, 4 /, 14 с.); Атăл ăрăмĕ (Х-р, 18.06.2002, 3 с.).

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

кикен

чемерица
аçа кикен — бессемянная чемерица

çиçĕм

молния; типĕ çиçĕм – зарница.

195 стр.

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

Перун

славянсен аслати турри. Славянсем чăн Турра пĕлмен, вĕсем суя тĕнпе пурăннă: вăрманта вăрман турри, шывра шыв турри, çуртра хĕртсурт пулнă; чăн аслă турри Перун ятлă пулнă, вĕсем ăна аслати турри тенĕ [Рассказы 1888:6]; <…> хĕвеле, уйăха, çăлтăрсене ытти япаласене те нумайĕшне турă тесе хисепленĕ; чăн вăйлă турă Перун тесе шухăшланă, ăна аслатипе çиçĕм турри тенĕ [В память 1888:3].

чуп

аçа пĕл. Амисем аçана пĕлсенех (чупсанах) хĕл каçма тепĕр çул валли пĕр çулхи туратсен хуппи çине çăмарта туса хăвараççĕ [Яблонная 1915:6].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

блеск

сущ.муж.
1. (син. сияние) çутă, ялтăру, ялкăшу; йăлтăртатни, çиçни, ялкăшни; блеск молнии çиçĕм çиçни
2. (син. великолепие) чап, ăсталăх, мухтавлăх; артист выступил с блеском артист питĕ ăста вылярĕ

быстрота

сущ.жен. (син. скорость, стремительность)
хăвăртлăх; с быстротой молнии çиçĕм пек хăвăрт

испугаться

глаг. сов.
хăраса кай, хăраса ӳк; испугавшись грозы, дети побежали домой аçа-çиçĕмрен хăраса ачасем килелле чупрĕç

кабан

сущ.муж.
1. хир сысни; охота на кабанов хир сысни сунарĕ
2. сысна аçи, аçа сысна; заколоть кабана сысна аçине пус

кобель

сущ.муж. (ант. сука)
аçа йытă

молния

сущ.жен.
1. çиçĕм; сверкнула молния çиçĕм çиçсе илчĕ
2. молни (тумтире хупмалли); куртка на молнии молниллĕ куртка

молоки

сущ.множ.
аçа вăлча (пулăсен ар вăрлăхĕ)

отчим

сущ.муж.
аçа çури, иккĕмĕш ашшĕ (тăван марри)

пол

2. сущ.муж., множ. полы
арлăх, несĕллĕх; признаки пола арлăх паллисем; женский пол ама несĕллĕхĕ; мужской пол аçа несĕллĕхĕ, ар несĕллĕхĕ

Чăваш сăмахĕсен кĕнеки

явалан

явалан, виться, обвиваться, извиваться.
- Н. И. Полорус. Çĕлен йывăçа яваланнă.
- ЧС. Çавă юпа пекки (смерч) çине çиçĕм яваланса ларчĕ.

ялтăрр!

/Йалтăрр!/ (jалды̆рр), подр. довольно продолжительному блеску ярко сверкнувшей молнии и т. п. Сред. Юм. Те çиçĕм çиçрĕ, те шевле вылярĕ: ялтăрр! туса кайрĕ хăй... (Ялтăр не означает звука, а показывает самое действие).

ялтăрт

/Йалтăрт/ (jалды̆рт), подр. короткому и отрывистому сверканию. Орау. Çиçĕм ялтăрт турĕ те, пĕтĕм пӳрт çап-çутă пулчĕ.

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

аэролит

аэролит, аçа чулĕ.

самец

-мца аçа.

чемерица

мн. нет кикен, кикен курăкĕ, ама кикен, аçа кикен; чĕмере курăкĕ.

тычинка

аçа чечек, чечекĕн аçа туни, шăрка туни.

удар

1. çапни (патакпа); удар грома аçа çапни; 2. перен., пысăк хуйхă, пысăк инкек; 3. сасартăк (тăшмана) тапăнни, атакăлани; апоплексический удар (паралич) шалкăм çапни; быть в ударе хавхаланса, хĕрсе кай; под ударом хăрушлăхра.

ударить

кого, что по чему или во что сов., ударять несов. çап (патакпа); ударить в барабан параппан çап; молния ударила в дерево çиçĕм йывăçа çапрĕ; ударить по щеке питçăмартинчен çуп, çупса яр; ударить по рукам ăлă çап, килĕш.

болиголов

раст. варăш кĕпçи, аçа кĕпçи, шăшлаккай.

Çавăн пекех пăхăр:

xypa аист а Аççири аçа « аçа-çиçĕм » аçа-çиçĕмлĕ аçа-ама аçаллă аçаллă-амаллă аçам

аçа-çиçĕм
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org