Шырав: аçа-ама

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

ама

маточный
йытă ами — 1) сука, самка собаки 2) перен. потаскуха
кролик ами крольчиха
кушак ами, ама — кушак кошка
пĕтă ама супоросная матка
сысна ами — свиноматка
хур ами — гусыня
хурт ами — пчеломатка
ама выльăх — самка животного
ама йышĕ — маточное поголовье
ама уйрăмĕ — маточное отделение (на ферме)
ама хуранĕ — пчел. маточник
сысна ферминче кашни амаран вунпилĕк çура илнĕ — от каждой свиноматки на ферме получено по пятнадцати поросят
пирĕн анне хурт ами, пылсăр сăра ĕçтермест — фольк. наша мать — что пчеломатка, без меда пивом не поит
Йăпăлти пăру ик ама ĕмет. — посл. Ласковое теля двух маток сосет.

ама

2. бот.
женский
ама пултран — женская особь борщовника, борщовник-матка
ама чечек — женский цветок

ама

материнский
Ама сĕчĕпе кĕменни вăкăр сĕчĕпе кĕрес çук. — посл. То, что не воспринято с молоком матери, не воспримешь с бычьим молоком.

ама

4. уст.
название деталей различных устройств
хапха ами — поперечный брус ворот
ама туратти — ручка плуга

ама


ама кикенбот. чемерица безверхая
ама хупахбот. мать-и-мачеха

ама-аçа

2.
отец и мать, родители
пĕр ама-аçаран çуралнă ачасем — дети одних родителей

аçа

1.
самец
аçа йытă, йытă аçи — кобель
кăвакал аçи — селезень
кушак аçи — кот
сысна аçи — боров, хряк
хур аçи — гусак
аçи выльăх — самец (домашнего животного)

аçа-ама

диал.
отец и мать, родители

аçа-ама

родительский

аçа-çиçĕм

1.
гром и молния
аçа-çиçĕм кăлар — перен. метать громы и молнии, бушевать

аçа-çиçĕм

2. перен.
гроза, грозные события
вăрçă аçа-çиçĕмĕ — военная гроза

аçа-çиçĕмлĕ

грозовой, с громом и молнией
аçа-çиçĕмлĕ çумăр — грозовой дождь, ливень с грозой

ашак

ослиный
ама ашак — ослица
пĕчĕк ашак — ослик
ашак тихи — осленок

вăлча

икряной
пулă вăлчи — рыбья икра
шапа вăлчи — лягушачья икра
хĕрлĕ вăлча — красная икра
хура вăлча — черная икра
вăлча пĕрчи — икринка
вăлча сап — метать икру, нереститься
вăлча сапнă вырăн — нерестилище
аçа вăлчи, сĕт вăлча — молоки
осетр вăлчи — осетровая икра

гермафродит

гермафродит (амапа аçа паллиллĕ чĕрчун е çын)

йытă

собачий, псиный
ама йытă, йытă ами — сука
аçа йытă, йытă аçи — кобель
кĕтӳ йытти— пастушеская собака, овчарка
сунар йытти — охотничья собака
сăнчăрти йытă — цепная собака
урнă йытă — бешеная собака
йытă йăви — собачья конура
йытă йĕвенĕ — намордник
йытă çури — щенок
йытă кĕрчĕ, кĕрт йыттисем — свора собак
йытă сасси — собачий лай
йытă тирĕ — собачий мех
йытăпа туллаттар — натравить собак на кого-л.

кайăк

птичий
кайăк ами, ама кайăк — птица-самка
кайăк аçи, аçа кайăк — птица-самец
вăçен кайăк—  птица
çăткăн кайăк — хищная птица
шыв кайăкĕ — водоплавающая птица
кайăк йăви — птичье гнездо
кайăк чĕппи — птенец, птенчик
Ир тăракан кайăк тутă пулнă. — погов. Ранняя пташка всегда сыта бывает.

кашкăр

волчий
ама кашкăр, кашкăр ами — волчица
аçа кашкăр, кашкăр аçи — волк (самец)
кашкăр çури — волчонок
кашкăр тирĕ — волчья шкура
Кашкăр тем чул тăрантарсан та вăрманах пăхать. — посл. Как волка ни корми, он все в лес смотрит.
Кашкăра ури тăрантарать. — погов. Волка ноги кормят.
Упаран тарнă, кашкăра çулăхнă. — посл. Убежал от медведя, наскочил на волка (соотв. Из огня, да в полымя).

кăвакал

утиный
кăвакал ами — утка
ама кăвакал — утка
кăвакал аçи — селезень
аçа кăвакал — селезень
кайăк кăвакал — дикая утка
кукша кăвакал — лысуха (порода уток)
шурă кăвакал — пекинская утка
кăвакал ашĕ — утятина
кăвакал çăмарти — утиное яйцо
кăвакал чĕппи — утенок
пĕр пуслăх кăвакал — утиный выводок
Кăвакал çиме кай та хурна янтăла, теççĕ. — посл. Идешь есть утку, готовь гуся. (соотв. Долг платежом красен).
Аптранă кăвакал кутăн чăмнă, тет. — посл. Растерявшаяся утка задом ныряет.

молниеотвод

молниеотвод (çуртсене аçа çапасран сыхламалли хатĕр)
электричество станцийĕ патĕнче молниеотводсем ларт — установить молниеотводы около электрической станции

мулкач

заячий
ама мулкач — зайчиха
уй мулкачĕ — заяц-русак
мулкач ашĕ — зайчатина
мулкач çурисем — зайчата
мулкач сунарне çӳре — охотиться на зайцев
Икĕ мулкача хăвалакан перине те тытайман. — посл. За двумя зайцами погонишься — ни одного не поймаешь.
Кахал йытта вил мулкач. — погов. Ленивой гончей всегда достается мертвый заяц.
Мулкач йĕлтĕр йĕрĕпе чупмасть. — погов. Заяц по лыжне не скачет.

рифма

рифма
глагол рифми — глагольная рифма
ар рифма — мужская рифма
ама рифма — женская рифма
хĕресле рифма — перекрестная рифма
дактильлĕ рифма — дактилическая рифма
кăшăл рифма — кольцевая рифма
мăшăр рифма — парная рифма
вăл рифмасем тупма ăста — он искусно подбирает рифмы

сĕт

молочный
ăшă сĕт — парное молоко
ăшă сĕт — теплое молоко
тин сунă сĕт — парное молоко
вĕретмен сĕт — сырое молоко
вĕретнĕ сĕт — кипяченое молоко
качака сĕчĕ — козье молоко
кăкăр сĕчĕ — грудное молоко
çăратнă сĕт — сгущенное молоко
хăймасăр сĕт — снятое молоко
сĕт апачĕ — молочное, молочная пища
сĕт витри — подойник
сĕт савăчĕ — молокозавод
сĕт парĕсем — молочные железы
сĕт продукчĕсем — молочные продукты
сĕт савăчĕ — посуда для молока, молочник
сĕт çулăхĕ — жирность молока
сĕт яшки — молочный суп
сĕт йӳçĕхнĕ — молоко прокисло
сĕт кĕвелнĕ — молоко свернулось
сĕт типнĕ — молоко пропало (корова перестала доиться)
ĕне сĕт лайăх антарать — корова хорошо дойтся, дает много молока
ĕнесем сĕт хушаççĕ — надои молока повышаются
сĕт çулĕпе кайса çу çулĕпе килмелле пултăр — фольк. пусть дорога туда будет по молоку, а обратно — по маслу (пожелание счастливого пути)
Ама сĕчĕпе кĕменни вăкăр сĕчĕпе кĕрес çук. — посл. То, что не воспринято с молоком матери, с бычьим молоком не воспримется.

слон

слоновый, слоновий
Африка слонĕ — африканский слон
кайăк слонсем — дикие слоны
слон ами — слониха
ама слон — слониха
слон çури — слоненок
слон шăмми — слоновая кость

тĕве

верблюжий
ама тĕве — верблюдица
пĕр курпунлă тĕве — одногорбый верблюд
икĕ курпунлă тĕве —двугорбый верблюд
тĕве пăрушĕ — верблюжонок
тĕве ашĕ — верблюжатина
тĕве çăмĕ — верблюжья шерсть
тĕве тире — верблюжина, шкура верблюда

хупах


шапа хупаххи — иван-да-марья
шуйттан хупаххидиал. папоротник
шыв (ама) хупаххи — мать-и-мачеха

хур

гусиный
ама хур — гусыня
хур ами — гусыня
аса хур — гусак
хур аçи — гусак
кайăк хур — дикий гусь
хур чĕппи —гусенок
хур ашĕ (какайĕ) — гусятина
хур тĕкĕ — гусиное перо (мелкое)
хур шăмми — гусиное перо (крупное, маховое)
Юрлăн чăххи те хурăн курăннă. — погов. Бедняку и курица показалась гусем.

хуран


ама хуранĕпчел. маточник, ячейка для пчеломатки
шапа хуранĕ — раковина (моллюска)
хуран кукăлĕ — вареники

хурăн

березовый
ама хурăн — береза с сережками
хурăн вăрманĕ — березняк
хурăн качки — сережки березы
хурăн хуппи — береста
хурăн шывĕ — березовый сок
хурăн сĕткенĕ — березовый сок
Хурăн хулли хумханать, хура хурт пуçтарăнать. (Шăпăрпа шăлни). — загадка Березовые ветки колышутся, черные жучки собираются. (Подметание метлой).

чĕрпĕкле

щепать, расщеплять, раскалывать
аçа çапса йывăçа пĕтĕмпех чĕрпĕклесе пăрахнă — молния в щепки разнесла дерево

çап

4.
поражать, ударять, побивать
йывăçа аçа çапрĕ — в дерево ударила молния
тырра пар çапнă — хлеба побило градом
аçа çапасшĕ! — бран. разрази его гром

ăсан

тетеревиный
аçа ăсан — тетерев-петух, косач
ăсан аçи — тетерев- петух, косач
ама ăсан — тетерка
ăсан ами — тетерка
ăсан туйĕ — тетеревиный ток
ăсан чĕппи —тетеревенок
ăсан тыт охотиться на тетеревов
Ăсан хыççăн вĕçекен чăххăн пĕсехи çурăлнă. — посл. У курицы, попытавшейся лететь за тетеревом, зоб лопнул.

несĕл

4. лингв.
род
несĕл категорийĕ — категория рода
ама несĕл — женский род
аçа несĕл — мужской род
уçăмсăр несĕл — средний род

ама

II.
Ама — в чувашской традиционной религии Матерь мира

типĕ


типĕ аслати (аçа) — 1) гром без дождя 2) зарница
типĕ кăрăç — подгруздок
типĕ курăкбот. сушеница болотная
типĕ мунча — нагоняй
типĕ мунча кĕрт — дать нагоняй
типĕ мунча кĕр — получить нагоняй
типĕ пыранат. дыхательное горло
типĕ çу — постное, растительное масло
типĕ чируст. чахотка
типĕ яшка — постный, не мясной суп

чечек


ама чечек — пестик
аçа чечек — тычинка
тутлă чечек — медуница
сар чечек — 1) лютик едкий 2) диал. ромашка
шăршлă чечек — пахучка обыкновенная
шур чечек — ромашка
тăкăнман чечек — бессмертник

туна


алă туни — предплечье
ама тунибот. пестик
аса тунибот. тычинка
кăвакал тунибот. горец
çӳç туни — коса (волосы)
çивĕт туни — коса (волосы)
шăл туни — десны

сăмса


ама туна сăмсибот. рыльце пестика
сăмсана каçăрт — задирать нос, важничать
сăмса айĕнчех — под самым носом
Сăмса айĕнчи курăнмасть, вăрман урли курăнать.
погов. Что под носом — не видно, а что за лесом — видно.
сăмсана чик — совать нос, соваться куда-л.
юраман çĕре сăмсуна ан чик! — не суй своего носа куда не следует!
сăмсана пăр — нос воротить
сăмсу çине карт — заруби себе на носу

ама

III.
амаженское нагрудное украшение из монет

кăлар


аçа-çиçĕм кăлар — метать громы и молнии
виçерен кăлар — вывести из равновесия
вут кăлар — устроить пожар
пăрахăçа кăлар — 1) забраковать 2) привести в негодность
юрăхсăра кăлар — 1) забраковать 2) привести в негодность
тăрă шыв çине кăлар — вывести на чистую воду
тинкене кăлар — измучить, вымотать, довести до изнеможения
ухмаха кăлар — свести с ума, лишить рассудка
чапа кăлар — прославить
чуна кăлар — 1) испустить дух 2) вымотать душу
чысран кăлар — обесславить
ят кăлар — ославить, распустить дурные слухи

аçа

2. бот.
мужской
аçа чечек — мужской цветок

аçа

3. диал.
отец, родитель
отцовский
аçа хĕрĕ — сирота (она), не имеющая матери
аçа ывăлĕ — сирота (он), не имеющий матери

аçа

4.
гром и молния
грозовой разряд
тип аçа — гром без дождя
аçа çапни — удар молнии
аçа çапасшĕ! — бран. разрази его гром!

аçа


аçа кĕпçибот. козловик, козлец
аçа çури — отчим
аçа туккадиал. мужеподобная женщина
аçа чулĕ — аэролит (букв. громовой камень)

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

мачо

ç.с., калаç. Арçынлăхĕпе (туп.) курăмлă ар; чăн-чăн аçа. Андрей-ЭнтриМадридра çуралмалли мачо, Энрике. Ар, 2001, 40 /, 2 с. Рурк ... «тăраннă» та иртĕннĕ мачона вылять. Х-р, 12.07.2002, 3 с.

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

вут

огонь
вутама (вут+ама) — мать огня
вут пуççи — головня, головешка
вут-кăвар (огонь-жар) — различные виды огня
вут чулĕ — кремень
вутлă кимĕ — пароход
вут чĕртсе хураççĕ — разводят огонь
вут хут  — топить печь
вут хутса йар — затопить печь

кикен

чемерица
аçа кикен — бессемянная чемерица

кин

(кин-ама) жена старшего брата моего отца; старушка, посторонняя бабушка, жена старшего отца дяди.

98 стр.

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

крават

(хальхилле кравать) вырăн. Пӳрте кĕрсен эпĕ сăнтан кайнă ама çури вырăн (крават) çинче выртнине куртăм <…> [Добродетельные 1910:7].

личинка

пĕчĕк пыйтă. Кĕркуннерехпе ама хуртсем юлашки хут пĕчĕк пыйтăсем (личинка) çуратаççĕ [Яблонная 1915:5].

тут

йывăç, çырлисем хăмла çырли майлă, çулçисем хурăн çулçи пек. Пурçăн хурчĕсене çав çулçăсене çитерсе усраççĕ. Ама çурри тут йывăççи* каскине чавтарнă та ун ăшне патша хĕрне хупса ларттарнă. *Тут йывăççин çырлисем хăмла çырли майлă, çулçисем хурăн çулçи пек пулаççĕ [Первая 1909:76].

чуп

аçа пĕл. Амисем аçана пĕлсенех (чупсанах) хĕл каçма тепĕр çул валли пĕр çулхи туратсен хуппи çине çăмарта туса хăвараççĕ [Яблонная 1915:6].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

волчица

сущ.жен.
кашкăр ами, ама кашкăр

выводок

сущ.муж.
пуслăх (пĕр ама чĕпписем, çурисем); выводок цыплят пĕр пуслăх чăх чĕппи; волчий выводок кашкăр çурисем

испугаться

глаг. сов.
хăраса кай, хăраса ӳк; испугавшись грозы, дети побежали домой аçа-çиçĕмрен хăраса ачасем килелле чупрĕç

кабан

сущ.муж.
1. хир сысни; охота на кабанов хир сысни сунарĕ
2. сысна аçи, аçа сысна; заколоть кабана сысна аçине пус

кобель

сущ.муж. (ант. сука)
аçа йытă

крольчиха

сущ.жен.
кролик ами, ама кролик

мачеха

сущ.жен.
ама çури (ачасен тăван мар амăшĕ)

медведица

сущ.жен.
упа ами, ама упа ♦ Большая Медведица Алтăр çăлтăр

молоки

сущ.множ.
аçа вăлча (пулăсен ар вăрлăхĕ)

ожерелье

сущ.сред.; множ. ожерелья
мăя, ама, мăй çыххи; ожерелье из монет шӳлкеме

отчим

сущ.муж.
аçа çури, иккĕмĕш ашшĕ (тăван марри)

падчерица

сущ.жен.
ама çури хĕр, тăван мар хĕр (ашшĕшĕн е амăшĕшĕн)

пасхальный

прил.
Мăнкун -ĕ; пасхальная неделя Мăнкун эрни
сущ.муж.
ама çури ывăл, тăван мар ывăл (ашшĕшĕн е амăшĕшĕн)

пол

2. сущ.муж., множ. полы
арлăх, несĕллĕх; признаки пола арлăх паллисем; женский пол ама несĕллĕхĕ; мужской пол аçа несĕллĕхĕ, ар несĕллĕхĕ

родить

глаг. сов. и несов.
çурат, ача ту (хĕрарăм çинчен); çăвăрла, çура ту (ама чĕр чун çинчен)

царица

сущ.жен.
1. майра патша, хĕрарăм патша
2. патша майри, патша арăмĕ
3. ама (вĕлле хурчĕ пек йышлă хурт-кăпшанкăсен)

яйцо

сущ.сред.; множ. яйца
1. çăмарта (кайăксен, çĕлен-калтан, хурт-кăпшанкăн); куриные яйца чăх çăмарти; муравьиные яйца кăткă çăмарти; желток яйца çăмарта сарри; сварить яйца всмятку калекле çăмарта пĕçер; красить яйца на Пасху Мăнкӳн тĕлне çăмарта хĕрет ♦ выеденного яйца не стоит ниме те тăмасть
2. ама клетка, ама вăрă

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

аэролит

аэролит, аçа чулĕ.

голубка

1. ама кӑвакарчӑн, кӑвакарчӑн ами; 2. ачашласа каланӑ ят (хӗрарӑмсене).

гусыня

ама хур, хур ами.

зайчиха

ама мулкач, мулкач ами, ама куян.

кошка

1. кушак, ама кушак; 2. упа чĕрни, якăр (пусӑран витрене ҫаклатса кӑлармалли хатӗр); 3. телеграф юпи ҫине урана тӑхӑнса улăхмалли хатӗр; между ними пробежала черная кошка вӗсем пӗр-пĕринпе килӗштерми пулнӑ.

лебёдка

1. акӑш ами, ама акăш.

матка

1. ама; 2. амӑшӗ варӗнче ача аталанакан вырӑн, ача килли; пчелиная матка хурт ами.

маточник

1. ама хуранӗ; йӗпсе; 2 чечекӗн вӑрӑ хутаҫҫи.

мать-и-мачеха

(иван-да-марья) ама курӑкӗ, амаҫури курӑкӗ, ама хупаххи, йÿҫ хупах, шапа хупаххи.

медведица

упа ами, ама упа; Большая Медведица (созвездие) Алтӑр Ҫӑлтӑр.

ослица

ама ашак, ашак ами.

самец

-мца аçа.

самка

ама.

сука

йытӑ ами, ама йытӑ.

пава

пава, павлин ами, ама павлин, турткӑш ами.

перепелка

ама путене.

пестик

чечекĕн ама туни.

чемерица

мн. нет кикен, кикен курăкĕ, ама кикен, аçа кикен; чĕмере курăкĕ.

тетёрка

ама ăсан, ăсан ами.

тигрица

тигр ами, ама тигр.

тычинка

аçа чечек, чечекĕн аçа туни, шăрка туни.

удар

1. çапни (патакпа); удар грома аçа çапни; 2. перен., пысăк хуйхă, пысăк инкек; 3. сасартăк (тăшмана) тапăнни, атакăлани; апоплексический удар (паралич) шалкăм çапни; быть в ударе хавхаланса, хĕрсе кай; под ударом хăрушлăхра.

болиголов

раст. варăш кĕпçи, аçа кĕпçи, шăшлаккай.

Социаллӑ сӑмахлӑхӑн вырӑсла-чӑвашла словарӗ (2004)

зулу

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

Çавăн пекех пăхăр:

Аççири аçа аçа-çиçĕм аçа-çиçĕмлĕ « аçа-ама » аçаллă аçаллă-амаллă аçам аçасăр-амасăр аçлăк

аçа-ама
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org