Шырав: авăн уйăхĕ

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

авăн

овинный
авăн вучахĕ — овинная яма
авăн сарайĕ — рига
тырра авăнпа типĕтни — овинная сушка хлеба

авăн

2.
снопы для сушки
авăн антар — снимать снопы с овина (после сушки)
авăн ту (хур) — ставить снопы в овин

авăн

3.
хлеб для обмолота, насад
авăн юпи — шиш (столб для шишкования хлеба)
авăн аштар — шишковать (обмолачивать хлеб, гоняя лошадей по снопам)
авăн сар — настилать снопы для молотьбы
авăн çап — молотить хлеб

авăн

4.
молотьба, обмолот, время обмолота
авăн вăхăчĕ (çийĕ) — время молотьбы
авăн карти — гумно

авăн


авăн сăри
уст. празднество по окончании молотьбы
авăн уйăхĕуст. сентябрь (букв. месяц молотьбы)

авăн

III. глаг.

1.
гнуться, сгибаться, изгибаться, искривляться
кĕпер катти авăнать — балки моста прогибаются
йывăç авăнса ӳсет — дерево растет криво
авăнса ан — пригнуться (к земле)
авăнса кĕр — вогнуться
авăнса пĕт — изогнуться (во многих местах)
ан авăн, шĕшкĕ, ан авăн та кăштах çилĕ вĕрнипе — фольк. не гнись, орешник, не гнись от легкого ветра

авăнтар

1.
понуд. от авăн III.

ака


ака кăмпи — сморчок (гриб)
ака пăтти (яшки) уст. празднество по случаю окончания весеннего сева
ака уйăхĕ — апрель (букв. месяц сева)

вучах

1.
очаг
авăн вучахĕ — уст. очаг в овине (для просушивания снопов перед обмолотом)
лаçра вучах çунать — в очаге летней кухни горит огонь

икерчĕ

(икерч)
общее название жареных и печеных мучных изделий плоской формы:
блин
и блины,
оладья
и оладьи,
лепешка
и лепешки и т. д.
кăвас икерчи — лепешки из кислого теста
çатма икерчи — блины
тăпăрчă икерчи — ватрушки с творогом
Иккĕн икерчĕ çиме лайăх, тăваттăн авăн çапма лайăх. — погов. Вдвоем хорошо есть блины, вчетвером — молотить.

кĕркунне

осенью
иртнĕ кĕркунне — прошлой осенью
йĕпе-сапаллă кĕркунне — дождливая осень
типĕ кĕркунне — сухая осень
ылтăн кĕркунне — золотая осень
кĕркунне енне — к осени
кĕркунне çитет — приближается осень
кĕркуннене хăвар — отложить до осени, оставить на осень
Кĕркунне курак та пуян. — погов. Осенью и грач — богач.
Кĕркунне кĕрĕкпе, çуркунне çурхахпа. (Авăн). — загадка Осенью в шубе, а весной нагишом. (Овин).

лайăх

хорошо, славно
лайăх лаша — добрый конь
лайăх çанталăк — хорошая погода
лайăх вĕрен — хорошо учиться
ĕçе лайăх ту — выполнить работу хорошо
лайăх кантăмăр — мы славно отдохнули
ним лайăххи те çук — нет ничего хорошего
лайăхран та лайăх — 1) лучший из лучших, превосходный 2) превосходно, замечательно
Çула кайма тухсан, юлташу хăвăнтан лайăх(рах) пултăр. — погов. Пусть попадет тебе в спутники человек лучше тебя самого.
Хитре — виçĕ кунлăх, лайăх — ĕмĕрлĕх. — посл. Красивое — на три дня, хорошее — навеки.
Иккĕн икерчĕ çиме лайăх, тет, вуниккĕн авăн çапма лайăх, тет. — погов. Вдвоем хорошо блины есть, а молотить (зерно) хорошо артелью в двенадцать человек.

раштав


раштав уйăхĕ — декабрь

савăш

I.
то же, что савăшу 2.
савăш уйăхĕ — медовый месяц

тăпач

1.
цеп
тăпач аври — цеповище
тăпач вулли — цеповище
тăпач йывăççи — било
тăпачпа авăн çап — молотить цепами

тинĕс

морской
тăвăллă тинĕс — штормовое море
тинĕс кукăрĕ — морской залив, бухта
тинĕс çынни — помор
тинĕс çӳревçи — мореплаватель
тинĕс чарланĕ — морская чайка
тинĕс лешенчи — заморский уст.
тинĕс çывăхĕнчи — приморский
тинĕсри чĕрчунсем — морские животные, морская фауна
Тинĕс варринче авăн çунать. (Сăмавар). — загадка Посреди моря топится овин. (Самовар).

уйăхĕ-уйăхĕпе

1.
(в) отдельные месяцы
смотря по месяцу

уйăхĕ-уйăхĕпе ĕç питĕ нумай пулать — в отдельные месяцы работы бывает очень много

уйăхĕ-уйăхĕпе

2.
(целыми) месяцами
моряксем уйăхĕ-уйăхĕпе çыран курмаççĕ — моряки целыми месяцами не видят берега

утă

сенной
каю ути — сено из отавы
улăх (çаран) ути — луговое сено
утă капанĕ (ури) — стог, омет сена
утă вăхăчĕ (çийĕ) — время сенокоса
утă карти — валок сена (собранного)
утă çулни —сенокос
утă çулакан — косарь, косец
утă тавăр — ворошить сено
Çулман курăк утă мар. — погов. Нескошенная трава — не сено.


кăшкар ути — щавель
эрĕм ути — полынь
утă çӳппи — 1) сенная труха 2) биол. сенная палочка
утă уйăхĕ — июль (букв. месяц сенокоса)

февраль

февральский
февраль сиввисем — февральские морозы
февраль уйăхĕ — февраль

хĕр

 
хĕр перчи разг. девчурка, девчушка
хĕр пултăр — 1) свояченица 2) золовка
хĕр уйăхĕуст. июнь (девичий месяц)

яшка

общее название первых блюд:
похлебка, щи, суп т. ыт.
купăста яшки — щи
пулă яшки — уха
салма яшки — суп с салмой ( см. салма )
сĕт яшки — молочный суп
чăх яшки — суп с курицей
яшка хуранĕ — котел, в котором варят суп
яшка антар — 1) снимать варево с огня 2) разливать суп по тарелкам


авăн яшки
уст. пиршество после завершения молотьбы
яшка çăвĕ — топленое сало
яшка тăварĕ — поваренная соль

çап

10.
молотить, обмолачивать
авăн çап — молотить, вести молотьбу
тăпачпа çап — молотить цепами
тырра комбайнпа вырса çап — убирать хлеб комбайном
Иккĕн автан çиме, вуниккĕн авăн çапма аван. — посл. Вдвоем сподручно уплетать курятину, а артелью в двенадцать человек— молотить хлеб.

çăварни

масленичный
çăварни вăййисем — игры на масленицу
çăварни икерчи — блины на масленицу
çăварни тухни — проводы масленицы
çăварни эрни — масленая неделя, масленица
Çăварни чупас килет пулсан, лашуна пăхма ан ӳркен. — посл. Хочешь кататься на масленицу  — ухаживай получше за лошадью. (соотв. Любишь кататься — люби и саночки возить).


çăварни уйăхĕуст. март (букв. месяц масленицы)

çу


çу уйăхĕуст. май (букв. месяц лета)

çум

I.
сорняк, сорное растение
çум çумла — полоть, пропалывать, вести прополку
калчана çум пуснă — всходы покрыты сорняками
◊ çум уйăхĕ — уст. июнь (букв. месяц прополки сорняков)

çурла

серп
çурлапа мăлатук — серп и молот
çурла аври — серповище, ручка серпа
çурла уйăх — перен. серп луны
çурла шăлла — насекать зубцы серпа
Мăка çурла та алла касать. — посл. И тупым серпом можно порезаться.


çурла уйăхĕуст. август (букв. месяц серпа)
çурла кăлар — положить зачин, начать жнитво
çурла хыв — положить зачин, начать жнитво
çурла хур — положить зачин, начать жнитво

ĕçкĕ

1.
пиршество, пирушка, пир
выпивка
прост.
авăн ĕçки — уст. пирушка по случаю окончания молотьбы
ĕçкĕ халăхĕ — гости
ĕçкĕ юррисем — застольные песни
ĕçкĕ ĕç — устраивать пир, пировать
ĕçкĕ ту — устраивать пир, пировать
ĕçке кай — идти в гости, на пирушку
ĕçке чĕн — созывать, приглашать гостей на пир

чӳк


чӳк уйăхĕуст. ноябрь

çĕртме


çĕртме уйăхĕуст. июнь-июль (букв. месяц пара)

юпа

II.
поминки
юп халăхĕ — люди, собравшиеся на поминки
юп уйăхĕуст. октябрь (букв. месяц поминок)

нарăс

февральский
нарăс уйăхĕ — февраль
нарăс сиввисем — февральские морозы

уйăх


чуп-чуп уйăхĕ — медовый месяц
уйăх курăкĕбот. лунник оживающий
уйăх хушши физиол. месячные, регулы, менструация

Этимологи словарĕ (1996)

ав

I. гнуть, сгибать.

Производные формы: авăн- гнуться; авăнчăк изогнутый, гибкий; авкала- гнуть различным образом или гнуть в разное время, время от времени, иногда, кое-как; авкалан- изгибаться различным образом, в разное время и пр.; авкалантар- заставить кого различным образом изгибаться; авкаланчăк кривлякой называют человека, который кривляется и ужимается; авкăç станок из толстого дубового пенька, на котором гнут дуги, ободья и полозья; авмака с одной кривизной, согнутый; авмашкка (с едва заметным удвоением к) имеющий некоторый изгиб (дерево, проволока) (Ашм. Сл. 1А, 34-38).
Тюркские соответствия: др.-тюрк. еg- сгибать, наклонять (ДТС, 165); тат. ию склонять, нагибать, согнуть, пригнуть; башк. эйеу тж; аз., тур. äй-, уйг. äк- (Радл. Сл. I, 658, 675), тар., чулым., чаг., узб. äг- гнуть, нагнуть, согнуть;   як. иэх- гнуть, сгибать, загибать.
Чув. ав- > мар. (Горд. ЭСМЯ I, 42, 47) аауаш, агуаш, айаш гнуть, согнуть (Федотов ЧМЯВ, 166).

авăн

< рус. овин; овин - место для сушки хлеба.

Производные от авăн сложные глаголы: авăн ил-  молотить (каким бы то ни было способом); авăн пăс- снимать с шеста уже высушенные снопы; авăн пĕтер- окончить молотьбу; авăн сар- носить снопы и постилать посад; авăн çап- молотить хлеб цепами; авăн типĕт- сушить хлеб в овине; авăн ту- или авăн хур- садить овин, сажать снопы на овин (Ашм. Сл. IА, 44-49).
В.Г.Егоров пишет, что данное слово "заимствовано устным путем из окающего говора русского языка: овин > авин > авăн" (Егоров ЭСЧЯ, 19). Однако следует учесть одно очень важное обстоятельство, что процесс перехода о > а в русских заимствованиях в чувашской речевой практике носит закономерный характер: солод > чув. салат, рождество > чув. раштав, обед > чув. апат, господи > чув. васпати, плотник > чув. платник, воронка > чув. варинке, лоскут > чув. ластăк, поднос > чув. патнус и многие другие.
Рус. овин > чув. авăн > мар. авын, агун, аун, марГ., СЗ. äн овин (Горд. ЭСМЯ I, 43, 48) / удм. обинь / мордМ. авонь I мордЭ. авн, ауня; тат. әвен овин, рига. Согласно Ф.И. Гордееву, рус. овин заимствовано из булг. (др.-чув.) источника; чув. авăн, тат. äвен - производн. от др.-тюрк. äв дом с помощью суф. -ен (-ын) (Федотов ЧМЯВ, 167).
См. Räsänen EWb.,  32а.

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

авăн

п.п., ч.я. Çулталăкăн тăххăрмĕш уйăхĕ; сентябрь. Ака уйăхĕнче паппа туни авăн уйăхĕнче хуйхă патне илсе çитерчĕ. К-н, 1986, 6 /, 2 с. И.С.Максимов-Кош-кинскин 100 çулĕ — авăнăн 14-мĕшĕнче. ХК, 1993, 6 /, 16 с. Авăнăн 17—27-мĕшĕсенче çамрăксем геологи экспедицине хутшăнаççĕ. ÇХ, 2000, 37 /, 8 с. Тулта авăн уйăхĕ. ЧХ, 2000, 35 /, 2 с.

авăн уйăхĕ

п.п., ч.я. Çулталăкăн тăххăрмĕш уйăхĕ; сентябрь. Ака уйăхĕнче паппа туни авăн уйăхĕнче хуйхă патне илсе çитерчĕ. К-н, 1986, 6 /, 2 с. И.С.Максимов-Кош-кинскин 100 çулĕ — авăнăн 14-мĕшĕнче. ХК, 1993, 6 /, 16 с. Авăнăн 17—27-мĕшĕсенче çамрăксем геологи экспедицине хутшăнаççĕ. ÇХ, 2000, 37 /, 8 с. Тулта авăн уйăхĕ. ЧХ, 2000, 35 /, 2 с.

ака

п.п., ч.я. Çулталăкăн тăваттăмĕш уйăхĕ; апрель. Акапа çу уйăхĕсем уявсемпе пуян. Ç-т, 1995, 4—5 /, 30 с. Хаçатăн çитес номерĕ акан 23-мĕшĕнче тухать. УС, 10.04.1998, 1 с. Акан 4-мĕшĕнче тухнă сăмахкаçмăшăн хуравĕсем. Х-р, 11.04.1998, 8 с. Акан пĕрремĕш кунĕнче эп килнĕ тĕнчене... А.Смолин, 1999, 111 с.

ака уйăхĕ

п.п., ч.я. Çулталăкăн тăваттăмĕш уйăхĕ; апрель. Акапа çу уйăхĕсем уявсемпе пуян. Ç-т, 1995, 4—5 /, 30 с. Хаçатăн çитес номерĕ акан 23-мĕшĕнче тухать. УС, 10.04.1998, 1 с. Акан 4-мĕшĕнче тухнă сăмахкаçмăшăн хуравĕсем. Х-р, 11.04.1998, 8 с. Акан пĕрремĕш кунĕнче эп килнĕ тĕнчене... А.Смолин, 1999, 111 с.

альтернативлă

ç.с. 1. Суйласа илме май паракан; вариантлă. Мехколонна начальникне альтернативлă майпа 5 кан-дидатран суйланă. П-н, 1990, 2 /, 3 с. «Суйлав альтернативлă мар», «интереслĕ мар», суйлав пĕтĕмлетĕвĕ «малтанах паллă» тесе çирĕплетни... Х-р, 2.02.2000, 2 с. Чӳк уйăхĕ вĕçнелле (1990 ç.) альтернативлă майпа декан суйлавне ирттертĕмĕр. АМХ, 2000, 8—10 /, 7 с. Альтернативлă вакунсен шучĕ ШупашкарМускав пуйăсра иккĕ çеç, билет [унта] икĕ хут йӳнĕрех. Х-р, 24.05.2001, 1 с. — альтернативлă чек (Ç-т, 1992, 6 /, 24 с.). 2. Çирĕпленнинчен (хăнăхнинчен) урăхла; официаллипе пĕр килмен. Çĕнйĕркелӳ пуçланиччен альтернативлă фольклора пичетлеме ирĕк пулман. Х-р, 4.08.1993, 4 с. «Альтернативлă хĕсмет çинчен» саккун кирли куç кĕрет. ÇХ, 1999, 11 /, 2 с. Экономикăна альтернативлă, халăха майлă аталантарса пырсан... Ч-х, 1999, 14 /, 2 с. — альтернативлă платформа (П-н, 1990, 2 /, 3 с.); альтернативлă çырăнтару (Т-ш, 15.10.1992); альтернативлă шкул (Х-р, 4.03.1993, 1 с.); альтернативлă çар служби (Х-р, 13.02.1997, 2 с.), альтернативлă общество организацийĕсем (Х-р, 15.08.2000, 1 с.); альтернативлă меслет (ТА, 2002, 5 /, 3 с.).

блокпост

ç.с. Транспорта чарса тĕрĕслемешкĕн ятарласа йĕркеленĕ хурал вырăнĕ. [Салтаксем] блок-постсенче хуралта тăраççĕ, уйăхĕ-уйăхĕпе палаткăсенче пурăнаççĕ. ÇХ, 1998, 47 /, 3 с. Милиционерсен блокпостне тапăннă бандăна ...хупăрласа илнĕ. Х-р, 10. 04.1998, 1 с. Нарăс уйăхĕн 24-мĕшĕччен Ингушетипе Чечен Республики хушшинчи блокпостсене хупă тытма йышăннă. Х-р, 25.02.2000, 2 с. Хăйсем [çар пуçĕсем] вара кăнтăрла та блок-постсенчен тухма хăраса лараççĕ. Ар, 2000, 10 /, 1 с. — танкистсен блок-посчĕ (ÇХ, 1997, 20 /, 3 с.); федераци çарĕсен блок-посчĕсем (Х-р, 31.03.2000, 1 с.). — танл., пеккет (Ашмарин, IX, 156 с.).

блок-пост

ç.с. Транспорта чарса тĕрĕслемешкĕн ятарласа йĕркеленĕ хурал вырăнĕ. [Салтаксем] блок-постсенче хуралта тăраççĕ, уйăхĕ-уйăхĕпе палаткăсенче пурăнаççĕ. ÇХ, 1998, 47 /, 3 с. Милиционерсен блокпостне тапăннă бандăна ...хупăрласа илнĕ. Х-р, 10. 04.1998, 1 с. Нарăс уйăхĕн 24-мĕшĕччен Ингушетипе Чечен Республики хушшинчи блокпостсене хупă тытма йышăннă. Х-р, 25.02.2000, 2 с. Хăйсем [çар пуçĕсем] вара кăнтăрла та блок-постсенчен тухма хăраса лараççĕ. Ар, 2000, 10 /, 1 с. — танкистсен блок-посчĕ (ÇХ, 1997, 20 /, 3 с.); федераци çарĕсен блок-посчĕсем (Х-р, 31.03.2000, 1 с.). — танл., пеккет (Ашмарин, IX, 156 с.).

кăрлач

ч.с. Çулталăкăн пĕрремĕш уйăхĕ, январь. Кăрлач çаплах-ха юр аллать. А.Тимбай, 1985, 24 с. 1980 çулхи кăрлачăн 14-мĕшĕнче эпĕ ... Мускава таврăнтăм. Х-р, 26.06.1992, 2 с. 1941 çулхи раштав, 1942 çулхи кăрлач уйăхĕсенче шартлама сивĕсем тăчĕç. Ç-т, 1995, 4—5 /, 24 с. Чӳречерен юрпа сапать кăрлач. Н.Ишентей, 1997, 6 с. 1942 çулхи кăрлачра ... фронта ăсатма пуçланă. ÇХ, 2001, 47 /, 3 с. — кăрлач сивви (С.Шавлы, Юхма М., В.Алентей...); кăрлач шартлами (Ю.Сементер //Я-в, 2000, 4 /, 9 с.).

нарăс

ч.с. Çулталăкăн иккĕмĕш уйăхĕ; февраль. Нарăсра лăпкăрах вĕри юнăм. В.Пехил, 1990, 24 с. Заводсем пĕлтĕрхи нарăсранпа ĕç укçи тӳлеймеççĕ. Х-р, 10.04.1998, 1 с. Кун çинчен «Урал сасси» хаçат нарăсăн 19-мĕшĕнче тухнă номерĕнче самаях тĕплĕ каласа панăччĕ. УС, 10.04.1998, 3 с. Кăрлачăма чунтан савсан та хурлаймăп эпĕ нарăса. Ю.Сементер //Я-в, 2000, 4 /, 10 с. — нарăс кунĕ (П-н, 1990, 2 /, 3 с.); нарăс пуçламăшĕ (ЧС, 1993, 10 кл., 93 с.); нарăс каçĕсем (Х-р, 14.03.1996, 4 с.); Нарăсри революци хумĕ (Х-р, 27.02.1997, 3 с.); нарăсри пенси (ÇХ, 2000, 12 /, 4 с.); — кăçалхи нарăс (Х-р, 4.09.1996, 2 с.); çитес çулхи нарăс (ÇХ, 1999, 42 /, 3 с.).

пуш

п.п., ч.я. Çулталăкăн виççĕмĕш уйăхĕ; март. Кун çинчен пĕлтерни Чăваш ене пушăн 3-мĕшĕнче тин çитнĕ. Х-р, 27.02.1997, 3 с. Пуш уйăхĕн саккăрмĕшĕ маншăн уяв мар. М.Карягина //Т-ш, 1998, 10 /, 2 с. Пушăн 26-мĕшĕнче Путин мар, Б.Ельцин еткерлĕхĕнчен юлнă команда çĕнтерчĕ. А-и, 2000, 1 /, 2 с. 2003 çулхи пушăн 1-мĕшĕччен конкурса ... виçĕ материал тăратмалла~~. Х-р, 6.02.2003, 1 с.

пуш уйăхĕ

п.п., ч.я. Çулталăкăн виççĕмĕш уйăхĕ; март. Кун çинчен пĕлтерни Чăваш ене пушăн 3-мĕшĕнче тин çитнĕ. Х-р, 27.02.1997, 3 с. Пуш уйăхĕн саккăрмĕшĕ маншăн уяв мар. М.Карягина //Т-ш, 1998, 10 /, 2 с. Пушăн 26-мĕшĕнче Путин мар, Б.Ельцин еткерлĕхĕнчен юлнă команда çĕнтерчĕ. А-и, 2000, 1 /, 2 с. 2003 çулхи пушăн 1-мĕшĕччен конкурса ... виçĕ материал тăратмалла~~. Х-р, 6.02.2003, 1 с.

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

çап

III.
бить
колоть
отражаться

авăн çап — молотить
тимĕр çап — ковать

çу

лето; çу уйăхĕ – май; ку çура – в это лето; çулла – летом; çу каçиччен – за лето.

196 стр.

çурла

серп; çурла уйăхĕ – август; мăка çурла та алла касать – и тупой серп руку режет.

200 стр.

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

август

çурла уйăхĕ. Иисус Христос Туррăмăр çап-çутă пулни, çурла уйăхин (августăн) 6 кунĕнче [Молитвенник 1896:26].

апрель

ака уйăхĕ. Христос тĕнне тытакан халăх XVI ĕмĕрте Стефана святой çынсен хисепне кӳртнĕ. Ăна асăнса вăл чăн тĕн çинчен тăрăшса вĕрентсе пурăннине мухтаса вăл вилнĕ куна ака уйăхин (апрелĕн) 26 кунĕнче тăваççĕ [Святой 1896:37]; Тепĕр кун пулсассăн 1873 çулта ака (апрель) уйăхĕнче пире веччен туса веччен хыçĕнчен чăвашла авалхи йăлапа туй турĕç [Чунтеров 1988:36].

декабрь

раштав уйăхĕ. Раштав уйăхĕнче (декабрьте) кун таврăннă вăхăтра вĕсем хĕвелшĕн праçник тунă … [Рассказы1888:6].

июль

утă уйăхĕ. Радонежри хăватсем тăвакан святой Сергий монах аттемĕрĕн çĕрмен таса ӳтне тупса кăларни, утă уйăхин (июлĕн) 5 кунĕнче [Молитвенник 1896:41]; Романов ăрăвĕнчен чăн малтан пулнă Михаил Федорович патшана çав собор чиркĕвĕнчех 1613-мĕш çулта утă уйăхин (июлĕн) 11-мĕш кунĕнче патшалăхпа венчет тунă <…> [Священное 1896:5].

июнь

çĕртме уйăхĕ. Христос умĕн килнĕ Турра шыва кӳртекен святой Иоанн пророк çурални, çĕртме уйăхин (июнĕн) 24 кунĕнче [Молитвенник 1896:40].

май

çу уйăхĕ. Çу (май) уйăхин малтанхи кунĕсенче Шупашкар енче пит вăйлă çил пулнă [Хыпар 1907, № 15:115]; Апостолсемпе пĕр тан святой Кириллпа Мефодие асăнса уяни, çăв уйăхин (майăн) 11 кунĕнче [Молитвенник 1896:39].

март

пуш уйăхĕ. Пире пăхса усракан Турра çуратнă таса Хĕр Марияна ырă хыпар калани, пушă уйăхин (мартăн) 25 кунĕнче [Молитвенник 1896:24]; Пуш уйăхĕн 2-мĕшĕнче II-мĕш Николай патшаран тухатăп тесе хăйшĕн те, ывăлĕшĕн те алă пусрĕ [Хыпар 1917, № 2:2].

ноябрь

чӳк уйăхĕ. Пире пăхса усракан Турра çуратнă таса ĕмĕр-Хĕр Марияна чиркĕве кӳртни, чӳк уйăхин (ноябрĕн) 21 кунĕнче [Молитвенник 1896:23].

октябрь

юпа уйăхĕ. Пире пăхса усракан турă амăшĕ таса ĕмĕр-Хĕр Мария пире витсе усранине уяни (Покров), юпа уйăхин (октябрĕн) 1 кунĕнче [Молитвенник 1896:29].

сентябрь

авăн уйăхĕ. Пире пăхса усракан Турра çуратнă таса ĕмĕр-Хĕр Мария çурални, авăн уйăхин (сентябрĕн) 8 кунĕнче [Молитвенник 1896:23].

тропарь

чиркӳ уявĕн юрри. Христоса ĕненекен халăхсем таса Хĕр Мария çуралнине авăн уйăхин (сентябрĕн) 8 кунĕнче асăнса уяççĕ. Вăл праçникĕн юрри (тропарь) ак çакă <…> [Наставление 1896:70].

февраль

нарăс уйăхĕ. Иисус Христос Туррăмăра хирĕç тухса илни, нарс уйăхин (февралĕн) 2 кунĕнче [Молитвенник 1896:25]; Февралĕн (нурăс уйăхин) 18-мĕш кунĕнче çырнă патша çыруне пĕлсенех, вырăс патшалăхĕнчи тĕрлĕ çĕртен, тĕрлĕ вырăнта тăракан çынсенчен <…> тӳрех Патшалăх Пухуне кĕмелле суйламалла тăваççĕ тесе тăрăша пуçларĕç [Шершеневич 1906:18].

хӳпле

(хальхилле ӳпле) лупас, хӳме. Пӳрт вырăнне вĕсем патаксене авăн йăвăççи пек тăратса çине кĕççепе витсе хӳпле (лупас, хӳме) тунă, ăна вĕсем юрта тенĕ [Тутарсем 1984:185].

январь

кăрлач уйăхĕ; мăн кăрлач. 1907-мĕш çулта кăрлач (январь) уйăхĕнче чăваш хаçат сасси илтĕнми пулчĕ [Хыпар 1917, № 1:1]; Тата ăна святойсем хушшине йышăнса мăн кăрлачăн (январĕн) вун тăваттăмĕш кунĕнче çуллен-çул вăл вилнине асăнса праздник тума хушнă [Святая 1909:25].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

август

сущ.муж.
çурла уйăхĕ; в начале августа çурла уйăхĕн пуçламăшĕнче

апрель

сущ.муж.
ака уйăхĕ, апрель; в начале апреля ака уйăхĕн пуçламăшĕнче

гнуться

глаг. несов.
1. (син. искривляться; ант. выпрямляться) авăн, кукăрăл; стальной прут не гнётся хурçă хулă авăнмасть
2. (син. пригибаться) авăн, тайăл, пĕкĕрĕл; деревья гнутся от ветра йывăçсем çилпе тайăлаççĕ

июль

сущ.муж.
утă уйăхĕ (çулталăкри çиччĕмĕш уйăх); в конце июля утă уйăхĕ вĕçĕнче

июнь

сущ.муж.
çĕртме уйăхĕ (çулталăкри улттăмĕш уйăх); взять отпуск в июне çĕртме уйăхĕнче отпуск ил

кружить

глаг. несов.
1. кого-что (син. вращать) çавăр, çавăрттар, пĕтĕр; ветер кружит сухие листья çил типĕ çулçăсене çавăрттарать
2. (син. вращаться) çаврăн, авăн, вĕçсе çӳре; коршун кружит в небе хăлат тӳпере явăнать

кружиться

глаг. несов. (син. вращаться)
çаврăн, авăн, пĕтĕрĕн; грачи кружатся над селом кураксем ял çийĕн явăнса çӳреççĕ ♦ голова кружится пуç çаврăнать

май

сущ.муж.
çу уйăхĕ (çулталăкри пиллĕкмĕш уйăх); в конце мая çу уйăхĕн веçĕнче

март

сущ.муж.
пуш уйăхĕ (çулталăкри виççĕмĕш уйăх); Восьмое марта Пуш уйăхĕн саккăрмĕшĕ (хĕрарăмсен уявĕ)

медовый

прил.
пыл -ĕ; пыллă; медовый вкус пыл тути; медовое пиво пыллă сăра ♦ медовый месяц чуп-чуп уйăхĕ (мăшăрланнă хыççăнхи)

молотить

глаг. несов.
çап, авăн çап; раньше хлеб молотили цепами ĕлĕк тырра тăпачпа çапнă

нагнуться

глаг. сов.
авăн, авăнса ан, пĕшкĕн, пĕкĕрĕл, куклен; ветки ивы нагнулись йăмра турачĕсем авăнса аннă

ноябрь

сущ.муж.
чӳк уйăхĕ (çулталăкри вун пĕрмĕш уйăх); в начале ноября чӳк уйăхĕн пуçламăшĕнче

октябрь

сущ.муж.
юпа уйăхĕ (çулталăкри вуннăмĕш уйăх)

первый

1. пĕрремĕш; первое сентября авăн уйăхĕн пĕрремĕшĕ; первое время малтанах; в первый раз пĕрремĕш хут, пуçласа; товар первого сорта пĕрремĕш сорт тавар
2. первое сущ.сред. пĕрремĕш апат, яшка таврашĕ; сегодня на первое — щи паян пĕрремĕш апат — купăста яшки ♦ первым делом, в первую очередь чи малтан, нимрен малтан

сентябрь

сущ.муж.
авăн уйăхĕ (çулталăкри тăххăрмĕш уйăх); первое сентября — День знаний авăн уйăхĕн пĕрремĕшĕ — Пĕлӳ кунĕ

сентябрьский

прил.
авăн уйăхĕнчи

согнуться

глаг. сов.
авăн, кукăрăл, пĕкĕрĕл, хуçлан

считаться

глаг. несов.
1. кем-чем (син. слыть) шутлан; июль считается самым тёплым месяцем утă уйăхĕ чи ăшă уйăх шутланать
2. с кем-чем (син. уважать) шута ил, шута хур; считаться с мнением товарищей юлташсен шухăш-кăмăлне шута ил

ток

2. сущ.муж., множ. токи и тока
йĕтем (авăн çапмалли вырăн); крытый ток витнĕ йĕтем

цеп

сущ.муж., множ. цепы
тăпач (алăпа авăн çапмалли хатĕр); ручка цепа тăпач аври

Чăваш сăмахĕсен кĕнеки

хĕвел

солнце, солнышко. Ск. и пред. чув. 88. Вут пек хĕвел выляса çӳл тӳпене хăпарать. ''Пазух''. 92. Хевея хĕрлĕ хĕрĕсем, Турай хĕрсем тиейсе, суйламасăр илес мар. ''Дик. леб''. 43. Хĕвел анса çитеспе Елисан пиччĕшĕсем вĕçсе таврăннă. Когда зашло солнце, в пещеру прилетели братья. ''Ib''. 36. Хĕвел анса килет. Солнце близилось к закату. ''Ib''. 41. Хĕвел чылай çӳле кайсан... Когда солнце поднялось выше... ''КВИ''. Çутă юхăм унăн айĕнче, çӳлтен ылттăн хĕвел çутатать. Под ним струя светлей лазури, над ним луч солнца золотой. ''N''. Хĕвел анчĕ ту айне. ''N''. Хĕвел кулать сайрарах, шăрши пĕтнĕ чечексен. ''N''. Пĕр пĕлет çук, хĕвел çунать. ''А.-п. й''. 42. Хĕвел анса ларчĕ. Тимухха лашине шăварма тухса кайрĕ. ''НР''. Чупрăм-тухрăм ту çине хĕвелпе пиçнĕ çырлашăн. Взбежала я на гору за созревшей на солнце ягодой. ''ГФФ''. Ăшшăн-ăшшăн хĕвел пăхсан... Если солнце будет припекать.''Ib''. Ушшăн-ушшăн хĕвел пăхсан та, хорĕн те тăрăх сохăр йохать. Когда солнце сильно припекает, по дереву (березе) течет смола. ''Абыз''. Çĕр çăввинче çĕр-çырли, çĕр-çырли, çĕр çăввнче хĕвел пăхсан, тата пиçес кăмăл пур. ''Оп. ис. ч.'' II. Сывлăх пулсан таврăнăпăр, хĕвел пекех çаврăнса. Если будем живы, то вернемся подобно тому, как обращается солнце. ''N''. Хĕрлĕ хĕвел сан умăнта йăлтăртатса тăрать, аялта тен çак пĕлĕтрен витрелетсе çумăр çăвать. Перед тобою блещет красное солнышко, а внизу из этого облака, может быть, льет проливной дождь. ''Баран''. 28. Шĕшкĕ юмана хупласа хĕвел ямасăр тăнă. Орешник глушил его и не пропускал солнечных лучей. ''ТХКА''. 106. Хĕвел тухас пек, çанталăк çутăлать. ''Ib''. Хĕвел чылай çӳле улăхрĕ, хĕртсе пăхать. ''Шурăм-п''. № 19. Хĕвел анса ларчĕ. Халĕ апат çиет пулĕ, ăна амăшĕ пăтă пĕçерсе çитерет, тет. ''N''. Сивĕ кун виçĕ хĕвел пулать. ''N''. Вĕсен пичĕсем хĕвелре çунса кайнă. ''N''. Хĕвелпе тăрса, мĕн хĕвел аничченех кĕтӳре çӳрет. ''Чув. пр. о пог''. 51. Виçĕ хĕвел курăнсан, сивĕ пулать. Если появятся три солнца, будет холодно. ''Ib''. 42. Хĕвел хĕртсе пăлсан. Если солнце печет... ''N''. Хĕвел витĕр (пăхнă чухне) çăмăр çусан, тата тепĕр çăмăр пулать. Если сквозь солнце (когда оно светит) идет дождь, еше дождь будет. ''Вопр. Смоленск''. Хĕвел тухсанах пĕлĕт айне кĕрсен, çăмăр пулать. ''Панклеи''. Хĕвел те пĕлет айнех полчĕ (зашло за облако). ''С. Алг''. Кирек ăçта кайсан та пĕр хĕвел, çуратнă çĕр-шывсем шел юлать. ''N''. Хĕвел каялла кайса пăхсан, çăмăр пулать, теççĕ. ''Якейк''. Эс çанашкал покан тусан, хĕвел тепĕр çĕртен тохĕ. ''Ib''. Ес çав окçая парсан хĕвел тепĕр енчен тохĕ. ''Ib''. Ĕнер конĕпех хĕвел пăхрĕ. ''N''. Ма мана хĕвеле кăтартмастăн? Почему ты мне не даешь смотреть на солнце? ''N''. Пӳртре хĕвел çутипе çап-çутă. В комнате светло от солнца. ''N''. Хĕвел пĕлĕт айĕнчен тохрĕ; хĕвел пĕлĕт айне кĕрсе карĕ. Пĕлĕтсем хĕвел тĕлĕнчен сирĕлсе карĕç. ''N''. Эпĕр хĕвелте ларатпăр. ''N''. Мана хĕвеле тохма йорамасть. ''N''. Хĕвелте çӳреççĕ. ''N''. Старик хĕвеле ларчĕ. ''N''. Ача макăрнă чохне ăна чарас тесе: хĕвел пăхать, ай, хĕвел пăхать, тесе калаççĕ, ача вара чăнахах макăрма прахать те, колма тяпратать. Вăт хĕвел пăхса ячĕ, тесе каран колаççĕ. ''N''. Пирĕн ăрам хĕвеле хирĕç пăхса ларать. ''N''. Сар хĕвелте (в солнечные дни) çырла часах пиçет. ''N''. Олăх толли сар хĕвел, кайăк вĕçни корăнать. ''N''. Эпĕр паян кĕлтесене хĕвеле сартăмăр (на солнышко). ''N''. Тĕкĕрпе хĕвеле ан вылят (не пускай зайчиков). ''N'' Эпĕ пулсассăн, çакă уя пĕтĕмпе хĕвел ансан тапратса хĕвел тохаччен сухине туса, тыррине акса çитĕнтерсе, вырса, авăн çапса, тыррине йăлтах ампарсене тултарса хурап, тесе калать ткйĕр, тенĕ, тет. ''N''. Хĕвеле пăх та уйăха пăх, хĕвел çути сап-сарă, уйăх çути çап-çутă. ''Му-сирма''. Хĕрлĕ-хĕрлĕ, теççĕ ăна, хĕвел çинче ӳснĕ вăл. ''N''. Пĕлĕт çинче илемлĕ хĕр çӳрет. (Хĕвел). ''N''. Пăх-пăх, хĕвел, пăх, хĕвел, çу чашкипе çу парам, пыл чашкипе пыл парам, ачу шыва кайсассăн, кĕвенте пуçĕпе туртса илĕп, сана хĕрли, мана шурри. (Сăвă). ''Н. Карм''. Сирĕн пĕвĕр çинçе, сăнăр хитре, питĕр çинче хĕвел çутти пур. ''Ст. Чек''. Хĕвел хĕлле çулахинчен аялта тăрать. ''Тюрл''. Хĕвел яякка сулăнсан... Когда прошел полдень... ''Хурамал''. Хĕвел аннă чух хулăм пĕлĕт тĕлне ансан, йĕпе пулать, теççĕ. ''N''. Эсĕ апла тусассăн, хĕвел кай енчен тухĕ. ''ЧП''. Пулă çакрăм хĕвел ''Изамб. Т''. Хĕвел йывăç пĕввине яхăн çĕкленнĕ. ''N''. Хĕвел яялт (хăшт—еслв дольше) вăхрĕ те мĕаĕт айве вврсе кяйрĕ. Солнце проглянуло и опять скрылосъ ''N''. Хĕвел яраймăн ху тĕлне (невозможного не сделаешь). Унта аннӳ хĕвел пăхса çӳренĕ (об этом заботилась я) ''Юрк''. Хĕвел ануçăм çанталăк пит хĕрелет. ''N''. Хĕвел майĕ (майнелле) çаврăнса-çаврăнса, каллех пӳрте йăтса кĕрет. ''N''. Хĕвел тĕтреленсен, уяр пулять, теççĕ. ''N''. Хĕвел кутăн, каялла пăхсан, çумăр пулать, теççĕ. ''N''. Хĕвел юпа пек тухсан, çумăр пулать. ''N''. Пирĕн тĕлтен хĕвел анчĕ пулас (наше счастье закатилось). ''N''. Тăвану килнине курсассăн, хĕвел пулса чупса тух. ''N''. Кирек çта кайсан та пĕр хĕвел. ''N''. Вара отсан-отсан, хĕвел анса кайрĕ. ''Н. Лебеж''. Тăвайкки тăрăх хĕвел ӳкет, пиçмен çырласене пĕçерет. ''N.'' Чӳречесĕр çӳртра пĕчĕк шăтăкран хĕвел кĕрсен. ''N''. Хĕвел инçе карĕ. ''N''. Курнiтсара çыру çырнă чух, хĕвел ӳкрĕ пит çине. ''Кан.'' 1929, 178. Шăршлă, нӳрлĕ, хĕвел кĕмен пӳрт. ''N''. Хĕвел виттĕр пăхни. ''N''. Хĕвел тохсан тин... ''Микушк''. Ирхbне хĕвел ӳкет пичĕ çине (на лицо его падает). ''Торп-к''. Карăнтăк виттĕр ылтăн туя кĕрĕ. (Хĕвел). ''N''. Вăл хапха çил хĕвелне шалтăртатать, хĕрӳ хĕвелне ялтăртать. ''N.'' Хĕвел (-е, -ĕн) анма вăхăт ĕнтĕ. ''N''. Çĕн çул кунĕ ырă хĕрлĕ хĕвел пулчĕ. ''N''. Хĕвел ăшă пăхать. ''N''. Хĕвел анарахпа пурте киле таврăнаççĕ (с поля). ''ГТТ''. Мана пĕлĕт çаврака хуран тĕпĕ евĕрлĕ, хĕвелĕ лапка туйăннă. ''N''. Çак кунсенче хĕвел пулмарĕ. Хĕвел ларнă вăхăтра анчах çитрĕмĕр. ''N''. Йĕрекен ачана култарас тесе: «Хĕвел пăхать», теççĕ. ''N''. Пăхман хĕвеле ирĕксĕр пăхтараймăн (ӳпкелекен çинчен калаççĕ). ''Никит''. Хĕвелпе юр кайсассăн, тулăпа урпа пулать, тенĕ ĕлĕк. ''N''. Эсĕ хĕвел анса лариччен çит (или: килсе ĕлкĕр, или: килме тăрăш). Ты приходи до захода солнца. ''Сред. Юм''. Пăх пăх, хĕвел, ачу шыва кайрĕ вит, квенте пуçĕпе туртса илтĕм, ачуна хĕрлĕ çăмарта парăп, хуна шурă çăмарта парăп. (Поют дети, когда солнце скрывяется за облаками). ''N''. Эп сана çавăншăн олталап полсан, ман çине хĕвел ан пăхтăр (пусть помру). ''N''. Хĕвеле май çаврăн. Иди по солнцу с востока на запад. ''N''. Хĕвеле хирĕç, против солнца, с запада на восток. ''N''. Онăн куç пит начарланнă, хĕвел курмас вит олă. ''N''. Хĕвел куçа çиет. Солнце глаза ест. ''N''. Хĕвеле питĕн пӳрт çутă полать. Изба, обращенная к югу, бывает светла. ''N''. Хĕвеле тӳртĕн пӳрт тĕттĕм полать. Изба, обращенная на север, бывает темна. ''N''. Хĕвелпе пĕрле тохса кайрăм. Выехал при восходе солнца. ''N''. Хĕвелпе пĕрле киле кĕтĕм. Приехал при заходе солнца. ''N''. Эс те çавна тусан, хĕвел те тепĕр енчен тохĕ. (Говорит, когда уверены, что он не может этого сделать). ''N''. Хĕвел анса лара пырать. Хĕвел анса пырать. Первое показывяет, что до заката близко, а второе дольше, чем первое. ''N''. Хĕвел кăнтăрлаччен вăкăрпа чупать, тет, кăнтарла иртсен, карсакпа чупать, тет. ''N''. Хăш чухне хĕвел çӳл енчен карталанса тата тепĕр хĕвел пулать. Вăл хĕвел тавраллах çавăрăнать пулсан, «хĕвел карталанни» теççĕ. ''N''. Хĕвел каçалана сулăнсан, çĕрте йывăç мĕлкисем вăрăмлана пуçларĕç (от деревьев протянулись длинные тени). ''N''. Хĕвел ансан пуçласа тепре хĕвел аничченех. ''N''. Хĕвел тухсан пуçласа тепĕр хĕвел тухичченех. ''N''. Хĕвел хĕртнĕ — солнце палило. ''N''. Хĕвеле хирĕç пăркăç пĕренене ман ним кăмăл туртмасть ăна, ан тив юлтăр вăл, тен маччаран çӳлелле хурăпăр, халь маччаналла пураса çитиччен пĕрене çитет-ха. ''N''. Ытти пĕчĕккĕн курăнакан çăлтăрсем, хĕвелтен шутласан пирĕн çĕртен темиçе мĕлюн хут та ытла аякра тăраççĕ, çавăнпа вĕсем хĕвелрен пĕчĕккĕ пек курăнаççĕ. ''СТИК.'' Хĕвел çинче типĕтнĕ (о копченном на солнце). ''Ib''. Хĕвел тӳпере чух, в полдень. ''Ib''. Паçăр çăмăр çурĕ, халĕ хĕвел пăхат ĕнтĕ епле (говорят о маленьких, если они только что поплакали и смеются). ''N''. Пĕчĕк ачасем хĕвел пĕлĕт айне кĕрсе сулхăнлатсан ак çапла калаççĕ: «Хĕвел! Ача кĕпи шыва карĕ, туртмаллипе туртса ил». ''N''. Хĕвел апатчен вăкăр çинче пырать, тет; апатран вара — лаша çинче, кăнтăрларан вара —кайăк çинче. ''N''. Хĕвел кунран-кун иртерех тухса пырать (ир тухнăçеммĕн ир тухса пырать, кая юлнăçеммĕн кая юлса анса пырать). ''Янтик''. Эп вăхăта хĕвеле пăхса пĕлеп. ''N''. Хĕвел хĕлле çӳле каймас. ''Изамб. Т''. Пăхăр-ха, ачасем, епле хĕвел выляса тухать. ''N''. Пăртак кăна хĕвел хĕрри курăна пуçларĕ (утром). ''N''. Хĕвел йывăç пӳ (пĕвĕ) хăпарнă çĕре эпир киле çитрĕмĕр. ''N''. Хĕвел анас патне çитнĕ, тет. ''Артюшк''. Ачамсене пĕр пичĕ хĕвел, тепĕр пичĕ уйăх тăвăттăм. ''Собр''. Виçĕ хĕвел тухсан, уйăхĕпех йĕпе пулать, теççĕ. ''Н. Карм.'' Хĕрлĕ хĕр пĕлĕт тăрăх çӳрет. (Хĕвел). ''N''. Ача, ку çумăр хĕвелĕ пулĕ, ытла питт хĕртет. ''ЧП''. Хĕвел пăхрĕ — типетрĕ. ''N''. Виç хĕвелпе кайман шурă юрсем. ''N.'' Кирек ăçта кайсан та пĕр хĕвел ''N''. Вăл вăхăтра хĕвел выляса тухрĕ вăрман çинчен пĕлĕт çине, кун та хитреленсе карĕ. ''Лобашк''. Вăрман урлă сар каччă курăнĕ. (Хĕвел). ''N.'' Чипер хĕр пысăк уйпа çӳрет. (Хĕвел). ''Синьял''. Хĕвел витĕ, çу витмĕ. (Кантăк). ''Сятра''. Вутсăрах çунать, çунатсăрах вĕçет, урасăрах чупать. (Хĕвел). ''Альш''. Çулла хăшĕ-хăшĕ куç ыратнипе хĕвел çине тухаймасăр лараççĕ. ''N''. Хĕвел анса пырать (скоро закатится). ''N''. Хĕвел карталаннă (круг вокруг солнца к непогоде). ''N''. Хĕвел тухса сарăлнă (совсем уже взошло). ''N''. Хĕвел кулать, хĕртсе хĕвел пăхать. ''N''. Пăх, хĕвел, пăх, хĕвел, этемсене савăнтар. ''N''. Хĕвел шăвать. ''Кив-Йал''. Хĕвел тухать хĕрелсе çут тĕнчене çутатса. (Вăй юрри). ''Нюш-к''. Иртсе пыракан çыя пичĕ çине тĕкĕрпе хĕвел çуттине ӳкерес. ''N''. Хĕвел кашни кун ир тухнăçемĕн ир тухать (ир анса ларнăçемĕн ир анса ларать). ''Курм''. Вăрмана çитсен, хĕвел анса та ларчĕ. ''Аттик''. Хĕвел кашни кун пĕçернĕçем пĕçерет. ''N''. Хĕвел ир хĕрелсе тухсан йĕпе пулать (вăл кун çумăр е юр çăвать), теççĕ. ''КС''. Ура питне хĕвел çапрĕ (насквозь, сильно прожгло). ''Трхбл''. Хĕвел пирĕн йĕтем пысыккăш, тетчĕç ваттисем. ''N''. Хĕвел пит хĕртет. ''N''. Хĕвел тухнă çĕрелле çитрĕмĕр (ко времени восхода солнца). ''N''. Паян эп тăрсассăнах хĕвел тухрĕ. ''Красн. Горка''. Хĕвел питĕ хытă пăхать. ''Сёт-к.'' Хĕвелин пăхасси номаях мар та-ха; час кĕлет айне хопланмалла. || Назв. божества. ''Магн. М.'' 68. 64. Хĕвел ашшĕ, амăшĕ, хăлхи, çоначĕ, ори, || Клятва. ''Ст. Чек.'' Хĕвел, илмен эп ăна. ''Сред. Юм''. Хĕвел пôр! (Тôпа туни). ''Ороу''. Мĕн эсĕ çын çинчен çука калаçса çӳрен: эпир хĕрсемпе ун-кун, аплн та капла çӳренĕ, тесе калаçса çӳрен?—Çук, Якку. Ак, хĕвел, калаçман. Ăна сăмах вĕçертнине (что болтают зря) ху та пĕлен-çке.

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

август

август (çурла уйăхĕ).

апраль

м апрель (ака уйăхĕ).

выгибаться

несов., выгнуться сов. авăн, авăнса тух, авкалан.

яма

шăтăк, лапам, лупашка; силосная яма силос шăтăкĕ; помойная яма мăшкăлтăк шыв тăкмалли шăтăк; овинная яма авăн шăтăкĕ.

январь

м. январь (кăрлач уйăхĕ).

Çавăн пекех пăхăр:

авă авăк авăклан авăн « авăн уйăхĕ » авăнлăх авăнтар авăнчăк авăнчăклă авăнчăклан

авăн уйăхĕ
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org