Шырав: вăр

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

вăр

I.

1.
отталкивать с силой, отшвыривать
бросать, кидать
швырять

аяккалла вăр — отшвырнуть в сторону
вăрса хăвар — отшвырнуть, отбросить (за ненадобностью)

вăр

2.
ударять
вăрса ӳкер — сбить с ног
вăрса яр — 1) отшвырнуть 2) ударить

вăр

3. уст.
сглазить, напустить порчу

вăр

4. диал.
сбывать с рук, продавать
алăран вăр — сбыть с рук

вăр

II.

1. подр. —
о круговом, вращательном движении

вăр çаврăнса ташла — кружиться в танце

вăр

вăр-вăр —
1) усил. от вăр II. 1.
2) подр. — о сильном переживании, сердечной боли
ăшчик вăр-вăр тăвать — душа болит

вăр

2. подр. —
о неожиданном, быстром действии

çил вăр кăна килсе çапрĕ — неожиданно налетел шквал ветра

вăр

3.
подражание шуму чего-л. летящего
кайăк вăр вĕçсе тухрĕ — птица с шумом вспорхнула

вăр-вар

быстро, проворно, расторопно, ловко
вăр-вар ача — проворный мальчик
вăл питĕ вăр-вар çын — он очень расторопный человек
вăр-вар ĕçле — работать проворно, быстро

вăр-варрăн

быстро, проворно, расторопно, ловко
вăр-варрăн пуçтарăнса çула тух — быстро собраться в дорогу

куç

II. глаг.

1.
перемещаться — перевод зависит от контекста:
двигаться, передвигаться, переходить, переезжать, перебираться и т. д.

куçса кай — переехать, переселиться (отсюда)
çĕнĕ çĕрсем çине куçса кай — переселиться на новые земли
куçса кил — переехать, переселиться (сюда)
вăр пурăнма пирĕн пата куçса килчĕ — он переехал жить к нам

куçса лар —
1) передвинуться, пересесть
çывăхарах куçса лар — подсесть поближе
2) переселиться (в пределах одного села, района)
куçса пыр — переходить, передвигаться

класран класа куçса пыр — переходить из класса в класс
сулăмпа куçса пыр — двигаться по инерции
куçса çӳре — переходить, переезжать с места на место, кочевать
куçса çӳрекен библиотека — уст. передвижная библиотека
куçса çӳрекен халăх — кочевой народ, кочевники
урăх ĕçе куç — перейти на другую работу
чир ӳпкене куçрĕ — болезнь перешла на легкие

çаврăн

9.
двигаться, шевелиться, поворачиваться
пошевеливаться
разг.
унăн чĕлхи çаврăнмасть— у него язык не поворачивается
вăр-вартарах çаврăнкалăр! — двигайтесь поживее!

ăшчик

5.
душа, сердце
ăшчик ĕм кӳтсе çитрĕ — я расстроился
ăшчик ĕм тулса çитрĕ —
1) у меня появилась тошнота
2) я рассердйлся
3) я разволновался
ăшчик çунса тухать — все внутри горит
ăшчикĕ пусар — успокоить душу
Чун савнине курмасан, ăшчик вăр-вăр çаврăнать —
фольк.если не увижусь с милым, то у меня неспокойно на душе
Çын ăшчикки — хура вăрман. —
посл. Чужая душа — дремучий лес. (соотв. Чужая душа — потемки).

Этимологи словарĕ (1996)

пар

II дать, давать, подавать, отдавать и т.д.

Производные формы: пар-ил давать и брать, одолжать и одолжаться, ссужать; пару-илӳ взаимные расчеты; долги и платежи; парăм долг, подать, налог и пр.; парăн- поддаваться, покориться, повиноваться, подчиняться; отступиться; парăнтар- понуд. ф. от парăн- подчинить, покорить; паркала- учащ. ф. от пар-; партар- понуд. ф. от пар- и  др. (Ашм. Сл. IX, 102-106).
Тюркские соответствия: алт., тел., леб., шор., уйг. пäр-, як. биäр- давать; др.-тюрк., чат., вт., тар., ком., туркм., карЛТ. бäр- давать; кирг., к.-кирг. бер- дать; тур., аз. вäр- дать, подарить, передать, выдать = крым. wäp- (Радл. Сл. IV, 1224, 1592-1593, 1967-1968); тат., башк. бир- дать, давать, выдать, выдавать, отдать, отдавать и т. д.
Чув. парим (пар- + -им) > мар. парым долг; каз. бирем подать (Радл. Сл. IV, 1754); др.-тюрк. birim уплата (Мал. ПДП, 372) (Федотов ЧМЯВ, 206).
Ср. венг. bér, акк. bért Preis, Wert, Lohn, Sold < др.-чув. *bäri, *bärü (Gomb. BTL, 43-44).
См. Егоров ЭСЧЯ, 143; Räsänen EWb., 70Ъ; Федотов МИЭСЧЯ, 79-80.

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

ахрăмлан

ç.с. 1. Ахрăм пул, ян кайса çапăн (сасă пирки). Вăл [пӳлĕм], пĕчĕкскер, сасса пăчлантарать..., памасть ăна ахрăмланса янăрама вуçех. А.Галкин //К-н, 1991, 3 /, 10 с. 2. Йĕр хăвар; ӳкерĕн, йĕрлен. Ашшĕ [Михетер] ... усал вăя вăратрĕ, усалĕ вара ахрăмлана-ахрăмлана кайрĕ, Нарспийĕ упăшкине вĕлерчĕ, ... вăр-хурах тĕнчи Сетнер пуçне çирĕ. Г.Федоров, 1996, 55 с. Тĕнче хĕрне чĕнет Огинский полонезĕ, асаплă чунăмра тасан ахрăмланса. ЧХ, 2000, 34 /, 5 с.

вăр-варлăх

п.с. Йӳрĕклĕх, йăрăлăх, çаврăнăçулăх, çивĕчлĕх. Вăр-варлăхĕ те ĕлĕкхиех мар ĕнтĕ Çимунăн. К-н, 1977, 13 /, 9 с. Çакнашкал кансĕртерех лару-тăрура ... çав тери кирлĕ ун вăр-варлăхĕпе çаврăнăçулăхĕ. И.Лисаев, 1987, 279 с. Йăрăраххисем вара вилнĕ моряксен çемйисене пулăшма тесе банксенче тĕлĕнсе каймалла вăр-варлăхпа суя шутсем уçма та ăс çитереççĕ. Х-р, 21.10.2000, 1 с.

патнус

п.в. Сĕтел патне апат-çимĕç йăтса пымалли тата пушаннă чашăк-тирĕке леçмелли хатĕр; ывăс, поднос. Вăл, Мускаври чи чаплă ресторан официантки пек вăр-вар çаврăнса, хăй йăтса килнĕ патнусне сĕтел хĕррине лартрĕ. А.Талвир, 1979, 351 с. Ресторанра, ав, официантсем патнус çине вунă-вунпилĕк турилкке утлантараççĕ. К-н, 1986, 14 /, 8 с. Кăчăк туртсанах чупаççĕ патнуспа хупахçăсем. К.Бельман, 1999, 221 с. — пăхăр патнус (Я-в, 1967, 6 /, 21 с.); йывăç патнус (Х-р, 7.10.1998, 3 с.). — Ашмарин, IX, 134 с.

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

вăр

I.
колдовать

вăр

II. син.: вăрлăх
семя
кантăр-вăрри — конопляное семя

вăр-вар

быстро, в миг
тумтирне вăр-вар хывса пăрахрĕ — скоро, моментально разделся

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

уй

хир. Ĕне чирленине пĕлсенех ăна карташĕнчен пĕртте кăларас пулмасть, Вите пулсан хăйне анчах витене хупса хурас пулать е уйри (хирти) картана кайса хупас пулать [Исаков 1882:5]; Эпĕ вăр-вар чӳрече виттĕр кантур çуртне каялла кĕрсе карăм та тепĕр еннелле туха уялла (хирелле) чупрăм [Комиссаров 1918:10].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

бойкий

бойко нареч. (син. расторопный, живой, подвижный; ант. вялый, медлительный)
правур, йăрă, çивĕч, вăр-вар; бойкая девушка правур хĕр; бойкий ум çивĕч ăс

ловкий

прил., ловко нареч.
1. (син. проворный, сноровистый; ант. неуклюжий) йăрă, çивĕч, правур, вăр-вар, çаврăнăçуллă; ловкий мальчик вăр-вар ача
2. (син. хитрый, изворотливый) чее, хайлавлă; ловкая проделка чее хăтланăш

ловкость

сущ.жен.
йаралах, çивĕчлĕх, правурлăх, вăр-варлăх, çаврăнăçулăх; ловкость гимнаста гимнаст çаврăнăçулăхĕ

подъём

сущ.муж.
1. (ант. спуск) тăвалла çул; дорога идёт на подъём çул тăвалла хăпарать
2. (син. развитие) çĕкленӳ, ӳсĕм; подъём в экономике экономикăри ӳсĕм
3. (син. воодушевление) çĕкленӳ, хавхалану; говорить с подъёмом хавхаланса калаç ♦ лёгок на подъём вăр-вар, алли-ури çăмăл

проворный

прил., проворно нареч.
правур, чĕрĕ, çивĕч, йăлттам, вăр-вар двигаться проворно вăр-вар хускал; проворный парень правур каччă

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

быстро

хăвăрт, часрах, вăш-ваш, вăр-вар, хăпăл-хапăл, йăпăр-япăр, яшт çеç.

Çавăн пекех пăхăр:

вăнла вăнпу вăнт вăпăр « вăр » вăр-çаврака вăр-вăр вăр-вар вăр-варлăх вăр-варрăн

вăр
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org