Шырав: валли

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

акведук

акведук
шыв пăрăхĕ валли хывнă акведук — акведук для водопровода

аранжировка

аранжировка (пĕр инструментпа калама çырнă музыка произведенине урăх инструментсем валли майлаштарни)

валли

послелог

1.
для кого-чего-л.
на кого-что-л.
ман (мана) валли — для меня
юлташ (юлташа) валли — для товарища
машина валли укçа пух — откладывать деньги на машину
Куç валли пур та ал валли çук. — посл. Для глаз есть, а для рук — нет. (соотв. Видит око, да зуб неймет).

валли

2.
к (какому-л. сроку, времени)
çичĕ сехет валли килĕр — приходите к семи часам

карт

5.
намечать
иметь в виду
кого-что-л.
намекать на кого-что-л.
амăшĕ ывăлĕ валли хĕр картса хунă — мать присмотрела девушку для своего сына

каçхине

3.
вечер
куна каçхине валли хăварар — это оставим на вечер

малашне

впредь, в дальнейшем
вперед
разг.
отныне
малашне тумалли ĕçсем — предстоящие работы
малашне ун пек ан хăтлан — впредь так не поступай
малашне ăслăрах пулăн — вперед тебе наука
малашне мĕн пулĕ-ши? — что же будет дальше?
малашне валли — про запас

мана

2.
меня
ан тивĕр мана! — не трогайте меня!
мана валли — для меня
мана пулсан — 1) что касается меня 2) на мой взгляд, по моему мнению
мана пулсан, пымалла пек — на мой взгляд, неплохо
мана пула — из-за меня

массăллă

3.
массовый (йышлă халăх валли туса кăларакан)
массăллă выляв — массовый тираж
массăллă юрăсем — массовые песни

медаль

медаль (сăм. награда валли)

оратори

муз.
оратория (хорпа солистсем тата оркестр валли çырнă пысăк хайлалăх)

пархатарлă

хорошо, счастливо
пархатарлă кунçул — счастливая судьба
пархатарлă климат — благодатный климат
сунар валли кĕр — чи пархатарлă вăхăт — осень — самое благоприятное время для охоты

пăх

6.
высматривать, присматриваться, присматривать кого-что-л. (себе)
хĕр пăх — высматривать, выбирать невесту
пăхса кур — присмотреть, выбрать
эпĕ хама валли пальто пăхса хутăм — я присмотрел себе пальто

пессимизм

пессимизм (ырă шанчăка çухатни)
пессимизм валли сăлтав çук — нет оснований для пессимизма

пĕр-пĕр

1.
какой-нибудь, какой-либо
пĕр-пĕр кĕнеке пар-ха мана — дай мне какую-нибудь книгу
пĕр-пĕр ĕç тупăнмасть-ши мана валли? — не найдется ли какая-нибудь работа для меня?

пире

2.
нас
ан манăр пире — не забывайте нас
пире валли — для нас
пире кура — глядя на нас, по нашему примеру

пирĕн

3.
с послелогами переводится
соответствующими предложными сочетаниями:

пирĕн валли — для нас
пирĕн пата — к нам
пирĕн умра — перед нами
пирĕн хыççăн — за нами

пурте

1.
все, все до одного
пурте тăрăшса ĕçлеççĕ — все усердно трудятся
пурте курччăр! — пусть все видят!
пурте пекех килнĕ — пришли почти все, пришло подавляющее большинство
пурин валли те ĕç тупăнать — для всех найдется работа
кун çинчен пурне те калана — об этом сказано всем
пуринчен малтан эпĕ çитрĕм — раньше всех пришел я
ку вăл пуриншĕн те паллă — это ясно для всех

сана

2.
тебя
сана пула — из-за тебя
эпĕ сана курасшăнччĕ — я хотел тебя видеть
ку сана валли — это для тебя

симфони

1. муз.
симфония (оркестр валли çырнă пысăк хайлалăх)

сире

2.
вас
сире валли — для вас
сире пула — из-за вас
эпĕ сире асăрхаман та — я вас я не заметил

тельно

межд.
при выражении удивления

батюшки
вот здорово, вот тебе и на, ну и ну

ак тельно, сана валли хулар ĕç çуки-мĕн? — вот тебе и на, неужели для тебя в городе нет работы?

тюбик

тюбик (маç таврашĕ валли çемçе металран е пластмассăран тунă савăт)
пĕр тюбик шăл пасти — тюбик зубной пасты

увертюра

2.
увертюра (оркестр валли çырнă хайлалăх)

фортепьяно

фортепьянный
фортепьяно концерчĕ — фортепьянный концерт
фортепьянăпа оркестр валли çырнă концерт — концерт для фортепьяно с оркестром

хальхинче

в этот раз
на этот раз

хальхинче мана валли те ĕç тупăнчĕ — на этот раз и для меня нашлось дело

хăвар

1.
оставлять
йĕр хăвар — оставлять след
усал ят хăвар — оставлять после себя дурную славу
малтанхи пек хăвар — оставить как было, оставить по-прежнему
ăратлăх хăвар — оставить на племя
вăрлăхлăх хăвар — оставить, приберечь на семена
мана валли çак кĕнекесене хăвар-ха — отложи мне вот эти книги

хор

хоровой
арçын хорĕ — мужской хор
халăх хорĕ — народный хор
чиркӳ хорĕ — церковный хор
хорпа юрла — петь хором
хорпа юрлани — хоровое пение
хорта юрлакан — певец из хора
хорпа оркестр валли çырнă хайлалăх — произведение для хора с оркестром

этюд

1. иск.
этюд (малтанлăха тунă ӳкерчĕк)
картина валли этюдсем хатĕрле — готовить этюды к картине

ятарласа

специально, особо
нарочито

ятарласа пуху пуçтар — специально созвать собрание
ятарласа уйăрнă отряд — специально выделенный отряд
ятарласа ачасем валли çырнă кĕнеке — книга, написанная специально для детей
ятарласа чĕн — приглашать особо

ӳлĕм

после, потом, в будущем, в дальнейшем, впоследствии
ӳлĕм калăп сана — я скажу тебе потом
куна ӳлĕм валли пуçтарса хур — прибереги это на будущее, на потом

çитĕн

5.
в выдел. форме çитĕнни — в роли сущ.
взрослый
ку фильм çитĕннисем валли — этот фильм для взрослых

çын

2.
лицо, персона
ахаль çын —
1) простой человек
тĕнчери ахаль çынсем — простые люди мира
2) неофициальное лицо

ĕçлĕ çын —
1) деловитый человек
2) должностное лицо
3) деловой человек, бизнесмен

официаллă çынсем — официальные лица
уйрăм çын — частное лицо
апат вунă çын валли хатĕрленĕ — обед приготовлен на десять персон

укçа-тенкĕ

денежный, финансовый
укçа-тенкĕ капиталĕ — эк. денежный капитал
укçа-тенкĕ реформи — денежная реформа
укçа-тенкĕ çаврăнăшĕ — денежное обращение
укçа-тенкĕ хыв — вкладывать деньги, финансировать
строительство валли укçа-тенкĕ уйăрса пар — ассигновать деньги на строительство

конфискаци

конфискация (патшалăх валли тытса илни)
конфискаци ту — произвести конфискацию, конфисковать
пурлăха конфискаци туни — конфискация имущества

мĕнле


кирек мĕнле
1) любой, каждый, всякий
ку алăка кирек мĕнле уçă та уçать — эту дверь можно открыть любым ключом
2) как угодно, каким угодно путем

мĕнле те пулсан, мĕнле те пулин —
1) какой-нибудь, какой-либо
санăн мана валли мĕнле те пулсан ручка çук-и? — нет ли у тебя какой-нибудь ручки для меня?
2) как-нибудь, как-либо
мĕнле те пулсан пырăп-ха сирĕн пата — я как-нибудь приду к вам
мĕнле пулсан та — как бы то ни было, в любом случае
мĕнле тăрăшсан та — как (бы) ни старался, при всем старании

мĕнле калас — как сказать (при затруднении точно выразить мысль)
лайăх кантами çулла? — мĕнле калас...  —  хорошо ли вы отдохнули летом? — как сказать...
авă мĕнле иккен! — вон оно как!, вон оно что!
ĕçсем мĕнлерех? — как дела?

тамаша

5. межд.
при выражении удивления

батюшки
вот здорово, вот тебе и на, ну и ну

ак тамаша, сана валли хулара ĕç çук-и-мĕн? — вот тебе и на, неужели для тебя в городе нет работы

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

актиниди

п.с. Йĕплĕ хурлăхан (крыжовник) пек шултра та сиплĕ çырлаллă, явăнса ӳсекен тĕмĕ. Пахчаçăсем валли сиплĕ тĕмсем ӳстерет. Мĕн тĕрли çук пулĕ унта, палан, ирга, актиниди, лимонник... Х-р, 11.09. 1996, 4 с. Актинидин пĕр çырлинчеçынна талăкра кирлĕ чухлĕ витамин. К-ш, 1997, 39 /, 8 с.

апартамент

п.с. Нумай пӳлĕмлĕ чаплă хваттер. Леçсе хурăр хăйĕн апартаментне (текстра, апортаментне). Д.Гордеев, 1986, 42 с. Эль, акă манăн апартаментсем (текстра, аппартаментсем) ... Иртсем! В.Эктел, 1996, 80 с. Чăн-чăн евроюсав валли укçа çук пулсан та, хăвăрăн апартаментсене сумлăрах тума тăрăшăр. ÇХ, 2000, 37 /, 10 с. Келдыш академик та... унăн «апартаментне» куçнă. Ар, 2001, 16 /, 1 с. —ВЧС, 1971, 30 с. (уст.).

бизнес-проект

ç.с. Бизнес-планăн чи пĕлтерĕшлĕ пайĕ, шăнăрĕ (туп.). Çынсене çĕнĕ ĕç вырăнĕсем туса парассипе çыхăннă чи лайăх бизнес-проект сĕнекен предприятисемпе организацисем валли конкурс ирттерме йышăннă. Х-р, 23.02.1994, 1 с. Бизнес-проектпа бизнес-плансене икĕ-виçĕ çул малтан туса пыратпăр, вĕсем пурнăçлансассăн чунтан савăнатпăр. ХС, 1999, 11 /, 2 с. Бизнес-проектсенче ... промышленноç тата ялхуçалăх производствин экономика инфраструктурине аталантарма е реформăлама ятарлă сĕнӳсем пулмалла. Х-р, 7.04.2001, 1 с. — бизнес-проект çыр (ÇХ, 2001, 33 /, 9 с.).

бордель

ç.с. Аскăнлăх çурчĕ, ясарлăх килĕ, савăшу (туп.) йăви. Унăн амăшĕ Минск хулинче бордель тытатчĕ, эп унта çӳреттĕм. Я-в, 1991, 12 /, 20 с. Илем шкулĕн хĕрĕсене Турцире бордель валли вăрласа юлнă имĕш. ÇХ, 9.10.1998, 2 с. Туй хыççăн юлташĕсем ăна бордельте кураççĕ. ÇХ, 2000, 39 /, 12 с. «Хĕрлĕ хунарсен урамĕнчи» пĕр бордельте 21 çулти çамрăк вилсе кайнă. Х-р, 28.09.2001, 3 с.

вульгарлă

п.с. 1. Пăсăк, тӳрккес, урмăш; тӳнтерле (туп.). Ватта юлнă хĕртен те «таса» вульгарлă социологсем. В.Энтип //ТА, 1988, 10 /. 52 с. Вĕсем [критиксем] вульгарлă социологизма пăрахса (ăна тахçанах сивленĕ ĕнтĕ), ытларах илемлĕхе тĕпчемелле тесе темиçе те каларĕç. Ип.Иванов //Я-в, 1991, 3 /, 19 с. Теори пайне ют япаласем кĕртсе янине пула программăра вульгарлă социологи тени пысăк вырăн йышăнать. Г.Федоров //ХШ, 1999, 2 /, 111 с. 2. Килпетсĕр, килĕшӳсĕр, латсăр. «Стриптиз» тени Америкăран килсе ернĕ чи вульгарлă эстрадăн хăйне уйрăм тĕслĕхĕ пулать. Уйăп М., 1966, 313 с. Эстрада валли çырнă юрăсем те темле вульгарлă илтĕнеççĕ. КЯ, 25.10.1990, 4 с. — ВЧС, 1971, 102 с.; ВЧС, 1951, 84 с.

дизтопливо

ç.с. Двигателе ĕçлеттермелли шĕвек; дизель топливи. Мĕн хыпса илнĕ-ха. 3 вакун фенол, 13 вакун дизтопливо. Х-р, 15.05.1996, 1 с. Çураки валли дизтопливо тупса пар. ÇХ, 1997, 20 /, 2 с.

евроюсав

ç.с. Хĕвеланăç Европа калăпĕпе (стан-дарчĕпе) ирттерекен юсав ĕçĕ. Лайăх пурнăç илĕртнĕренех бомжсене тара тытса «евроюсав» тунă. ÇХ, 1999, 39 /, 5 с. Чăн-чăн евроюсав валли укçа çук. ÇХ, 2000, 37 /, 10 с. Кăçал Юнкăпуçĕнчи кафере евроюсав ĕçĕсем турĕç. ÇЯ, 29.09.2001, 4 с.

идеологизациле

ç.с. Идеологи тĕллевĕсене мала хур, идеологипе витер. Культурăн кашни-кашни клеткине идеологизацилеме тытăнтăмăр. КЯ, 14.12.1989, 4 с. Виçесĕр идеологизациленĕ хайлавра психологизмла анализ валли пач та вырăн çук. Ю.Артемьев, 1991, 147 с. Чĕлхене идеологилеме малтанах тытăннăччĕ, ку хутĕнче «тасатсах» çитерчĕç. Д.Гордеев //Я-в, 1991, 8 /, 29 с.

идеологиле

ç.с. Идеологи тĕллевĕсене мала хур, идеологипе витер. Культурăн кашни-кашни клеткине идеологизацилеме тытăнтăмăр. КЯ, 14.12.1989, 4 с. Виçесĕр идеологизациленĕ хайлавра психологизмла анализ валли пач та вырăн çук. Ю.Артемьев, 1991, 147 с. Чĕлхене идеологилеме малтанах тытăннăччĕ, ку хутĕнче «тасатсах» çитерчĕç. Д.Гордеев //Я-в, 1991, 8 /, 29 с.

икуйăхлăх

п.с. Икĕ уйăха пыракан (утмăл кунлăх) тапхăр. Çул-йĕрĕ те начар пулас çук — ăна юсамалли икĕуйăхлăх вĕçленсе пырать. К-н, 1979, 16 /, 5 с. Çул-йĕр тумалли икуйăхлăхра эпир республикăри штабăн куçса çӳрекен вымпелне илтĕмĕр. К-н, 1982, 17 /, 2 с. Икуйăхлăха хастар хутшăнакансем валли экологи министерстви хаклă парнесем хатĕрлет. Х-р, 29.02.1996, 4 с.

икĕуйăхлăх

п.с. Икĕ уйăха пыракан (утмăл кунлăх) тапхăр. Çул-йĕрĕ те начар пулас çук — ăна юсамалли икĕуйăхлăх вĕçленсе пырать. К-н, 1979, 16 /, 5 с. Çул-йĕр тумалли икуйăхлăхра эпир республикăри штабăн куçса çӳрекен вымпелне илтĕмĕр. К-н, 1982, 17 /, 2 с. Икуйăхлăха хастар хутшăнакансем валли экологи министерстви хаклă парнесем хатĕрлет. Х-р, 29.02.1996, 4 с.

имидж

ç.с. Пĕр-пĕр çыннăн, йышăн, вырăнăн т.ыт. халăх ăс-тăнĕнче (хăй тĕллĕн е ятарлă витĕмпе) ӳкерĕннĕ пайăр сăн-сăпачĕ. Унăн [совет халăхĕн] имиджĕ валли пур атрибута та хатĕрлесе çитернĕччĕ... Х-р, 3.10.1992, 2 с. Политикăра «вилес мар» тесен яланах сăнарнаимиджнаçĕнетсе тăмалла. ÇХ, 1997, 28 /, 2 с. Асăннă преступлени Чăваш Республикин имиджне, лăпкă регионăн ятне самаях хавшатрĕ. ÇХ, 2000, 39 /, 3 с. Санăн имидж пулсан, эс сцена çине тухсанах шăпăрр! алă çупĕç. Ар, 2001, 9 /, 2 с. — политикăн имиджĕ (ÇХ, 1997, 28 /, 2 с.); çĕнĕ имидж (ÇХ, 1999, 1 /, 5 с.); интереслĕ имидж (ÇХ, 1999, 8 /, 8 с.); — имиджа улăштар (ÇХ, 2001, 47 /, 10 с.; ÇХ, 2002, 23 /, 8 с.).

инноваци

ç.с. Çĕнĕ техникăпа технологие тата ӳсĕмлĕ ăслайсене ĕçе кĕртесшĕн тимлени; çĕнетӳ. Аталану бюджетне инвестиципе инноваци ĕçĕ валли уйăракан укçа-тенкĕ тата производствăна пысăклатассипе çыхăннă ытти тăкаксем кĕреççĕ. Х-р, 17.03.1992, 4 с. Инноваци юхăмĕ республикăра анлă сарăлнăранпа 6 çул çитрĕ. Х-р, 10.09.1996, 2 с. Ялти 2500 ача инноваци шкулĕсенче вĕренеççĕ. ÇХ, 1997, 49 /, 1 с. — инноваци центрĕ (Х-р, 29.05.2001, 2 с.).

ипотека

ç.с., экон., фин. Куçман пурлăха саклата хывса чылайлăха кивçен илни. Çĕнĕ тата питĕ кирлĕ «маркетинг», «ипотека», «лизинг» ... ăнлавсене пĕр хăрамасăр хăнăхмалла. ÇХ, 1997, 49 /, 1 с. Ипотека хваттерсен черетне самаях чакарма анлă çул уçса парĕ. Х-р, 13.05.2000, 2 с. Тăваттăмĕш черечĕ — субсиди тата ипотека кредичĕ илекенсем валли. ÇХ, 2000, 5 /, 3 с. Пурăнмалли çурт-йĕр тăвас çĕрте пĕтĕм тĕнчере ипотека мелĕпе усă кураççĕ. Х-р, 21.10.2000, 1 с.

ишевçĕ

п.с. Ишев ăмăртăвне хутшăнакан е ахаль ишекен çын. Чим, ишевçĕ пулăп эп, ишĕп кăртăш пулă пек. А.Савельев-Сас, 1981, 8 с. Ишевçĕсен ăмăртăвĕнче пирĕн спортсменсем пĕрремĕш вырăна тухаймарĕç. Х-р, 19.06.1997, 4 с. Чăваш ишевçисем Раççей чемпионатĕнчен таврăнчĕç. ÇХ, 1999, 11 /, 12 с. Çу кунĕсенче хаçатра çамрăк ишевçĕсем валли «Дельфин канашĕсем» кĕтес тухса тăнă. Т-ш, 2000, 31 /, 9 с. — ВЧС, 1971, 513 с.; Егоров, 1960, 271 с.

йĕркепĕрлĕх

, п.с. Илемлĕ хайлава (произведение) сăмахран сăмаха куçарни; ансат куçару. Елена Серебро куçаруçă пирĕн валли шведларан йĕркепĕрлĕхсем туса хатĕрленĕ. Г.Айхи //Бельман, 1999, 6 с. С.Репьях ... Çеçпĕл Мишшин сăвăлла еткер-лĕхне Ю.Айташ тунă йĕркепĕрлĕхпе çĕнĕрен украинла куçарчĕ. Ю.Сементер //Я-в, 1999, 11—12 /, 4 с. Атте ... пысăк поэма хайлать, йĕркепĕрлĕхсем хатĕрлет. ТА, 2003, 2 /, 53 с.

квотăла

ç.с. Мĕнĕн те пулин тӳпине (виçине, нор-мине) палăрт; квота çирĕплет. «Чăваш Республикинчи орга-низацисенче инвалидсем валли ĕç вырăнĕсене квотăласси çинчен» Чăваш Республикин Саккунĕ. Х-р, 9.01.2003, 2 с.

конверси

ç.п. Çар хатĕрĕсен предприятийĕсене халăха кирлĕ таварсем кăларма тĕллеттерни, профильне улăштарни. Ку вăхăтчен предприятисенчен ытларахăшĕ оборона промышлен-ноçĕ валли ĕçленĕ. Çĕршывĕпех пулса иртекен улшăнусем вара халĕ конверси çулĕ çине тухма хистеççĕ. Х-р, 24.01.1996, 1 с. Конверсие пула карапсен шутне чакарнă. ЧТ, 28.02.1998, 3 с. — оборона промышленноçĕн конверсийĕ (Х-р, 26.10.1993, 3 с.); — конверси политики (Х-р, 24.01.1996, 1 с.).

контрацептив

ç.с. Çие юласран сыхланмалли им-çам е хатĕр (тĕсл., презерватив). Тен, ача юласран хăтăлмалли эмелсенеконтрацептивсенеиленнĕ те пуль вăл. В.Эктел, 1996, 114 с. Анăçра çул çитмен хĕрачасем валли ятарлă контрацептивсем пур ĕнтĕ. ÇХ, 1999, 29 /, 8 с. Контра-цептивсемпе усă курнинчен лайăхраххи нимĕн те çук. Т-ш, 2000, 31 /, 3 с. — хими контрацептивĕ (ÇХ, 1998, 37 /, 5 с.); оральнăй контрацептив (С-х, 1999, 19 /, 4 с.); — контрацептив таблеткисем (С-х, 2000, 35 /, 4 с.).

ксерокс

ç.с. Пĕр-пĕр документа, текста (алăпа çырнине е пичетленине) электрофотографи мелĕпе ӳкерсе илмелли, йышлатмалли аппарат. Электронлă приборсем, компьютер, ксерокс, телевизорсем тевăйлах мар электро-магнитлă пайăркасем кăлараççĕ. ÇХ, 1998, 1 /, 6 с. Ăна [ЧНК штаб-хваттерне] телевизорпа, компьютерпа, ксерокспа тивĕçтерес ыйтăва татса патăмăр. Х-р, 20.06.2000, 1 с. Пире валли хăть ăна [документа] ксерокспа кăларса памаллаччĕ. Ар, 2000, 10 /, 2 с. — ксерокспа пичетле, ксерокс хучĕ (Х-р, 18.09.1998, 3 с.); ксерокс курупки (ÇХ, 1999, 13 /, 8 с.).

лаша

1. Ç.п., астрол. Хĕвелтухăç йăлипе çулталăксен ылмашăвне кăтартакан вуникĕ паллăран (чĕрчунтан) çиччĕмĕшĕ. 1990 çул, Авалхи Китай календарьне пăхсассăн, Лаша çулĕ ятлă. Тепĕр тĕрлĕ каласан, унăн паллиЛаша. ЯБ, 1990, 1 /, 61 с. Лаша çулĕ вăрăсене ăнăçу кӳмест. Х-р, 10.01.2002, 1 с. — Вутлă Лаша çулĕ (ЯБ, 1990, 1 /, 63 с.). 2. Ç.п., астрол. Çак чĕрчунпа палăртакан çулталăкра (Лаша çулĕнче) çуралнă çын. Çак çул Лашана тĕрлĕ çитĕнӳ валли вĕçсĕр-хĕрсĕр анлă майсем туса парать. Т-ш, 13.02.1991, 8 с. Лашасем питĕ вăйлă юратса пăрахĕç. ÇХ, 1998, 52 /, 7 с. 3. П.п., спорт. Гимнастика хусканăвĕсем тумалли тĕревлĕ пăрăс. Нина «лаша» урлă сикессипе иккĕмĕш вырăн йышăнма пултарнă. ÇХ, 1999, 11 /, 12 с. 4. П.п., шӳтл. Ал туйи, патак. Кукамай кайма пуçтарăнчĕ, «Вĕт-шакăр, çавăтса килсемĕр манăн лашана». Н.Ишентей, 1997, 70 с. — кукамайăн эрешлĕ лаши (А-а, 2002, 46 /, 3 с.).

лимон

ç.п., жарг. Миллион тенкĕ. Виçĕ «лимонлăх» пĕр пĕчĕк ĕç тупăнчĕ. ÇХ, 1997, 20 /, 1 с. Манран хваттер валли тесе виçĕ «лимон» илни çитмест — халь тата тăван аннӳне çаратасшăн. Х-р, 6.01.1998, 3 с. Рекламăпа çыхăннă килĕшӳсем ăна тата 6 «лимон» кӳреççĕ. ÇХ, 1998, 47 /, 8 с. — «лимон» тӳле (ÇХ, 1997, 28, 6 с.).

маркетинг

ç.с., экон. Тухăçлă ĕçлес (тавар сутассине сарас, тупăша ӳстерес) тĕллевпе рынок ыйтнине (туянакансен кăмăлне) тишкерни тата тĕллевлĕ хавхалантарни. Министр студентсем валли бизнес, маркетинг ыйтăвĕсемпе тухса тăракан хаçат-журнала çырăнса пама шантарчĕ. Х-р, 3.09.1996, 1 с. Çитес вăхăтра ... маркетинг службинче ĕçлекенсем, страхлакан специалистсем кирлĕ пулаççĕ. ÇХ, 1998, 3 /, 2 с. Маркетингпа ытларах ĕçлемелле. ХС, 1999, 5 /, 3 с. — сеть маркетингĕ (Х-р, 4.08.2001, 1 с.).

оргтехника

ç.с. Ĕçлĕ хутсене хатĕрлеме, майлама тата кирлĕ çĕре çитерме пулăшакан электронлă техника хатĕрĕсен пĕрлĕхĕ (ксерокс, факс, компьютерсем т.ыт.те). [Ялти] хăш-пĕр вăтам шкулта вĕренекенсен шучĕ çĕре те çитмест... Пурин валли ку чухнехи оргтехника е компьютер класĕ туянаймастăн. Х-р, 14.08.2002, 1 с. Пирĕн офиссенче хальхи вăхăтри чи çĕнĕ оргтехника. ХС, 2003, 82 /, 6 с.

партократ

ç.с., сивл. Партократи йышĕнчи çын. [Б.Ельцин] ĕлĕкхи партократсен чирĕпех чирлет. А.Емельянов //Х-р, 30.06.1992, 3 с. Демократсем партократсене хирĕç кĕрешме тытăннă тапхăр... Х-р, 15.09.1992, 2 с. Чăвашла пĕр сăмах та калайман партократ валли пукан кирлĕ пулнă. Х-р, 25.12.1997, 3 с. — ĕнерхи партократ (Х-р, 24.09.1992, 2 с.); ĕлĕкхи партократ (В-х, 1992, 12 /).

пăхăр

ç.п. Спорт ăмăртăвĕнче е конкурсра виççĕмĕш вырăн йышăннăшăн паракан медаль тата унăн пахалăхĕ; бронза, туйăр (туп.). Дистанцие Алина чи малтан вĕçлерĕ, Еленавиççĕмĕш! Апла тепĕр ылтăн тата пăхăр медаль чăваш хĕрĕсенче! Ç-т, 1992, 9—10 /, 19 с. Т.Герасимова 3 çухрăмра иккĕмĕш, çухрăм çурăра виççĕмĕш пулса «кĕмĕлпе» «пăхăр» çĕнсе илнĕ. Х-р, 11.07.1997, 4 с. Тăваттăмĕш пултăм, темиçе çеккунт çеç çитмерĕ пăхăр медаль валли. ÇХ, 30.04.1998, 4 с. «Красноярская» сортли [вермишель] вара виççĕмĕш степень диплома тата пăхăр медале илме тивĕç пулнă. Х-р, 3.04.2001, 1 с.

принтер

ç.с. Компьютерти информацие хут çине куçарса паракан хатĕр. [Вăрăсем] служба пӳлĕмĕсен алăкĕсене çĕмĕрсе уçса вĕсенчен компьютер принтерĕ, телефон аппарачĕ ... илсе тухнă. Х-р, 12.11.1999, 2 с. Фонд çак кунсенче ачасем валли компьютер, принтер ... туянма библиотекăна 2060 доллар куçарса панă. Х-р, 3.04.2001, 1 с. — лазер принтерĕ (Х-р, 8.10.2003, 1 с.).

программист

п.с. Шутлав машини (компьютер) валли программа хатĕрлекен çын; программăлакан ăстаçă. Шурă халат тăхăннă вуншар оператор, программист... автомат-цех тавра вĕткеленме пуçларĕç. К-н, 1981, 23 /, 3 с. Республикăра инженерсем, программистсем, ăста рабочисем çитмеççĕ. ÇХ, 2003, 8 /, 2 с. — инженер-программист (Х-р, 31.07.1992, 1 с.).

промтрактор

п.с. Промышленность валли кăларакан хăватлă трактор; улăп трактор. Шупашкарти промтрактор заводĕнчи капстроительство управленийĕ... К-н, 1986, 2 /, 10 с. Шупашкарти промтрактор заводне патшалăх енчен пулăшасси пирки те калаçу пулать. Х-р, 17.07.1992, 1 с. — «Промтрактор» АУО (ÇХ, 2003, 13 /, 2 с.).

ăспурлăх

ç.с. Халăхăн пурнăç палă-рăмĕсен тата пултарулăхĕпе çитĕнĕвĕсен пĕрлĕхĕ (тĕнче курăмĕ, чĕлхи, тум-тирĕ, йăли-йĕрки, сăмахлăхĕ т.ыт. те); культура. Чăваш халăхĕн тата мĕнпур Чăваш енĕн ирĕкĕпе чысĕ, ырлăх-сывлăхĕпе ăспурлăхĕ (культури). В.Станьял //Х-р, 19.12.1991, 2 с. Çак тапхăрта тăван чĕлхе, ăспурлăх (культура) пирки калаçни теприне тарăхтарать те пулĕ. А.Смолин //Х-р, 17.03.1992, 5 с. Пирĕн этикетра ун [хурав] валли ăспурлăх çителĕклĕ. Х-р, 3.10.1992, 2 с. Çак музей пирĕн ăспурлăхăн, культурăн уйрăлми пайĕ. Ç-т, 1995, 4—5 /, 31 с. — тăван йăх ăс пурлăхĕ (ЧС, 1993, 10 кл., 3 с.); тăван халăх ăс пурлăхĕ (ЧЛ, 1994, 11 кл., 6 с.).

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

валли

син.: -шăн
для, ради
ăн валли, ун валли, ун йатне — для него

ерех

син.: ерекĕ
водка
вино

ерех валли, ерехлĕх — на вино
ереххĕн пар — платить вином
вăл мана тĕрлĕ ерехсем ĕçтерчĕ — он напоил меня разными винами
ерех савăчĕ — графин

пуçтар

собирать, набирать, подбирать с земли,
вообще сбирать вещи врозь лежащие
 (напр. ягоды, грибы, колосья, ложки после обеда)
çăмарта пуçтар — скупать яйца
пуçтарăн – собираться
вара пур пуçтарăннă çын та хуран тавăра пуçтарăнаççĕ те кĕл-тума тытăнаççе — потом все собравшиеся люди сходятся вокрук котла и начинают молиться
утă пуçтарни — уборка сена
пуçтарса хур — заготовить
панулми хĕл валли пуçтарса хунă — заготовили яблоков на зиму

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

башня

çӳлĕ çурт. Хĕрне чун пек юратса Диоскор хĕрĕ валли пĕр çӳлĕ çурт (башня) тутарнă <…> [Житие 1902:1].

вĕлле

вĕлле хурчĕсене усрамалли вырăн. Халĕ ĕнтĕ ун пек мар: вĕлле хурчĕсене çынсем-хуçисем хăйсене мĕнле кирлĕ – çавăн пек усраççĕ (пурăнтараççĕ), мĕн тутарас тенĕ – çавна тутараççĕ, йăви валли вырăнне (вĕллине) те хăйсем туса параççĕ, йăвине (карасне) те хăйсен майлă тутараççĕ <…> [Сергеев 1907:IV].

инкек

хĕн. «Дом трудолюбия» туса çитереспе пит йăвăр инкек (хĕн) пулнă. Сĕм тĕттĕм çĕр варринче çумри çуртра вут тухнă та сасартăках темиçе çурта хыпса илнĕ. Çук çынсем валли лартнă çурт ытти çуртсемпе пĕрле пĕтĕмпех çунса пĕтнĕ. Çак йăвăр инкек (хăш-хăш çĕрте вут тухнине шар теççĕ) çӳлтен сăнмалăх пулчĕ пулĕ тесе Иоанн атте никама та хуйхăрма хушман [Отец 1904:25].

какай

аш. Кĕркури вĕсен валли тĕрлĕ çимĕçсем хатĕрлесе хунă: какай (аш), куклĕ, пыл, эрех, сăра темĕн чухлĕ пулнă [Кедов 1984:294]; Хăш-хăш чунлă япаласем ыттисен е тирĕсем çинче, е ăшĕнче пурăнаççĕ, тăранасса е вĕсен какайĕпе (ашĕпе) … тăранса пурăнаççĕ … [Тимахви 1988:159–160].

карас

вĕлле хурчĕсен йăви. Халĕ ĕнтĕ ун пек мар: вĕлле хурчĕсене çынсем-хуçисем хăйсене мĕнле кирлĕ – çавăн пек усраççĕ (пурăнтараççĕ), мĕн тутарас тенĕ – çавна тутараççĕ, йăви валли вырăнне (вĕллине) те хăйсем туса параççĕ, йăвине (карасне) те хăйсен майлă тутараççĕ <…> [Сергеев 1907:IV].

корăмлăх

(хальхи литература чĕлхинче çук) çимелĕх. Тырă акнă хыççăн выльăхсем валли çимелĕх (корăмлăх) пĕр-пĕр урăх япала – курăк-и е кавăнь, çĕр улми, выльăхсен çитерекен чĕкĕнтĕр аксассăн çĕр вара хура пусăри пек канса выртать, мĕшĕн тесен выльăхсем валли çимелĕх акнă курăксем çĕртен тырăсен туртса илекен çимĕçне мар, урăх çимĕçе туртса илеççĕ … [Франкфурт 1913:2].

куланай

хырçă. Тата хресченсен вăрçа та каяс пулать, куланай (хырăç) та тӳле, хăйсем валли те ĕçле <…> [Хыпар 1917, № 2:3]; Куланай (хырăç) та мĕн чухлĕ тӳлеттерес тет, çавăн чухлĕ тӳлеттерме пултарать [Ширновой 1917:6].

общество

ушкăн. <…> ялти ушкăн (общество) çапла пухăннă укçасенчен кăшт библиотека валли уйăрса хурсан ытла та лайăх пулĕччĕ [Çулталăк 1910:44].

пайăр

хăйсен. Эчкеренпе Хачăккасси чăвашĕсем монастырь валли хăйсен (пайăр) ят çĕрне виçĕ теçеттина ахалех касса панă; вăл çĕр вăрманлăх пулнă [Освящение 1904:4].

парламент

акăлчансен халăх суйласа янă çынсен пухăвĕ; патшалăхăн аслă пухăвĕ; дума. Пĕтĕм халăх пĕр майлă тăнă: улпутсем, пуп таврашĕсем, халăх суйласа янă çынсем* хушмасăр куланай тӳлес мар тенĕ. *Вĕсенĕн пухăвне парламент тенĕ, вăл пирĕн дума пек [Хыпар 1906, № :573]; Стюарт ятлă йăх патшара тăнă чух Англия парламентĕнче* икĕ ушкăн тавлашнă <…>. *Парламент тесе англичансем Патшалăх Пухуне калаççĕ [Хыпар 1906, № 41:632]; <…> пĕтĕм патшалăх валли тухакан пĕрлехи законсене пĕтĕм патшалăхăн аслă пухăвĕпе (парламентпа) килĕшсе кăларать вăл (император. – Э.Ф.) <…> [Автономия 1906:6]; Патшалăха халăх хăй тытса тăракан патшалăхсенче хăш патшалăхра пĕтĕм халăх хăех кăларать, хăш-хăш патшалăхсенче халăх хăй хушшинчен парламента (думăна) суйласа янă çынсем урлă кăларать [Ширновой 1917:15].

председатель

аслă çын; комисси пуçĕ. Унтан пур ушкăн Патшалăх Пухăвĕнчи аслă çын (председатель) валли, ăна пулăшма 4 юлташ тата секретарь суйлама тапратнă [Хыпар 1906, № 19:291]; Ку ĕçе малтан пăхса тухнă комиссиян пуçĕ (председатель) Долженков Думана çав 6 миллиона пама йăлăнать [Хыпар 1907, № 14:102].

просфора

Турă çăкăрĕ. Вăл вăхăтра таинство валли çăкăрпа эрех хатĕрлеççĕ. Пая кӳртекен пĕлме çук ĕç валли таса тулă çăнăхĕнчен йӳçĕтсе пĕçернĕ çăкăрсем кирлĕ. Вĕсене Турă çăкăрĕ (просфора) теççĕ [Наставление 1896:176].

ремесла

тĕрлĕ ăста; тĕрлĕ ăсталăх. Эсĕ урăх ĕç ним ĕç те пĕлместĕн; нимĕнле ремесла (тĕррлĕ ăста) та эсĕ пĕлни çук [Поучения 1904:19]; Филипп ăна чаплăлантарма тытăннă: монахсене валли тĕрлĕ ăсталăх (ремесла) кăларнă <…> [Избранные (январь) 1904:20].

суха ту

ака ту. Хăш-хăш начар çынсен е суха (е ака) тума, е тырă вырма халăха нӳмене чĕннĕ вăхăтра иртнĕ çулахи тырă-пулă пĕтсе çитсе хăйсем валли те çимелли юлмасть [Поучения 1904:17].

сухăрлă

сăмалаллă. Эсĕ ху валли (сухăрлă) сăмалаллă йăвăçран пысăк кимĕ ту <…> [О боге 1891:22].

тислĕк

навус. Шыв кил валли çырмаран ăсатпăр пулсан çав çырмасенче кĕпе-йĕм çума, йĕтĕн-кантăр хутма, çӳп-çап, тислĕк (навус) тăкма кирлĕ мар [Халер 1908:4]; Чирлĕ пăрусем выртнă хуралта лайăхрах тасатас пулать, тислĕкне (навусне) турттарса кăларса çунтарас пулать <…> [Франкфурт 1914:14].

тӳрлет

юса. Пушă хирте Турă валли çул тӳрлетĕр (юсăр) текен сасă илтĕннĕ <…> [Требник 1886:217].

хупах

ĕçкĕ. Ĕçлекенсен шухăшĕсем хупах çинче (ĕçкĕ çинче) ан пулччăр тесе вĕсем валли пушă вăхăта ăса кĕрсе, савăнса ирттермелли вырăнсем тăваççĕ [Сборник 1903:70].

чуп

аçа пĕл. Амисем аçана пĕлсенех (чупсанах) хĕл каçма тепĕр çул валли пĕр çулхи туратсен хуппи çине çăмарта туса хăвараççĕ [Яблонная 1915:6].

шар

вут тухни. Сĕм тĕттĕм çĕр варринче çумри çуртра вут тухнă та сасартăках темиçе çурта хыпса илнĕ. Çук çынсем валли лартнă çурт ытти çуртсемпе пĕрле пĕтĕмпех çунса пĕтнĕ. Çак йăвăр инкек (хăш-хăш çĕрте вут тухнине шар теççĕ) çӳлтен сăнмалăх пулчĕ пулĕ тесе Иоанн атте никама та хуйхăрма хушман [Отец 1904:25].

ылханлă

пархатарсăр. Унтан сулахай енчисене калĕ: эй ылханлисем (пархатарсăррисем), кайăр ман патăмран шуйттан валли, унăн ангелĕсем валли хатĕрлесе хунă ĕмĕрлĕх вута [Господа 1898:66].

çăвăр

çамрăк хурт. Карасăн пуçĕнче вĕсем çăвăрсене (çамрăк хурт) кăлараççĕ тата хăйсем валли ĕçме-çиме апат усраççĕ [Сергеев 1907:2].

çиме

апат. Лаша (апачĕ) çими юлашкисене, тислĕксене кайсанах çĕр айне пытарас пулать е çунтарас пулать <…> [Исаев 1882:9]; Вĕсем хăйсене валли пĕр пĕчĕккерех кимĕ (лодка) тытнă та хăйсене темиçе кунлăх çиме (апат), хуралт-мĕн тума, хирте ĕçлеме хатĕрсем илсе Турă çине шанса тинĕсе тухса кайнă [Избранные 1905:59].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

аккордеон

сущ.муж.
аккордеон (сылтăм алă валли фортепьяно майлă пускăчсем тунă купăс); играть на аккордеоне аккордеон кала

вешалка

сущ.жен.
1. вешалка, çакă, çакмалли (тумтир валли туни); повесить шубу на вешалку кĕрĕке вешалка çине çак
2. (син. гардероб) вешалка, салтăнмалли пӳлĕм, тумтир пӳлĕмĕ
3. çакă, йăлă (тумтир çинчи); вешалка пальто оборвалась пальто çакки татăлса кайнă

въезд

сущ.муж.
I. (ант. выезд) кĕрӳ; кĕни (транспортпа); торжественный въезд воинов-победителей в город çĕнтерӳçĕ салтаксем хулана чаплăн кĕни
2. кĕмелли вырăн, хапха (транспорт валли туни); въезд на территорию стройки стройкăна кĕмелли вырăн

гостинец

сущ.муж. (син. подарок)
кучченеç, парне; принести детям гостинец ачасем валли кучченеç илсе кил

для

предлог с род. п. (син. ради)
валли; -шăн (-шĕн); купить сладости для детей ачасем валли пылак çимĕç туян; курение вредно для здоровья чĕлĕм туртни сывлăхшăн сиенлĕ

донор

сущ.муж.
1. донор (чирлĕ çын валли юнне е ӳтĕн мĕнле те пулин пайне паракан çын)
2. донор (çĕршывăн чухăнрах пайĕсене укçа-тенкĕ паракан область, республика)

ёлка

сущ.жен.
1. чăрăш; молодые ёлки çамрăк чăрăшсем; заяц спрятался под ёлкой мулкач чăрăш айне пытанса ларнă
2. ёлка (Çĕнĕ çул уявĕ тата ăна валли капăрлатнă чăрăш); дети вернулись с ёлки очень довольные ачасем ёлкаран питĕ кăмăллă таврăнчĕç

журналист

сущ.муж., журналистка жен.
журналист (хаçат-журнал, радио, телевидени ĕçченĕ); журналисты чувашского радио чăваш радио журналисчĕсем; ассоциация журналистов журналистсен пĕрлешĕвĕ; пресс-конференция для журналистов журналистсем валли ирттерекен пресс-конференци

карта

сущ.жен., множ. карты
1. карттă; географическая карта географи картти
2. карт (вылямалли); козырные карты козырь картсем; играть в карты картла выля; сдавать карты карт валеç ♦ ему и карты в руки ку ĕç шăпах ăна валли

карточка

сущ.жен.
1. (син. фотография) сăн ӳкерчĕк, фотоӳкерчĕк; карточка для паспорта паспорт валли тунă сăн укерчĕк
2. карточка (мĕн те пулин çырнă хут татки); продовольственная карточка апат-çимĕç илмелли карточка; учётная карточка учёт карточки (сăм., партире тăракансен)

книга

сущ.жен.
1. кĕнеке (вуламалли); детские книги ача-пăча кĕнекисем; книга стихов сăвă кĕнеки; сидеть за книгой кĕнеке тытса лар; писатель издал новую книгу çыравçă çĕнĕ кĕнеке пичетлесе кăларнă
2. кĕнеке (ĕç çинчен çырса пымалли); бухгалтерские книги бухгалтери кĕнекисем; книга жалоб и предложений жалобăсемпе сĕнӳсен кĕнеки ♦ ему и книги в руки ку ĕç шăпах ун валли

кормушка

сущ.жен.
1. сырăш, валашка (выльăха апат памалли); устроить кормушку для птиц кайăксем валли сырăш туса çак
2. çăмăл укçа, янтă укçа (нумай ĕçлемесĕр пуймалли май)

коттедж

сущ.муж.
коттедж (хула çывăхĕнче пĕр çемье валли лартнă хăтлă çурт)

кредит

сущ.муж. (син. ссуда)
кивçен; банковский кредит банк кивçенĕ; взять кредиты на строительство строительство валли кивçен укçа ил; отпустить товар в кредит кивçене тавар парса яр ♦ исчерпать кредит доверия шанăçран тух

кулич

сущ.муж.
кулич (Мăнкун валли ятарласа пĕçернĕ пылак кулач)

материал

сущ.муж.
1. пусма; шерстяной материал çăм пусма; купить материал на платье кĕпе çĕлемелĕх пусма туян
2. материал (ĕçре усă курмалли япаласем); строительные материалы строительство материалĕсем; собирать материалы для книги кĕнеке валли материал пуçтар
3. множ. материалы материалсем, сведенисем, документсем; служебные материалы ĕç материалĕсем; материалы следствия следстви материалĕсем

нанять

глаг. сов.
тыт, тара тыт, тара ил, кĕрĕштер; нанять плотников платник тыт; нанять помещение под магазин магазин валли çурт тара ил

обеспечить

глаг. сов. (син. снабдить, предоставить)
тивĕçтер, пар, тăрат, янтăла; обеспечить предприятие сырьём предприяти валли чĕр тавар янтăла; обеспечить семью кил-йыш ыйтăвĕсене тивĕçтер; обеспеченная старость нуштасăр ватлăх

оставить

глаг. сов.
1. кого-что (ант. взять) хăвар, ан ил; оставить книгу в классе кĕнекене класра манса хăвар; оставить детей у бабушки ачасене асламăшĕ (е кукамăшĕ) патĕнче хăвар
2. (син. приберечь) хăвар, янтăла; оставить пирог на ужин кукăле каçхи апат валли хăвар
3. кого-что (син. сохранить) хăвар, ан тив, ан улăштар; решение оставлено в силе йышăнăва вăйра хăварнă ♦ оставить в покое ан чăрмантар, хăп; оставить след в науке ăслăлăхра палăрса юл; оставить наследство своему сыну еткере харпăр ывăлне халалла; оставить семью кил-йыша пăрахса кай; оставить надежды шанма пăрах, шанчăка çухат; оставить в дураках чике тăршшĕ ларт; силы оставили его вăл вăйран кайнă

пепельница

сущ.жен.
кĕллĕх, кĕл чашăкки (чĕлĕм туртакансем валли лартаканни)

политехнический

прил.
политехника -ĕ; политехнический институт политехника институчĕ (техникăн нумай отраслĕсем валли кадрсем хатĕрлекенни)

помещение

сущ.сред.
çурт, пӳлĕм; отапливаемое помещение хутакан çурт; выделить помещение под буфет буфет валли пӳлĕм уйăрса пар

про

предлог с вин. п.
çинчен; говорить про друзей туссем çинчен калаç ♦ это не про тебя ку сана валли мар

ради

предлог с род. п.
валли; -ас (-ес) тесе; -шăн (-шĕн); ради общего блага пурин ырлăхĕшĕн ♦ ради Бога тархасшăн (ыйтса калани)

утренник

сущ.муж.
утренник, ирхи уяв (ача-пăча валли)

фарш

сущ.муж.
фарш (вĕтетнĕ аш, пулă е ыт. çимĕç); мясной фарш аш фаршĕ; приготовить фарш для пирога кукăль валли фарш хатĕрле

финансировать

глаг. сов. и несов.
укçа уйăрса пар; финансировать строительство строительство валли укçа уйăрса пар

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

амбразура

амбразура (1. тупă-пăшал пеме тунă шăтăк; 2. стенăра кантăк е алăк валли тунă шăтăк).

ассигновать

-ную, ч т о, с о в. и н е с о в. пĕр-пĕр ĕç, валли мĕн чухлĕ укçа кирлине малтанах кăтартса хур, ăна сметăна кĕрт.

галантерея

галантерея (ҫи-пуҫ валли кирлӗ тӗрлӗ вак-тӗвек япала: чӑлха, йĕп-ҫип, лента, пиççиххи, тура, т. ыт. те).

джут

джут (Индире михӗ валли е кантра явма ӳстерекен ӳсентӑран).

для

предлог с род. п. -шӑн, -шӗн, валли; эта книга не для тебя ку кĕнеке сан валли мар; полезно для здоровья сывлӑхшӑн усӑллӑ.

донор

донор (хӑйӗн юнне чирлӗ ҫынсем валли паракан ҫын).

запасти

-су что и чего сов., запасать несов. малашне валли хатӗрле, хатӗрлесе хур.

интервью

интервью (хаҫат валли пӗр-пӗр пысӑк ӗҫри ҫынран общество интересленекен ыйтусем ҫинчен унӑн шухӑшĕсене ыйтса пӗлни); дать интервью интервью пар; получить интервью интервью ил.

кворум

кворум (пуху валли ҫителӗклӗ пухӑннӑ ҫынсен хисепӗ).

кредит

1. кредит (шанса панӑ укҫа, тавар; кӗтесле, кӗтмелле пани); отпустить в кредит кӗтесле пар, кĕтмелле парса яр; 2. перен. шанчӑк авторитет; 3. пĕр-пӗр ӗҫ валли бюджетран панӑ укҫа.

лекторий

лектори (1. халӑх валли лекцисем вулас ӗҫе йӗркелесе пыракан учреждени; 2. халăх валли лекцисем вуламалли вырăн).

массовый

1. нумай ҫын хутшӑнса тӑвакан; 2. пысӑк йыш (масса) валли кӑларакан (литература).

материал

1. материал, хатӗр, хатӗрсем, мӗн те пулин тунӑ ҫӗре каякан япаласем; строительные материалы ҫурт-йӗр тумалли хатӗрсем, строительство материалӗсем; сырой материал чĕрӗ материал; 2. материал; материалы для доклада доклад валли пухнӑ материалсем; 3. пир-авӑр; шерстяной материал ҫӑм пир-авӑр.

модистка

модистка (хӗрарӑмсем валли модӑллӑ платьесем, шлепкесем ҫӗлекен хӗрарӑм).

впрок

сыхлăха, усса, усăллă пулма, малашне валли.

выемка

1. касса кăларнă шăтăк (çанă, çухава валли); 2. чавса кĕнĕ шăтăк.

оборудовать

-дую, что сов. и несов. (пĕр-пĕр кабинет, мастерской е завод валли) машинӑсем, кирлĕ хатĕрсем туян.

обшивать

кого, что несов. обшить, обошью сов. 1. пурин валли те ҫӗлесе пар; 2. ҫиелтен хӑю тытса ҫӗлесе тух (кӗпе аркине); избу обшили тёсом пӳрте йĕри-тавра хӑмапа-ҫапса ҫаврӑнчӗҫ.

рука

1. ала, хул; 2. ҫыру уйрӑмлӑхӗ, мӗнле ҫырни; я плохо разбираю твою руку эсӗ ҫырнине эпӗ уйӑрса вулаймастӑп; 3. хӳтӗлекен, пулӑшакан шанчӑклӑ ҫын, хунта; у него своя рука в министерстве унӑн министерствӑра хунта (хӳтӗлекен) пур; по правую руку сылтӑм енче; подать руку алӑ пар; у меня руки опускаются эпĕ ним тума аптӑраса тӑратӑп; выдать на руки хӑй (камӑн та пулин) аллине пар; махнуть на все рукой пур япала çине те аллупа сул (нимĕншĕн те ан тӑрӑш); он на все руки мастер вăл кирек мĕн тума та ӑста (унӑн алли-ури ҫыпӑҫуллӑ); ударить по рукам алӑ ҫап, килĕш; из рук вон плохо ытла та начар; под пьяную руку ÿсĕрпе; из рук в руки алăран алла, лам-лам, ламран-лам; нагреть себе руки хӑвна шаннӑ япалана (тавара) вӑрласа пĕтерме; это тебе не сойдет с рук куншӑн сана ахаль каҫармӗҫ; рукам воли не давай аллуна ирĕк ан пар (ҫынна ан ҫап); он не чист на руку унӑн алли кукӑр; прибрать что-либо к рукам çын япалине йышӑнма, хӑвна валли пытарма; держать кого-либо в руках алӑратыт (ирĕк ан пар); под рукой ала айĕнче; это зло не столь большой руки ку ытла пысӑк усалах (ҫитменлӗхех) мар-ха.

самообложение

сулӑм укҫи (халӑх вырӑнти культурӑпа хуҫалӑх ӗҫӗсем валли пухакан укҫа).

самообслуживание

мн. нет хӑйне хӑй пӑхни; хӑй валли апат пӗҫерсе хӑй пӳлӗмне тасатса, тирпейлесе пурӑнни.

сезон

1. сезон, вӑхӑт; летний (зимний, весенний, осенний) сезон ҫуллахи (хӗллехи, ҫурхи, кӗрхи) вӑхӑт; 2. пӗр-пӗр ӗҫ валли юрӑхлӑ вӑхӑт, пӗр-пӗр ҫимӗҫ пиҫсе ҫитнӗ вӑхӑт; курортный сезон курорта кайса сывалмалли, канмалли вӑхӑт; виноградный сезон виноград пиҫнӗ вӑхӑт.

симфония

симфони (оркестр валли ҫырнӑ музыка произведенийĕ); симфония Чайковского Чайковский симфонийӗ (симфониллĕ произведенийĕ).

смета

смета; смета на 1969 год 1969-мӗш ҫул валли тунӑ смета.

соло

нескл. соло (1. пĕр инструмент валли е пĕр сасӑ валли ҫырнӑ музыка произведенийӗ е сыпӑкӗ;. 2. пĕччен юрласа пани, пĕччен ташласа пани).

сруб

1. касни, касса татни; продать лес на сруб вӑрмана пура валли касма сут; 2. пура; колодезный сруб пусӑ (тараса) пури; сруб избы пӳрт пури.

экспроприация

экспроприаци (1. государство влаҫӗ камӑн та пулин пурлӑхне вӑйпа туртса илни; 2. революци ӗҫӗ валли государство склачӗсенчен, банкӗсенчен хӗҫпӑшал, укҫа вӑйпа туртса илни); экспроприация экспроприаторов экспроприаторсене экспроприацилени (пролетарилле революци хыҫҫӑн буржуазипе пӗр улпучӗсенчен пӗтӗм производство хатӗрӗсене — фабрикӑсене, банксене, ҫӗрсене ирӗксӗр туртса илсе социализмла харпӑрлӑх туса хуни).

эстрада

эстрада (1. оркестр валли залри урайӗнчен пӗр метра яхӑн ҫӳлерех тунӑ выран; 2. пӗчӗк концерт, пӗчӗк пьеса выляса пани).

парник

пăс хуранӗ (пӗкӗ авнă чухне, авнӑ пукан валли йывӑҫ пӗҫермелли хуран).

партия

1. ушкӑн; партия путешественников ҫулҫӳревҫӗсен ушкӑнӗ; 2. музыка произведенийӗсенчи пĕр-пĕр инструмент валли е уйрӑм çынна юрлама ҫырнӑ пайĕ.

приданое

1. качча каякан хĕрĕн пурлӑхӗ, мулĕ, таврашĕ, япалисем, тупри; 2. тин ҫеҫ ҫуралнӑ ача валли хатерленӗ кĕпе-йĕм.

присматривать

за кем, за чем, кого, что несов., присмотреть, -рю, -ришь сов. 1. пӑх (ачасене), асту, асӑрха; 2. пӑхса хур, куҫла, куçласа хур, тĕлле, тĕллесе хур, шыраса пӑхса ҫӳре (ху валли ӗҫ).

приспособить

-блю кого, что сов., приспособлять и приспосабливать несов. майлаштар, юрӑхлӑ ту; приспособить это здание под баню ку хуралта мунча валли юрӑхлӑ ту.

прорез

касса кӑларни (ҫухави, çанă валли, чӳрече валли).

прорезать

-ежу сов., прорезывать что несов. 1. касса шӑтар, касса кӑлар (ҫухави валли); 2. урлӑ каҫ, витер кай; железная дорога прорезала лес чугун ҫул вӑрман витĕр тухса кайнӑ.

транскрибировать

ж. -бирую что сов. и несов., протранскрибировать сов. транскрипциле, транскрипци ту (чĕлхери сасăсен мĕнпур уйрăмлăхĕсене, алфавитри саспаллисемсĕр пуçне, ятарласа йышăннă паллăсемпе кăтарт; пĕр алфавитпа çырнине тепĕр алфавит çине куçар; пĕр-пĕр инструмент валли çырнă музыка произведенине урăх инструмента калама е пĕр-пĕр сасăпа юрламалли кĕвве урăх сасăпа юрламалла туса çырни).

трибуна

трибуна (1. ораторсем тухса каламалли çӳллĕрех вырăн, кафедра; 2. политика, публицистика ĕçĕсем пулса иртекен вырăн (хаçат); 3. стадионсенче курма пынă халăх валли тунă çӳллĕ (тенкелсем).

фонд

фонд (1. пĕр-пĕр япала валли сыхă ятне уйăрса хунă укçа-тенкĕ; 2. хатĕрлесе хунă запас); строительный фонд строительство фончĕ; посевной фонд акма хăварнă вăрлăх.

увертюра

увертюра (1. оперăна, балета пуçласа яракан музыка произведеннийĕ; 2. оркестр валли çырнă пĕчĕк музыка произведенийĕ).

угощение

1. хăналани, сăйлани, хăна туни; сăй, хăна валли хатĕрленĕ апат-çимĕç.

урок

1. урок (1. каланă вăхăтра (срокра) туса пĕтермелли ĕç; 2. класра пĕр предметпа вĕреннĕ сехет; 3: вĕренекенсене çитес заняти валли вĕренсе килме панă ĕç; вĕрентсе калани, вĕрентсе вăрçни; ăс пани).

утыкать

что чем сов,, утыкать несов. разг. 1. чиксе тух (йĕппе), лартса тух; утыкать бобы тычинами нимĕç пăрçи валли патак лартса тух; 2. чиксе питĕрсе тух (шăтăксене макпа, чупĕкпе).

бра

бра (электричество лампочки валли стенă çумне пăрса лартнă турат евĕрлĕ кукăр тимĕр).

будка

будка (хуралçă, часовой т. ыт. валли тунă пĕчĕк пӳрт).

Чăвашла-тутарла словарь (1994)

валли

өчен

Социаллӑ сӑмахлӑхӑн вырӑсла-чӑвашла словарӗ (2004)

книга

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

кредитовать

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

пресс-конференция

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

псевдоним

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

тарифный

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

Çавăн пекех пăхăр:

валинкке Валиç валить валиться « валли » валлийский язык валлийцы валлоны валовой валт

валли
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org