Шырав: валлийский язык

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

абазин

абазинский
абазинсем — абазинцы
абазин хĕрарăмĕ — абазинка
абазин чĕлхи — абазинский язык

авар

аварский
авар хĕрарăмĕ — аварка
авар чĕлхи — аварский язык

акăлчан

английский
акăлчансем — англичане
акăлчан хĕрарăмĕ — англичанка
акăлчан чĕлхи — английский язык
акăлчан чĕлхиллĕ çĕршывсем — англоязычные страны
◊ акăлчан çăри — английский замок

алтай

алтайский
алтайсем — алтайцы
алтай çынни — алтаец
алтай хĕрарăмĕ — алтайка
алтай чĕлхи — алтайский язык

анне

материнский, мамин, материн
аннеçĕм — мамочка
аннӳ — твоя мать
çĕр-анне — мать-земля, земля-матушка
анне çуралнă кун — мамин день рождения
аннӳ чĕлхине хисепле — уважай родной (букв. материнский) язык
тавах, анне, юратнăшăн — фольк. спасибо, мама, за твою любовь

арабла

по-арабски
арабла калаç — говорить по-арабски
арабларан чăвашла куçар — переводить с арабского (языка) на чувашский язык

ах

III. межд.
выражает боль, испуг, радость, сожаление, гнев и т.п.

ах, ох, ай, ой
ах, эпир с^атар^ке! — ой, мы же горим!
ах, эсĕ апла-и-ха? — ах, ты так?
ах, чĕлхи кун! — ох и остер он на язык!
ах темесĕр сывлăш тухмасть. — погов. не охнувши не вздохнешь (о трудной жизни)
ах-ах — усил. от ах III.
ах-ах, мĕн тăвас-ши? — ой-ой-ой, что же делать?
ах турă! — господи!, батюшки!
ах тур-тур! — господи!, батюшки!

балкар

балкарский
балкарсем — балкарцы
балкар хĕрарăмĕ — балкарка
балкар чĕлхи — балкарский язык

болгар

болгарский
болгарсем — болгары
болгар хĕрарăмĕ — болгарка
болгар чĕлхи — болгарский язык

бурят

бурятский
бурятсем — буряты
бурят хĕрарăмĕ — бурятка
бурят чĕлхи — бурятский язык

вĕчĕлтет

1.
зудеть, чесаться, саднить, щекотать
суран вĕчĕлтетет — рана зудит
Ун чĕлхи вĕчĕлтетсе тăрать. — перен. У него язык чешется (что-л. сказать).

витле

дразнить, передразнивать
чĕлхе кăларса витле — дразнить, показывая язык

вичкĕн

остро
вичкĕн куçлă — остроглазый
вичкĕн ăс — острый ум
вичкĕн чĕлхеллĕ çын — острый на язык человек

вичкĕннĕн

1. прям. и перен.
остро
çава вичкĕннĕн çулать — коса режет хорошо
чĕлхи вичкĕннĕн кастарать — язык у него режет как бритва

вырăсла

по-русски, на русский лад
вырăсла кăмака — русская печь
вырăсла кĕнеке — книга на русском языке
вырăсла телепередача — телепередача на русском языке
чăвашла-вырăсла словарь — чувашско-русский словарь
вырăсларан куçар — переводить с русского
вырăсла куçар — перевести на русский язык
вырăсла хапха умĕнче сар хĕр тăрать савăнса — фольк. перед воротами стоит красивая девушка и радуется

голланд

голландский
голландсем — голландцы
голланд чĕлхи — голландский язык

грек

греческий
грек хĕрарăмĕ — гречанка
грек искусстви — греческое искусство
грек чĕлхи — греческий язык

датчан

датский
датчансем — датчане
датчан хĕрарăмĕ — датчанка
датчан чĕлхи — датский язык

еврей

еврейский
еврей хĕрарăмĕ — еврейка
еврей чĕлхи — еврейский язык

египтян

египетский
египтянсем — египтяне
египтян хĕрарăмĕ — египтянка
авалхи египтян чĕлхи — древнеегипетский язык
Египет пирамидисем — египетские пирамиды

ирçе

эрзянский
ирçе хули — эрзянский город
ирçе хĕрарăмĕ — эрзянка
ирçе чĕлхи — эрзянский язык

испан

испанский
испансем —  испанцы
испан хĕрарăмĕ — испанка
испан чĕлхи — испанский язык

итальян

итальянский
итальянсем — итальянцы
итальян хĕрарăмĕ — итальянка
итальян хĕрĕ — итальянка
итальян чĕлхи — итальянский язык

йăнăш

II.
ошибаться, заблуждаться
пĕлменнипе йăнăш — ошибиться по незнанию
шутланă чухне йăнăш — ошибиться при счете
эсĕ йăнăшатăн — ты заблуждаешься
йăнăшмастăп пулсан... — если я не ошибаюсь...
ура такăнсан чĕркуççи ыратать, чĕлхе йăнăшсан — пуçа лекет. — посл. Нога споткнется — голени больно, язык ошибется — голове достается.

йĕплĕ

3. перен.
зубастый, острый на язык
язвительный, злоязычный

йĕплĕ сăмах кала — язвить, поддевать

йӳнсĕр

неспокойно, несдержанно, неуравновешенно
чĕлхи йӳнсĕр — он несдержан на язык

йывăç

3. перен.
деревянный, безжизненный, невыразительный
йывăç чĕлхе — деревянный язык

кабардин

кабардинский
кабардинсем — кабардинцы
кабардин хĕрарăмĕ — кабардинка
кабардин чĕлхи — кабардинский язык

казах

казахский
казахсем — казахи
казах халăхĕ — казахский народ
казах хĕрарăмĕ — казашка
казах чĕлхи — казахский язык

казахла

по-казахски
казахла юрă — казахская песня
казахла калаç — говорить по-казахски
ку кĕнекене казахла куçарнă — эта книга переведена на казахский язык

калаçу

разговорный, речевой
калаçу урокĕ — урок разговорной речи
калаçу чĕлхи — разговорный язык

калмăк

калмыцкий
калмăксем — калмыки
калмăк хĕрарăмĕ — калмычка
калмăк чĕлхи — калмыцкий язык

капăр

красиво
пышно, великолепно

капăр сăнăр — красивый пейзаж
капăр çутçанталăк — пышная природа
капăр чĕлхе — богатый язык
çĕмĕртсем капăр çурăлнă — пышно расцвела черемуха

караим

караимский
караимсем — караимы
караим хĕрарăмĕ — караимка
караим чĕлхи — караимский язык

каракалпак

каракалпакский
каракалпаксем — каракалпаки
каракалпак хĕрарăмĕ — каракалпачка
каракалпак чĕлхи — каракалпакский язык

карачай-балкар

карачаево-балкарский
карачай-балкар чĕлхи — карачаево-балкарский язык

карел

карельский
карелсем — карелы
карел хĕрарăмĕ — карелка
карел чĕлхи — карельский язык

каркаланчăк

3. перен.
невоздержанный на язык

катрашка

шершавый, шероховатый
катрашка чĕлхе — шершавый язык
хăма катрашки — шероховатость доски

кăркăс

киргизский
кăркăссем — киргизы
кăркăс халăх эпосĕ — киргизский народный эпос
кăркăс хĕрарăмĕ — киргизка
кăркăс чĕлхи — киргизский язык

кельт

кельтский
кельтсем — кельты
кельт чĕлхи — кельтский язык

кĕсен

короста, струп, болячка
парша

çĕрулми кĕсенĕ — парша картофеля
кĕсен хуппи — струп
сурăхсене кĕсен ернĕ — у овец короста
чĕлхӳ çине кĕсен! — типун тебе на язык!

кĕçĕт

зудеть, чесаться, саднить
пыр кĕçĕтет — в горле саднит


алă кĕçĕтет — руки чешутся (сделать что-л.)
чĕлхе кĕçĕтсех тăрать — язык так и чешется

китай

китаец
китайский
китайсем — китайцы
китай çынни — китаец
китай хĕрарăмĕ — китаянка
китай чĕлхи — китайский язык

китайла

по-китайски
китайла кĕнеке — книга на китайском языке
китайла калаç — говорить по-китайски
китайла куçар — перевести на китайский язык

коми

сущ. и прил.
коми
коми халăхĕ — народ коми
коми хĕрарăмĕ — женщина коми
коми чĕлхи — язык коми

корей

корейский
корейсем — корейцы
корей халăхĕ — корейский народ
корей хĕрарăмĕ — кореянка
корей чĕлхи — корейский язык

кулленхи

2.
обычный, обыдеиный, обыкновенный
повседневный
бытовой, обиходный

кулленхи ĕç — обычная работа
кулленхи пурнăç — быт
кулленхи тумтир — повседневная одежда
кулленхи чĕлхе — обиходный язык
кулленхи пекех — как обычно

кумык

кумыкский
кумык халăхĕ — кумыкский народ
кумык хĕрарăмĕ — кумычка
кумык чĕлхи — кумыкский язык

куштан

высокомерный, надменный, спесивый, заносчивый
куштан хĕр — 1) щеголиха 2) высокомерная девушка
Куштан çыннăн челки вăрăм. — посл. У заносчивого человека язык длинный.

лапăрчăк

циничный, пошлый, бесстыдный
невоздержанный на язык

латин

латинский
латин алфавичĕ — латинский алфавит
латин чĕлхи — латинский язык, латынь

латыш

латышский
латышсем — латыши
латыш хĕрарăмĕ — латышка
латыш чĕлхи — латышский язык
латыш стрелокĕсем — ист. латышские стрелки

литва

литовский
литвасем — литовцы
литва хĕрарăмĕ — литовка
литва чĕлхи — литовский язык

литература

3.
литературный, нормативный
литература чĕлхи — литературный язык
литература чĕлхин нормисем — нормы литературного языка

манăç

3.
забываться, предаваться забвению
анне чĕлхи манăçмасть — материнский язык не забывается
çав кунсем епле манăçчăр? — разве забудутся эти дни?

маньчжур

маньчжурский
маньчжур чĕлхи — маньчжурский язык
◊ маньчжур хурăнĕ — маньчжурская береза

мари

марийский
марисем — марийцы
мари хĕрарăмĕ — марийка
мари чĕлхи — марийский язык
туçи мари диалекчĕ — горномарййский диалект

мăка

2. перен.
тупой, тупоумный, бестолковый, глупый
мăка ăс — тупой ум, тупоумие
мăка чĕлхе — дубовый язык
Чĕлхи вичкĕн те сăмахĕ мăка. — погов. На язык боек, да слова бестолковы.

мăкшă

мокшанский
мăкшăсем — мокшане
мăкшă ялĕ — мокшанское селение
мăкшă çăпати — уст. лапти на мокшанский манер
мăкшă хĕрарăмĕ — мокшанка, женщина-мокша
мăкшă чĕлхи — мокшанский язык

метафорăллă

лингв., лит.
метафорический
метафорăллă сăмах майлашăвĕсем — метафорические выражения
метафорăллă чĕлхе — метафорический язык

монгол

монгольский
монгол чĕлхи — монгольский язык

нимĕç

немецкий
нимĕçсем — немцы
нимĕç хĕрарăмĕ — немка
нимĕç халăхĕ — немецкий народ
нимĕç чĕлхи —немецкий язык

пăлхар

болгарский
пăлхарсем — болгары
пăлхар хĕрарăмĕ — болгарка
пăлхар чĕлхи — болгарский язык

пăркăчла

3.
сдерживать, удерживать
чĕлхене пăркăчла — держать язык за зубами; придержать язык

пăру

телячий
пушмак пăру — телка по второму году
чĕчĕ пăрăвĕ — теленок-сосун, теленок по первому году
пăру ашĕ — телятина
пăру вити — телятник (помещение)
пăру пăхакан — телятница
ĕне виçĕ пăру амăшĕ пулнă — корова телилась трижды
Шурă картара хĕрлĕ пăру. (Чĕлхе). — загадка За белой оградой красный теленок. (Язык).

перс

персидский
перссем — персы
перс хĕрарăмĕ — персиянка
перс чĕлхи — персидский язык

пĕрлештер

1.
объединять, соединять
сплачивать
обобществлять

уйрăм хуçалăхсене пĕрлештер — объединить индивидуальные хозяйства
университет тăватă института пĕрлештерсе тăрать — университет объединяет четыре института
чĕлхе халăха пĕрлештерет — язык сплачивает народ
пĕрлештернĕ хуçалăх — коллективное хозяйство
пĕрлештернĕ хор — объединенный хор
пĕрлештерекен çыхăну — грам. соединительная связь

поляк

польский
поляксем — поляки
поляк хĕрарăмĕ — полька
поляк чĕлхи — польский язык

португал

португальский
португалсем — португальцы
португал хĕрарăмĕ — португалка
португал чĕлхи — португальский язык

пушкăрт

башкирский
пушкăртсем — башкиры
пушкăрт çынни — башкир
пушкăрт хĕрарăмĕ — башкирка
пушкăрт чĕлхи — башкирский язык

пуянлат

2. перен.
обогащать, делать более богатым
пĕлӳсене пуянлат — обогатить свой знания
чĕлхене пуянлат — обогатить язык

румын

румынский
румынсем — румыны
румын хĕрарăмĕ — румынка
румын чĕлхи — румынский язык

санскрит

санскритский
санскрит чĕлхи — санскритский язык, санскрит

сăнлăхлă

образный, насыщенный образами
сăнлăхлă чĕлхе — образный язык

серб-хорват

сербскохорватский
серб-хорват чĕлхи — сербскохорватский язык

сĕтеклĕ

5. перен.
сочный, выразительный, богатый (напр. язык)

сĕтексĕр

4. перен.
невыразительный, бесцветный, бедный (напр. язык)

сĕткенлĕ

то же, что сĕтеклĕ
сĕткенлĕ курăк — сочная трава
сĕткенлĕ чĕлхе — перен. сочный язык

скиф

скифский
скифсем — скйфы
скиф йăхĕсем — скифские племена
скиф чĕлхи — скифский язык
скифсен улăп тăприсем — скифские курганы

славян

славянский
славянсем — славяне
славян халăхĕсем — славянские народы
славян хĕрарăмĕ — славянка
славян чĕлхисем — славянские языки
авалхи славян чĕлхи — старославянский язык
славян ăслăлăхĕ — славяноведение, славистика (славян чĕлхисемпе культурине, славян халăхĕсен историне тĕпчекен ăслăлăхсем)
славяновед, славист — славян ăслăлăхĕн специалисчĕ
славяноведсен конференцийĕ — конференция славяноведов
славян ăслăлăхĕн институчĕ — институт славяноведения
славян ăслăлăхĕн конгресĕ — славяноведческий конгресс

сӳсленчĕк

слабый, дряблый, вялый
сӳсленчĕк шăмшак — дряблое тело
сӳсленчĕк старик — немощный старик
сӳсленчĕк чĕлхе — заплетающийся язык

тăван

2.
родной, близкий (по рождению, духу, привычкам)
тăван кил-çурт — родимый дом
тăван шкул — родная школа

тăван çĕршыв —
1) родной край, родимая сторона
тăван çĕршыва кайса кур — побывать в родном краю, на родине
2) отчизна, родина

тăван хула — родной город
тăван чĕлхе — родной язык
Тăван çĕршыв — анне, ют çĕршыв — амаçури. — посл. Родина — мать, чужбина —мачеха.

тĕссĕрлет

3. перен.
делать серым, невыразительным, бесцветным, лишать выразительности (напр. язык произведения)

тува

тувинский
тувасем — тувинцы
тува хĕрарăмĕ — тувинка
тува чĕлхи — тувинский язык

тукмак

5.
било, язык (колокола)

турккă

турецкий
турккăсем — турки
турккă хĕрарăмĕ — турчанка
турккă челки — турецкий язык

тутар

татарский
тутар хĕрарăмĕ — татарка
тутар чĕлхи — татарский язык
тутара тух — отатăриться

тыт

18.
огораживать, обносить оградой
пахча тыт — огородить усадьбу, огород
çӳллĕ хӳме тыт — огородить высоким забором
Карма çăвара карта тытса чараймăн. — посл. Язык горлопана забором не оградишь. (соотв. На чужой роток не накинешь платок).

тытăнкăсăр

невыдержанно, несдержанно
тытăнкăсăр çын — невыдержанный человек
тытăнкăсăр чĕлхе — несдержанный на язык

удмурт

удмуртский
удмуртсем — удмурты
удмурт хĕрарăмĕ — удмуртка
удмурт чĕлхи — удмуртский язык

узбек

узбекский
узбексем — узбеки
узбек халăх ташшисем — узбекские народные танцы
узбек хĕрарăмĕ — узбечка
узбек чĕлхи — узбекский язык

уйгур

уйгурский
уйгурсем — уйгуры
уйгур хĕрарăмĕ — уйгурка
уйгур чĕлхи — уйгурский язык

украин

украинский
украинсем — украинцы
украин хĕрĕ — девушка украинка
украин хĕрарăмĕ — украинка (женщина)
украин халăх юррисем — украинские народные песни
украин чĕлхи — украинский язык

урду

урду чĕлхи — язык урду

уçăмлă

3.
понятный, ясный, доступный
хайлалăх чĕлхи уçăмлă — язык произведения понятен
уçăмлă чĕлхепе çыр — писать доступным языком

финла

по-фински
чăвашла-финла словарь — чувашско-финский словарь
кĕнекене финла куçарнă — книга переведена на финский язык

финн

финский
финнсем — финны
финнн хĕрарăмĕ — фйнка
финнн чĕлхи — финский язык

хакас

хакасский
хакассем — хакасы
хакас хĕрарăмĕ — хакаска
хакас чĕлхи — хакасский язык

хаçат-журнал

газетно-журнальный
чăвашла хаçат-журнал — периодические издания на чувашском языке
центрта тухакан хаçат-журнал — центральные газеты и журналы, центральная пресса
хаçат-журнал çырнă тăрăх — по свидетельству прессы
хаçат-журнал чĕлхи — публицистический язык, язык прессы
хаçат-журнал çырăнса илекенсен йышĕ ӳсет — численность подписчиков на периодические издания растет

хивре

быстро, бойко
хивре чĕлхеллĕ çын — бойкий на язык человек

хинди

хинди (Индири тĕп чĕлхесенчен пĕри)
хинди чĕлхи — язык хинди

хуп

лубяной, лубочный
курăс хупĕ — лубок
çăка хупĕ — липовая кора
хуп кĕпер — гать, устроенная из корья
хуп лаç — лубяная хижина
хуп сăпка — лубяная колыбель, лубяная зыбка прост.
хуп çуна — лубочные сани
Хуп пахча, хуп пахча, хуп пахчара шăмă пахча, шăмă пахчара хĕрлĕ автан. (Чĕлхе). — загадка Лубяная ограда, в ней костяная ограда, а внутри красный петух. (Язык).
Хут пек çӳхе, хуп пек хытă. (Параппан). — загадка Тонкий как бумага, упругий как луб. (Барабан).

чар

8.
пресекать, останавливать
прерывать

калаçăва чар — прервать разговор
тăшман каварĕсене чарса ларт — пресечь козни врагов
тытса чар —
1) удержать
ăна нимпе тытса чарма çук — его ничем не удержишь
2) задержать, арестовать
Çын çăварне тутăр карса чарас çук. — посл. Чужой рот платком не накроешь.
чĕлхене чар — придержать язык
хăвна ху чар — совладать с собой

чарак

4. перен.
выдержка, выдержанность, сдержанность
унăн чĕлхе чаракĕ çук — он не воздержан, не сдержан на язык

чараксăр

1.
несдержанный, невоздержанный на язык, болтливый
чараксăр чĕлхе — 1) болтливый, длинный язык 2) болтун
Чакакăн хӳри вăрăм, чараксăр çăварăн чĕлхи вăрăм. — посл. У сороки хвост длинный, у болтуна язык долгий.

чараксăрлăх

1.
несдержанность, невоздержанность на язык, болтливость

чарусăр

1.
несдержанный, невыдержанный
унăн чĕлхи ытла чарусăр — он очень несдержан на язык

чарусăрлан

1.
становиться несдержанным, невыдержанным
чĕлхи-çăварĕ чарусăрланнă — он распускает язык

чарусăрлăх

1.
несдержанность, невыдержанность, невоздержанность
отсутствие выдержки, неумение сдерживаться

чĕлхе-çăвар чарусăрлăхĕ — невоздержанность, несдержанность на язык, болтливость

чăваш

чувашский
анатри чăвашсем — низовые чуваши
тури чăвашсем — верховые чуваши
чăваш музыки — чувашская музыка
Чăваш çĕршывĕ — Чувашский край, Чувашия
чăваш çырулăхĕ — чувашская письменность
чăваш хĕрарăмĕ — чувашка
авалхи чăваш чĕлхи — древний чувашский язык
унăн ашшĕ чăваш пулнă — отец у него был чуваш
чăваш мăсăльманĕсем — чуваши-мусульмане
чăваш мусульманĕсем — чуваши-мусульмане
Чăваш Ен — Чувашия, чувашский край

чăвашла

по-чувашски, на чувашском языке
на чувашский лад

чăвашла кĕнеке — книга на чувашском языке
чăвашла-турккала сăмахсар — чувашско-турецкий словарь
чăвашла калаç — разговаривать по-чувашски
чăвашларан нимĕçле куçар — переводить с чувашского на немецкий язык
вăл чăвашла пĕлет — он владеет чувашским языком

чех

чешский
чех хĕрарăмĕ — чешка
чех чĕлхи — чешский язык

чечен

чеченский
чечен чĕлхи — чеченский язык

чĕкеç

1.
ласточка
касатка
обл.
çыр чĕкеçĕ — 1) ласточка-береговушка 2) стриж
çĕр чĕкеçĕ — 1) ласточка-береговушка 2) стриж
тинĕс чĕкеçĕ — морская ласточка
Чĕкеçĕн хӳри юплĕ, çĕленĕн чĕлхи юплĕ. — посл. У ласточки раздвоен хвост, у змей — язык.
Шăпчăк чĕкеçрен ирттерет. — посл. Соловей перепоет ласточку.

чĕлхе

I.

1.
язык

чĕлхе

языковый, язычный
ĕне чĕлхи — 1) коровий, говяжий язык 2) диал. блины
пĕçернĕ чĕлхе — отварной язык
чĕлхе вĕçĕ — кончик языка
чĕлхе ай паре — подъязычная железа
чĕлхе сенхерлисем — язычные мышцы
чĕлхе кăлпассийĕ — языковая колбаса
чĕлхе кăтарт — показать язык кому-л.
чĕлхе тĕксе пăх — попробовать на язык
чĕлхине çăтнă пек — будто язык проглотил
Чĕлхеен шăмми (чаракĕ) çук. — посл. Язык без костей.
Калаçса пăхнăшăн чĕлхе çĕтĕлмест. — погов. Поговоришь — язык не истреплешь.

чĕлхе

2. перен.
язычок, язык
лампа чĕлхи — язычок пламени в лампе (керосиновой)
кăвайт çийĕн çулăм чĕлхисем ташлаççĕ — над костром пляшут языки пламени

чĕлхе


вăрăм чĕлхе — болтун
йӳплĕ чĕлхе — сплетник (букв. раздвоенный язык)
пыллă чĕлхе — подхалим, льстец (букв. медовый язык)
пар чĕлхе — сосулька
пĕчĕк чĕлхе — анат. язычок
пушмак чĕлхи — язычок ботинка
чĕлхе вĕçĕнчех — вертится на языке (о слове)
чĕлхе çинчех — вертится на языке (о слове)
чĕлхи кĕçĕтет — у него язйк чешется (сказать что-л.)
чĕлхе çаврăнмасть — язык не поворачивается (сказать что-л.)
чĕлхе çыхланать — язык заплетается, язык коснеет
чĕлхĕм хăрса лартăр! — отсохни (у меня) язык! (клятвенное выражение)
чĕлхене вĕçертсе яр — давать волю языку, распускать язык
чĕлхене чар — придержать язык
чĕлхене çырт — прикусить язык, держать язык за зубами
чĕлхепе çу — льстить, подлизываться
чĕлхи çине çăпан тухасчĕ — типун ему на язык
чĕлхи çине шĕпĕн тухасчĕ — типун ему на язык
чĕлхи уçăлчĕ — у него развязался язык
чĕлхӳне çăтса ярăн — можно проглотить язык (о вкусной пище)
вăл чĕлхине кăларса чупать — он бежит, высунув язык

чĕлхе

II.

1.
язык
речь

чĕлхе

языковой, речевой
йĕплĕ чĕлхе — колкий язык
кăнттам чĕлхе — суконный язык
çепĕç чĕлхе — изысканная речь
чĕлхе культури — культура речи
чĕлхе практики — речевая практика
чĕлхе уйрăмлăхĕсем — языковые особенности
калав чĕлхине якатас пулать — язык рассказа нуждается в шлифовке
эсĕ манпа мĕнле чĕлхепе калаçатăн! — как ты со мной разговариваешь!
Чĕлхе пуçа çисе янă. — посл. Язык мой — враг мой. (букв. из-за языка потерял голову)

чĕлхе

2.
язык

чĕлхе

языковой
аслă чĕлхесем — великие языки
вăрттăн чĕлхе — арго
тăван чĕлхе — родной язык
ют çĕршыв чĕлхисем — иностранные языки
чĕлхе пĕлĕвĕ — языкознание
чĕлхе пулăмесем — языковые явления
чĕлхе тытăмĕ — структура языка
икĕ чĕлхе словарĕ — двуязычный словарь
чĕлхен сăмах пуянлăхĕ — словарный запас языка
чĕлхесем хушшинчи çыхăнусем — межъязыковые связи
нумай чĕлхе пĕлекен — полиглот
пĕр чĕлхерен тепĕр чĕлхе çине куçар — переводить с одного языка на другой

чĕлхе

3.
язык

чĕлхе

языковой
калаçу чĕлхи — разговорный язык
литература чĕлхи — литературный язык
хаçат-журнал чĕлхи — язык печати
çыравçă чĕлхине стильне тĕпче — исследовать язык и стиль писателя

чĕлхе

4. перен.
язык
çул паллисен чĕлхи — язык дорожных знаков
чĕрчунсен чĕлхи — язык животных
фактсен чĕлхи нимрен те витĕмлĕрех — язык фактов убедительнее всего

чĕлхе

5. перен. разг.
язык, пленный
чĕлхе тытса кил — захватить, привести языка

чĕлхеллĕ

II.
обладающий даром речи, способный говорить
кăнттам чĕлхеллĕ çын — грубиян
çивĕч чĕлхеллĕ — бойкий, острый на язык, языкастый, языкатый
вăл çемçе чĕлхеллĕ — у него речь ласковая
Чĕлхеллĕ çын Чĕмпĕре çитнĕ. — погов. Умеющий говорить до Симбирска дошел. (соотв. Язык до Киева доведет).
пĕр чĕлхеллĕ пул — найти общий язык

чĕлхе-çăвар

2.
язык
речь

чĕлхе-çăвар

языковой, речевой
яка чĕлхе-çăвар — гладкая речь
унăн чĕлхи-çăварĕ çыпăçать — у него бойкий язык, он остер на язык
чĕлхе-çăвар çыхланни — косноязычие
Чĕлхе-çăвар япшар пулсан, курайман çын та çул парать. —
погов. Человеку с ласковой речью и недруг уступит дорогу.

чĕмсĕрлен

1.
становиться молчаливым
мĕн чĕмсĕрленсе ларатăн? — что ты молчишь, будто язык проглотил?

чикан

цыганский
чикан ачи — цыганенок
чикан майри — цыганка
чикан челки — цыганский язык
чикан хĕрарăмĕ — цыганка

чухăн

4. перен.
бедный, примитивный, невыразительный
чухăн чĕлхе — невыразительный язык

чухăнлат

3. перен.
обеднять, упрощать
делать примитивным, невыразительным
куçаруçă фильм чĕлхине чухăнлатнă — переводчик обеднил язык фильма

чухла

2.
понимать, соображать, ориентироваться
смыслить
разг.
акăлчанла чухла — понимать английский язык
çĕнĕ лару-тăрăва чухласа ил — ориентироваться в новой обстановке
эсĕ раднотехникăна чухлатăн-и? — ты разбираешься в радиотехнике?

шалта

внутри
в глубине

шалта калаçни илтĕнет — в помещении кто-то разговаривает
сăмаха шалта тытма пĕл — уметь держать язык за зубами (букв. удерживать слова внутри)

шăл


шăл курăкĕбот. тысячелистник
шăл суран курăкбот. чистотел
хур шăлĕ ту — обметывать края ткани

шăл çемми
1) по зубам кому-л. (о мягкой пище)
2) посильный,сподручный
шăл çемми ĕç — посильная работа
3) по зубам, под силу, по силам
ку ĕç ăна шăпах шăл çемми — эта работа ему как раз по силам

шăл йĕр — зубоскалить, насмехаться
шăл ей — зубоскалить, насмехаться
шăл хăйра — точить зубы на кого-л.

шăла çырт
1) прикусить язык, замолчать
2) стиснуть зубы, напрячься
вăл шăлне çыртса чăтнă — он терпел, стиснув зубы

шăл витĕр сăрхăнтарса кала — цедить слова сквозь зубы
шăл шуррй те кăтартмарĕ — он и рта не раскрыл

швед

шведский
шведсем — шведы
швед хĕрарăмĕ — шведка
швед чĕлхи — шведский язык

шĕпĕн


шĕпĕн курăкĕбот. чистотел
чĕлхӳ вĕçне шĕпĕн тухса лартăр! — типун тебе на язык!

шиклĕ

1.
боязливый, пугливый
робкий, трусоватый
разг.
мулкач — шиклĕ чĕрчун  —  заяц — зверек пугливый
Шикли шикленет, кĕрĕк пĕркенет. — погов. Робкий пугается, шубой укрывается. (соотв. У страха глаза велики).
Чĕлхи шăртлă, чунĕ шиклĕ. — погов. Язык колкий, а сам робкий.

шор

шорский
шорсем — шорцы
шор хĕрарăмĕ — шорка
шор чăлхи — шорский язык

шыçăнчăк

пухлый, опухший, отечный
шыçăнчăк чĕлхе — опухший язык

эвенк

эвенкийский
эвенк хĕрарăмĕ — эвенкийка
эвенк чĕлхи — эвенкийский язык

эрмен

армянский
эрмен халăхĕ — армянский народ
эрмен чĕлхи — армянский язык

эскимос

эскимосский
эскимоссем — эскимосы
эскимос хĕрарăмĕ — эскимоска
эскимос чĕлхи — эскимосский язык

эстон

эстонский
эстонсем — эстонцы
эстон хĕрарăмĕ — эстонка
эстон чĕлхи — эстонский язык

ют

4.
иностранный, зарубежный
чужеземный

ют патшалăхсем — иностранные государства
ют патшалăх çынни — ностранец
ют патшалăх ĕçĕсен министерстви — министерство иностранных дел
ют чĕлхе — иностранный язык

якут

якутский
якутсем — якуты
якут хĕрарăмĕ — якутка
якут чĕлхи — якутский язык

янахсăр

разг.
болтливый, невоздержанный на язык
янахсăр çын — болтун, пустомеля

япăлт

подр. —
о движениях губ, языка
чĕлхене япăлт кăларса кăтарт — показать язык (дразня)

япон

японский
японсем — японцы
япон хĕрарăмĕ — японка
япон чĕлхи — японский язык

яр


алла вăрăм яр — проявлять алчность, зариться
алла ирĕке яр — дать волю рукам
алла ярса ил — взять в свои руки
асран ан яр — постоянно думать о ком-чем-л.
ăша хĕлхем яман во рту маковой росинки не было
куçран ан яр — не выпускать из поля зрения
намăса яр — выставлять на посмешище
пуç яруст. сослать (в ссылку)
пуçа лăш яр — опустить голову
салам яр — приветствовать (в письме)
çăвар тутине яр — вызывать неприятное ощущение во рту
ташша яр — пуститься в пляс
тымар яр — пускать корни, укореняться
хваттер яр — сдавать жилье, пускать на квартиру
хунав яр — пускать побеги (о деревьях, кустах)
чĕлхене яр — распустить язык
шухăша яр — повергнуть в раздумья
ыйха яр — спать мертвым сном
юрра яра пар — распевать песни, заливаться
ятна ан яр — не урони свою честь
ят яр — опозорить, осрамить, обесчестить
ярса пус — шагнуть
ярса тыт — схватить, задержать

çаврăн

9.
двигаться, шевелиться, поворачиваться
пошевеливаться
разг.
унăн чĕлхи çаврăнмасть— у него язык не поворачивается
вăр-вартарах çаврăнкалăр! — двигайтесь поживее!

çаврăнăш

5.
сноровка, мастерство
ал çаврăнăшĕ — сноровка, ловкость рук
унăн чĕлхе çаврăнăшĕ пур — у него язык хорошо подвешен

çамка

лобный
ансăр çамка — узкий лоб
çут çамка — лоб с залысинами
хушка çамка — лоб со звездочкой (у животных)
çамка çилхи — челка (у лошади)
çамка хăвăлĕ — лобные пазухи, полость лба
çамка шăмми — лобная кость
Çамки хура, чĕлхи хĕрлĕ. (Кăмака). — загадка Лоб черный, а язык красный. (Печь).

çăт

II.

1.
глотать
апат çăт — глотать пищу
тĕтĕм çăт — глотать дым, затягиваться (при курении)
çăтса анмасть — не лезет в горло
çăтса антар — заглотнуть
шыв çăтса тултар — наглотаться воды
çăтса яр — проглотить
çăтса ярасла пăх — смотреть жадно (букв. будто желая проглотить)
челхӳне çăтмарăн пулĕ-çке? — ты что, язык проглотил?

çăт


куççуль çăт
— глотать слезы, сдерживать рыдания
сурчăк çăт — глотать слюнки
йĕтĕр çăтнă пек — как аршин проглотил
чĕлхӳне çăтăн — язык проглотишь (так вкусно)
çĕр çăттăр (çăтман, çăтасшĕ)! бран. провались он в тартарары!

çĕлен

змеиный
наркăмăшлă çĕлен — ядовитая змея
хура çĕлен — гадюка
хурăн пуçлă — çĕлен уж
çĕлен ăйăрĕ — змея-самец
çĕлен йăви — змеиное гнездо
çĕлен наркăмăшĕ (сĕлеки) — змеиный яд
çĕлен сăнни — змеиное жало
çĕлен тирĕ (кепи) — змеиная шкура
çĕлен чĕлхи — 1) змеиный язычок 2) уст. наговор против змеиного укуса
ăна çĕлен сăхнă — его змея ужалила
çул çĕлен пек авкаланать — дорога вьется змейкой
Çĕлене çĕлен çимест. — посл. Змея змею не ест. (соотв. Ворон ворону глаз не выклюет).
Çĕленпе калтан чĕлхи пĕр. — посл. У змей и ящериц один нрав (букв. язык).

çĕт

3. перен.
пропадать
лишаться
чего-л.
вăйĕ çĕтнĕ — он лишился сил
манăн сасă çĕтрĕ —у меня пропал голос
чĕлхӳ çĕтрĕ-им? — ты что, язык проглотил? (букв. лишился дара речи)
ыйхă çĕтнипе аптăра — страдать от бессонницы


тăнран çĕт
— потерять рассудок, сойти с ума

çивĕч

остро, язвительно, остроумно
çивĕч сăмах — острое словцо, острота
вăл çивĕч чĕлхеллĕ — он остер на язык
çивĕч питле — остро обличать

çӳпĕлентер

2. перен.
засорять
вырăс сăмахĕсемпе чăваш чĕлхине çӳпĕлентерес çук — не засорять чувашский язык русскими словами

çыпăçуллă

красноречиво
толково
складно
разг.
çыпăçуллă калав — складный рассказ
çыпăçуллă ăнлантарса пар — объяснить толково
унăн чĕлхи çыпăçуллă у него — язык хорошо подвешен

çырт

1.
кусать
çатăрласа çырт — закусить, сжать зубами
тутана çырт — прикусить губу
чĕлхене çырт— прям. и перен. прикусить язык
шăла çырт — перен. стиснуть зубы сдерживая себя)
çыртса ил —1) откусить 2) укусить, куснуть (один раз)
çыртса пĕтер — перекусать (многих), покусать (во многих местах)
çыртса çур  — прокусить
çыртса шăтар — прокусить
çыртса тат — перекусить, откусить

çыру

письменный
авалхи çыру — старинное письмо
араб çырăвĕ — арабское письмо
нота çырăвĕ — нотное пнсьмо
çыру палăкĕсем — памятники письменности
çыру чĕлхи — письменный язык, язык письменности

çыхăн

5. разг.
заплетаться
сковываться

чĕлхе-çăвар çыхăнать — язык заплетается

çыхлан

4. перен.
заплетаться разг.
ывăннипе ура çыхланать — ноги заплетаются от усталости
чĕлхи çыхланать — у него язык заплетается

çыхланчăк

связанно, скбванно
çыхланчăк чĕлхе — скованный язык
çыхланчăк çӳре — держать себя скованно

ĕрĕх

1.
помчаться, понестись
лаша хăранипе ĕрĕхсе кайрĕ — лошадь испугалась и понесла
ачасем урамалла ĕрĕхрĕç — дети помчались на улицу
ĕрĕхсе кил — стремительно приближаться
Çăварлăхсăр лаша ĕрĕхет, чĕлхе чаракĕсĕр çын иртĕхет. — погов. Незнузданная лошадь понесет, не воздержанный на язык человек распояшется.

калăпсăр

невоздержанно, невыдержанно
калăпсăр чĕлхе — невоздержанный на язык

венгр

венгерский
венгрсем — венгры
венгр хĕрарăмĕ — венгерка
венгр чĕлхи — венгерский язык

каталон

каталонский
каталонсем —  каталонцы
каталон чĕлхи — испанский язык

шеп


чĕлхи шеп — язык хорошо подвешен, говорит — как пишет
кĕнĕ шеппех — как только вошел
ĕç пĕтернĕ шеппе — по случаю завершения работы

шĕвĕр


шĕвĕр чĕлхе — острослов, острый на язык
шĕвĕр пӳрне — указательный палец
шĕвĕр сăмсадиал. севрюга
шĕвĕр сухал — бородка клином, острая бородка

чукча

чукотский
чукчасем — чукчи
чукча чĕлхи — чукотский язык

чĕлхе


чĕлхесĕр пул — потерять дар речи, лишиться языка
пĕр чĕлхе туп — найти общий язык
хăранипе чĕлхи çĕтнĕ — от страха у него отнялся язык

вăрăм


вăрăм лавист. 1) ямская повинность 2) мирская подвода
вăрăм сава — фуганок
вăрăм урапа — долгуша (телега для перевозки бревен)
вăрăм ыйхă — смерть (букв. долгий сон)
вăрăм чĕлхе — болтливый человек, длинный язык

тута


йĕпе тута — болтун, пустомеля
тута кĕпçибот. пастернак посевной
тута чирĕвет. ящур
тута пăр — быть недовольным
тута тăс — надуть губы, обидеться, капризничать
тута мăкăрт — надуть губы, обидеться, капризничать
тутана çырт — прикусить губу (соотв. прикусить язык), замолчать

туркмен

туркменский
туркмен хĕрарăмĕ — туркменка
туркмен чĕлхи — туркменский язык

тирпейсĕр

невоздержанно, развязно
болтливо

тирпейсĕр чĕлхе — болтливый язык
тирпейсĕр палка — распускать язык

кĕскет


çула кĕскет — коротать время в пути (напр. беседой, песней)
чĕлхене кĕскет — придерживать язык
чĕлхӳне кĕскет! — придержи язык!

самоучитель

самоучитель (харпăр хăй тĕллĕн вĕренмелли кĕнеке)
испан чĕлхин самоучителĕ — самоучитель испанского языка
баян калама вĕренмелли самоучитель — самоучитель игры на баяне
ют чĕлхене самоучительпе вĕрен — изучать иностранный язык по самоучителю

таджик

таджикский
таджик хĕрарăмĕ — таджичка
таджик чĕлхи — таджикский язык

француз

французский
французсем — французы
француз хĕрарăмĕ — француженка
француз чĕлхи — французский язык

французла

по-французски
нимĕçле-французла словарь — немецко-французский словарь
французла калаç — говорить по-французски
французларан чăвашла куçар — переводить с французского (языка) на чувашский (язык)

уçăл


куçĕ уçăлчĕ — он прозрел, стал понимать
чĕлхи уçăлчĕ
1) он разоткровенничался, у него развязался язык
2) он заговорил (напр. после болезни)

çаклан


чĕлхи çакланать
— у него язык заплетается
хыçран çакланса çӳре — таскаться следом

нухай

ногайский
нухайсем — ногайцы
нухай хĕрарăмĕ — ногайка
нухай чĕлхи — ногайский язык
нухай сурăх — уст. ногайская овца

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

азербайджанский

прил.
азербайджан -ĕ, Азербайджан -ĕ; Азербайджанри; азербайджанский язык азербайджан чĕлхи; азербайджанские реки Азербайджанри юхан шывсем

алтайский

прил.
1. алтай -ĕ; алтайский язык алтай чĕлхи
2. Алтай -ĕ; Алтайри; Алтайские горы Алтай тăвĕсем; алтайские реки Алтайри юхан шывсем

английский

прил.
акăлчан -ĕ; Акăлчан -ĕ; Акăлчанри; английский язык акăлчан чĕлхи; английский парламент Акăлчан парламенчĕ

армянский

прил.
армян -ĕ, эрмен -ĕ; Арменири; армянский язык эрмен чĕлхи; армянские горы Арменири сăрт-ту

башкирский

прил.
пушкăрт -ĕ, Пушкăртстан -ĕ; пушкăртри, Пушкăртстанри; башкирский язык пушкăрт чĕлхи; башкирское правительство Пушкăртстан правительстви

белорусский

прил.
белорус -ĕ; Беларусь -ĕ; Беларусьри; белорусский язык белорус чĕлхи; белорусские леса Беларусьри вăрмансем

болгарский

прил.
пăлхар -ĕ, Болгари -ĕ; Болгарири; болгарский язык пăлхар чĕлхи; болгарские курорты Болгарири курортсем

бритва

сущ.жен.
бритва; безопасная бритва лезвиллĕ бритва; электрическая бритва электричество бритви ♦ язык как бритва чĕлхи касать кăна

враг

сущ.муж.; враги множ. (син. противник; ант. друг)
тăшман; заклятый враг хаяр тăшман; враги напали на нашу страну тăшмансем пирĕн çĕршыва тапăнчĕç ♦ Язык мой — враг мой посл. Хамăн чĕлхе хамах сутать

гагаузский

прил.
гагауз -ĕ; гагаузский язык гагауз чĕлхи

говяжий

прил.
ĕне -ĕ; ĕне аш -ĕ; говяжий язык ĕне чĕлхи (çимелли); говяжьи котлеты ĕне аш котлечĕ

дублировать

глаг. несов.
1. икĕ çĕрлĕн ĕçле, çын тунине ту (пĕри тунинех тепри туса пыни çинчен); дублировать артиста артист вырăнне выля
2. куçар; дублированные на чувашский язык фильмы чăвашла куçарнă фильмсем

заимствовать

глаг. несов.
ил, йышăн; каждый язык заимствует слова из других языков кашни чĕлхе ытти чĕлхесенчен сăмахсем йышăнать

изучить

глаг. сов.
1. (син. усвоить) вĕрен, вĕренсе пĕл, ăса хыв; изучить английский язык акăлчан чĕлхи вĕрен
2. тишкер, тĕпче, пĕлсе çит; изучить обстановку лару-тăрăва тишкер

ингушский

прил.
ингуш -о; ингушский язык ингуш чĕлхи

казахский

прил.
казах -ĕ; казахский язык казах чĕлхи

калмыцкий

прил.
калмăк -ĕ; Калмыки -ĕ; Калмыкири; калмыцкий язык калмăк чĕлхи; калмыцкие степи Калмыкири çеçен хирсем

караимский

прил.
караим -ĕ; караимский язык караим чĕлхи

каракалпакский

прил.
каракалпак -ĕ; каракалпакский язык каракалпак чĕлхи

карачаево-балкарский

прил.: карачаево-балкарский язык карачай-балкар чĕлхи

киргизский

прил.
кăркăс -ĕ; Киргизи -ĕ; Киргизири; киргизский язык кăркăс чĕлхи; киргизские горы Киргизири сăрт-ту

китайский

прил.
китай -ĕ; Китай -ĕ; Китайри; китайский язык китай чĕлхи; китайская письменность китай çырулăхĕ (иероглифсем); китайская армия Китай çарĕ; китайские реки Китайри юхан шывсем

коми

сущ.нескл.муж. и жен., множ.нескл. коми
коми, комисем (финн-угрсен йышне кĕрекен халăх); язык коми коми чĕлхи

кумыкский

прил.
кумык -ĕ; кумыкский язык кумык чĕлхи

латинский

прил.
латин -ĕ; латинла (Авалхи Рим халăхĕн культурипе çыхăннă); латинский язык латин чĕлхи; латинский алфавит латин алфавичĕ (акăлчансем, нимĕçсем, французсем т.ыт. усă кураканни)

литературный

прил.
1. литература -ĕ; çыравçă -ĕ; литературное творчество çыравçă пултарулăхĕ; литературный институт литература институчĕ
2. литература -ĕ (литература чĕлхин нормисемпе килĕшсе тăракан); литературный язык литература чĕлхи (халăх чĕлхин сăмах ăстисем якатса пуянлатнă кăтартуллă тĕсĕ); он говорит не на литературном языке, а на диалекте вăл литература чĕлхипе мар, диалектпа калаçать

марийский

прил.
мари -ĕ; марийский язык мари чĕлхи; исторические марийско-чувашские связи марисемпе чăвашсен историри çыхăнăвĕсем

мокша

сущ.муж. и жен.
мăкшă, мăкшăсем (мордва халăхĕн пĕр пайĕ); язык мокша мăкшă чĕлхи; селения мокши мăкшă ялĕсем

национальный

прил.
наци -ĕ; национальный язык наци чĕлхи; Чувашский национальный конгресс Чăваш наци конгресĕ (тĕрлĕ çĕрте пурăнакан чăвашсен обществăлла пĕрлешĕвĕ)

немецкий

прил.
нимĕç -ĕ; немецкий язык нимĕç чĕлхи

ногайский

прил.
нухай -ĕ; ногайский язык нухай чĕлхи

осетинский

прил.
осетин -ĕ; Осетири; осетинский язык осетин чĕлхи; осетинские горы Осетири сăрт-ту

острый

прил., остро нареч.
1. (ант. тупой) çивĕч, вичкĕн; острый нож çивĕч çĕçĕ
2. (ант. тупой) шĕвĕр, шĕвреке; острый нос шĕвĕр сăмса
3. (син. проницательный) çивĕч ăслă, вичкĕн, витĕр; острый ум çивĕч ăс
4. (син. едкий) хаяр, йӳçĕ, çиекен; острый перец хаяр пăрăç; острый запах çиекен шăршă ♦ острый угол шĕвĕр кĕтес (90 градусран каяраххи); острая боль чиксе ыратни; острая ситуация йывăр лару-тăру; остёр на язык чĕлхи касать кана

проглотить

глаг. сов.
çăт, çăтса яр; проглотить кусок хлеба çăкăр татăкне çăтса яр ♦ язык проглотишь чĕлхӳне çăтса ярăн (питĕ тутлă); проглотить обиду кӳрентернине чăтса ирттер (хирĕç тавăрмасăр)

родной

прил.
1. тăван, хурăнташлă, пĕр тăхăмлă; родной брат тăван пичче; гостить у родных тăвансем патĕнче хăналан
2. тăван, хамăр; çуралнă; родной край тăван ен; родной язык тăван чĕлхе

русский

сущ.муж., русская жен.
1.сущ. вырăс; множ. русские вырăссем (славянсен йышне кĕрекен халăх); чуваши имеют многовековые связи с русскими чăвашсем мĕн ĕмĕртен вырăссемпе хутшăнса пурăнаççĕ
2. прил. вырăс -ĕ; Раççей -ĕ; русский язык вырăс чĕлхи; русская природа Раççей çут çанталăкĕ

старославянский

прил.
авăлхи славян -ĕ; старославянский язык авăлхи славян чĕлхи

суконный

прил.
сукна …; пустав ...; сукна -ĕ, пустав -ĕ; суконный пиджак пустав пиншак ♦ суконный язык мăка чĕлхе, кăнттам чĕлхе

татарский

прил.
тутар -ĕ; тутарла; Тутарстан -ĕ, Тутарстанри; татарский язык тутар чĕлхи; татарская нефть Тутарстан нефчĕ

тувинский

прил.
тува -ĕ, тувалла; Тува -ĕ, Тувари; тувинский язык тува чĕлхи

турецкий

прил.
турккă -ĕ; турккăлла; Турци -ĕ, Турцири; турецкий язык турккă чĕлхи; турецкие товары Турци таварĕсем

туркменский

прил.
туркмен -ĕ, туркменла; Туркмени -ĕ, Туркменири; туркменский язык туркмен чĕлхи

удмуртский

прил.
удмурт -ĕ, удмуртла; Удмурта -ĕ, Удмуртири; удмуртский язык удмурт чĕлхи

узбекский

прил.
узбек -ĕ, узбекла; Узбекистан -ĕ, Узбекистанри, узбекский язык узбек чĕлхи; узбекский хлопок Узбекистан çĕр мамăкĕ

уйгурский

прил.
уйгур -ĕ, уйгурла; уйгурский язык уйгур чĕлхи

французский

прил.
француз -ĕ; Франци -ĕ; Францири; французский язык француз чĕлхи; французская армия Франци çарĕ; французские реки Францири юхан шывсем

хазарский

прил.
хасар -ĕ; хазарский язык хасар чĕлхи; Хазарский каганат Хасар каганачĕ (VII—X ĕмĕрсенче Çурçĕр Кавказра пулнă патшалăх)

хакасский

прил.
хакас -ĕ; Хакаси -ĕ; Хакасири; хакасский язык хакас чĕлхи; хакасские горы Хакасири сăрт-ту

цыганский

прил.
чикан -ĕ; цыганские песни чикан юррисем; цыганский язык чикан чĕлхи

чувашский

прил.
чăваш -ĕ; чăвашла; чувашский язык чăваш чĕлхи; Чувашский край Чăваш ен; чувашская диаспора чăваш диаспори (Чăваш Республики тулашĕнче пурăнакан чăвашсем); чувашские газеты чăвашла хаçатсем, чăваш хаçачĕсем

щипать

глаг. несов.
1. кого-что (син. защемлять) чĕпĕт; щипать пальцами пӳрнепе чĕпĕт
2. 1 и 2 л. не употр., что (син. жечь, раздражать) чĕпĕт, çунтар, çатăртаттар, çи; перец щиплет язык пăрăç чĕлхене çатăртаттаратъ
3. (син. рвать) çырт, çи, тат; овцы щиплют траву сурăхсем курăка çăтăрт-çăтăрт çиеççĕ
4. (син. дёргать, теребить) турт, чĕпĕт; щипать струны гитары гитара хĕлĕхĕсене турткала ♦ щипать птичью тушку кайăк тĕкне тат

эрзянский

прил.
ирçе -ĕ; эрзянский язык ирçе чĕлхи

язык

сущ.муж.
1. чĕлхе (ӳт пайĕ); кончик языка чĕлхе вĕçĕ; лизать языком чĕлхепе çула; отварной язык пĕçернĕ чĕлхе (апат)
2. чĕлхе, калаçу, пуплев; язык и мышление чĕлхе тата шухăшлав; лишиться языка чĕлхесĕр пул, чĕлхене çĕтер
3. чĕлхе (пĕр-пĕр халăхăн); славянские языки славян чĕлхисем; чувашский язык относится к тюркским языкам чăваш чĕлхи тĕрĕк чĕлхисен шутне кĕрет; изучать иностранные языки ют çĕршыв чĕлхисене вĕрен
4. чĕлхе (халăх пуплевĕн пĕр тĕсе); литературный язык литература чĕлхи; разговорный язык калаçу чĕлхи; язык Пушкина Пушкин чĕлхи ♦ держать язык за зубами шăла çырт, ан шарла; распустить язык чĕлхене ирĕке яр, ытлашши сӳпĕлтет; с языка сорвалось сăмах вĕçерĕнсе кайрĕ; язык без костей чĕлхен шăмми çук (ытлашши сӳпĕлтетни çинчен); язык не повернётся сказать калама чĕлхе çаврăнмасть; на языке вертится чĕлхе вĕçĕнчех (калас сăмах); вкусно — язык проглотишь питĕ тутла — чĕлхӳне çăтса ярăн; язык программирования программăлав чĕлхи (компьютер ĕçĕнчĕ)

якутский

прил.
якут -ĕ, Якути -ĕ; Якутири; якутский язык якут чĕлхи; якутские алмазы Якути алмазĕсем; якутские морозы Якутири сивĕсем

японский

прил.
япон -ĕ, Япони -ĕ; Японири; японский язык япон чĕлхи; японская промышленность Япони промышленноçĕ

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

арабский

арабский язык араб чĕлхи; арабские цифры араб цифрисем: 1, 2, 3, 4, 5, 6...

грузин

грузин; грузинский язык грузин чӗлхм; Грузинская ССР Грузи ССРӗ.

египетский

египетский язык египтян чӗлхи.

закусить

1. -ушу что сов. шӑлпа ҫырт, закусить удила ӗрӗхсе кай, чарӑна пӗлмесӗр ӗҫле; закусить язык шӑла ҫырт, калас сӑмаха каламасӑр хӑвар.

заплетаться

несов., заплестись, -етусь сов. ҫыхлан, ҫыхланса кай; явӑн; от волнения язык у меня заплетается кӑмӑл хумханнипе манӑн чӗлхе ҫыхланать, такӑнать, пӑтрашса каять.

иностранный

иностранный язык ют чĕлхе; министерство иностранных дел ют ҫĕршыв ӗҫӗсен министерстви.

коми

коми (Коми АССРĕнче пурӑнакан халӑх); язык коми коми чӗлхи.

коми

коми (Коми АССРĕнче пурӑнакан халӑх); язык коми коми чӗлхи.

литературный

литература, литературӑлла; литературное произведение литература произведенийӗ; литературный язык литература чӗлхи.

мёртвый

1. вилнӗ, виле; 2. ҫынсӑр, сас-чӗвсӗр; мёртвый язык вилӗ чӗлхе, халь калаҫман чӗлхе (латин чӗлхи); мёртвый инвентарь чӗрӗ мар инвентарь (хуҫалӑх орудийӗсем, хатӗрĕсем); мёртвая зыбь тӑвӑл хыҫҫӑн шыв кӑшт хумханнӑ пек пулса выляса выртни; мёртвая природа чӗрӗ мар ҫутҫанталӑк.

монгольский

монголи, монгол; монгольский язык монгол чӗлхи.

немец

нимӗҫ; немецкий язык нимӗҫ чӗлхи.

венгерский

венгерский народ венгр халăхĕ; венгерский язык венгр чĕлхи.

воровской

воровской язык вăрă чĕлхи; воровские деньги вăрă укҫи.

отниматься

1 и 2 л. не употр. несов., отняться сов., у меня отнялись ноги эпӗ утайми пултӑм; у него отнялся язык вал чĕлхерен юсрĕ, унӑн чӗлхи ҫӗтрӗ.

развязаться

-яжусь, -яжешься сов., развязываться несов. 1. салтӑн (михĕ); 2. перен. хӑтӑл, хӑтӑлса юл; как бы мне с ним развязаться манӑн унтан мӗнле (хăпас-ши) хӑтӑлас-ши; язык у него развязался унӑн чӗлхи уҫӑлса кайрӗ, ытлашши калаҫа пуҫларӗ.

разговорный

разговорный язык калаҫу чӗлхи; разговорный урок калаçу урокĕ.

родной

тӑван, пӗр тӑван; мы с ним родные братья эпир унпа пӗр тӑван; родной язык тӑван чĕлхе.

русский

вырӑс, вырӑсла; русский язык вырӑс чӗлхи; переводить с русского на чувашский язык вырӑсларан чӑвашла куҫар.

средство

1. мел, май, меслет, хатĕр; средства производства производство хатĕрĕсем; язык—средство общения чĕлхе вăл — ҫынсене пĕр-пӗринпе хутшӑнма май параканӗ; 2. эмел; средство от кашля ӳслӗк эмелĕ.

претерпеть

-плю, -пишь что сов., претерпевать несов. 1. тӳс, чӑт, тÿссе ирттер; 2. улшӑн; язык претерпевает изменения чӗлхе улшӑнса пырать.

прикусить

-ушу, -усишь что сов., прикусывать несов. кӑшт ҫырт; прикусывать сахар сахара çырта-çырта ил; прикусить язык шӑлна (чӗлхӳне) ҫырт (чар), ан чӗн, ан шарла.

проглатывать

кого, что несов., проглотить, -очу, -отишь сов. 1. ҫӑт, ҫӑтса яр, ҫӑтса антар; чтоб тебя земля проглотила! ҫӗр ҫӑташӗ! ҫӗр ҫӑтманӗ! язык проглотишь чӗлхӳне ҫӑтса ярӑн (ҫав тери тутлӑ); 2. перен. чӑтса ирттер; проглотить оскорбление хӑвна вӑрҫнине, кӳрентернине ахалех, ним чĕнмесĕр ирттерсе яр; поглотить книгу питӗ хӑвӑрт вуласа тух.

чувашский

Чувашская республика Чăваш республики; чувашский язык чăваш чĕлхи.

тупой

1. мăка (çĕçĕ), пуклак, такса (пуртă); 2. перен. тăмсай, тăм çамка, ăнсăр, тăнсăр, анăра (çын); тупой язык тăм чĕлхе, тӳрмен чĕлхе; тупое зрение вăйсăрланнă (куç); тупой угол пуклак кĕтес.

турецкий

турецкий народ тĕрĕк халăхĕ; турецкий язык тĕрĕк чĕлхи.

французский

французский словарь французла словарь; великая французская революция французсен аслă революцийĕ; французский язык француз чĕлхи.

украинский

украинский язык украина чĕлхи.

язык

1. чĕлхе, чĕлхе-çăвар; родной язык тăван чёлхе; литературный язык литература чĕлхи; 2. чĕлхе (тăшман çарĕ çинчен пĕлтерме пултаракан тыткăна илнĕ çын); прикусить язык сасартăк калаçма чарăн, калама тытăннă сăмаха каламасăр хăвар; вертится на языке чĕлхе вĕçĕнчех тăрать.

башкирский

Башкирская республика Пушкăрт республики; башкирский язык пушкăрт чĕлхи.

белорусский

Белорусская ССР Белорусси ССРĕ; белорусский язык белорус чĕлхи.

Чăвашла-тутарла словарь (1994)

çылăх

язык

Социаллӑ сӑмахлӑхӑн вырӑсла-чӑвашла словарӗ (2004)

арабский

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

африкаанс

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

валлийский язык

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

индонезийский

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

малайзийский язык

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

национальный

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

официальный

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

племенной

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

русский

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

язык

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

тайский язык

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

Çавăн пекех пăхăр:

Валиç валить валиться валли « валлийский язык » валлийцы валлоны валовой валт валтăрт

валлийский язык
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org