Шырав: даром

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

ахаль

4.
даром, бесплатно
укçалла илтĕн-и е ахаль пачĕ-и? — ты купил это или он тебе так дал?

ахаль

5.
даром, зря, бесполезно, напрасно
ахаль çăкăр çĕртсе пурăнать — он только даром (зря) переводит хлеб

пĕт

2.
пропадать
погибать

ман сасă пĕтрĕ — у меня пропал голос
унпа пĕтес çук — с ним не пропадешь
пĕр кун ахалех пĕтрĕ — целый день пропал даром
вăрçа кайрĕ те пĕтрĕ — он ушел на войну и пропал, погиб
пĕтрĕ пуç! — пропала моя голова
пĕтнĕ çын — пропащий человек
Хырăмна пула пуçу пĕтĕ. — погов. Из-за ненасытного брюха (т.е. корысти) пропадет голова.

самант

миг, мгновение, момент
пĕр самантра — в одно мгновение
самантранах через — мгновение, в следующее мгновение
шăп çав самантра — как раз в этот момент
пĕр самант та сая ан яр — ни минуты не теряй даром
тăхта-ха пĕр самант — подожди-ка минутку

сая

сая кай
пропасть даром, без пользы
пойти прахом
разг.
ман ĕçлени сая каймарĕ — мой труды не пропали даром
йăлтах сая кайрĕ — все пошло прахом

сая яр —
1) тратить попусту, без пользы
укçана ан сая яр — не трать попусту деньги
2) портить
ăнман çĕвĕç пусмана сая ячĕ — неумелый портной испортил материал

сая пул —
1) оказаться напрасным, бесполезным
ĕçлени сая пулчĕ — работа оказалась бесполезной
2) погибнуть, пропасть, пасть
лаша сая пулнă — лошадь пала

так

I. разг.

1.
напрасно, попусту, зря, даром, без пользы
так ахаль, ахалех —
1) понапрасну, безрезультатно
хулана хайса килни так ахаль пулчĕ — поездка в город была безрезультатной
2) без определенной цели, просто так
сан патна ахалех килтем — я пришел к тебе просто так
3) бесплатно, безвозмездно, даром

таках

3.
бесплатно, безвозмездно, даром
так
разг.
таках пар — отдать безвозмездно

тарам

2.
даром, бесплатно

тарам

2. диал.
несмотря на то, что...
хотя..., а...
хотя и..., а...
даром что...
прост.
тарам кайран кайнă, килессе малтан килчĕ — хотя он отправился позже, а прибыл раньше

тӳлевсĕр

бесплатно, даром
тӳлевсĕр путевка — бесплатная путевка
тӳлевсĕр вĕрен — учиться бесплатно
тӳлевсĕр апат çитерни — бесплатное питание

чĕлхеллĕ

II.
обладающий даром речи, способный говорить
кăнттам чĕлхеллĕ çын — грубиян
çивĕч чĕлхеллĕ — бойкий, острый на язык, языкастый, языкатый
вăл çемçе чĕлхеллĕ — у него речь ласковая
Чĕлхеллĕ çын Чĕмпĕре çитнĕ. — погов. Умеющий говорить до Симбирска дошел. (соотв. Язык до Киева доведет).
пĕр чĕлхеллĕ пул — найти общий язык

ытахаль

напрасно
зря, даром, попусту
разг.
ытахаль пăшăрханатăн — напрасно ты обижаешься
ытахаль вăхăт ирттер — даром провести время

тăрăшу

2.
заботы, хлопоты
унăн тăрăшăвĕ сая каймарĕ — его хлопоты не пропали даром

тарăм-шарăм

очень дешево, за бесценок, почти (что) даром
тарăм-шарăм япаласем — очень дешевые вещи

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

даром

нареч.
1. (син. бесплатно) тӳлевсёр, саплавсăр, ахаль; отдать даром ахалех парса яр
2. (син. бесполезно, напрасно) усăсăр, харам; труды пропали даром ĕçлени харама кайрĕ ♦ и даром не надо ахаль парсан та кирлĕ мар; Это тебе даром не пройдёт! Ку сана ахаль иртмест!

Чăваш сăмахĕсен кĕнеки

сая кай

, пропасть даром, без пользы. ЧС. Халĕ ĕнтĕ сая каймалла пултăн-ĕçке! Сĕт-к. Сая кайĕ, тесе, ан шохăшла та! Вовсе и не думай, что напрасно пропадет. Календ. 1911. Ытлашши нумай парсан, вăл тутлине суйласа сиет те, юлашкине таптаса варалать, çапла апат ахалех сая каять. Ядр. † Çӳçе çӳлчи ма саралать? — Туратти сая каясран. Эпир мĕншĕн çитĕннĕ-ши? — Сарă хĕр сара каясран (чтобы девушки неостались старыми девами). Султангул. † Ай-хай, пуçăм, çамрăк пуç, сая каяссăн туйăнать; кайин кайĕ те, лĕпĕш пек чунăм шел анчах.

так

(так), так, этак. Ала 99. Так çапла макăрса хорланса вилсе карĕ (с громкими слезами). ТММ. Так-çăмарти кăвак. || Так, без пользы, даром, зря, попусту. Абаш. Йĕрки-йĕрки копăста, шăварни те так полчĕ (поливанье оказалось бесполезным). Тим. † Тапрăм, тапрăм, так пулчĕ, туя кайни так пулчĕ: хирĕç тухса илмерĕç, ăсатса та ямĕç-ха. Мижули. Пăртак так тăрсан, эпир лашасене йорттипе чоптарса çол çинчен шапăлтаттарса килелле карăмăр. Микушк. † Ан кайсам, тăванăм, çĕр выртса кай: эсĕ выртсан та вырăн çитмелле. Эсĕ кайсан, вырăн так юлать. N. Ĕçленисĕм (работа) так пĕтмĕç. Якейк. † Суя аки кам илтет? Кам так (даром, так) парать, çав илтет; суя аки Натьок пор, нимрен суя илтимер, олахра çăвăрни хопларĕ. Чуратч. Ц. Çак çын пуçĕ урайĕнче сиксе анчах çӳрет, тет. Так килтĕм, так килтĕм, тесе сиксе çӳрет, тет. N. Ăвăнса çӳрени таках полать. || Вообще, одним словом. Могонин. Пĕр çын ăшсăр пулнă, çиясси килмен, ĕçесси килмен, так таса мар пурăннă. Яжутк. Эсĕ мана валли ыран ирччен апат пĕçер, тесе каларĕ, тет (он): ни нумай, ни сахал, так чух, вăхăтлă пĕçер, тесе каларĕ, тет. Чхейп. Усăлă çын сахал пулнă, так хăйсен шухăшне мĕн аса килнĕ, çавна анчах туса пурăннă. || До такой степепи. Алик. Çав ачасам пĕр кушака тытнă та, так ватнă (сильно били). || Ходар. Çапла вара килтен киле хăйсем çӳремелли таран так кĕрсе çӳреççĕ. || Как только. КАЯ. Так вăл кайçанах, акка пирĕн пата карта çине тарса хупарч. N. Так хулана çитсенех, çамрăк шулĕк ваттине алă (у др. аллă) тенкĕ укçа пачĕ. Сюгал-Яуши. Так çывăрса кайсан, лашасем патне кашкăр пынă та, пĕр ăйăра туртса антарнă.

тарам

(тарам), не важно, не жалко; ладно бы, наплевать (от русск. даром?). С. Тим. † Хурăн-çырли пиçнĕ чух хурăн-ташран уйăрăлтăм; хурăнташ та тарамччĕ (это бы еще ничего, но дело в том, что), атте-аннĕрен уйăрăлтăм. КАЯ. Манăн унталла-кунталла пăхасси тарамччĕ-ха (это еще ничего бы, что я стал посматривать туда и сюда, а дело в том, что), урнă йăтă ăçта кайнине пăхса тăма пикеннĕ. КС. Тарам-çке умпа, юлтăр-и! — Тарам мар-ха, илсех каяр. Пусть останется, это неважная вещь.— Не „пусть останется“, а непременно возьмем. Ib. Тарам-çке манпа, ыттисене илсе кай-ха! Ну меня-то что, ты вот других возьми (туда)! Тюрл. Тарам (пускай), мана кирлĕ мар! (Говорит, если что-нибудь дают). N. Аттăм кĕли тарамччĕ, хĕрсен пуçĕ сыв пултăр. БАБ. Пысăкрах ачасене çапла хытланса çӳресен те, тарамччĕ ĕнтĕ (ладно бы). Пĕчĕкçĕ ачисене мĕне кирлĕ иккен çав каçсерен тухса çӳреме. Ib. Унта пĕр вилес вăхăт çитсен, ӳпне мар, кутăн çакăнса вилсен те тарам, терĕ. К. П. Прокоп. † Виçĕ тĕрке пушăтран хăрах çăпата кăларчĕ, вăл та пулин сулахай; сулахай тарамччĕ (ничего бы), вăл та пулин пасарăн (о женихе). Ашшĕ-амăшне. Ватă шăм-шаксем ырата пуçларĕç те, çапах вăл тарам-ха (но это ничего). Аттик. Анне пăрахса килсессĕн (остатки воды, кусочки хлеба, которые бросила она на перекресток от лăп-лап), Матюк аппана пама (за лечение) вăтăр пиллĕклĕх тенки ун патне илсе пычĕ. Матюк аппа аннене: укçишĕн тарам (деньги не имеют важности), сип пултăрччĕ-ха; вăл укçи тармĕ, сип пулни укçаран та хаклă, терĕ. Хăй укçана илчĕ те: ачам, часрах чĕрĕл, тесе тухса кайрĕ. N. Кил пăхасси çапах пире тарам халь (смотреть за домом для нас не важно). N. Пуян хĕрĕ пушмаклă; тарам пушмак пултăр та, урам йĕрне пустармăл (пусть она в башмаках, я все-таки не позволю обижать себя). Урам йĕрĕ çул пултăр, çак ялти хĕр тус пултăр. Якейк. Эп сире йорă йорланăшăн хĕвел-çармĕш илсе парăп (куплю). Хĕвел-çармĕшшĕн тарам та-ха (подсолнышки для нас не имеют значения, мы за ними не гонимся). N. Уншăн тарам-çке, юрĕ-çке! Ладно, и без этого обойдется! Чертаг. Тарам-çке, кирлĕ мар, хăвах çи! К чему? Напрасно. Не надо, ешь сам. (Гов., напр., отказывающиеся от какого-нибудь угощения). || Хотя. Якейк. Ман лаша, тарам (хотя) пĕчĕк полсан та, санчен иртерет. М. Тиуши. † Ах, лашам пĕчĕккĕ! Тарам пĕчĕккĕ пулсан та, çăка каски турттарать. || Впустую, понапрасну, ни к чему. Сред. Юм. Кăçал тыр та полман, ытлин-çитлин окçа-пôхча çôк пирĕн, ĕçкĕ тăвасси тарам полать-и мĕн (видно, придется оставить мысль о пирушке). Ib. Тарам пôлать пôль. Видно придется оставить (задуманное). Ib. Тарам пôлтăр! Оставим (это)!

тарăм

(тары̆м), даром (русск.)

тарăм-шарăм

(-ш̚ары̆м), очень дешево, почти что даром (русск.). Сред. Юм. Август уйăхĕсенче хăяра тарăм-шарăм сôтаççĕ вит он чохне. N. Е çук çынсене парăмне тарăм-шарăм (задаром, даром) ĕçлеттерсе таттарать (заставляет работать).

темерĕн

2 л. ед. ч. прош. вр. действия, не даром говорится, что... (Обозначает особенность предмета, его главное свойство). Орау. Ярмушки таврашĕ темерĕн (не даром говорят, что...), пăх-халĕ, мĕн хăтланать! СТИК. Çĕвĕç çынни темерĕн, тытнă-тунă-прахнă. (Не даром говорят, что портной: быстро сшил одежду). Ib. Çак Иван та темерĕн, килсен, калаçса, култарса пĕтерет вара.

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

даром

1. укҫасӑр, ахаль, ахалех, тӳлемесӗр, тӳлевсӗр; и даром не нужно ахаль парсан та кирлӗ мар; 2. усӑсӑр; даром потерять время вӑхӑта усӑсăр ирттер.

Çавăн пекех пăхăр:

дарование даровать даровитый даровой « даром » дартс дата дательный датировать датчан

даром
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org