Шырав: евĕрлĕ

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

апостроф

апостроф (йĕркерен çӳлерех лартакан запятой евĕрлĕ паллă, сăм. Жанна д'Арк)

варинкке

воронка
шуç варинкке — жестяная воронка
варинкке евĕрлĕ — воронкообразный
варинккепе яр — наливать с помощью воронки

винт

винтовой
винт евĕрлĕ — винтообразный
винт резьби — винтовая резьба
винтпа хытарни — винтовое крепление
винт кăлар — отвинчивать
винт касакан станок — винторезный станок

гамма

2. перен.
гамма (пĕр евĕрлĕ япаласен йĕрки)
сăрăсен гамми — гамма красок

евĕрлĕ

похожий, схожий, подобный

евĕрлĕ

похоже, схоже, подобно
сан евĕрлĕ çын — человек, похожий на тебя
хăйне евĕрлĕ çын — своеобразный человек
кайăк вĕçне евĕрлĕ — подобно полету птиц

енот

енотовый
енот тирĕ — енотовая шкура
енот евĕрлĕ йытă — енотовидная собака

жаргон

жаргон (пĕр-пĕр социаллă ушкăнăн хăйне евĕрлĕ калаçăвĕ)

кимоно

кимоно (халат евĕрлĕ кĕпе)
кимоно кĕпе — платье кимоно

конус

конусный
велосипед конусĕ — велосипедный конус
конус евĕрлĕ башня — конусообразная башня
конус тăрри — вершина кбнуса

лента

2.
лента (хăю евĕрлĕ япала)
изоляци ленти — изоляционная лента
перфораци ленти — перфорационная лента
пулемет ленти — пулеметная лента
телеграф ленти — телеграфная лента
хут лента — бумажная лента
лента прокат станĕ — лентопрокатный стан

орден

2. ист.
орден (хăйне евĕрлĕ уставлă католик рыцарĕсен е манахĕсен пĕрлешĕвĕ)
иезуитсен орденĕ — иезуитский орден
рыцарьсен орденĕ — рыцарский орден

пĕр

одинаково
равно
книжн.

пĕр евĕрлĕ —
1) однообразный, подобный, похожий, сходный
пĕр евĕрлĕ тавралăх — однообразный рельеф
пĕр евĕрлĕ тӳркĕтеслĕхсем — мат. подобные прямоугольники
2) однообразно, похоже, сходно
пĕр евĕрлĕ курăн — выглядеть одинаково
пĕр йышши — однородный
предложении пĕр йышши членĕсем — грам. однородные члены предложения

пĕр пек —
1) одинаковый
ку костюмсем пĕр пекех — эти костюмы совершенно одинаковы
2) одинаково
пĕр пек пайла — делить поровну

пĕр чухлĕ — в одинаковом количестве
çулпа çул пĕр мар — год на год не приходится
Манăн пӳрт пур, унăн кĕтессисем пĕр мар. (Пӳрнесем). — загадка У меня есть дом, а углы у него неодинаковые. (Пальцы).

пихта

пихта (чăрăш евĕрлĕ йывăç) (шур чăрăш)

пума

зоол.
пума (Америкăри тискер кушак евĕрлĕ кайăк)

рондо

I. лит.
рондо (рифмăсем хăйне евĕрлĕ черетленсе пыракан сăвă йĕрки) [фран. rondeau]
рондо формиллĕ сăвă — стихотворение в форме рондо

скорпион

скорпион (эрешмен евĕрлĕ наркăмăшлă кăпшанкă)

скунс

скунс (сăса евĕрлĕ паха тирлĕ чĕрчун)

спираль

спиральный
электроплитка спиралĕ — спираль электроплитки
спираль евĕрлĕ — спиралевидный, спиралеобразный
спираль тăрăх куçни — движение по спирали

тип

3. биол.
тип (пĕр евĕрлĕ чĕрчунсен, ӳсентăрансен йышĕ)
пай ураллă чĕр-чунсен типĕ — тип членистоногих животных

упăте

обезьяний
этем евĕрлĕ упăте — человекообразная обезьяна
хӳреллĕ упăте — хвостатая обезьяна
упăте ами — обезьяна-самка
упăте аçи — обезьяна-самец
упăте питомникĕ — обезьяний питомник
упăте читлĕхĕ — обезьянник (помещение)

хăй

I.  мест. личн.-возвр.

1.
он сам, она сама
хăех —
1) он сам, самостоятельно, без чужой помощи
ача хăех çăвăнать — ребенок умывается сам
2) самопроизвольно
торф хăех тивсе кайни — самовозгорание торфа

хăй каларăшле — как он сам говорит, выражаясь его же словами
хăйне евĕрлĕ — специфичный, своеобразный, оригинальный

хăйне майлă —
1) самобытный, своеобразный, оригинальный
вал хăйне майлă çын — он своеобразный человек
2) своеобразно, оригинально, по-своему

хăй тĕллĕн —
1) самостоятельно
хăй тĕллĕн вĕреннĕ çын — самоучка
хăй тĕллĕн вĕренни — самообразование
2) сам с собою; про себя
хăй тĕллĕн калаçать — он разговаривает сам с собою
хăй халлĕн сам — по себе, независимо от других

хăйне хăй — сам себя; сам себе; самое
хăйне хăй мухтани — самовосхваление
хăйне хăй сыхлани — самосохранение
вăл хăйне хăй хуçа — он сам себе хозяин
калăр ăна, вăл хăй килтĕр — скажите, чтобы он пришел сам лично

холестерин

холестерин (ӳтри çу евĕрлĕ органикăлла япала)

хускану

1.
движение
пĕр евĕрлĕ хусканусем — однообразные движения
ытлашши хускану ту — делать лишние движения

шар

II.

шар
бильярд шарĕсем — бильярдные шары
сывлăш шарĕ — воздушный шар
шар евĕрлĕ — шаровидный, шарообразный

этем

человеческий
человечий
разг.
ырă кăмăллă этем — добросердечный, приветливый человек
этем ăрăвĕ — род людской
этем евĕрлĕ упăтесем — человекообразные обезьяны
этем кунçулĕ — жизненный путь, судьба человека
этем ирĕклĕхĕшĕн кĕреш — бороться за свободу человеческой личности
этем вырăнне ан хур — не считать за человека
Этем ятне илме çăмăл, этем пулма йывăртарах. — посл. Называться человеком легко, гораздо труднее быть им.

ящер

зоол.
ящер (авал вилсе пĕтнĕ калта евĕрлĕ пысăк чĕрчун)
стегозавр — ĕлĕк-авал пурăннă пысăк ящер

çын

человеческий
человечий
разг.
людской
арлă-арăмлă çынсем — семейные люди
ват çын — старый человек, старик
вăй питти çын — 1) человек в расцвете сил 2) трудоспособный человек
вăтам çулсенчи çын — человек средних лет
вĕреннĕ çын — образованный человек
вилнĕ çын — покойник, мертвец
килти çынсем — домашние, домочадцы
совет çыннисем — советские люди
çамрăк çын — молодой человек
яш çын — молодой человек
çук çын — бедняк, неимущий
хĕр çын — незамужняя, девушка
хусах çын — холостяк
чирлĕ çын — больной
ятлă çын — именитый человек
çын евĕрлĕ упăте — человекообразная обезьяна
этем евĕрлĕ упăте — человекообразная обезьяна
нумай çынлă митинг — многолюдный митинг
çын пуçне çирĕмшер тенкĕ тивет — на человека приходится по двадцать рублей
Лара-тăра пĕлмен çынна паллă лекнĕ. — погов. Непоседливый человек получает метку. (соотв. Бог шельму метит).
Ват çын — тăват çын. — посл. Старый человек стоит четверых.
Çук çын çукшăн кулянать, пур çын пуршăн кулянать. — посл. Бедняк озабочен бедностью, состоятельный — богатством.

евĕрлĕ


пĕр евĕрлĕ тӳркĕтеслĕхсеммат. подобные прямоугольники

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

агрофирма

ç.с. Пахча çимĕç, тыр-пул е выльăх-чĕрлĕх ӳстерекен тата тирпейлесе сутма хутшăнакан ял хуçалăх предприятийĕ. Чемпионата ирттерме ... «Ольтикасси» агрофирма пулăшнă. Х-р, 11.09.1996, 4 с. Вăл Патăрьел районĕнчи Ленин ячĕллĕ агрофирмăра ĕçленĕ. ЧХ, 1999, 28 /, 4 с. «Ольдеевская» агрофирмăра тăватă уйрăм. ХС, 1999, 16 /, 1 с. — агрофирма директорĕ (Х-р, 25.02.1997, 2 с.); агрофирма ĕçĕ-хĕлĕ (Х-р, 31.10.2002, 3 с.); — холдинг евĕрлĕ агрофирмăсем (Х-р, 13.02.2001, 1 с.)

акăлчанлан

ç.с. Акăлчан евĕрлĕ пул, акăлчана тух. Пур çавнашкал «вырăсланакансем» пĕчĕк йышлă халăхсем хушшинче... Влаçа акăлчансем килсе ларсан, вĕсем çак çеккунтрах «акăлчанланма» та хатĕр. А.Т.-Ыхра, 2000, 57 с.

аура

ç.с. 1. Парапсихол. Чĕрĕ чунăн ӳт-пĕвне хупăрласа тăракан, вышкайсăр сисĕмлисем (экстрасенссем) кăна куракан çутă пайăрка сийĕ; биоуй (туп.). Çын аури, тепĕр майлă каласан, биоуйĕ (е кĕлетке тавра тытăнса тăракан куçа курăнман мĕлке) тăрăх диагноз лартма пулать. Х-р, 27.06.1992, 3 с. Иисус Христосăн аури сарă тĕслĕ пулнă. Я-в, 1995, 9 /, 105 с. Экран çинче вăл [хĕрача] çĕр çывăхĕнчи орбитăра ĕçлекен çынсен аурине курма пултарнă. ÇХ-рĕ, 15.12.1999, 4 с. Аура çирĕп, вăйлă пулсан сире нимĕнле хура вăй та, нимĕнле тухату та çĕнтереймĕ. С-х, 2000, 27 /, 3 с. — аурăн асамлă çути (Я-в, 1995, 10 /, 42 с.). 2. Куçăм. Этем, чĕрчун е япала хăй таврашĕнчи çынсене кӳрекен витĕм. Тен, эпĕ те такамшăн Турă... Ырсунăм кăмăлĕ — аура. Л.Федорова //Я-в, 1991, 4 /, 7 с. Вера Кузьминичнăна çур ĕмĕр ытла [театрти] çак аура витĕм кӳрсе тăрать (ХК, 1998, 37 /, 15 с.). Пирĕн Таньăсене тата темле «аура» текенни пĕрешкеллетет ахăр. ÇХ, 1999, 3 /, 4 с. 3. Куçăм. Пĕр-пĕр пулăмпа çыхăннă лару-тăру, ĕç-пуç. Наци философийĕ, пурнăç аури ... авалхи тĕнре мĕн тери уçăмлă палăрать. Х-р, 17.12.1992, 3 с. Хăйне евĕрлĕ аура хуçаланать. Х-р, 25.12.1997, 4 с. Вăл [тĕп режиссер] артистсем сцена çинче хумханнине, ... залра хăйне майлă «аура» пулнине лайăх туйса илнĕ. Х-р, 13.04.2001, 2 с.

бейсбол

ç.с. Мечĕке панукпа (туяпа) çапса командăпа вылямалли, лапта евĕрлĕ вăйă. Японире халĕ Европа футболĕпе бейсбол анлă сарăлчĕç. Х-р, 4.03.1994, 1 с. Бейсбол вăййипе чапа тухнă Джо Дамаджио. Х-р, 23.01.1996, 3 с. Америкăри Пĕрлешӳллĕ Штатсенче савăшу çынсене бейсбол вăййи пекех йăпатать, илĕртет. Х-р, 16.03.2000, 3 с.

биоток

, п.с. Чĕрĕ организмри — унăн хавалĕпе пĕр килекен, ыттисене витĕм кӳме пултаракан — хăйне евĕрлĕ чӳхенӳ (электромагнит таппи). Пациентсене çамрăк донорсен магнит пленки çине çырса илнĕ биотокĕсене парса çамрăклатма пуçларăмăр. К-н, 1965, 24 /, 4 с. Çыннăн пуç миминчен саланакан биоток ... юлташĕсен, тăванĕсен ăс-тăнне, туйăмне çитни... В.Тимаков, 1984, 52 с. Çын шутлани теприне биотоксемпе куçать-ши. В.Эктел //Я-в, 1991, 7 /, 17 с. Манăн биотоксем куракан патне çитеççĕ. Х-р, 25.12.1997, 4 с. Йывăçсем те çынна сиплĕхлĕ биотоксемпе витĕм кӳреççĕ. С-х, 1999, 1 /, 2 с. — биоток яр (В.Эктел, 1996, 82 с.); биоток ритмĕ (С-х, 2000, 9 /, 4 с.); биоток хĕлхемĕсем (С.Асамат //ÇХ, 2000, 12 /, 11 с.).

блиц-

ç.х. Хутлă сăмахсен «васкаварлă, хăвăрт», «кĕске, пĕчĕк» пĕлтерĕшлĕ пайĕ. Пĕрремĕш страницăра «Кам майлă пулатăр.» блиц-ыйтăм материалне пичетлесе кăларнă. ЧÇ, 2001, 3 /, 2 с. Унăн [телеертӳçĕн] программисем тĕллĕн-тĕллĕн хăйне евĕрлĕ блиц-интервью пулса каятчĕç. ÇХ, 2001, 14 /, 8 с. — блиц-тĕпчев (К-ш, 23.06.2000, 3 с.).

драмăла

п.в. 1. Тарăн шухăшлă спектакль пек йĕркеле, драма евĕрлĕ ту. Авалхи чăваш туйĕдрамăланă, поэзиленĕ йăла-йĕрке уявĕ. ЧС, 1994, 8 кл., 17 с. 2. Лару-тăрăва çивĕчлет, йывăрлатса кăтарт; драматизациле. Çакăнта нимĕн те драмăлама е политика харкашăвĕ шырама кирлĕ мар. Х-р, 5.08.2000, 2 с. — ВЧС, 1971, 174 с.

колпред

, ç.с., кĕск. Коллективлă предприяти, пĕрлешӳллĕ хуçалăх. Ĕлĕкрех сирĕн совхозчĕ. Халĕ колпред, коллективлă ял хуçалăх предприятийĕ. Х-р, 4.08.1993, 1 с. Хăй вăхăтĕнче колпредприяти ертӳçисем çакăн пек ирĕклĕхшĕн сахал мар хыпкаланатчĕç. Халĕ кашни хуçалăх — хăйне евĕрлĕ патшалăх. Х-р, 17.04.1996, 3 с. Республика ертӳçи «Маяк» колпреда çитсе курчĕ. Х-р, 21.01.1997, 1 с.

колпредприяти

, ç.с., кĕск. Коллективлă предприяти, пĕрлешӳллĕ хуçалăх. Ĕлĕкрех сирĕн совхозчĕ. Халĕ колпред, коллективлă ял хуçалăх предприятийĕ. Х-р, 4.08.1993, 1 с. Хăй вăхăтĕнче колпредприяти ертӳçисем çакăн пек ирĕклĕхшĕн сахал мар хыпкаланатчĕç. Халĕ кашни хуçалăх — хăйне евĕрлĕ патшалăх. Х-р, 17.04.1996, 3 с. Республика ертӳçи «Маяк» колпреда çитсе курчĕ. Х-р, 21.01.1997, 1 с.

криминал

ç.с. 1. Саккуна хирĕçле вăйсем; пре-ступниксем. Сотрудниксем коммерци е криминал тытăмĕсемпе çыхăнса каясран сыхă тăмалла. Х-р, 15.02.1996, 2 с. Пурнăçăн преступленисемпе çыхăннă йĕрки çамрăксен шухăшлавĕнче тарăн тымар янă. Хăйне евĕрлĕ криминал культури вăй илнĕ. ÇХ, 1997, 49 /, 4 с. Милицире ĕçлет пулсан та «криминалсемпе» ыталашса пурăнать. ХС, 21.01.1999, 4 с. Советсен вăхăтĕнче халăх чылай лайăхрах пурăннă, олигархсем, криминал, террор пулман. Ч-х, 1999, 28 /, 3 с. — криминал тĕнчи (Х-р, 11.06.1997,1 с.; ÇХ, 1998, 47 /, 2 с.); криминал авторитечĕсем (Ч-х, 1999, 14 /, 3 с.; Х-р, 23.08.2001, 1 с.); криминалпа çыхăннисем (ÇХ, 2000, 38 /, 1 с.); — Раççей криминалĕ (Ч-х, 1999, 14 /, 3 с.). 2. Саккуна пăсни, преступлени. «Чăваш ятне ӳкме паман», — тенинче тата мĕнле криминал пур. Х-р, 17.03.2000, 3 с. Кунта, чăн та, криминал çук-тăр. ÇХ, 2000, 11 /, 4 с. — криминал паллисем (Х-р, 13.02.2001, 1 с.).

курупка

1. П.в. Картон ещĕк, пĕчĕкçĕ арча, тăваткал йĕнĕ; коробка. Вăл ... хĕрлĕ хăюпа çыхнă пысăк курупка тата Хисеп грамоти тыттарчĕ. К-н, 1981, 16 /, 4 с. Атă-пушмак хумалли курупка хут укçасемпе тулма тытăннă. Т-ш, 1998, 6 /, 5 с. Автофургонран икĕ курупка çăмарта çухалнă. ÇХ, 1999, 41 /, 4 с. Курупкара 32 штук батарейка выртнă. Т-ш, 1999, 12 /, 3 с. — пуш курупка (И.Тукташ,1958, 131 с.); картон курупка (К-н, 1969, 14 /, 8 с.); тимĕр курупка (Паттăр пионерсем. 1971, 77 с.); хут курупка (Х-р, 27.02.1997, 3 с.); шăрпăк курупки (В.Садай, 1969, 49 с.; Л.Агаков, 1971, 172 с.; И.Шордан, 1985, 12 с.; Х-р, 13.03.1996, 4 с.); пирус курупки (К.Пайраш, 1976, 131 с.; Я-в, 1995, 9 /, 69 с.); эмел курупки (К-н, 1968, 18 /, 9 с.; Х-р, 27.06.1992, 3 с.); пĕр курупка фломастер (ÇХ, 1997, 28 /, 4 с.); пĕр курупка канфет (Т-ш, 1999, 4 /, 1 с.); телевизор курупки (Т-ш, 2001, 49 /, 7 с.). 2. Ç.п., калаç. Ещĕк евĕрлĕ, нумай хутлă тĕссĕр çурт. Тăхăр хутлă «курупкасем» туххăмрах пĕлĕтелле кармашрĕç. К-н, 1985, 3 /, 10 с. Эпир пилĕк хутлă тимĕр-бетон курупка умĕнче чарăнса тăратпăр. А.Емельянов, 1985, 261 с. Пĕр евĕрлĕ курупка-çуртсем, пĕр евĕрлĕ курупка-магазинсем, пĕр евĕрлĕ курупка-шкулсемпе ача сачĕсем. Х-р, 24.06.1992, 4 с. Темиçе курупка хушшинче хамăн çурта, подpезда тупаймастăп. В.Эктел, 1996, 126 с.

кӳлем

п.с. Капаш, ĕренке, кӳлепе. Чăвашра ... юманăн кӳлемĕ те хăй евĕрлĕ. Х-р, 4.02.1993, 3 с. Çак хурансен [рак хуранĕсен] ĕлккенлĕхĕ, тĕрлĕ тĕслĕхĕ, кӳлемĕ ытла та илĕртӳллĕ-çке! В.Эктел, 1996, 58 с. — ЧВС, 1961, 184 с. (диал.); Ашмарин, VII, 69 с.

мумие

ç.с. Организма хавал кӳрекен сăмала евĕрлĕ хутăш; ту бальзамĕ. Мумие ту çурăкĕсенчен юхса тухать... Шĕпĕнсене мумиепе пĕтермелли меслет питĕ ансат. ÇХ, 1999, 6 /, 5 с. Аллергие хирĕç кĕрешме пулăшакан хăватлă меслетсенчен пĕри... вăл — мумие. С-х, 2000, 9 /, 1 с.

мусульманлан

п.с. 1. Ислам тĕнне йышăн, мăсăльмана (мусульмана) тух. Пыра-киле монгол-тутар мăрсисемпе пăлхар турханĕсем хушшинче уйрăмлăх пĕтсе пынă, мĕншĕн тесен лешсем те, кусем те мусульманланса кайнă. И.Кузнецов, 1962, 29 с. Мусульманланнă чăвашсем хăйсен ятне çухатнă, «тутар» ятпа çӳреме пуçланă. Х-р, 17.03.1992, 5 с. 2. Мăсăльмансен евĕрлĕ пул, мăсăльманпа пĕр пеклен. Мăсăльман тĕнĕ сарăлма пикенсенятсем те мăсăльманланаççĕ. Х-р, 16.05.2002, 3 с.

мăсăльманлан

п.с. 1. Ислам тĕнне йышăн, мăсăльмана (мусульмана) тух. Пыра-киле монгол-тутар мăрсисемпе пăлхар турханĕсем хушшинче уйрăмлăх пĕтсе пынă, мĕншĕн тесен лешсем те, кусем те мусульманланса кайнă. И.Кузнецов, 1962, 29 с. Мусульманланнă чăвашсем хăйсен ятне çухатнă, «тутар» ятпа çӳреме пуçланă. Х-р, 17.03.1992, 5 с. 2. Мăсăльмансен евĕрлĕ пул, мăсăльманпа пĕр пеклен. Мăсăльман тĕнĕ сарăлма пикенсенятсем те мăсăльманланаççĕ. Х-р, 16.05.2002, 3 с.

нарколог

п.с. Наркоманирен, токсикоманирен (туп.), ĕçкĕ чирĕнчен сиплекен врач. Пĕлтĕр пĕрне сиплевпе ĕçлев профилакторине, иккĕшне нарколог патне ăсатрăмăр. К-н, 1985, 13 /, 2 с. Врач-наркологсем палăртнă тăрăх, ку чирсем [токсикоманипе наркомани] пĕр евĕрлĕ. ÇХ, 27.02.1998, 4 с. Республикăн диагностика центрĕнче ĕнер Чăваш Республикинчи психиатрсен, наркологсен тата психотерапевтсен иккĕмĕш сpезчĕ уçăлчĕ. Х-р, 23.06.2000, 2 с.

параплан

ç.с. Туллă-варлă вырăнта ярăнса вĕçмелли тăваткал (вĕрсе хăпартмалли матрас евĕрлĕ) парашют. Парапланпа вĕçни те чылайччен асра юлмалла. Х-р, 20.06.2000, 1 с. Кермен умĕнче ... параплан та пулмаллаччĕ тет. ЧХ, 2003, 36 /, 4 с.

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

композиттăр

, композитор шухăшласа нотпа юрă кĕввисем çыракан; юрламаллисене çыракан. Чăваш юррисен кĕввисем нумайĕшĕ чаплă композиттăрсем (шухăшласа нотпа юрă кĕввисем çыракансем) çырнă кĕвĕсем евĕрлĕ [Комиссаров 1918:23]; Чăвашран чаплă поэтсем, кĕнекеçĕсем тухĕç; хамăрăн композиторсем (юрламаллисене çыракансем) <…> тухса чаплăланĕç [Комиссаров 1918:39].

рис

пирĕн вир евĕрлĕ [тырă]. Китайра рис акаççĕ. Рис вăл пирĕн вир евĕрлĕ; рис вăл йĕпе вырăн юратать [Хыпар 1906, № 12:186].

стоматит

цынга евĕр чир. Аткарск уясĕнчи ялсенче çиме çук пирки тиф, стоматитпа (цынга евĕрлĕ чир) цынга чирĕ сарăлать [Хыпар 1907, № 4:29].

хунхуз

Китайри пирĕн казак евĕрлĕ салтаксем. Китайри салтаксене пит начар; пирĕн казак евĕрлĕ салтаксене хунхузсем теççĕ [Хыпар 1906, № 12:186].

явлăк

тутăр. Вăл хĕрĕсем тата пуçри явлăкĕсене (вырăс тутрисене) пирĕн енчи пек çыхмасчĕç: темĕскерле, çамка çине антарса каялла кăшт хăлха евĕрлĕ тăратса çыхатчĕç [Тимофеев 2002:16–17].

ăскăч

курка. Хуçа хыççăн унăн арăмĕ тарăнах мар пилĕк йывăç чашăк тата чăвашсен вĕчевĕ евĕрлĕ сăра ăсмалли ăскăч (курка) илсе кĕчĕ [Кириллов 1988:92].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

аналогичный

прил.
(син. сходный, подобный), аналогично нареч. пĕрешкел, пĕр евĕрлĕ, пĕр майла; привести аналогичный пример пĕрешкел тĕслĕх илсе кăтарт

ария

сущ.жен.
ари (оперăн юрă евĕрлĕ пайĕ); певец исполнил арию юрăçă ари юрларĕ

близкий

прил.
1. (син. недалёкий; ант. дальний, далёкий) çывăх, çывăхри; инçе мар; близкий путь инçе мар çул; Подойдите ближе! Çывăхарах килĕр!
2. (син. скорый) часах, çывăх, часах пулас, çывăх вăхăтри
3. по чему, в чем (син. сходный, похожий; ант. отличный) çывăх, пĕрешкел, пĕр пек, пĕр евĕрлĕ; близкие взгляды пĕрешкел шухăшсем ♦ близкий родственник тачă тăван; близкие друзья çывăх туссем

брошка

сущ.жен.
брошка (хĕрарăм капăрлăхĕ); брошка в форме цветка чечек евĕрлĕ брошка

будто

1. союз (син. как, словно) пек, пекех, евĕр, евĕрлĕ; выглядит будто живой чĕрĕ пекех курăнать
2. союз (син. что) иккен, имĕш, тет, теççĕ; говорит, будто сам это видел вăл çавна хăй курнă тет
3. частица, выражает сомнение, недоверие пулĕ, туйăнать, пек; лицо будто знакомое сăнран палланă пек туйăнать

вафля

сущ.жен., множ. вафли
вафли (типĕ печени евĕрлĕ çимĕç)

винт

сущ.муж., множ. винты
1. винт (пăрăмлă пăта евĕрлĕ хатĕр); стянуть винтом винтпа пăрса хытар
2. винт (самолетăн е карапăн куçăм хатĕрĕ); лопасти винта погнуты винт çуначĕсем авăннă

вроде

1. кого-чего , предлог с род. п. (син. подобно, сходно) евĕр, евĕрлĕ, майлă, пек; твоя шапка вроде моей санăн çĕлĕкӳ манăнни евĕрлĕ
2. частица (син. кажется) пек, пулмалла, туйăнать; он вроде заболел вăл чирленĕ пулмалла

горилла

сущ.жен.
горилла (этем евĕрлĕ пысăк упăте)

дельфин

сущ.муж.
дельфин (пĕчĕк кит евĕрлĕ тинĕс чĕр чунĕ)

единообразный

прил. (син. одинаковый, сходный; ант. различный, разный)
пĕр пек, пĕр евĕрлĕ; единообразная система отчётности отчёт тумалли пĕр пек йĕрке

жаргон

сущ.муж.
жаргон (пĕр-пĕр социаллă ушкăнăн хăйне евĕрлĕ уйрăмлăхсемпе палăрса тăракан калаçăвĕ); воровской жаргон вăрăсен жаргонĕ; студенческий жаргон студентсен жаргонĕ

имитация

сущ.жен. (син. подделка)
евĕрлев; евĕрлени, ... евĕр туни; имитация испуга хăранçи пулни; это не жемчуг, а лишь имитация ку вăл чăн ĕнчĕ мар, ун евĕрлĕ шăрçа кăна

конус

сущ.муж.
конус (варинкке евĕрлĕ геометри кĕлетки)

лиственница

сущ.жен.
çемçе чăрăш (чăрăш евĕрлĕ, анчах кĕркунне лăссине тăкакан йывăç)

обезьяна

сущ.жен.
упăте, маймăл; человекообразные обезьяны этем евĕрлĕ упăтесем

одинаковый

прил. (син. идентичный; ант. разный), одинаково нареч.
пĕрешкел, пĕр пек, пĕр евĕрлĕ; одинаковые дома пĕр евĕрлĕ çуртсем; одеваться одинаково пĕр пек тумлан

однообразный

прил., однообразно нареч.
пĕрешкел, пĕр евĕрлĕ, пĕр тĕрлĕ, пĕр тĕслĕ; однообразный ландшафт пĕр евĕрлĕ çĕр пичĕ

орангутан

сущ.муж.
орангутан (этем евĕрлĕ пысăк упăте)

оригинальный

1. (син. своеобразный, необычный), оригинально нареч. хăйне майлă, хăйне евĕрлĕ; оригинальный художник хăйне евĕрлĕ художник
2. (син. подлинный) тĕп, чăн; оригинал ...; оригинальный текст оригинал текст

подобный

прил. (син. похожий), подобно нареч.
пек, евĕрлĕ, манерлĕ; йышши; подобный этому случай çакăн евĕрлĕ тĕслĕх; мчаться подобно метеору метеор пек ыткăн ♦ ничего подобного пачах апла мар

похожий

прил., похоже нареч.
1. с кем и на кого-что пек, евĕрлĕ; -шкал (-шкел); отец с сыном похожи ашшĕпе ывăлĕ пĕр сăнла; похожий на тебя санашкал, сан евĕрлĕ
2. похоже вводн. сл. туйăнать, пулмалла; похоже, он не придёт вăл килмест пулмалла

род

2. сущ.муж., множ. рода
тĕс, евĕр; рода войск çар тĕсĕсем ♦ в некотором роде хăш-пĕр таран; всякого рода тĕрлĕ йышши; своего рода хăйне евĕрлĕ; грамматический род грамматика несĕлĕ (сăм., вырăс чĕлхинче)

словно

союз , выражает сравнение (син. как, будто)
пек, евĕрлĕ, хăех; поёт словно соловей шăпчăк пек юрлать

тетерев

сущ.муж.
ăсан (чăх евĕрлĕ кайăк)

точный

прил., точно нареч.
1. тĕрĕс, чăн; точное время чăн вăхăт; точно определить расстояние хушша тĕп-тĕрĕс виçсе палăрт
2. точно частица, выражает подтверждение (син. да, так) чăнах, çапла; Нам прийти завтра? — Точно Пирĕн ырăн килмелле-и? — Çапла
3. точно вводн. сл. (син. действительно) чăнах та, чăнахах; он, точно, хорошо рисует вăл чăнах та аван ӳкерет
4. точнее вводн. сл. тĕрĕсрех каласан
5. точно союз (син. как, словно) пек, евĕрлĕ; лес точно сказка вăрман юмахри пекех ♦ точные науки тĕрĕс ăслăлăхсем (математика çинче никĕсленсе тăраканнисем); так точно шăпах çапла

характерный

прил.
1. (син. своеобразный) хăйне майлă, хăйне евĕрлĕ, пайăр; характерные черта лица хăйне майлă сăн-пит
2. (син. свойственный, присущий) кăтартуллă; характерный пример кăтартуллă тĕслĕх

человекообразный

прил.: человекообразные обезьяны этем евĕрлĕ упăтесем

шимпанзе

сущ.нескл.муж.
шимпанзе (этем евĕрлĕ упăте ăрачĕ)

Чăваш сăмахĕсен кĕнеки

хĕвел

солнце, солнышко. Ск. и пред. чув. 88. Вут пек хĕвел выляса çӳл тӳпене хăпарать. ''Пазух''. 92. Хевея хĕрлĕ хĕрĕсем, Турай хĕрсем тиейсе, суйламасăр илес мар. ''Дик. леб''. 43. Хĕвел анса çитеспе Елисан пиччĕшĕсем вĕçсе таврăннă. Когда зашло солнце, в пещеру прилетели братья. ''Ib''. 36. Хĕвел анса килет. Солнце близилось к закату. ''Ib''. 41. Хĕвел чылай çӳле кайсан... Когда солнце поднялось выше... ''КВИ''. Çутă юхăм унăн айĕнче, çӳлтен ылттăн хĕвел çутатать. Под ним струя светлей лазури, над ним луч солнца золотой. ''N''. Хĕвел анчĕ ту айне. ''N''. Хĕвел кулать сайрарах, шăрши пĕтнĕ чечексен. ''N''. Пĕр пĕлет çук, хĕвел çунать. ''А.-п. й''. 42. Хĕвел анса ларчĕ. Тимухха лашине шăварма тухса кайрĕ. ''НР''. Чупрăм-тухрăм ту çине хĕвелпе пиçнĕ çырлашăн. Взбежала я на гору за созревшей на солнце ягодой. ''ГФФ''. Ăшшăн-ăшшăн хĕвел пăхсан... Если солнце будет припекать.''Ib''. Ушшăн-ушшăн хĕвел пăхсан та, хорĕн те тăрăх сохăр йохать. Когда солнце сильно припекает, по дереву (березе) течет смола. ''Абыз''. Çĕр çăввинче çĕр-çырли, çĕр-çырли, çĕр çăввнче хĕвел пăхсан, тата пиçес кăмăл пур. ''Оп. ис. ч.'' II. Сывлăх пулсан таврăнăпăр, хĕвел пекех çаврăнса. Если будем живы, то вернемся подобно тому, как обращается солнце. ''N''. Хĕрлĕ хĕвел сан умăнта йăлтăртатса тăрать, аялта тен çак пĕлĕтрен витрелетсе çумăр çăвать. Перед тобою блещет красное солнышко, а внизу из этого облака, может быть, льет проливной дождь. ''Баран''. 28. Шĕшкĕ юмана хупласа хĕвел ямасăр тăнă. Орешник глушил его и не пропускал солнечных лучей. ''ТХКА''. 106. Хĕвел тухас пек, çанталăк çутăлать. ''Ib''. Хĕвел чылай çӳле улăхрĕ, хĕртсе пăхать. ''Шурăм-п''. № 19. Хĕвел анса ларчĕ. Халĕ апат çиет пулĕ, ăна амăшĕ пăтă пĕçерсе çитерет, тет. ''N''. Сивĕ кун виçĕ хĕвел пулать. ''N''. Вĕсен пичĕсем хĕвелре çунса кайнă. ''N''. Хĕвелпе тăрса, мĕн хĕвел аничченех кĕтӳре çӳрет. ''Чув. пр. о пог''. 51. Виçĕ хĕвел курăнсан, сивĕ пулать. Если появятся три солнца, будет холодно. ''Ib''. 42. Хĕвел хĕртсе пăлсан. Если солнце печет... ''N''. Хĕвел витĕр (пăхнă чухне) çăмăр çусан, тата тепĕр çăмăр пулать. Если сквозь солнце (когда оно светит) идет дождь, еше дождь будет. ''Вопр. Смоленск''. Хĕвел тухсанах пĕлĕт айне кĕрсен, çăмăр пулать. ''Панклеи''. Хĕвел те пĕлет айнех полчĕ (зашло за облако). ''С. Алг''. Кирек ăçта кайсан та пĕр хĕвел, çуратнă çĕр-шывсем шел юлать. ''N''. Хĕвел каялла кайса пăхсан, çăмăр пулать, теççĕ. ''Якейк''. Эс çанашкал покан тусан, хĕвел тепĕр çĕртен тохĕ. ''Ib''. Ес çав окçая парсан хĕвел тепĕр енчен тохĕ. ''Ib''. Ĕнер конĕпех хĕвел пăхрĕ. ''N''. Ма мана хĕвеле кăтартмастăн? Почему ты мне не даешь смотреть на солнце? ''N''. Пӳртре хĕвел çутипе çап-çутă. В комнате светло от солнца. ''N''. Хĕвел пĕлĕт айĕнчен тохрĕ; хĕвел пĕлĕт айне кĕрсе карĕ. Пĕлĕтсем хĕвел тĕлĕнчен сирĕлсе карĕç. ''N''. Эпĕр хĕвелте ларатпăр. ''N''. Мана хĕвеле тохма йорамасть. ''N''. Хĕвелте çӳреççĕ. ''N''. Старик хĕвеле ларчĕ. ''N''. Ача макăрнă чохне ăна чарас тесе: хĕвел пăхать, ай, хĕвел пăхать, тесе калаççĕ, ача вара чăнахах макăрма прахать те, колма тяпратать. Вăт хĕвел пăхса ячĕ, тесе каран колаççĕ. ''N''. Пирĕн ăрам хĕвеле хирĕç пăхса ларать. ''N''. Сар хĕвелте (в солнечные дни) çырла часах пиçет. ''N''. Олăх толли сар хĕвел, кайăк вĕçни корăнать. ''N''. Эпĕр паян кĕлтесене хĕвеле сартăмăр (на солнышко). ''N''. Тĕкĕрпе хĕвеле ан вылят (не пускай зайчиков). ''N'' Эпĕ пулсассăн, çакă уя пĕтĕмпе хĕвел ансан тапратса хĕвел тохаччен сухине туса, тыррине акса çитĕнтерсе, вырса, авăн çапса, тыррине йăлтах ампарсене тултарса хурап, тесе калать ткйĕр, тенĕ, тет. ''N''. Хĕвеле пăх та уйăха пăх, хĕвел çути сап-сарă, уйăх çути çап-çутă. ''Му-сирма''. Хĕрлĕ-хĕрлĕ, теççĕ ăна, хĕвел çинче ӳснĕ вăл. ''N''. Пĕлĕт çинче илемлĕ хĕр çӳрет. (Хĕвел). ''N''. Пăх-пăх, хĕвел, пăх, хĕвел, çу чашкипе çу парам, пыл чашкипе пыл парам, ачу шыва кайсассăн, кĕвенте пуçĕпе туртса илĕп, сана хĕрли, мана шурри. (Сăвă). ''Н. Карм''. Сирĕн пĕвĕр çинçе, сăнăр хитре, питĕр çинче хĕвел çутти пур. ''Ст. Чек''. Хĕвел хĕлле çулахинчен аялта тăрать. ''Тюрл''. Хĕвел яякка сулăнсан... Когда прошел полдень... ''Хурамал''. Хĕвел аннă чух хулăм пĕлĕт тĕлне ансан, йĕпе пулать, теççĕ. ''N''. Эсĕ апла тусассăн, хĕвел кай енчен тухĕ. ''ЧП''. Пулă çакрăм хĕвел ''Изамб. Т''. Хĕвел йывăç пĕввине яхăн çĕкленнĕ. ''N''. Хĕвел яялт (хăшт—еслв дольше) вăхрĕ те мĕаĕт айве вврсе кяйрĕ. Солнце проглянуло и опять скрылосъ ''N''. Хĕвел яраймăн ху тĕлне (невозможного не сделаешь). Унта аннӳ хĕвел пăхса çӳренĕ (об этом заботилась я) ''Юрк''. Хĕвел ануçăм çанталăк пит хĕрелет. ''N''. Хĕвел майĕ (майнелле) çаврăнса-çаврăнса, каллех пӳрте йăтса кĕрет. ''N''. Хĕвел тĕтреленсен, уяр пулять, теççĕ. ''N''. Хĕвел кутăн, каялла пăхсан, çумăр пулать, теççĕ. ''N''. Хĕвел юпа пек тухсан, çумăр пулать. ''N''. Пирĕн тĕлтен хĕвел анчĕ пулас (наше счастье закатилось). ''N''. Тăвану килнине курсассăн, хĕвел пулса чупса тух. ''N''. Кирек çта кайсан та пĕр хĕвел. ''N''. Вара отсан-отсан, хĕвел анса кайрĕ. ''Н. Лебеж''. Тăвайкки тăрăх хĕвел ӳкет, пиçмен çырласене пĕçерет. ''N.'' Чӳречесĕр çӳртра пĕчĕк шăтăкран хĕвел кĕрсен. ''N''. Хĕвел инçе карĕ. ''N''. Курнiтсара çыру çырнă чух, хĕвел ӳкрĕ пит çине. ''Кан.'' 1929, 178. Шăршлă, нӳрлĕ, хĕвел кĕмен пӳрт. ''N''. Хĕвел виттĕр пăхни. ''N''. Хĕвел тохсан тин... ''Микушк''. Ирхbне хĕвел ӳкет пичĕ çине (на лицо его падает). ''Торп-к''. Карăнтăк виттĕр ылтăн туя кĕрĕ. (Хĕвел). ''N''. Вăл хапха çил хĕвелне шалтăртатать, хĕрӳ хĕвелне ялтăртать. ''N.'' Хĕвел (-е, -ĕн) анма вăхăт ĕнтĕ. ''N''. Çĕн çул кунĕ ырă хĕрлĕ хĕвел пулчĕ. ''N''. Хĕвел ăшă пăхать. ''N''. Хĕвел анарахпа пурте киле таврăнаççĕ (с поля). ''ГТТ''. Мана пĕлĕт çаврака хуран тĕпĕ евĕрлĕ, хĕвелĕ лапка туйăннă. ''N''. Çак кунсенче хĕвел пулмарĕ. Хĕвел ларнă вăхăтра анчах çитрĕмĕр. ''N''. Йĕрекен ачана култарас тесе: «Хĕвел пăхать», теççĕ. ''N''. Пăхман хĕвеле ирĕксĕр пăхтараймăн (ӳпкелекен çинчен калаççĕ). ''Никит''. Хĕвелпе юр кайсассăн, тулăпа урпа пулать, тенĕ ĕлĕк. ''N''. Эсĕ хĕвел анса лариччен çит (или: килсе ĕлкĕр, или: килме тăрăш). Ты приходи до захода солнца. ''Сред. Юм''. Пăх пăх, хĕвел, ачу шыва кайрĕ вит, квенте пуçĕпе туртса илтĕм, ачуна хĕрлĕ çăмарта парăп, хуна шурă çăмарта парăп. (Поют дети, когда солнце скрывяется за облаками). ''N''. Эп сана çавăншăн олталап полсан, ман çине хĕвел ан пăхтăр (пусть помру). ''N''. Хĕвеле май çаврăн. Иди по солнцу с востока на запад. ''N''. Хĕвеле хирĕç, против солнца, с запада на восток. ''N''. Онăн куç пит начарланнă, хĕвел курмас вит олă. ''N''. Хĕвел куçа çиет. Солнце глаза ест. ''N''. Хĕвеле питĕн пӳрт çутă полать. Изба, обращенная к югу, бывает светла. ''N''. Хĕвеле тӳртĕн пӳрт тĕттĕм полать. Изба, обращенная на север, бывает темна. ''N''. Хĕвелпе пĕрле тохса кайрăм. Выехал при восходе солнца. ''N''. Хĕвелпе пĕрле киле кĕтĕм. Приехал при заходе солнца. ''N''. Эс те çавна тусан, хĕвел те тепĕр енчен тохĕ. (Говорит, когда уверены, что он не может этого сделать). ''N''. Хĕвел анса лара пырать. Хĕвел анса пырать. Первое показывяет, что до заката близко, а второе дольше, чем первое. ''N''. Хĕвел кăнтăрлаччен вăкăрпа чупать, тет, кăнтарла иртсен, карсакпа чупать, тет. ''N''. Хăш чухне хĕвел çӳл енчен карталанса тата тепĕр хĕвел пулать. Вăл хĕвел тавраллах çавăрăнать пулсан, «хĕвел карталанни» теççĕ. ''N''. Хĕвел каçалана сулăнсан, çĕрте йывăç мĕлкисем вăрăмлана пуçларĕç (от деревьев протянулись длинные тени). ''N''. Хĕвел ансан пуçласа тепре хĕвел аничченех. ''N''. Хĕвел тухсан пуçласа тепĕр хĕвел тухичченех. ''N''. Хĕвел хĕртнĕ — солнце палило. ''N''. Хĕвеле хирĕç пăркăç пĕренене ман ним кăмăл туртмасть ăна, ан тив юлтăр вăл, тен маччаран çӳлелле хурăпăр, халь маччаналла пураса çитиччен пĕрене çитет-ха. ''N''. Ытти пĕчĕккĕн курăнакан çăлтăрсем, хĕвелтен шутласан пирĕн çĕртен темиçе мĕлюн хут та ытла аякра тăраççĕ, çавăнпа вĕсем хĕвелрен пĕчĕккĕ пек курăнаççĕ. ''СТИК.'' Хĕвел çинче типĕтнĕ (о копченном на солнце). ''Ib''. Хĕвел тӳпере чух, в полдень. ''Ib''. Паçăр çăмăр çурĕ, халĕ хĕвел пăхат ĕнтĕ епле (говорят о маленьких, если они только что поплакали и смеются). ''N''. Пĕчĕк ачасем хĕвел пĕлĕт айне кĕрсе сулхăнлатсан ак çапла калаççĕ: «Хĕвел! Ача кĕпи шыва карĕ, туртмаллипе туртса ил». ''N''. Хĕвел апатчен вăкăр çинче пырать, тет; апатран вара — лаша çинче, кăнтăрларан вара —кайăк çинче. ''N''. Хĕвел кунран-кун иртерех тухса пырать (ир тухнăçеммĕн ир тухса пырать, кая юлнăçеммĕн кая юлса анса пырать). ''Янтик''. Эп вăхăта хĕвеле пăхса пĕлеп. ''N''. Хĕвел хĕлле çӳле каймас. ''Изамб. Т''. Пăхăр-ха, ачасем, епле хĕвел выляса тухать. ''N''. Пăртак кăна хĕвел хĕрри курăна пуçларĕ (утром). ''N''. Хĕвел йывăç пӳ (пĕвĕ) хăпарнă çĕре эпир киле çитрĕмĕр. ''N''. Хĕвел анас патне çитнĕ, тет. ''Артюшк''. Ачамсене пĕр пичĕ хĕвел, тепĕр пичĕ уйăх тăвăттăм. ''Собр''. Виçĕ хĕвел тухсан, уйăхĕпех йĕпе пулать, теççĕ. ''Н. Карм.'' Хĕрлĕ хĕр пĕлĕт тăрăх çӳрет. (Хĕвел). ''N''. Ача, ку çумăр хĕвелĕ пулĕ, ытла питт хĕртет. ''ЧП''. Хĕвел пăхрĕ — типетрĕ. ''N''. Виç хĕвелпе кайман шурă юрсем. ''N.'' Кирек ăçта кайсан та пĕр хĕвел ''N''. Вăл вăхăтра хĕвел выляса тухрĕ вăрман çинчен пĕлĕт çине, кун та хитреленсе карĕ. ''Лобашк''. Вăрман урлă сар каччă курăнĕ. (Хĕвел). ''N.'' Чипер хĕр пысăк уйпа çӳрет. (Хĕвел). ''Синьял''. Хĕвел витĕ, çу витмĕ. (Кантăк). ''Сятра''. Вутсăрах çунать, çунатсăрах вĕçет, урасăрах чупать. (Хĕвел). ''Альш''. Çулла хăшĕ-хăшĕ куç ыратнипе хĕвел çине тухаймасăр лараççĕ. ''N''. Хĕвел анса пырать (скоро закатится). ''N''. Хĕвел карталаннă (круг вокруг солнца к непогоде). ''N''. Хĕвел тухса сарăлнă (совсем уже взошло). ''N''. Хĕвел кулать, хĕртсе хĕвел пăхать. ''N''. Пăх, хĕвел, пăх, хĕвел, этемсене савăнтар. ''N''. Хĕвел шăвать. ''Кив-Йал''. Хĕвел тухать хĕрелсе çут тĕнчене çутатса. (Вăй юрри). ''Нюш-к''. Иртсе пыракан çыя пичĕ çине тĕкĕрпе хĕвел çуттине ӳкерес. ''N''. Хĕвел кашни кун ир тухнăçемĕн ир тухать (ир анса ларнăçемĕн ир анса ларать). ''Курм''. Вăрмана çитсен, хĕвел анса та ларчĕ. ''Аттик''. Хĕвел кашни кун пĕçернĕçем пĕçерет. ''N''. Хĕвел ир хĕрелсе тухсан йĕпе пулать (вăл кун çумăр е юр çăвать), теççĕ. ''КС''. Ура питне хĕвел çапрĕ (насквозь, сильно прожгло). ''Трхбл''. Хĕвел пирĕн йĕтем пысыккăш, тетчĕç ваттисем. ''N''. Хĕвел пит хĕртет. ''N''. Хĕвел тухнă çĕрелле çитрĕмĕр (ко времени восхода солнца). ''N''. Паян эп тăрсассăнах хĕвел тухрĕ. ''Красн. Горка''. Хĕвел питĕ хытă пăхать. ''Сёт-к.'' Хĕвелин пăхасси номаях мар та-ха; час кĕлет айне хопланмалла. || Назв. божества. ''Магн. М.'' 68. 64. Хĕвел ашшĕ, амăшĕ, хăлхи, çоначĕ, ори, || Клятва. ''Ст. Чек.'' Хĕвел, илмен эп ăна. ''Сред. Юм''. Хĕвел пôр! (Тôпа туни). ''Ороу''. Мĕн эсĕ çын çинчен çука калаçса çӳрен: эпир хĕрсемпе ун-кун, аплн та капла çӳренĕ, тесе калаçса çӳрен?—Çук, Якку. Ак, хĕвел, калаçман. Ăна сăмах вĕçертнине (что болтают зря) ху та пĕлен-çке.

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

аналогичный

пĕрешкел, пĕр евĕрлĕ, пĕр пек.

анекдотический

анекдотла, анекдот майлă, анекдот евĕрлĕ, кулăшла.

анекдотичный

анекдотла, анекдот майлă, анекдот евĕрлĕ, кулăшла.

антилопа

антилопа (кăнтăр енче пурăнакан пăши евĕрлĕ, мăшăр чĕрнелле кавлекен чĕрчун).

антропоид

антропоид, этем евĕрлĕ упăте (горилла т. ыт. те).

апостроф

апостроф (уçă сасă тухса ӳкнине пĕлтерме йĕркерен çӳлерех лартакан запятой евĕрлĕ паллă: Жанна д'Арк).

ассимилировать

-рую к о г о, ч т о, с о в. и н е с о в. ассимиляциле, пĕрпеклет, пĕрешкеллет, ху евĕрлĕ ту.

вельвет

вельвет (бархат евĕрлĕ пĕр енĕ çăмлă матери).

верша

вантӑ, сĕкĕ, шакă, хулăран варинкке евĕрлĕ авса тунă пулă тытмалли хатӗр.

вилообразный

юплĕ, сенĕк евĕрлĕ.

винтовой

винт евĕрлĕ, винтла, пăрăм; винтовая лестница пăрăм пусма.

волнистый

хум евĕрлĕ, катрашкаллă, кăтраланса тăракан (çӳç).

волнообразный

хум евĕрлĕ, хум пек.

воровски

вăрă пек, вăрă евĕрлĕ, вăрттăн.

вроде

предл. с род. п. майлă, евĕрлĕ; он вроде меня вăл ман евĕрлӗ, ман пек(рех).

одинаковый

пĕр тан, пĕр пек, пĕр виҫеллӗ, пĕр евĕрлĕ, пĕр йышши, пĕр майлӑ, пĕрешкел.

острога

сунчӑка, ченчӗке, шашка (пулă тытмалли сенĕк евĕрлĕ хатĕр).

свастика

свастика (нимӗҫ фашизмне пӗлтерекен авнӑ хĕрес евĕрлĕ паллӑ).

специфический

хӑйне евӗрлӗ, хăйне ҫеҫ тивĕҫлӗ, хăйне майлă; специфические особенности хăйне евĕрлĕ уйрăмлăхсем; йод обладает специфическим запахом йодăн хăйĕн шăрши пур (ыттисенни пек мар, уйрăм шăршă).

спираль

ж. спираль (пара евĕрлĕ явӑнса пыракан япала).

стандартизация

мн. нет стандартизаци; стандартизацилени, стандартлани, перпеклетни (нумай тĕрлĕ туса кӑларакан япаласене пĕр калӑппа, пĕр евĕрлĕ туса кӑлармалла туни).

странный

урӑхларах, ыттисем пек мар, хӑйне евĕрлĕ, тĕлĕнмелле.

студенистый

студень евĕрлĕ.

суррогат

суррогат (лайӑх япала вырӑнне тӑвакан ун евĕрлĕ начартарах япала); маргарин — суррогат коровьего масла маргарин — ӗне ҫӑвен суррогачĕ.

сходный

пĕрешкел, пĕр евĕрлĕ, пĕр пек.

сходство

мн. нет пĕрпеклĕх, пĕр евĕрлĕх, пĕр евĕрлĕ пулни, пĕр пек пулни.

погружение

шыва е шыв евĕрлĕ шĕвĕ япала ӑшне путни, путарни.

подделка

пĕр-пĕр япала евĕрлĕ тунă начар, суя япала (ылтӑн е хут укҫа).

подобие

сӑн, ĕренке, евĕрлĕх, кĕлетке, сĕрен; на подобие лисы тилӗ евĕрлĕ; не имеет подобия человека (пьяный) çын ĕренки (сăнĕ) те çук.

подражать

кому, чему несов. çын евĕрлĕ (пек) ту, çын хыҫҫӑн кай, ҫынран тĕслĕх ил.

по-дурацки

разг. ухмахла, ухмах евĕрлĕ, ухмах пек ӑссӑр.

походить

-ожу несов. тепĕр çын (япала) евĕрлĕ пул; сын лицом походил на отца ывӑлӗ ашшӗ сӑнлӑ пулнӑ.

похожий

евĕрлӗ, тӗслӗ, майлӑ, пек, пӗр сӑнлӑ, манерлӗ: куница—зверёк, похожий на хорька сӑсар вӑл пӑсара евĕрлĕ (пек) тискер кайӑк; она похожа на сестру вӑл аппӑшӗпе пĕр сӑнлӑ.

представляться

несов. м. представиться, -влюсь сов. 1. паллаш (хăвăн ятна каласа); 2. юри кам та пулин евĕрлĕ пул; он представляется дурачком вӑл хӑйне юри ухмаха хывать, (айван) пулиш (ухмахланӑш) тӑвать; 3. май пул, тÿрĕ кил; представился случай заехать к вам сирĕн пата кӗрсе тухма тӳрӗ килчĕ, май пулчĕ.

человекообразный

этем евĕрлĕ; человекообразные обезьяны этем евĕрлĕ упăтесем.

червеобразный

хурт евĕрлĕ; червеобразный отросток слепой кишки суккăр пыршăн хурт евĕрлĕ турачĕ.

черешня

черешня (чие евĕрлĕ йывăç; унăн çырли).

творожистый

тăпăрчă евĕрлĕ, тăпăрчă пек кĕвелсе ларнă.

тендер

тендер (пăравус çумне кăкаракан кăмрăкпа шыв тиенĕ хăйне евĕрлĕ вагон).

терновник

кӳкен (шăлан евĕрлĕ йĕплĕ йывăç тĕмĕ).

тестообразный

чуста евĕрлĕ.

типичный

сăнарлă, типлă; ыттисемпе пĕр евĕрлĕ (япала).

торица

пукра евĕрлĕ çумкурăкĕ.

торпеда

торпеда (шыв айĕнчен пыракан сигара евĕрлĕ мина).

тритон

тритон (1. авалхи грексек çурри пула, çурри çын евĕрлĕ тинĕс турри; 2. типĕ çĕрте те, шывра та пурăнакан калта евĕрлĕ хӳреллĕ чĕрчун, шыв калти).

цилиндр

цилиндр (1. витре евĕрлĕ япала; 2. цилиндр евĕрлĕ çӳллĕ, хытă шлепке).

цистерна

цистерна (1. кăнтăр енче çăл çук вырăнта çумăр шывне пухмалли вырăн; 2. чугун çулпа краççын, нефть, бензин турттармалли цилиндр евĕрлĕ вагонсем).

хамелеон

хамелеон (1. хăй тĕсне таврари япала майлă час-часах улăштаракан калта евĕрлĕ чĕрчун; 2. перен. çынна юрасшăн хăйĕн шухăш-кăмăлне час-часах улăштаракан çын).

финна

финна (чĕрчунсен мышцинче пурăнакан хăю евĕрлĕ хуртăн личинки).

фисташка

фисташка (мăйăр евĕрлĕ йывăç çимĕçĕ).

флейта

флейта (шăхлич евĕрлĕ çинçе саслă вĕрсе каламалли йывăç инструмент) .

форма

1. форма, калăп, кап, кӳлепе, кĕлетке; земля имеет форму шара çĕр чăмăрĕ шар евĕрлĕ; 2. мĕнĕн те пулин тытăмĕ, структури; Советы явились новой революционной формой народного творчества Советсем халăх творчествин çĕнĕ революциллĕ форми пулса тăчĕç; 3. форма, пĕр тĕслĕ, пĕр евĕрлĕ касса çĕленĕ тумтир; 4. форма, тĕслĕх; заявление написано не по форме заявление форма тăрăх çырман; отрицательная форма грам. çуклă форма.

форменный

формăллă, пĕр евĕрлĕ (тумтир, картуз).

уподобиться

-блюсь, -бишься кому, чему сов., уподобляться несов. (пĕр-пĕр япала) евĕрлĕ пул, (кам пек те пулин) пул, пĕрпеклен.

уродиться

, -жусь, -дишься сов. 1. пул (тырă çинчен); нынче хлеба уродились хорошо, а орехи плохо кăçал тырă лайăх пулчĕ, мăйăр—начар; уродиться в изобилии вăйăнса пул; 2. (кам та пулин) евĕрлĕ (сăнарлă) çурал, (кама та пулин) пăх, хыв; сын уродился в мать ывăлĕ амăшне пахнă.

яйцевидный

çăмарта евĕрлĕ.

як

як (Монголире, Тибетра усракан ĕне евĕрлĕ, вăрăм çăмлă, пысăк мăйракаллă выльăх).

баклажан

баклажан (пысăк хăяр евĕрлĕ çимĕç).

баллон

баллон (газсем тата кислотасем усрамалли шар евĕрлĕ савăт-сапа).

башня

род. мн. башен башня (1. пĕчĕк чӳречеллĕ, юпа евĕрлĕ çӳллĕ чул пӳрт; ĕлĕк башньăсем крепость стенисем çинче пулнă; 2. çар карапĕсем, танксем çинчи тупăсем лартмалли броньăллă башня).

безжизненный

хăватсăр, хавхаланусăр, хавассăр, виле евĕрлĕ, вилĕ.

боярышник

катăркас, йĕплĕ хулă евĕрлĕ йывăç.

бра

бра (электричество лампочки валли стенă çумне пăрса лартнă турат евĕрлĕ кукăр тимĕр).

бубен

, -бна хăнкăрма (йĕри-тавра пĕчĕк хăнкравсем çакса сăранпа туртса тухнă кашăл евĕрлĕ музыка инструменчĕ).

бубенцы

, -ов ед. бубенец, -нца, пӳске (шар) евĕрлĕ çаврака хăнкăрмасем, шăнкăрмасем.

буйвол

, -ица буйвол (вăкăр евĕрлĕ выльăх).

бурить

, -рю, -ришь что несов., пробурить сов. çĕре пăрапа пăрала, çĕре пăра евĕрлĕ хатĕрсемпе шăтар.

Чĕрчун ячĕсен чăваш-вырăс-латин словарĕ

антилопа

антилопа — antilope [Америкăра тата Азире пурăнакан пăлан евĕрлĕ кавлекен чĕрчун]

асциди

асцидия — ascidiae [кипкеллисен йăхĕнчи михĕ евĕрлĕ тинĕс чĕрчунĕ]

баклан

баклан — phalacrocorax [хур евĕрлĕ шыв кайăкĕ]; Беринг бакланĕ берингов баклан — phalacrocorax pelagicus; Галапагос бакланĕ галапагосский баклан — nannopterum harrisi; Перу бакланĕ перуанский баклан — phalacrocorax bougainvillii; пĕчĕк баклан малый баклан — phalacrocorax pygmeus; пысăк баклан большой баклан — phalacrocorax carbo; тĕпеклĕ баклан хохлатый баклан — phalacrocorax aristotelis; Уссури бакланĕ уссурийский баклан — phalacrocorax filamentosus; хĕрлĕ питлĕ баклан краснощекий баклан — phalacrocorax urile

бегемот

бегемот (гиппопотам) — hippopotamus amphibius [Африкăра пурăнакан тăватă чĕрнеллĕ сысна евĕрлĕ чĕрчун]

вĕршĕн

стриж — apus [чĕкеç евĕрлĕ хура вĕçен кайăк]; йĕп хӳреллĕ вĕршĕн иглохвостый стриж — hirundapus caudacutus; хура вĕршĕн [шатра чĕкеç] чёрный стриж — apus apus; шур пилĕклĕ вĕршĕн белопоясничный стриж — apus pacificus; шур хырăмлă вĕршĕн белобрюхий стриж — apus melba

вомбат

вомбат — vombatus [Австралире пурăнакан упа евĕрлĕ хутаçлă чĕрчун]

гагара

гагара — gavia [кăвакал евĕрлĕ тинĕс кайăкĕ]; хĕрлĕ пĕсехеллĕ гагара краснозобая гагара — gavia stellata; хура пĕсехеллĕ гагара чернозобая гагара — gavia arctica; хура сăмсаллă гагара черноклювая гагара — gavia immer; шур(ă) мăйлă гагара белошейная гагара — gavia pacifica; шур(ă) самсаллă гагара белоклюваягагара — gavia adamsi

генета

генета — genetta genetta/ [кушак евĕрлĕ тискер чĕрчун]

гиена

гиена — hyaena [йытă евĕрлĕ пысăк пуçлă тискер чĕрчун]; йăрăмлă гиена полосатая гиена — hyaena hyaena; пăвăр гиена бурая гиена — hyaena brunnea; чăпар гиена пятнистая гиена — crocuta crocuta

гиббон

гиббон — hylobates agilis [этем евĕрлĕ пĕчĕк хура упăте]

горилла

горилла — gorilla gorilla [Африкăра пурăнакан этем евĕрлĕ чи пысăк упăте]

гребневик

гребневик — ctenophora [тинĕсре пурăнакан пуç тури евĕрлĕ шăмăсăр ансат чĕрчун]

дюгонь

дюгонь — dugong dugong [тинĕсре пурăнакан ĕне евĕрлĕ чĕрчун]

енот

енот — procyon [Америкăpa пурăнакан йытăпа кушак евĕрлĕ чĕрчун]; чӳхевçĕ енот енот-полоскун — procyon lotor; рак еночĕ енот-ракоед — procyon cancriydrus

ехидна

ехидна — tachyglossus [Австралире пурăнакан çăмартапа ĕрчекен чĕрĕп евĕрлĕ чĕрчун]

ибис

ибис — ibidus [кантарта пурăнакан аист евĕрлĕ вĕçен кайăк]

инфузори

инфузория — infusoria [пĕчĕк тĕклĕ, пĕр клеткăллă чĕрчун]; пушмак евĕрлĕ инфузори инфузория-тeфелька — paramecium caudatum; чĕлĕм евĕрле инфузори инфузория-трубач — stentor coeruleus

йăпăлтак

(йĕчĕк, ташпан) голец — noemacheilus barbatulus [карп йăхĕнчи çĕлен евĕрлĕ пĕчĕк пулă]

кайра

кайра — uria [çурçĕрте пурăнакан кăвакал евĕрлĕ тинĕс кайăкĕ]

каракал

каракал — felis caracal [Азипе Африкăра пурăнакан çӳлевĕç евĕрлĕ кушак]

кашкăр

волк — canis [йытă йăхĕнчи пысăк тискер чĕрчун]; çĕр кашкăрĕ земляной волк — proteles cristatus [Африкăpa пурăнакан гиена йышши, кашкăр евĕрлĕ тискер чĕрчун]; сăрă кашкăр серый волк — canis lupus; хĕрлĕ кашкăр красный волк — canis rufus

кăркка

индюк — meleagris gallopavo [чăх евĕрлĕ пысăк кайăк]

кефаль

кефаль — mugil [уланкă евĕрлĕ тинĕс пулли]

кит

кит — balaena [тинĕсре пурăнакан, пулă евĕрлĕ, сĕт çиекен пысăк чĕрчун]; Гренланди кичĕ гренландский кит — balaena mysticetus; йăрăмлă кит полосатик — balaenoptera edeni; кăвак кит синий кит — balaenoptera musculus; кăнтăр кичĕ южный кит — eubalaena glacialis; курпунла кит горбатый кит (горбач) — megaptera noyaeangliae; пĕчекçĕ кит карликовый кит — caperea marginata

коала

коала — phascolarctos cinereus [Австралире пурăнакан упа евĕрлĕ хутаçлă чĕрчун]

коловратка

коловратка — rotatoria [шывра пурăнакан хурт евĕрлĕ шăмăсăр чĕрчун]; пĕр çăмарталăхлă коловратка однояйчниковая коловратка — monogonota; сĕлĕхле коловратка пиявковидная коловратка — bdelloidea

лĕпĕ

печеночный сосальщик — fasciola hepatica [этем тата выльăх пĕверĕнчи çулçă евĕрлĕ паразит]

мангуст

мангуст(а) — herpestes [Африкăpa тата Кăнтăр Азире пурăнакан сăсар евĕрлĕ печĕк çăткăн чĕрчун]

мăйрака сăмса

носорог — rhinoceros [кăнтăрта пурăнакан сысна евĕрлĕ, виçĕ чĕрнеллĕ пысăк чĕрчун]

миксина

миксина — myxini [çавра çăварлисен йăхĕнчи пулă евĕрлĕ тинĕс чĕрчунĕ]

минога

минога — petromyzonidae [çавра çăварлисен йăхĕнчи пулă евĕрлĕ шыв чĕрчунĕ]; тинĕс миноги морская минога — petromyzon marinus; юханшыв миноги речная минога — lampetra fluviatilis

мониези

мониезия — moniezia expansa [выльăхсене чирлеттерекен хăю евĕрлĕ шĕвĕрĕлчен]

мунго

мунго — galidictis [Maдагаскарта пурăнакан сăсар евĕрлĕ çăткăн чĕрчун]

мурена

мурена — muraena [тинĕсре пурăнакан çĕлен евĕрлĕ çăткăн пулă]

намбат

намбат — myrmecobius fasciatus [Австралире пурăнакан йĕкехӳре евĕрлĕ, хутаçлă чĕрчун]

нептун кубокĕ

кубок Нептуна — poterion neptuni [кубок евĕрлĕ шыв кăмпи]

огарь

огарь — tadorna ferruginea [хур евĕрлĕ пысăк шыв кайăкĕ]

олуша

олуша — sula [хур евĕрлĕ тинĕс кайăкĕ]; Австрали олуши австралийская олуша — sula serrator; çурçĕр олуши северная олуша — sula bassana; пăвăр олуша бурая олуша — sula leucogaster; хĕрлĕ ураллă олуша красноногая олуша — sula sula; шурă олуша белая олуша — sula dactylatra

опоссум

опоссум — didelphis [Америкăра пурăнакан кушак евĕрлĕ, хутаçлă чĕрчун]

орангутан

орангутан — pongopygmaeus [Кăнтăр Азире пурăнакан этем евĕрлĕ хĕрлĕ упăте]

панда

панда — ailuropoda melanoleuca [кăнтăрта пурăнакан упа евĕрлĕ чĕрчун]

пекари

пекари — tayassu [Америкăра пурăнакан сысна евĕрлĕ чĕрчун];

пеликан

пеликан — pelecanus [хур евĕрлĕ, пысăк хутаç сăмсаллă шыв кайăкĕ]; кăтра пеликан кудрявый пеликан — pelecanus crispus; кĕрен пеликан розовый пеликан — pelecanus onocrotalus; куçлăхлă пеликан очковый пеликан — pelecanus conspicillatus; мăйракаллă пеликан пеликăн-носорог — pelecanus erythrorhynchos; пăвăр пеликан бурый пеликан — pelecanus occidentalis

пĕчĕк каюра

землеройка — soricidae [каюра тата шăши евĕрлĕ хурт-кăпшанкă çиекен пĕчĕк чĕрчун]

поссум

поссум — phalangeridae [Австралире пурăнакан пакша евĕрлĕ хутаçлă чĕрчун]

пулă

рыба — pisces [шывра пурăнакан çурăм шăммиллĕ чĕрчун]; вăкăр пуслă пулă бычок-крушак — neogobius melanostomus [тинĕсре пурăнакан вăкăр пуçлă пулă]; вĕçевçĕ пулă летучая рыба — cheilopogon pirinatibarbatus [тинĕсре вĕçсе ишекен пулă]; йĕп пулă игла-рыба — syngnathus typhle [йĕп евĕрлĕ тинĕс пулли]; йĕплĕ пулă колюшка — culaea inconstans [йĕплĕ тинĕс пулли]; йӳçек пулă горчак — rhodeus sericeus [карп йышши пулă]; йытăлла пулă рыба-собака — sphaeroides rubripes [тинĕсре пурăнакан йытă пуçлă пулă]; кăвак пулă синец — abramis ballerus [карп йăхĕнчи кăвак çурăмлă пулă]; пăчкă пулă пила-рыба — pristis pectinatus [пăчкă сăмсаллă скат]; симĕс пулă елец — leuciscus leuciscus [карп йышши пулă]; çĕлен пулă вьюн — misgurnus fossilis [пĕчĕк усиллĕ, çĕлен евĕрлĕ пулă]; çыпçăнчăк пулă уклейка — alburnus alburnus; уйăхла пулă луна-рыба — mola mola [тинĕсре пурăнакан уйăх евĕрлĕ пулă]; хăйăр пулли щиповка — cobitis taenia [çĕлен евĕрлĕ пĕчĕк пулă]; хĕç пулă меч-рыба — xiphias gladius [хĕç евĕрлĕ çӳхе çăткăн тинĕс пулли]; хулăн çамкаллă пулă толстолобик — hypophthalmichthys molitrix; чулай пулли подкаменщик — cottus gobio

пыл çиен пурăш

медоед (лысый барсук) — mellivora capensis [сăсар йăхĕнчи пурăш евĕрлĕ çăткан чĕрчун]

саламандра

саламандра — salamandra [шывра та, çĕр çинче те пурăнаканнисен йăхĕнчи калта евĕрлĕ чĕрчун]; Кавказ саламандри кавказская саламандра — mertensiella caucasica; улăпла саламандра гигантская саламандра — andrias; тумхаллă саламандра пятнистая (огненная) саламандра — salamandra salamandra; хура саламандра чёрная саламандра — salamandra atra

селевини

селевиния — selevinia betpakdalensis [Вăтам Азире пурăнакан шăши евĕрлĕ кăшлакан пĕчĕк чĕрчун]

скорпена

скорпена — scorpaena poreus [тинĕсре пурăнакан кăртăш евĕрлĕ пулă]

скунс

скунс — mephitis [Америкăра пурăнакан сăсар евĕрлĕ паха мамăк тирлĕ çăткăн чĕрчун]

солитёр

солитёр — taenia [этем пыршинче пурăнакан хаю евĕрлĕ вăрăм шĕвĕрĕлчен]; вăкăр солитёрĕ бычий солитёр — taenia hynchus saginatus; сысна солитёрĕ свиной солитёр — taenia solium

ставрида

ставрида — trachurus [уланкă евĕрлĕ тинĕс пулли]

старик

старик — synthliboramphus antiquus [чистик йăхĕнчи кăвакал евĕрлĕ тинĕс кайăкĕ]

сувойка

сувойка — vorticella [инфузори йăхĕнчи шывра пурăнакан чечек евĕрлĕ ансат пӳллĕ чĕрчун]

суккăр арлан

слепыш — spalax microphtalmus [çĕр айĕнче пурăнакан, кăшлакан, арлан евĕрлĕ, суккăр чĕрчун]; пĕчĕк суккăр арлан малый слепыш — spalax leucodon; пысăк суккăр арлан большой слепыш — spalax giganteus

çapа çерçи

летучая мышь — microchiroptera [шăши евĕрлĕ вĕçекен чĕрчун]; вăрăм хăлхаллă çара çерçи длинноухая ночница — myotis bechasteini; ик тĕслĕ çара çерçи двухцветный кожан — vespertilio murinus; каçхи пĕчĕк çара çерçи малая вечерница — nyctalus leisleri; каçхи пысăк çара çерçи большая (гигантская) вечерница — nyctalus lasiopterus; каçхи хĕрлемес çара çерçи рыжая вечерница — nyctalus noctula; мăйăхлă çара çерçи усатая ночница — myotis mystacinus; пĕве çара çерçийĕ прудовая ночница — myotis dasycneme; пысăк хăлхаллă çара çерçи ушан — plecotus auritus; такан сăмсаллă çара çерçи подковонос — rhinolophus; шыв çapа çерçийĕ водяная ночница — myotis daubentoni

çĕлен

змея — serpens [шуса çӳрекенсен йăхĕнчи урасăр чĕрчун]; вилĕм çĕленĕ смертельная змея — acanthophis antarcticus [кăнтăрта пурăнакан наркăмăшлă çĕлен]; пăвакан çĕлен удав — boinae; пăхăр (суккăр) çĕлен медянка — coronella antar [хĕрлĕ хăмăр тĕслĕ çĕлен]; çемренле çĕлен стрела-змея — psammophis lineolatus [Азире пурăнакан çĕмрен евĕрлĕ çĕлен|; тигрла çĕлен тигровая змея — notechis scutatus [Австралире пурăнакан чи наркăмăшлă çĕлĕн]; чашкăравçă çĕлен гремучая змея — grotalus durissus [Америкăра пурăнакан чи наркăмăшлă çĕлен]; щит питлĕ çĕлен щитомордник — agkistrodon halys [кăнтăрта пурăнакан наркăмăшлă çĕлен]

çĕр мулкачĕ

тушканчик — dipodidae [çĕр шăтăкĕнче пурăнакан вăрăм хӳреллĕ, мулкач евĕрлĕ чĕрчун]; мăк ураллă çĕр мулкачĕ мохноногий тушканчик — dipus sagitta; пĕчĕк çĕр мулкачĕ малый тушканчик — allactaga elater; Северцев çĕр мулкачĕ тушканчик Северцева — allactaga severtzovi; сикевçĕ çĕр мулкачĕ тушканчик-прыгун — allactaga saltator; тачка хӳреллĕ çĕр мулкачĕ толстохвостый тушканчик — pygerethmus; хăйăр çĕр мулкачĕ песчаный тушканчик — laculus

çип çĕлен

волосатик — nematomorpha [шывра пурăнакан çип евĕрлĕ хурт]

çур лĕпĕшĕ

веснянка — plecoptera [шыв хĕрринче пурăнакан лĕпĕш евĕрлĕ кăпшанкă]

çывравçă

соня — myoxidae [пакша евĕрлĕ кăшлакан чĕрчун]; вăрман çывравçи лесная соня — dyromys nitedula; сад пахчи çывравçи садовая соня — fliomus quercinus; шĕшкĕ çывравçи орешниковая сбня — muscardinus avellanarius

такалл вăкăр

овцебык — ovibos moschatus [çурçĕрте пурăнакан такапа вăкăр евĕрлĕ кавлекен чĕрчун]

тапир

тапир — tapirus [Кăнтăр Азипе Кăнтăр Америкăpa пурăнакан сысна евĕрлĕ, виçĕ чĕрнеллĕ чĕрчун]

тăмана

сова — strix [каçхи çăткăн кайăк]; вăрăм хӳреллĕ тăмана длиннохвостая неясыть — strix uralensis; кил-çурт тăмани домовой сыч — athene noctua; пĕчĕк тăмана совка (сплюшка) — otus scops; пулă тăмани рыбная сова — ketupa; сăрă тăмана серая неясыть — strix aluco; сухаллă тăмана бородатая неясыть — strix nebulosa; çерçи тăмани воробьиный сыч — glaucidium passerinum; тĕклĕ ураллă тăмана мохноногий сыч — aegolius funereus; хăлхаллă тăмана ушастая сова — asio otus; хурчкалла тăмана ястребиная сова — surnia ulula [хурчка евĕрлĕ тăмана]; шурă тăмана белая (полярная) сова — nyctea scandiaca; шурлăх тăмани болотная сова — asio flammeus

термит

термит — isoptera [тропикра пурăнакан, йывăç кăшлакан кăткă евĕрлĕ кăпшанкă]; Вăтаçĕр тинĕс термичĕ средиземноморской термит — retuculitermes lucifugus; Каспи лешен термичĕ закаспийский термит — anacanthotermes ahngerianus; Туркестан термичĕ туркестанский термит — anacanthermes turkestanicus

тинĕс апельсинĕ

морской апельсин — tethya aurantium [апельсин евĕрлĕ шыв кăмпи]

тинĕс йĕкелĕ

морской жёлудь — balanus [йĕкел евĕрлĕ тинĕсре пурăнакан пĕчĕк рак]

тинĕс кăвакалĕ

морская уточка — dosima fascicularis [тинĕсре пурăнакан кăвакал евĕрлĕ пĕчĕк рак]

тинĕс лаши

морской конёк — phyjlopteryx eques [тинĕсре пурăнакан лаша евĕрлĕ пĕчĕк пулă]

тинĕс лилийĕ

морская лилия — crinoidea [тинĕсре пурăнакан лили чечек евĕрлĕ йĕплĕ тирлĕ чĕрчун]

тинĕс уланки

морской окунь — sebastes [тинĕсре пурăнакан уланкă евĕрлĕ пулă]

тинĕс чĕрĕпĕ

морской ёж — echunus [тинĕсре пурăнакан чĕрĕп евĕрлĕ, йĕплĕ тирлĕ шăмăсăр чĕрчун]

тинĕс чĕри

морское сердце — glossus humanus [тинĕсре пурăнакан чĕре евĕрлĕ йĕкĕр хуранлă моллюск]

туй çĕлен

веретеница — anguis fragilis [çĕлен евĕрлĕ, пăхăр тĕслĕ, урасăр калта]

угорь

угорь — anguilla [çĕлен евĕрлĕ пулă]; Европа угорĕ европейский угорь — anguilla anguilla; тинĕс угорĕ морской угорь — conger conger; электричествăллă угорь электрический угорь — electrophorus electricus; яппун угорĕ японский угорь — anguilla japonica

хăлхапăран

уховёртка — forficula auricularia [нăрă евĕрлĕ кăпшанкă]; Ази хăлхапăранĕ азиатская уховёртка — anechura asiatica; печĕк хăлхапăран малая уховёртка — labia minor; çыран хăлха пăранĕ прибрежная уховёртка — labidura riparia

хутаçлă йĕкехӳре

сумчатая крыса — phascogale calura [йĕкехӳре евĕрлĕ хутаçлă чĕрчун]

хутаçлă каюра

сумчатый крот — notoryctes typhlops [каюра евĕрлĕ çĕр айĕнче пурăнакан хутаçлă чĕрчун]

хутаçлă кашкăр

сумчатый волк — thylacinus cynocephalus [кашкăр евĕрлĕ хутаçлă, çăткăн чĕрчун]

хутаçлă сăсар

сумчатая куница — dasyurus geoffrogi [сăcap евĕрлĕ хутаçлă чĕрчун]

хутаçлă çĕр мулкачĕ

сумчатый тушканчик — antechinomys taniger [çĕр мулкачĕ евĕрлĕ хутаçлă чĕрчун]

хутаçлă шăши

сумчатая мышь — antechinus apicalis [шăши евĕрлĕ хутаçлă чĕрчун]

чистик

чистик — cepphus grylle [тинĕсре пурăнакан кăвакал евĕрлĕ кайăк]

шăлан

жулан — lanius cristatus [чакак евĕрлĕ пĕчĕк çăткăн вĕçен кайăк]; вăрăм хӳреллĕ шăлан длиннохвостый сорокопут — lanius schach [Вăтам Азире пурăнакан шăлан]; сăрă шăлан серый сорокопут — lanius excubitor; хĕрлĕ пуçлă шăлан красноголовый сорокопут — lanius senator; хура çамкаллă шăлан чернолобый сорокопут — lanius minor

шимпанзе

шимпанзе — pan troglodytes [Африкăра пурăнакан этем евĕрлĕ xypa упăте]

шыв калти

тритон — triturus [çĕрте те, шывра та пурăнакан вăрăм хӳреллĕ калта евĕрлĕ чĕрчун]; Альпа шыв калти альпийский тритон — triturus alpestris; Европа шыв калти тритон обыкновенный — triturus vulgaris; Карпат шыв калти карпатский тритон — triturus montandoni; Кĕçĕн Ази шыв калти малоазиатский тритон — triturus vitatus; тура çурăмлă шыв калти гребенчатый тритон — triturus cristatus

шыв чакакĕ

кулик-сорока — haematopus ostralegus [чакак евĕрлĕ шыв чăххи]

Чăвашла-тутарла словарь (1994)

евĕрлĕ

сымак, сыман

Социаллӑ сӑмахлӑхӑн вырӑсла-чӑвашла словарӗ (2004)

жаргон

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

космополитизм

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

этнографический

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

Çавăн пекех пăхăр:

евĕклен евĕксĕр евĕксĕрлĕх евĕр « евĕрлĕ » евĕрлĕн евĕрле евĕрлев евакуаци евакуациле

евĕрлĕ
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org