Шырав: желтуха

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

сарамак

мед.
желтуха

сарă

7. разг.
желтуха
ачана сарă илнĕ — ребенок заболел желтухой

сарчир

мед.
желтуха
сарчирпе чирле — болеть желтухой

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

сарă

желтый, саврасый; русый, рыжий; сап-сарă – совершенно желтый; сарă-хĕрлĕ – желто-красный; сарăрах – желтоватый; сарă çу – коровье масло, топленое масло; сарă чир – желтуха; сарă кайăк – желтянка; сарă ут – соловая лошадь; сар – яичный желток; сарамак – желтуха (болезнь); сарăл, сарăх – пожелтеть; ах, аки, сараки! мĕскер çисе сарăлса? (Ядр.) - ах, тетка, русая тетка! с какой пищи порусела ты? сарат – выжелтить.

163 стр.

Чăваш сăмахĕсен кĕнеки

сарамак

(сар+амак), назв. болезни, желтуха. Хорачка. Б. Олг. Сарамак; çын сап-сарă полса каят, войсăрланса каят, йосамасан, вилет. Она йосама полат, только тытас полат сар-кайăка, сар-кайăк ашне çиес полат. Юине (= йăвине) йӳç (= йăвăç) торатĕнчен çаксарса (= çакса ярса) туат, ут хӳрирен туат, калаччĕ она сар-кайăк юи. Вăл сара. Якейк. Сарамак ерсен, çын сап-сарă полса типсе каять. Сар-кайăк йăвипе е тĕкĕпе хĕрĕх конччен хĕрĕх хут шăва куртсен, сарамак ернĕ çын чĕрĕлет. См. сарă-чир, сарă ӳкни.

сарă

(сары̆) или сар, желтый. Якейк. † Ыраш вырсан, уй сарă. В. С. Разум. КЧП. Сарă чĕресе тултарма çырла нумай кирлĕ. Ib. † Сарă-сарă чечекĕ, ма сарлакарах пулман-ши? Ядр. † Сăра курки — сарă курка. Тим. † Сарă çăмарта эпĕ хире кустартăм варрисене сарă витнĕрен. Пазух. Карăш килет каршлатса, сар ыраша юратать. Ib. Сĕтел çинчи сарă сăри, тинĕс енчи эрех лапах (точь-в-точь). N. † Шăшки вăрăм, мăйри сарă, татас килет мăйрине. Н. Лебеж. Тепĕр енне сарă саккускă тултартăм. Турх. Сарă-сарă çуртасем ялкăшаç. (Сарă-сарă — впечатление от множества желтых, бросающихся в глаза предметов). Альш. † Сарă çурта пек пĕвĕме эп ӳстертĕм, атте-анне умĕнче пурнас пек. ЧП. Сарă сĕлĕ сапсан та чарăнас çук. Ск. и пред. 26. Сарă пысăк кĕлетрен пĕркенчĕкпе хĕр тухрĕ. Янтик. † Икĕ ача, сарă ура, саркаланса ут çулать. Ib. † Сарă хумăш касса хӳш (= хушă) турăм савнă сар ачапа выляма. Ск. и пред. 67. Сарă хапха килсерен чĕнтĕрленĕ тăрăлă. Чув. пр. о пог. 63. Уйăх сарă, купчеме пулсан, уйăх пĕтечченех хутран-ситрен йĕпе пулкалах тăрат. Если месяц желтый, светлый, то весь месяц будет стоять сырая погода. || Эпитет солнца. Б. Яныши. Кăнтăрла çӳлтен сарă хитре хĕвел хĕртсе пăха поçлать. || Эпитет весны. Б. Яныши. Хаяр сивĕ хĕлле хыççăн хитре, ăшă, сарă çор килет. || Русый; красивый. Микушк. Сап-сар ача — русый, красивый парень, красавец. N. † Сарă-сарă ачисем, сар çӳçĕпе илемлĕ. Сĕт-к. † Атьăр киле, ачасам, сарă вăрăм хĕрсене (варлине) сар ачасам ерчĕç поль. Шел. 31. Сар-кайăк пек сап-сарă пĕр хĕр сиксе тухать те... Никит. Телейлĕ пурăнас тетĕн пулсан, ху сарă çын пулсан, хура хĕре ил, ху хура çын пулсан, сарă хĕре ил. Вотлан. Пасара сар хĕр нумай тухать, сарă кăтри сайрарах. В. Разум. КЧП. † Анне тунă — хĕр тунă (genuit me puellam), ма сарăрах туман-ши? С афф. З-го л. — блондинка. N. † Айта, тантăш, киле кас (= каяс), сана сарри кĕтет поль, мана хори кĕтет поль. Сарри сăмавар лартнă поль, хори хоран çакнă поль, çăмарта пĕçерсе хонă поль. || Масть лошади (саврасый, буланый, соловый). || Назв. растения, папоротник (= шĕшлĕ корăк). В. Олг. || Желтуха (болезнь). Бывают: сарă сарă, желтая желтуха и хура сарă, черная желтуха. ГТТ. N. Ача сарра кайрĕ (= ачана сарă ӳкрĕ). || Яз. имя мужч. МПП.

сар ӳкни

желтуха. Орау. Тимгеши. Сар ӳксен, купаются в воде, в которую пущена убитая и высушенная сарă-кайăк (иволга); едят растение сарана, едят желток яйца, снесенного курицей в юнкун (в среду) с сарă çу, при чем „мулла арăмĕ вĕрет“ по книге. Ст. Чек. Сарă ӳкет; сарă шăрçа çиеççĕ, сар-кайăк, лимон, çичĕ çулхи милĕк пĕçереççĕ, хуранти шывне ĕçеççĕ. Ib. Сарă ӳксен, сар-кайăка чӳхесе шыва кĕреççĕ, çичĕ çулхи милке чухесе шыва кĕреççĕ, тăварламасăр çăмарта, чăхă, яшка, çу çиеççĕ. См. сар-чир.

сарă-чир

сар-чир, желтуха. Изамб. Т. Сарă-чирпе чирленĕ. Ib. Сарă-чир ӳксен, сарă-кайăка чӳхенĕ шывва ĕçеççĕ. Ib. Сар-чир. Сар-кайăка çунă шывва ĕçес пулат. Çак чирпе сывмар çынна (больного этой болезнью) хăйне каламасăр çупаççĕ (гладят рукой). Çупнă чух: сарра çупрăм, теççĕ. Сарă-кайăк йăвине вĕретсе ĕçтереççĕ. Сарă лĕпĕш чӳкесе ĕçтереççĕ. N. Сарă-чирпе выртап. || Н. Седяк. Сарă-чир чахотка. См. сар ӳкни.

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

желтуха

сарамак, сарӑ чир, сарă ӳкни, сарра кайни.

Çавăн пекех пăхăр:

желтеть желтизна желтить желток « желтуха » жёлтый желудок желудочный жёлудь жёлчный

желтуха
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org