Шырав: кăвак лĕпĕш

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

аметист

аметист (кăвак тĕслĕ паха йышши чул)

вăльтьăртат

то же, что вĕлтĕртет
лĕпĕш чечексем çийĕн вăльтьăртатса вĕçет — бабочка порхает над цветами

вĕлкĕш

3.
кружиться, порхать
чечек çийĕн лĕпĕш вĕлкĕшет — бабочка порхает над цветами

инçет

далекий, отдаленный
кăвак инçет — голубая даль

йăмăх

I.

1.
густой, яркий, сочный
густо-, ярко-
(об интенсивности цвета)
йăмăх кăвак — синий-синий; ярко-синий
йăмăх хĕрлĕ — густо-красный
йăмăх хура — глянцево-черный

йĕпкĕн

сочный, густой
густо-
(при обозначении цвета)
йĕпкĕн кăвак — густо-синий
йĕпкĕн хĕрлĕ — пунцово-красный
йĕпкĕн хура — совершенно черный, иссиня-черный

кăвак

1.
синий, голубой
чакăр кăвак — васильковый
кăвак ката — синяя даль
кăвак кĕпе — синяя рубашка
кăвак куç — голубые глаза
кăвак пĕлĕт — 1) голубое небо 2) темно-синяя туча
кĕпене кăвакт пĕвет — окрасить рубашку в синий цвет
аслă çул хĕррисем кăвак чечек, çулаймарăм кăвакки тăкăниччен — фольк. вдоль дороги трава с голубыми цветочками, не удалбсь мне скосить ее, пока не осыпался голубой цвет
Кăвак хирте кĕмĕл выртать. (Çăлтăрсем). — загадка По голубому полю рассыпано серебро. (Звезды).

кăвак

2.
серый
кăвак кашкăр — серый волк
кăвак шинель — серая шинель

кăвак

3.
седой
кăвак сухал — седая борода
кăвак çӳç — седые волосы

кăвак

4.
сивый
кăвак ут — сивый конь
тимĕр-кăвак ут — конь темно-сивой масти

кăвак

5.
сизый
кăвак кăвакарчăн — сизый голубь

кăвакарчăн

голубиный
кăвакарчăн ами — голубка
кăвакарчăн йăви — голубиное гнездо
кăвакарчăн чĕппи — голубенок
пуштă кăвакарчăнĕ — почтовый голубь
кăвак, кăвак кăвакарчăн йăви тавра çаврăнать, ик çунатне шарт çапать — фольк. сизый, сизый голубочек все кружится вокруг своего гнезда, хлопая крыльями

кăн-кăвак

очень синий, ярко-синий, синий-пресиний
кăн-кăвак тӳпе — ярко-синее небо
кăн-кăвак тутăр — синенький платочек

кĕтӳ

1. общее название
групп животных одного видаперевод зависит от установившейся в русском сочетаемости слов:
стадо, гурт, табун, стая, рой и т. д.
кашкăр кĕтĕвĕ — волчья стая
лаша кĕтĕвĕ — табун лошадей
ут кĕтĕвĕ — табун лошадей
лĕпĕш кĕтĕвĕ — рой бабочек
сысна кĕтĕвĕ — стадо свиней
кĕтĕвĕн пурăнакан чĕрчунсем — стадные животные
кĕтӳ кĕрт — пригнать стадо
кĕтӳ кĕт (пăх) — пасти стадо
кĕтӳ çӳретекен тапхăр — пастбищный период
кĕтӳ çӳретмелли вырăн — пастбище, выпас
кĕтӳ хăвала — гнать скотину в стадо
ĕне ют кĕтĕве ернĕ — корова пристала к чужому стаду
Кĕтӳрен юлнă сурăх кашкăр кулли пулать. — посл. Отставшая от стада овца становится добычей волка.

куколка

зоол.
куколка
куколкăран лĕпĕш пулнă — куколка обратилась в бабочку

куç

глазной
илемлĕ куç — красивые глаза
çутă чакăр куç — светлые глаза
тĕссĕр куç —  бесцветные глаза
чалăш куç — 1) раскосые глаза 2) косоглазый
чармак куç — 1) вытаращенные глаза 2) лупоглазый
куç лупашки — глазная впадина
куç тухтăрĕ — окулист, доктор-глазник
куç харши — бровь и брови
куç хăрпăкĕсем — ресницы
куç хупанки — веко и веки
куç чирĕсем — глазные болезни
куç шăрçи — зрачок
куç шурри — белок и белки глаз
куç эмелĕ — глазные капли
куç путса кĕнĕ — глаза запали
куç тăртанса кайнă — глаза заплыли
куç айĕ кăн-кăвак — под глазами синяки
куç типичней макăр — проплакать все глаза
куç харшине хурат — подводить брови
куç хĕс — подмигивать
куç шуррипе пăхса ил — сверкнуть глазами
куçа мăчлаттар — хлопать глазами, моргать
куçа тарт — отводить, прятать глаза
куçа чарса пăрах — вытаращить глаза
куçран тӳррĕн пăх — смотреть прямо в глаза
куç шăрçине сыхланă пек сыхла — беречь как зеницу ока
тĕтĕм куçа çиет — дым ест глаза
куçа куççуль хупларĕ — слезы застлали глаза
куçа çӳпĕ кĕчĕ — в глаз попала соринка
куçа шур илнĕ — глаз закрыт бельмом
хам куçпа хам куртăм — своими глазами видел
куçăм ан куртăрччĕ — глаза бы мой не видели, не глядели
куçа мăч хупса та курман — и глаз не сомкнул
йĕп чиксен те куç курмасть — хоть глаз выколи, ничего не видно  
Куçа хирĕç куç, чĕлхене хирĕç чĕлхе. — погов. Око за око, зуб за зуб.
Çăхан куçне çăхан сăхмасть. — посл. Ворон ворону глаз не выклюет.
Хăравçăн хăрах куçĕ те çиччĕ курать. — посл. У труса один глаз всемеро больше видит. (соотв. У страха глаза велики).

куçлă

с какими-л. глазами
-глазый

кăвак куçлă — синеглазый, голубоглазый
хăрах куçлă — одноглазый
выçă куçлă — жадный

лĕпĕш

бабочка
вĕлтрен лĕпĕшĕ — крапивница
купăста лĕпĕшĕ — капустница
капăр лĕпĕш — боярышница
упа лĕпĕшĕ — совка
лĕпĕш хурчĕ — гусеница

матрӳшке

бот.
душица
кăвак матрӳшке — душица обыкновенная
матрӳшке чечекĕ — цветок душицы
матрӳшке чейĕ — чай из душицы

махаон

махаон (пысăк лĕпĕш)

пăнчăллă

1.
с пятнами, пятнистый, с крапинами, с крапинками
кăвак пăнчăллă тутăр — платок в голубую крапинку

пĕлĕт

небесный
кăвак пĕлĕт — голубое небо
пĕлĕт хĕрри — небосклон
пĕлĕтре планер ярăнса пырать — в небе парит планер

сапфир

сапфир (сенкер-кăвак тĕслĕ паха чул)

сарăх

2.
линять, выцветать, выгорать
кăвак кĕпе сарăхнă — синяя рубаха выцвела

сăнарлă

4.
имеющий какой-л. вид
хаяр кăвак сăнарлă пĕлĕтсем — мрачно-синие тучи

сухал

1.
борода, бородка
кăвак сухал — седая борода
кăтра сухал — курчавая борода
кĕреçе сухал — борода лопатой
шĕвĕр сухал — острая бородка, бородка клинышком
сухал хыр — бриться
сухал шăтнă — проступила борода
сухал ӳстерсе яр — отпустить бороду
сухал айĕн кул — смеяться в бороду
Мучи шалта, сухалĕ тулта. (Кăшман). — загадка Дед внутри, а борода снаружи. (Свекла).

тăла

суконный
кăвак тăла — серое сукно
хура тăла — черное сукно
тăла йĕм — суконные штаны
тăла сăхман — суконный кафтан
тăла пус — валять сукно
тăла терт — ткать сукно

тăр

4.
вставать, просыпаться
кăвак çутлах тăр — вставать с рассветом
сиваша тăр — встать, проснуться
ир тăрсан — после подъема (утреннего)
Выçсан выртать, тăрантсан тăрать. (Михĕ). — загадка Проголодается — ляжет, накормишь — встанет. (Мешок).

тăрăх

7.
в (продольную) полоску, полосатый
тăрăх-тăрăх —
1) в (продольную) полоску, полосатый
тăрăх-тăрăх кăвак кĕпе — голубая рубашка в (продольную) полоску
2) полосами
тăрăх-тăрăх сăрла — красить что-л. полосами

тĕксĕм

тускло, темно, неярко, без блеска, без яркости
тĕксĕм кĕпе — темное платье
тĕксĕм куç — тусклые глаза
тĕксĕм кăвак — темно-синий
тĕксĕм хĕрлĕ — темно-красный, бордовый
тĕксĕм хура — 1) темно-серый 2) матово-черный
тĕксĕм шурă — светлосерый, дымчато-белый
уйăх тĕксĕм пăхать — луна светит слабо, неярко

тĕс

1.
цвет
кăвак тĕс — синий цвет; синева, синь
симĕс тĕс — зеленый цвет; зелень
хĕрлĕ тĕс — красный цвет; румянец
шурă тĕс — белый цвет; белизна
тĕс кай — линять
тĕс кайна гимнастерка — вылинявшая гимнастерка
тĕс çухат — выцветать
тутăра хĕвелпе шупка тĕс сапна — платок поблек от солнца

тĕтрелĕх

2.
марево, мгла
кăвак тĕтрелĕх — синяя мгла

ультрамарин

ультрамарин (çутă кăвак сăрă)

хупă


вĕлле хуппи — нижняя должен улья
кăвак хуппи — северное сияние
чӳрече хуппи — ставень окна

хура

2.
темный
темно-

хура вăрман — 1) темный лес 2) чернолесье, лиственный лес
хура-кăвак — темно-синий
хура-хĕрлĕ — тĕмно-красный, коричневый
хура çĕр — темная ночь

хурт

1.
червь, червяк
гусеница

купăста хурчĕ — капустная совка
лĕпĕш хурчĕ — гусеница
çĕр хурчĕ — земляной червь
тислĕк хурчĕ — навозный червь
тымар хурчĕ — проволочник
хурт йĕнни — куколка
хурт çамки — кокон

чарлан

1.
цапля
кăвак чарлан — серая цапля

чăпар

пестрый
рябой, цветастый, цветистый, разноцветный

чăпар куккук — пестрая кукушка
чăпар лĕпĕш — разноцветная бабочка
чăпар çаран — цветистый луг
чăпар чăхă — рябая курица
улма чăпар ут — серый в яблоках конь

чернил

чернильный
автокалем чернилĕ — чернила для авторучек
кăвак чернил — синие чернила
чернил кĕленчи — чернильница
чернил тумламĕ — клякса
калеме чернил яр — заправить ручку чернилами

шăналăк

2.
занавес
Кăвак шăналăк çинче пин нухрат. (Çăлтăрсем). — загадка На синем занавесе тысячи серебряных монет. (Звезды).

шулап

2.
желоб на коньке крыши (обычно из выдолбленного бревна)
кăвак-кăвак кăвакарчăн шулап тăрăх кускалать — фольк. ходит сизый голубь взад-вперед по желобу

шупка

2.
бледный, светлый
бледно-, светло-

шупка кĕрен — нежно-розовый
шупка хĕрлĕ — бледно-розовый
йăлтăр шупка — светло-розовый
шупка кăвак — 1) бледно-синий 2) сиреневый
шупка сăнлă çын — бледнолицый человек

шуранкă

1.
беловатый, белесый
шуранкă тăмлă тăпра — беловатый суглинок
шуранкă кăвак — беловăто-сĕрый

шуçăмла

на заре, с зарею
кăвак шуçăмлах тăр — встать с зарею

янкар

1.
туман
марево, дымка, мгла
(напр. от лесных пожаров)
таврара кăн-кăвак янкар — кругом синяя дымка
янкар çăвать — стелется туман, мгла покрывает землю

янкăр

ясно, чисто
янкăр уяр кун — ясный день
янкăр кăвак тӳпе — чистое голубое небо
çанталăк янкăрах уяртса ячĕ — погода совсем прояснилась

япăх

II. глаг.

1.
ухудшаться, становиться плохим
ветшать

кил-çурт япăхрĕ — домашние постройки обветшали
Кăвак чаппанпа кĕрĕк япăхмасть, ырă арçынпа арăм ватăлмасть. — посл. Под синим чапаном шуба не изнашивается, с хорошим мужем жена не старится.

ярăмлă

полосатый, в полоску
кăвак ярăмлă шурă пир — белый холст в синюю полоску

çамка

3.
фронтон
чело

алăк çамки — притолока двери
пӳрт çамки — фронтон дома
чӳрече çамки — наличник окна (верхний)
Кăмака çамкинче кăвак тенкĕ пур. (Тĕтĕм). — загадка На челе печи — голубые мониста. (Дым).

çунат

1. прям. и перен.
крыло и крылья
лĕпĕш çуначĕ — крылья бабочки
хур çуначĕ — гусиное крыло
çунат çапса авăт — петь, хлопая крыльями (о птицах)
çунат çапса юрла — петь, хлопая крыльями (о птицах)
çунат пулсан вĕçсе кайăттăм хам çуралнă çĕршыва — фольк. были бы крылья у меня, улетел бы я на родину
Ар çуначĕ — ут. — погов. Крылья мужчины — конь.

çутă

светло, ясно
çутă каçсем — белые ночи (на севере)
çутă кăвак — светло-синий
çутă костюм — светлый костюм
çутă тӳпе — ясное небо
çутă шыв — прозрачная вода
кунта çутă — здесь светло
Тĕрĕслĕх хĕвелтен те çутăрах. — посл. Правда светлее солнца.

çырла

ягодный
иçĕм çырли — виноград
йĕплĕ çырла — крыжовник
кăвак çырла — ежевика
çĕр çырли — клубника
хура çырла — черннка
хурăн çырли — земляника
чие çырли — вишня
шур çырли  — 1) клюква 2) морошка
мăк çырли — 1) клюква 2) морошка
çырла пахчи — ягодник
çырла çеçки — листья ягодных растений
çырла шывĕ — ягодный сок
çырла пиçнĕ — ягоды созрели
çырла тат — рвать ягоды
çырлана кай — идти по ягоды
çĕмĕрт мĕншĕн кулянать? — çырли хура пулнăшăн — фольк. из-за чего горюет черемуха? — из-за того, что ягоды у нее черные


çырла кайăкĕ — малиновка (птица)
йытă çырли — волчьи ягоды
кашкăр çырли — волчьи яоды

чие


чие кайăкĕ — пеночка (птица)
кăвак чие — терн

коверкот

коверкотовый
кăвак коверкот — серый коверкот
коверкот пальто — коверкотовое пальто

çутă


кăвак çутăла — с рассветом
тул çути килет — светает
çутă вăйĕфиз. светосила
çутă çамка — лысый, с залысинами (о человеке)
çутă тĕнче — вселенная, мир, белый свет
çутă тĕнчерен кай — покинуть мир, скончаться

хăмăр

1.
коричневый
бурый

хăмăр драп — коричневый драп
хăмăр сăрă — коричневая краска
хăмăр упа — бурый медведь
хăмăр кăвак — лиловый, фиолетовый

тимĕр


тимĕр кăвак — серый в яблоках (о масти лошади)
тимĕр пăрçа — скряга, скупец
тимĕр пулăуст. волжская сельдь
Тимĕр шалçа — Полярная звезда
тимĕр шапа — черепаха

кăвак

6. разг.
краска
кăвак ăсти — красильщик

кăвак


кăвак çутă — рассвет
кăвак çутăлла — с рассветом
кăвак çеçпĕлбот. медуница
кăвак çырла — 1) ежевика 2) голубика
кăвак хунчав — герань
кăвак хуппи — северное сияние

улма


куç улмианат. глазное яблоко
улма кăвак (чăпар) — серый в яблоках (о масти лошади)
улма хурчĕ зоол. плодожорка

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

инçетлĕх

п.с. Инçет, ката; уçлăх, анлăх (туп.). Йывăç тĕмĕсем ... шупкалса пыракан инçетлĕхре пач палăрми пулса, куçран çухалаççĕ. П.Афанасьев, 1985, 46 с. Пĕтĕм инçетлĕхе юр чаршавĕ картланă. Н.Мартынов, 1985, 30 с. Мĕскĕнлĕхпе вак шухăшсен купи çĕтет те, карăнать инçетлĕх. Г.Ирхи, 1991, 51 с. Тĕтресĕр уçă ирпе, инçетлĕхре-горизонтра пулин те, вăрман курăнать. Х-р, 12.09.1996, 3 с. — уй инçетлĕхĕ (А.Медведев, 1941, 15 с.); шыв инçетлĕхĕ (Хв.Агивер, 1984, 91 с.); тинĕс инçетлĕхĕ (Х-р, 27.06.2003, 3 с.); кăн-кăвак инçетлĕх (Н.Теветкел, 1964, 78 с.); асăмри инçетлĕх (Г.Юмарт, 1983, 14 с.); тӳрем инçетлĕх (Св.Асамат //П-н, 1990, 2 /, 15 с.); — инçетлĕхе йыхăр (В.Эктел, 1996, 58 с.); инçетлĕхе çывăхлат (Ю.Сементер //Я-в, 1999, 11—12 /, 9 с.).

калайçă

п.с. Шăвăç ăсти, шăвăççă. Кăвак çутăллах пуç-ланатчĕ те ĕçчен калайçăн, пăхăрçăн аллинчи мăлатукăн кĕвви — мĕн каç пуличченех янăратчĕ. В.Ахун //Я-в, 1999, 11—12 /, 96 с.

кăваклăх

п.с. Кăвак сĕм, кăвак талккăш; сенкерлĕх. Кăваклăхра курнать ик мачта. С.Шавлы, 1958, 80 с. Каçкӳлĕм канлĕн киленеççĕ çӳл тӳпери кăваклăхпа. Ю.Сементер, 1987, 5 с. Таçта лере, çăлтăрсем хушшинче курăнакан кăваклăхра, сип-сивĕ инçет хуçаланать. А.Емельянов, 1990, 55 с. Кăваклăхри çак сивĕ юр та чуна ыраттарса юлать. А.Т.-Ыхра, 2001, 76 с. — сĕм кăваклăх (Çеçпĕл М.); ирхи кăваклăх, хуп-хура кăваклăх, тӳпе кăваклăхĕ, инçет кăваклăхĕ (Хв.Агивер, 1984, 16 с., 48 с., 78 с., 109 с.); тăп-тăрă кăваклăх (П.Афанасьев, 1985, 22 с.); çурхи кăваклăх (ХП, 1990, 2 /, 11 с.).

лĕпĕш

ç.п. е каçхи лĔпĔш, çĔрлехи лĔпĔш, ç.я., эвф. Хăйĕн ӳтне сутакан хĕрарăм; аскăн майра, катăк йĕм. Пур пек укçи-тенкине эрех ĕçсе, табак туртса, картла выляса, хăйнешкел çăмăлттай «лĕпĕшсемпе» ашкăнса пĕтеретчĕ. Л.Маяксем //Х-р, 6.01.1998, 3 с. Купюрăсене чăштăртаттарса джентельмен ресторана пырса кĕнĕ. Хăлхашăн кăмăллă чăштăртатăва илтсе «каçхи лĕпĕш» вĕçсе килнĕ. ÇХ, 2001, 20 /, 4 с. Хăй çĕрĕпе «каçхи лĕпĕшпе» пĕрле пулнă. ЧХ, 2001, 29 /, 4 с. Тем курса ларăн тата, ара, «лĕпĕшĕ» вăйпах çыпçăнать. Ар, 2001, 22 /, 3 с. — çĕрлехи «лĕпĕш» (Х-р, 6.06.2000, 2 с.; Т-ш, 2001, 33 /, 10 с.).

парашютçă

п.с. Парашютпа сикекен, парашют спорчĕпе аппаланакан çын. Пулăн харсăр парашютçă, вĕçĕн çич çăлтăрпа тан. П.Хусанкай, 1941, 16 с. Кăвак тӳпере ярăнан парашютçăн выртать çĕр шапи, тяппипе сарăлса. Х-р, 1.08.1996, 4 с. Çак тăрăхра тĕнче рекордсменки тата чемпионки Майя Костина парашютçă çуралса ӳснĕ. А.Т.-Ыхра, 2000, 52 с.

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

ирĕл

таять; хапха умĕнчи кăвак пăр, ирĕлмессĕн супатрам? - перед воротами синий лед, думаете ли вы, что он расстает?; ирĕлми – нерастворим.

62 стр.

кăвак

сизый, седой, синий, голубой; кăн-кăвак – весьма сизый, весьма седой...; кăвак (пĕлет) небо, твердь; кăвак хуппи – метеор в виде раскрытия неба на миг; кăвак çырла – ежевика; кăвак лаша – сивая лошадь; кăвак чечек – синенький цветочек; кăвак тăла – казинет; кăвак чарлан – цапля; кăвак купшанкă – мокрица; кăвак чул – купорос; кăвакар – синеть, багроветь, седеть, заплесневеть, зеленеть.

88 стр.

кăн

...: кăн-кăвак – очень синий (см. кăвак).

90 стр.

симĕс

зеленый
симĕсрех — иззелена
симĕс-кăвак — сизый

çутă

свет; светлый; яркий; светло; çутă-шурă – светло-белый; кунта çутă – здесь светло; çап-çутă – очень светлый; весьма светло; çутă-хурт – светлячек; çутă-кăвак – светло-голубой; çутă-хĕрлĕ – алый.

201 стр.

хура

черный
хуп-хура — черный пречерный
...
хура кăвак — зеленый
хура курак — грач
хура лаша — вороная лошадь
хура пулă, хура карас — линь
хура çырла — ежевика
хура çырла аври — куст ежевики
хура тăпра — чернозем
хура тăхлан — свинец
хура тулă — гречиха
хура тулă пăтти — гречневая каша

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

аист

кăвак акăш. Унта ял çыннисем, ачи-пăчисем шыва кĕретчĕç тет, çавăнтах хур-кăвакалсемпе пĕрле кăвак акăшсем (аистсем) ишсе çӳретчĕç тет [Тимофеев 2002:62].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

бабочка

сущ.жен.
лĕпĕш; бабочка-капустница купăста лĕпĕшĕ; ночная бабочка упа лĕпĕшĕ (çĕрле вĕçсе çӳрекенни)

баклажан

сущ.муж.
баклажан (хĕрлĕ кăвак тĕслĕ пахча çимĕç); икра из баклажанов баклажан нимĕрĕ

галстук

сущ.муж.
галстук; повязать галстук галстук çак (мăя); завязать галстук галстука çых; галстук-бабочка лĕпĕш евĕр галстук

голубой

прил.
сенкер, çутă кăвак; голубое небо сенкер тӳпе; девушка с голубыми глазами сенкер куçлă хĕр

гусеница

сущ.жен.
1. хурт, лĕпĕш хурчĕ; гусеница капустницы купăста лепĕшĕн хурчĕ
2. гусеница (трактор, танк кустăрмин пайĕ)

заря

сущ.жен., множ. зори
шуçăм, шурăм пуç; утренняя заря шурăм пуç; вечерняя заря каçхи шуçăм; на заре кăвак çутла ♦ от зари до зари ир пуçласа каçчен; заря новой жизни çĕнĕ пурнăç пуçламăшĕ

личинка

сущ.жен.
хурт; личинка мухи шăна хурчĕ; личинка бабочки лĕпĕш хурчĕ

небесный

прил.
1. (ант. земной) тӳпе -ĕ; пĕлĕт -ĕ; тӳпери, пĕлĕтри; небесные тела тӳпери кĕлеткесем, çăлтăр-планета
2. (син. голубой) сенкер, çутă кăвак

рассвет

сущ.муж.
шуçăм, шурăм пуç, кăвак çут; на рассвете кăвак çутла

седой

прил.
кăвак, шурă; кăвакарнă, шуралнă; седые волосы кăвак çӳç

серый

прил.
сăрă, кăвак; серые тучи кăвак пĕлĕтсем

сизый

прил.
сăрă, кăвак; сизый дым кăвак тĕтĕм

синий

прил.
1. кăвак; синие цветы кăвак чечексем
2. кăвакарнă; синие от холода губы сивĕпе кăвакарнă тута-çăвар

фиолетовый

прил. (син. лиловый)
хĕрлĕ-кăвак; фиолетовые чернила хĕрлĕ-кăвак чернил

экземпляр

сущ.муж.
экземпляр (пĕр йышши нумай япаларан пĕри); крупный экземпляр бабочки уйрăмах пысăк лĕпĕш; два экземпляра книги икĕ кĕнеке (пĕр пекки)

Чăваш сăмахĕсен кĕнеки

хăшместĕр

лесник. Карм. Çӳлă тусем çинче кăвак юман, хăшместĕрĕн савнă йывăçĕ.

хĕвел пичĕ

солнцепёк. Пазух. Хĕвел питĕнчи курăка юр айĕнче куç курать. ''Изамб. Т''. Ун пек сăрт çинче, хĕвел питĕнче курăксем шăтса туха пуçларĕç. ''Ала'' 59°. Кив кĕмĕлтен çĕрĕ те эп хывтартăм, хĕвел питне хурса та хăвартăм. ''Ск. и пред. чув''. 29. Хĕвел питĕнче унта Шупуç ларать. ''Изамб. Т''. Ĕнесем, лашасем, сурăхсем хĕвел нитĕнче ăшăнса тăраççĕ. ''Туперккульос''. 28. Тула илсе тухса, хĕвел пичĕ çине çакса ямалла. ''Баран''. 95. Хура кăвак ту хыçĕнчен кăшт анчах хĕвел пичĕ курăнчĕ.

ялхав

/Йалхав/ (jалhав), какое-то синеватое (кăвак-сĕмлĕ) новообразование на глазу, напр., вследствие попавшей соринки. Пухтел. Юрк. Пăхăсăн, тӳрлетес вырăнне шурă илтерсе ярат, е ялхав сырат.

ялхах

/Йалхах/ (jалhах), плена; слизь. Трахома. Пĕр уйăх иртет, иккĕ те иртет, хай куç шăрçине кăвак ялхах карса та илет. Тюрл. Ачан варсем пăсăлсассăн ялхах чĕкĕрет (испражняется слизью). Чертаг. Ялхах йохтарать (животное во время течки). || Hymen. Буин. Ялхахĕ татăлат, теççĕ.

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

гонобобель

м или голубика кăвак ҫырла; кăвак ҫырла йывӑҫӗ.

седой

кӑвак, кӑвак ҫӳҫлӗ, шурӑ çÿçлĕ (ватӑ ҫын); седая борода (туман) кăвак сухал (тӗтре).

темносивой

тимĕр кăвак (лаша).

трепетный

1. чĕтренекен (лĕпĕш çуначĕсем); 2. перен. хумханакан; трепетное ожидание хумханса кĕтни.

фиалка

фиалка, çеçпĕл (çуркунне ӳсекен хĕрлĕ кăвак тĕслĕ чечек).

фиолетовый

кĕрен, хăмăр кăвак.

ультрамарин

мн. нет ультрамарин (çутă кăвак сăрă, синька).

бабочка

лĕпĕш.

боярышница

капăр лĕпĕш, сăркка пăнчăллă шурă лĕпĕш.

брезжить

и брезжиться (1 и 2 л. не употр.), несов. аран-аран курăн, чĕлтĕртет (çутă), кăвак çута палăра пуçла; брезжила заря шурăмпуç кăшт кăвакара (шурала) пуçларĕ; в степи чуть брезжит огонёк хирте кăшт вут çути чĕлтĕртетет.

Чĕрчун ячĕсен чăваш-вырăс-латин словарĕ

адмирал

адмирал — vanessa atalanta [лĕпĕш тĕсĕ; хура, хĕрлĕ йăрăмлă]

акула

акула — pristis [тинĕсре пурăнакан кăмăрчаклă шултра çăткăн пулă]; зебрăлла акула зебровая акула — stegostoma fasciatum; кăвак акула синяя акула — prionасе glauca; китла акула китовая акула — rhincodon typus; кушакла акула кошачья акула — scyliorhinus canicula; мако акула акeла-мако — isurus oxyrinchus; мăлатукла акула акула-молот — sphyrna zygaenа; пăчкă сăмсаллă акула акула-пилонос — рristiophorus japonicus; сăсарла акула кунья акула — mustelus; çарлан акули сельдевая акула — lamna nasus; тигрла акула тигровая акула — galeocerdo cuvier; тилĕлле акула акула-лисица — alopias vulpinus; шурă акула белая акула (кархародон) — caroharodon carcharias; улăпла акула гигантская акула — cetorhinus maximus; шӳрпе акули суповая акула — galeorhinus zyopterus

аполлон

аполлон — parnassius apollo [хитре лĕпĕш тĕсĕ]

вĕлтĕрен лĕпĕшĕ

см. лĕпĕш

йĕп вăрри

(çарлан лĕппи) стрекоза — anisoptera [вăрăм çинçе кӳлепеллĕ, пысăк çунатлă кăпшанкă]; кăвак кӳлепеллĕ йĕп вăрри стрелка — agrion; лаптак йĕп вăрри плоская стрекоза — libellula depressa; симĕс кӳлепеллĕ йĕп вăрри люткa — lestes; чиперкке йĕп вăрри стрекоза-красотка — calopteryx virgo

качурка

качурка — oceanodroma [тинĕсре пурăнакан пăрăх сăмсаллă кайăк]; кăвак качурка сизая качурка — oceanodroma furcata; пĕчĕк качурка малая качурка — oceanodroma monorchis; çурçĕр качурки северная качурка — oceanodroma leucorrhod; шур пуçлă качурка белоголовая качурка — pelagodroma marina; шур хырăмлй качурка белобрюхая качурка — fregetta tropica

кăвакарчăн

(кулюкка, кăвăлти) голубь, сизый голубь — columba livia [кăвак тĕслĕ вĕçен кайăк]; вăтам вăрман кăвакарчăнĕ (вăтам ула тăпа) клинтух — columba oenas; пĕчĕк вăрман кăвакарчăнĕ (пĕчĕк ула тăпа) горлинка, горлица — streptopelia turtur; пысăк вăрман кăвакарчăнĕ (пысăк ула тăпа) вяхирь — columba palumbus; чулту кăвакарчăнĕ каменный голубь (скалистый голубь) — columba rupestris [Азире тусем хушшинче пурăнакан кайăк]

кăвак лĕпĕш

см. лĕпĕш

кăсăя

синица — parus [çерçи йăхĕнчи симĕс-кăвак тĕслĕ вĕçен кайăк] вăрам хӳреллĕ кăсăя длиннохвостая синица — aegithalos caudatus; кăвак кăсăя синица-лазоревка — parus coeruleus; пĕчĕк кăсăя синица-московка — parus ater; пысăк кăсăя большая синица — parus major; xypa пуçлă кăсăя черноголовая гаичка — parus palustris; уссиллĕ кăсăя синица усатая — panurus biarmicus; пăвăр пуçлă кăсăя буроголовая гаичка (пухляк) — parus montanus; тĕпеклĕ кăсăя хохлатая синица (гренадёрка) — parus cristatus

кĕвĕ

моль — tinea [кăшлакан лĕпĕш хурчĕ]; кĕрĕк кĕви шубная моль — tinea pellionella; сĕтел-пукан кĕви мебельная моль — tuneola furciferella; тум-тир кĕви платяная моль — tineola biselliella; тырă кĕви зерновая моль — nemapogon granellus

кит

кит — balaena [тинĕсре пурăнакан, пулă евĕрлĕ, сĕт çиекен пысăк чĕрчун]; Гренланди кичĕ гренландский кит — balaena mysticetus; йăрăмлă кит полосатик — balaenoptera edeni; кăвак кит синий кит — balaenoptera musculus; кăнтăр кичĕ южный кит — eubalaena glacialis; курпунла кит горбатый кит (горбач) — megaptera noyaeangliae; пĕчекçĕ кит карликовый кит — caperea marginata

купăста лепĕшĕ

см. лĕпĕш

курак

грач — corvus frugilegurs [шурă тĕплĕ сăмсаллă хура вĕçен кайăк]; кăвак курак сизоворонка — coracias garrulus [ракша йăхĕнчи кăвак тĕслĕ вĕçен кайăк] ула курак серая ворона — corvus comix [курак йăхне кĕрекен çăткăн кайăк]; хура курак чёрная ворона — corvus согопе [курак йăхĕнчи хура çăткăн кайăк]

лĕпĕш

бабочка — lepidoptera [хупăллă çунатлă кăпшанкă]; вĕлтĕрен лĕпĕшĕ крапивница — aglais urticae; кăвак лĕпеш голубянка — lycaena; купăста лепĕшĕ капустная белянка (капустница) — pieris brassicae; пĕчĕк лĕпĕш мотылёк — pyrausta; сарă лĕпĕш лимонница — gonepteryx rhamni; çулçăпăран лĕпĕш листовёртка — tortrix; тăмана лĕпĕшĕ совка — noctuidae; тутлă кăшман лĕпĕшĕ брюквенница — pieris napi; упа лĕпĕшĕ монашенка — limantria monacha [йывăç çулçи çиекен сиенлĕ лĕпĕш]; хупах лĕпĕшĕ репейница (чертополовка) — cynthia cardui; шурă лĕпĕш боярышница — aporia crategi; шуçăм лĕпĕшĕ зорька — anthocharis cardamines [хĕрлĕ çунатлă пĕчĕк лĕпĕш]

махаон

махаон — papilio machaon [пысăк хитре лĕпĕш]

перламутровка

перламутровка — argunnis [лĕпĕш тĕсĕ]

пĕчĕк лепĕш

см. лĕпĕш

пулă

рыба — pisces [шывра пурăнакан çурăм шăммиллĕ чĕрчун]; вăкăр пуслă пулă бычок-крушак — neogobius melanostomus [тинĕсре пурăнакан вăкăр пуçлă пулă]; вĕçевçĕ пулă летучая рыба — cheilopogon pirinatibarbatus [тинĕсре вĕçсе ишекен пулă]; йĕп пулă игла-рыба — syngnathus typhle [йĕп евĕрлĕ тинĕс пулли]; йĕплĕ пулă колюшка — culaea inconstans [йĕплĕ тинĕс пулли]; йӳçек пулă горчак — rhodeus sericeus [карп йышши пулă]; йытăлла пулă рыба-собака — sphaeroides rubripes [тинĕсре пурăнакан йытă пуçлă пулă]; кăвак пулă синец — abramis ballerus [карп йăхĕнчи кăвак çурăмлă пулă]; пăчкă пулă пила-рыба — pristis pectinatus [пăчкă сăмсаллă скат]; симĕс пулă елец — leuciscus leuciscus [карп йышши пулă]; çĕлен пулă вьюн — misgurnus fossilis [пĕчĕк усиллĕ, çĕлен евĕрлĕ пулă]; çыпçăнчăк пулă уклейка — alburnus alburnus; уйăхла пулă луна-рыба — mola mola [тинĕсре пурăнакан уйăх евĕрлĕ пулă]; хăйăр пулли щиповка — cobitis taenia [çĕлен евĕрлĕ пĕчĕк пулă]; хĕç пулă меч-рыба — xiphias gladius [хĕç евĕрлĕ çӳхе çăткăн тинĕс пулли]; хулăн çамкаллă пулă толстолобик — hypophthalmichthys molitrix; чулай пулли подкаменщик — cottus gobio

пурçăн хурчĕ

шелкопряд — bombyx [пурçăн çиппи тăвакан лĕпĕш хурчĕ]; тут пурçăн хурчĕ тутовый шелкопряд — bombyx mori; юман пурçăн хурчĕ дубовый шелкопряд — thaumetopola processionea

сарă лĕпĕш

см. лĕпĕш

сатир

сатир (бархатница) — callitaera pireta [лĕпĕш тĕсĕ]

сыхлавçă

дозорщик — anax imperator [кăвак кӳлепеллĕ йĕп варри]

çулçăпăран лĕпĕш

см. лĕпĕш

çур лĕпĕшĕ

веснянка — plecoptera [шыв хĕрринче пурăнакан лĕпĕш евĕрлĕ кăпшанкă]

тăмана лĕпĕшĕ

см. лĕпĕш

траурлă лĕпĕш

траурница — nymphalis antiopa [лĕпĕш тĕсĕ]

турткăш куçĕ

павлиний глаз — saturniidae [лĕпĕш тĕсĕ]

тутлă кăшман лĕпĕшĕ

см. лĕпĕш

улатакка

дятел — picus [йывăç таккакан тĕрлĕ тĕслĕ вĕçен кайăк]; вăтам улатакка средний пёстрый дятел — dendrocopos medius; виç чĕрнеллĕ улатакка трёхпалый дятел — picoides tridactylus; кăвак пуçлă улатакка седоголовый дятел — picus canus; пĕчĕк улатакка малый пёстрый дятел — dendrocopos minor; пысăк улатакка большой пёстрый дятел — dendrocopos major; симĕс улатакка зелёный дятел — picus viridis; хупăллă улатакка чешуйчатый дятел — picus squamatus; шур çурăмлă улатакка белоспинный дятел — dendrocopos leucotos

упа лĕпĕшĕ

см. лĕпĕш

хĕл чĕппи

зимородок — alcedo atthis [пулă çиекен пĕчĕк кăвак кайăк]

хупах лĕпĕшĕ

см. лĕпĕш

чарлăк

чайка — larus [шыв кайăкĕ]; кăвак чарлăк сизая чайка — larus canus; кĕмел чарлăк серебристая чайка — larus argentatus; кĕрен чарлăк розовая чăйка — phodostethia rosea; кӳлĕ чарлăкĕ озёрная чайка — larus ridibundus; пĕчĕк чарлăк малая чайка — larus minutus; çинçе сăмсаллă чарлăк тонкоклювая чайка — larus genei; пăвăр пуçлă чарлăк буроголовая чайка — larus brunnicephalus; хура пуçлă чарлăк черноголовая чайка — larus melanocephalis; хура хӳреллĕ чарлăк чернохвостая чайка — larus crassirostris; шурă чарлăк белая чайка — pagophila alba

шурă лĕпĕш

см. лĕпĕш

шуçăм лĕпĕшĕ

см. лĕпĕш

шыв лĕпĕшĕ

см. лĕпĕш

ылтăн ăйхă

златогузка euproctis chrusorrhoea [йывăç çулçисене çиекен сиенлĕ лĕпĕш]

Социаллӑ сӑмахлӑхӑн вырӑсла-чӑвашла словарӗ (2004)

флаг

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

Çавăн пекех пăхăр:

кăвак качурка кăвак кит кăвак курак кăвак кӳлепеллĕ йĕп вăрри « кăвак лĕпĕш » кăвак пĕсехе кăвак пуçлă улатакка кăвак пулă кăвак чарлăк кăвакăш

кăвак лĕпĕш
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org