Шырав: кăвак пуçлă улатакка

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

аметист

аметист (кăвак тĕслĕ паха йышши чул)

инçет

далекий, отдаленный
кăвак инçет — голубая даль

йăмăх

I.

1.
густой, яркий, сочный
густо-, ярко-
(об интенсивности цвета)
йăмăх кăвак — синий-синий; ярко-синий
йăмăх хĕрлĕ — густо-красный
йăмăх хура — глянцево-черный

йĕпкĕн

сочный, густой
густо-
(при обозначении цвета)
йĕпкĕн кăвак — густо-синий
йĕпкĕн хĕрлĕ — пунцово-красный
йĕпкĕн хура — совершенно черный, иссиня-черный

каçăр

1.
поднятый, задранный, вздернутый (кверху)
каçăр пуçлă — с задранной головой
каçăр сăмсаллă — курносый

кăвак

1.
синий, голубой
чакăр кăвак — васильковый
кăвак ката — синяя даль
кăвак кĕпе — синяя рубашка
кăвак куç — голубые глаза
кăвак пĕлĕт — 1) голубое небо 2) темно-синяя туча
кĕпене кăвакт пĕвет — окрасить рубашку в синий цвет
аслă çул хĕррисем кăвак чечек, çулаймарăм кăвакки тăкăниччен — фольк. вдоль дороги трава с голубыми цветочками, не удалбсь мне скосить ее, пока не осыпался голубой цвет
Кăвак хирте кĕмĕл выртать. (Çăлтăрсем). — загадка По голубому полю рассыпано серебро. (Звезды).

кăвак

2.
серый
кăвак кашкăр — серый волк
кăвак шинель — серая шинель

кăвак

3.
седой
кăвак сухал — седая борода
кăвак çӳç — седые волосы

кăвак

4.
сивый
кăвак ут — сивый конь
тимĕр-кăвак ут — конь темно-сивой масти

кăвак

5.
сизый
кăвак кăвакарчăн — сизый голубь

кăвакарчăн

голубиный
кăвакарчăн ами — голубка
кăвакарчăн йăви — голубиное гнездо
кăвакарчăн чĕппи — голубенок
пуштă кăвакарчăнĕ — почтовый голубь
кăвак, кăвак кăвакарчăн йăви тавра çаврăнать, ик çунатне шарт çапать — фольк. сизый, сизый голубочек все кружится вокруг своего гнезда, хлопая крыльями

кăн-кăвак

очень синий, ярко-синий, синий-пресиний
кăн-кăвак тӳпе — ярко-синее небо
кăн-кăвак тутăр — синенький платочек

кукша

плешивый, лысый
безволосый

кукша çын — лысый человек
кукша пуçлă — лысый, с лысиной
Кукша пуç, тăватă куç. (Тӳме). — загадка Плешивая голова, четыре глаза. (Пуговица).

купăста

капустный
брюссель купăсти — брюссельская капуста
ир пулакаи купăста — ранняя капуста
йӳçĕтнĕ купăста — квашеная, кислая капуста
пуçлă купăста — кочанная, вилковая капуста
чечеклĕ купăста — цветная капуста
шурă купăста — белокочанная капуста
купăста йăранĕ — капустная грядка
купăста калчи — капустная рассада
купăста пуçĕ — кочан капусты
купăста шурин — капустный рассол
купăста йӳçнĕ — капуста заквасилась
купăста ту — шинковать капусту


качакана купăста картине яр — пустить козла в огород

куç

глазной
илемлĕ куç — красивые глаза
çутă чакăр куç — светлые глаза
тĕссĕр куç —  бесцветные глаза
чалăш куç — 1) раскосые глаза 2) косоглазый
чармак куç — 1) вытаращенные глаза 2) лупоглазый
куç лупашки — глазная впадина
куç тухтăрĕ — окулист, доктор-глазник
куç харши — бровь и брови
куç хăрпăкĕсем — ресницы
куç хупанки — веко и веки
куç чирĕсем — глазные болезни
куç шăрçи — зрачок
куç шурри — белок и белки глаз
куç эмелĕ — глазные капли
куç путса кĕнĕ — глаза запали
куç тăртанса кайнă — глаза заплыли
куç айĕ кăн-кăвак — под глазами синяки
куç типичней макăр — проплакать все глаза
куç харшине хурат — подводить брови
куç хĕс — подмигивать
куç шуррипе пăхса ил — сверкнуть глазами
куçа мăчлаттар — хлопать глазами, моргать
куçа тарт — отводить, прятать глаза
куçа чарса пăрах — вытаращить глаза
куçран тӳррĕн пăх — смотреть прямо в глаза
куç шăрçине сыхланă пек сыхла — беречь как зеницу ока
тĕтĕм куçа çиет — дым ест глаза
куçа куççуль хупларĕ — слезы застлали глаза
куçа çӳпĕ кĕчĕ — в глаз попала соринка
куçа шур илнĕ — глаз закрыт бельмом
хам куçпа хам куртăм — своими глазами видел
куçăм ан куртăрччĕ — глаза бы мой не видели, не глядели
куçа мăч хупса та курман — и глаз не сомкнул
йĕп чиксен те куç курмасть — хоть глаз выколи, ничего не видно  
Куçа хирĕç куç, чĕлхене хирĕç чĕлхе. — погов. Око за око, зуб за зуб.
Çăхан куçне çăхан сăхмасть. — посл. Ворон ворону глаз не выклюет.
Хăравçăн хăрах куçĕ те çиччĕ курать. — посл. У труса один глаз всемеро больше видит. (соотв. У страха глаза велики).

куçлă

с какими-л. глазами
-глазый

кăвак куçлă — синеглазый, голубоглазый
хăрах куçлă — одноглазый
выçă куçлă — жадный

матрӳшке

бот.
душица
кăвак матрӳшке — душица обыкновенная
матрӳшке чечекĕ — цветок душицы
матрӳшке чейĕ — чай из душицы

пăнчăллă

1.
с пятнами, пятнистый, с крапинами, с крапинками
кăвак пăнчăллă тутăр — платок в голубую крапинку

пĕлĕт

небесный
кăвак пĕлĕт — голубое небо
пĕлĕт хĕрри — небосклон
пĕлĕтре планер ярăнса пырать — в небе парит планер

пуклак

1.
тупой
пуклак кĕтес — тупой угол
пуклак янах — тупой подбородок
пуклак пуçлă (вĕçлĕ) — тупоконечный, обрубленный на конце

пуçлă

1.
с головой, имеющий голову, головку
икĕ пуçлă çĕлен — фольк. двуглавый змей
пуçлă йĕп — булавка
мăкла пуçлă ĕне — комолая корова
çара пуçлă — 1) с непокрытой головой 2) плешивый

пуçлă

2. перен.
с головой, умный
башковитый
прост.
пуçлă çын — человек с головой

пуçлă

3.
с каким-л. концом
пуклак пуçлă кишĕр — морковь с тупым концом

пуçлă-вĕçлĕ

головой к голове
концом к концу

хăмасене пуçлă-вĕçлĕ хур — класть доски концом к концу

пушмак

1.
башмак и башмаки, ботинок и ботинки,
полуботинок
и полуботинки
ача пушмакĕ — детские башмачки
сăран пушмак — кожаные ботинки
шĕвĕр пуçлă пушмак — остроносые ботинки
пушмак таврашĕ — собир. обувь (разная)
Пуçа килсен (ӳксен) пушмак. — посл. Коли очень понадобятся, то и башмаки будут (т.е. сумеешь и башмаки сшить).

сапфир

сапфир (сенкер-кăвак тĕслĕ паха чул)

сарăх

2.
линять, выцветать, выгорать
кăвак кĕпе сарăхнă — синяя рубаха выцвела

сăнарлă

4.
имеющий какой-л. вид
хаяр кăвак сăнарлă пĕлĕтсем — мрачно-синие тучи

сухал

1.
борода, бородка
кăвак сухал — седая борода
кăтра сухал — курчавая борода
кĕреçе сухал — борода лопатой
шĕвĕр сухал — острая бородка, бородка клинышком
сухал хыр — бриться
сухал шăтнă — проступила борода
сухал ӳстерсе яр — отпустить бороду
сухал айĕн кул — смеяться в бороду
Мучи шалта, сухалĕ тулта. (Кăшман). — загадка Дед внутри, а борода снаружи. (Свекла).

сухан

луковый
аса сухан — лук с семенами, лук-семенник
вăрă суханĕ — лук-сеянец
пуçлă сухан — репчатый лук
симĕс сухан — зеленый лук
уй суханĕ — дикий лук
хир суханĕ — дикий лук
хăвăл сухан — стрельчатый лук
сухан пуçĕ — луковица
сухан çеçки — перья лука
икĕ пуç сухан — две луковицы
сухан чĕр — рвать зеленый лук

так

II.

1.
подражание туку
патаккипе так! тутарать — он стук своей палкой
так-так — усил. от так II.
улатакка йывăçа так-так тутарать — дятел по дереву тук-тук

такка

1.
долбить
стучать

пуртăпа такка — стучать топором, рубить топором
тяпкăпа купăста такка — рубить тяпкой капусту
улатакка йывăçа таккать — дятел долбит дерево

тăла

суконный
кăвак тăла — серое сукно
хура тăла — черное сукно
тăла йĕм — суконные штаны
тăла сăхман — суконный кафтан
тăла пус — валять сукно
тăла терт — ткать сукно

тăр

4.
вставать, просыпаться
кăвак çутлах тăр — вставать с рассветом
сиваша тăр — встать, проснуться
ир тăрсан — после подъема (утреннего)
Выçсан выртать, тăрантсан тăрать. (Михĕ). — загадка Проголодается — ляжет, накормишь — встанет. (Мешок).

тăрăх

7.
в (продольную) полоску, полосатый
тăрăх-тăрăх —
1) в (продольную) полоску, полосатый
тăрăх-тăрăх кăвак кĕпе — голубая рубашка в (продольную) полоску
2) полосами
тăрăх-тăрăх сăрла — красить что-л. полосами

тĕксĕм

тускло, темно, неярко, без блеска, без яркости
тĕксĕм кĕпе — темное платье
тĕксĕм куç — тусклые глаза
тĕксĕм кăвак — темно-синий
тĕксĕм хĕрлĕ — темно-красный, бордовый
тĕксĕм хура — 1) темно-серый 2) матово-черный
тĕксĕм шурă — светлосерый, дымчато-белый
уйăх тĕксĕм пăхать — луна светит слабо, неярко

тĕс

1.
цвет
кăвак тĕс — синий цвет; синева, синь
симĕс тĕс — зеленый цвет; зелень
хĕрлĕ тĕс — красный цвет; румянец
шурă тĕс — белый цвет; белизна
тĕс кай — линять
тĕс кайна гимнастерка — вылинявшая гимнастерка
тĕс çухат — выцветать
тутăра хĕвелпе шупка тĕс сапна — платок поблек от солнца

тĕтрелĕх

2.
марево, мгла
кăвак тĕтрелĕх — синяя мгла

тук

II.
подражание удару, стуку
стук, тук

тук-тук — усил. от тук II.
улатакка йывăçа тук-тук тутарать — дятел стучит по дереву тук-тук

туклаттар

стучать, постукивать чем-л., долбить
улатакка йывăçа туклаттарать — дятел долбит дерево

ультрамарин

ультрамарин (çутă кăвак сăрă)

урă

трезвый
урă пуçăн — на трезвую голову, в трезвом состоянии
урă пуçпа — на трезвую голову, в трезвом состоянии
урă пуçлă çын —
1) трезвый человек
2) перен. человек со здравым умом, трезво мыслящий человек
тартар урă — совершенно трезвый
Çурри урă, çурри ӳсĕр. (Пичке пăкки). — загадка Одна половина пьяная, другая — трезвая. (Затычка у бочки).

хупă


вĕлле хуппи — нижняя должен улья
кăвак хуппи — северное сияние
чӳрече хуппи — ставень окна

хура

2.
темный
темно-

хура вăрман — 1) темный лес 2) чернолесье, лиственный лес
хура-кăвак — темно-синий
хура-хĕрлĕ — тĕмно-красный, коричневый
хура çĕр — темная ночь

хурăн


хурăн кăмпи — подберезовик
хурăн пуçлă çĕлен — уж
хурăн çырли — земляника

хушка

с отметиной, со звездочкой
хушка пуçлă пăру — теленок с белым пятном на лбу

чарлан

1.
цапля
кăвак чарлан — серая цапля

чернил

чернильный
автокалем чернилĕ — чернила для авторучек
кăвак чернил — синие чернила
чернил кĕленчи — чернильница
чернил тумламĕ — клякса
калеме чернил яр — заправить ручку чернилами

шăналăк

2.
занавес
Кăвак шăналăк çинче пин нухрат. (Çăлтăрсем). — загадка На синем занавесе тысячи серебряных монет. (Звезды).

шулап

2.
желоб на коньке крыши (обычно из выдолбленного бревна)
кăвак-кăвак кăвакарчăн шулап тăрăх кускалать — фольк. ходит сизый голубь взад-вперед по желобу

шупка

2.
бледный, светлый
бледно-, светло-

шупка кĕрен — нежно-розовый
шупка хĕрлĕ — бледно-розовый
йăлтăр шупка — светло-розовый
шупка кăвак — 1) бледно-синий 2) сиреневый
шупка сăнлă çын — бледнолицый человек

шуранкă

1.
беловатый, белесый
шуранкă тăмлă тăпра — беловатый суглинок
шуранкă кăвак — беловăто-сĕрый

шуçăмла

на заре, с зарею
кăвак шуçăмлах тăр — встать с зарею

янкар

1.
туман
марево, дымка, мгла
(напр. от лесных пожаров)
таврара кăн-кăвак янкар — кругом синяя дымка
янкар çăвать — стелется туман, мгла покрывает землю

янкăр

ясно, чисто
янкăр уяр кун — ясный день
янкăр кăвак тӳпе — чистое голубое небо
çанталăк янкăрах уяртса ячĕ — погода совсем прояснилась

япăх

II. глаг.

1.
ухудшаться, становиться плохим
ветшать

кил-çурт япăхрĕ — домашние постройки обветшали
Кăвак чаппанпа кĕрĕк япăхмасть, ырă арçынпа арăм ватăлмасть. — посл. Под синим чапаном шуба не изнашивается, с хорошим мужем жена не старится.

ярăмлă

полосатый, в полоску
кăвак ярăмлă шурă пир — белый холст в синюю полоску

çамка

3.
фронтон
чело

алăк çамки — притолока двери
пӳрт çамки — фронтон дома
чӳрече çамки — наличник окна (верхний)
Кăмака çамкинче кăвак тенкĕ пур. (Тĕтĕм). — загадка На челе печи — голубые мониста. (Дым).

çăпата

лапотный
пĕр мăшăр çăпата — пара лаптей
таканлă çăпата — лапти с деревянными колодками
тăхăр пушăт çăпати — лапти в девять лычек (требующие искусного плетения)
шăрçа пуçлă çăпата — лапти с украшенными носками
çăпата кантри — оборы
çăпата пуçĕ — головка лаптя
çăпата сăмси — головка лаптя
çăпата пичĕ — головка лаптя
çăпата ту — плести лăпти

çĕлен

змеиный
наркăмăшлă çĕлен — ядовитая змея
хура çĕлен — гадюка
хурăн пуçлă — çĕлен уж
çĕлен ăйăрĕ — змея-самец
çĕлен йăви — змеиное гнездо
çĕлен наркăмăшĕ (сĕлеки) — змеиный яд
çĕлен сăнни — змеиное жало
çĕлен тирĕ (кепи) — змеиная шкура
çĕлен чĕлхи — 1) змеиный язычок 2) уст. наговор против змеиного укуса
ăна çĕлен сăхнă — его змея ужалила
çул çĕлен пек авкаланать — дорога вьется змейкой
Çĕлене çĕлен çимест. — посл. Змея змею не ест. (соотв. Ворон ворону глаз не выклюет).
Çĕленпе калтан чĕлхи пĕр. — посл. У змей и ящериц один нрав (букв. язык).

çутă

светло, ясно
çутă каçсем — белые ночи (на севере)
çутă кăвак — светло-синий
çутă костюм — светлый костюм
çутă тӳпе — ясное небо
çутă шыв — прозрачная вода
кунта çутă — здесь светло
Тĕрĕслĕх хĕвелтен те çутăрах. — посл. Правда светлее солнца.

çырла

ягодный
иçĕм çырли — виноград
йĕплĕ çырла — крыжовник
кăвак çырла — ежевика
çĕр çырли — клубника
хура çырла — черннка
хурăн çырли — земляника
чие çырли — вишня
шур çырли  — 1) клюква 2) морошка
мăк çырли — 1) клюква 2) морошка
çырла пахчи — ягодник
çырла çеçки — листья ягодных растений
çырла шывĕ — ягодный сок
çырла пиçнĕ — ягоды созрели
çырла тат — рвать ягоды
çырлана кай — идти по ягоды
çĕмĕрт мĕншĕн кулянать? — çырли хура пулнăшăн — фольк. из-за чего горюет черемуха? — из-за того, что ягоды у нее черные


çырла кайăкĕ — малиновка (птица)
йытă çырли — волчьи ягоды
кашкăр çырли — волчьи яоды

шăрçа


куç шăрçи — 1) зрачок 2) хрусталик
шăрçа пуçлă çăпата — сандалии с  украшенным носком (женские)
Куç шăрçине сыхланă пек упра. — погов. Беречь как зеницу ока.
шăрçа курăкĕбот. зопник клубненосный

чие


чие кайăкĕ — пеночка (птица)
кăвак чие — терн

коверкот

коверкотовый
кăвак коверкот — серый коверкот
коверкот пальто — коверкотовое пальто

çутă


кăвак çутăла — с рассветом
тул çути килет — светает
çутă вăйĕфиз. светосила
çутă çамка — лысый, с залысинами (о человеке)
çутă тĕнче — вселенная, мир, белый свет
çутă тĕнчерен кай — покинуть мир, скончаться

хăмăр

1.
коричневый
бурый

хăмăр драп — коричневый драп
хăмăр сăрă — коричневая краска
хăмăр упа — бурый медведь
хăмăр кăвак — лиловый, фиолетовый

тимĕр


тимĕр кăвак — серый в яблоках (о масти лошади)
тимĕр пăрçа — скряга, скупец
тимĕр пулăуст. волжская сельдь
Тимĕр шалçа — Полярная звезда
тимĕр шапа — черепаха

кăвак

6. разг.
краска
кăвак ăсти — красильщик

кăвак


кăвак çутă — рассвет
кăвак çутăлла — с рассветом
кăвак çеçпĕлбот. медуница
кăвак çырла — 1) ежевика 2) голубика
кăвак хунчав — герань
кăвак хуппи — северное сияние

йĕлмевĕс

миф.
чудовище, чудище, чудо-юдо
виçĕ пуçлă йĕлмевĕс — трехглавое чудовище

пуçлă


пуçлă купăста — кочанная капуста
пуçлă сухан — репчатый лук
хурăн пуçлă çĕлензоол. уж

улма


куç улмианат. глазное яблоко
улма кăвак (чăпар) — серый в яблоках (о масти лошади)
улма хурчĕ зоол. плодожорка

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

геральдика

п.с. Гербсене ăсталани, ăнлантарни тата тĕпчени; истори ăслăлăхĕн гербсене тишкерекен пайĕ. Пĕтĕм Раççейри геральдика обществин гербĕн эскизне туса хатĕрлерĕм. Х-р, 3.10.1992, 3 с. Ман тĕпчевĕн тĕллевĕ — Элли Юрьев худож-никăн геральдикăри ăсталăхне пăхса тухасси. ХШ, 1998, 3 /, 65 с. Икĕ пуçлă ăмăрткайăк мĕне пĕлтерни пирки геральдикăпа ин-тересленекенсем паян кунчченех тавлашаççĕ. ХС, 2001, 35 /, 2 с.

инçетлĕх

п.с. Инçет, ката; уçлăх, анлăх (туп.). Йывăç тĕмĕсем ... шупкалса пыракан инçетлĕхре пач палăрми пулса, куçран çухалаççĕ. П.Афанасьев, 1985, 46 с. Пĕтĕм инçетлĕхе юр чаршавĕ картланă. Н.Мартынов, 1985, 30 с. Мĕскĕнлĕхпе вак шухăшсен купи çĕтет те, карăнать инçетлĕх. Г.Ирхи, 1991, 51 с. Тĕтресĕр уçă ирпе, инçетлĕхре-горизонтра пулин те, вăрман курăнать. Х-р, 12.09.1996, 3 с. — уй инçетлĕхĕ (А.Медведев, 1941, 15 с.); шыв инçетлĕхĕ (Хв.Агивер, 1984, 91 с.); тинĕс инçетлĕхĕ (Х-р, 27.06.2003, 3 с.); кăн-кăвак инçетлĕх (Н.Теветкел, 1964, 78 с.); асăмри инçетлĕх (Г.Юмарт, 1983, 14 с.); тӳрем инçетлĕх (Св.Асамат //П-н, 1990, 2 /, 15 с.); — инçетлĕхе йыхăр (В.Эктел, 1996, 58 с.); инçетлĕхе çывăхлат (Ю.Сементер //Я-в, 1999, 11—12 /, 9 с.).

калайçă

п.с. Шăвăç ăсти, шăвăççă. Кăвак çутăллах пуç-ланатчĕ те ĕçчен калайçăн, пăхăрçăн аллинчи мăлатукăн кĕвви — мĕн каç пуличченех янăратчĕ. В.Ахун //Я-в, 1999, 11—12 /, 96 с.

кăваклăх

п.с. Кăвак сĕм, кăвак талккăш; сенкерлĕх. Кăваклăхра курнать ик мачта. С.Шавлы, 1958, 80 с. Каçкӳлĕм канлĕн киленеççĕ çӳл тӳпери кăваклăхпа. Ю.Сементер, 1987, 5 с. Таçта лере, çăлтăрсем хушшинче курăнакан кăваклăхра, сип-сивĕ инçет хуçаланать. А.Емельянов, 1990, 55 с. Кăваклăхри çак сивĕ юр та чуна ыраттарса юлать. А.Т.-Ыхра, 2001, 76 с. — сĕм кăваклăх (Çеçпĕл М.); ирхи кăваклăх, хуп-хура кăваклăх, тӳпе кăваклăхĕ, инçет кăваклăхĕ (Хв.Агивер, 1984, 16 с., 48 с., 78 с., 109 с.); тăп-тăрă кăваклăх (П.Афанасьев, 1985, 22 с.); çурхи кăваклăх (ХП, 1990, 2 /, 11 с.).

парашютçă

п.с. Парашютпа сикекен, парашют спорчĕпе аппаланакан çын. Пулăн харсăр парашютçă, вĕçĕн çич çăлтăрпа тан. П.Хусанкай, 1941, 16 с. Кăвак тӳпере ярăнан парашютçăн выртать çĕр шапи, тяппипе сарăлса. Х-р, 1.08.1996, 4 с. Çак тăрăхра тĕнче рекордсменки тата чемпионки Майя Костина парашютçă çуралса ӳснĕ. А.Т.-Ыхра, 2000, 52 с.

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

ирĕл

таять; хапха умĕнчи кăвак пăр, ирĕлмессĕн супатрам? - перед воротами синий лед, думаете ли вы, что он расстает?; ирĕлми – нерастворим.

62 стр.

йĕп

иголка
йĕплĕ — иглистый
йĕп-куç — игольные уши
йĕп-вăрри — стрекоза
йĕплĕ хулă — шиповник
майра йĕппи, пуçлă йĕп — булавка
йĕп тăррине — на иголку

кăвак

сизый, седой, синий, голубой; кăн-кăвак – весьма сизый, весьма седой...; кăвак (пĕлет) небо, твердь; кăвак хуппи – метеор в виде раскрытия неба на миг; кăвак çырла – ежевика; кăвак лаша – сивая лошадь; кăвак чечек – синенький цветочек; кăвак тăла – казинет; кăвак чарлан – цапля; кăвак купшанкă – мокрица; кăвак чул – купорос; кăвакар – синеть, багроветь, седеть, заплесневеть, зеленеть.

88 стр.

кăн

...: кăн-кăвак – очень синий (см. кăвак).

90 стр.

кукша

плешь
кукша пуç, кукша пуçлă — плешивый

пуç

голова
начало
начальник
главный
колос
покорность

аслине пуç — старшему покорность
пуçлă йĕп — булавка
пуçла — начинать
пуçлан — начинаться
пуç-çап — челом бить, покланяться, молиться; жаловаться, благодарить
пуç çавăр — отуманить
кил пуçĕ — домоправитель
туй пуçĕ — распорядитель свадебного пира
çарă пуçĕ — полководец
йал пуçĕ — вождь деревни, своего народа
шыв пуçĕ — исток, вершина реки
çырма пуçĕ — начало оврага
вар пуçĕ — начало долины
кӳлĕ пуçĕ — начало озера
шурăмпуç — заря
вут пуççи — головня
çул пуççи — проводник
хул-пуççи — предплечие
ан-пуççи — плечео
пуç пÿрне — большой палец
пуç тури — гребень
пуç тăрри, тӳпи — темя
пуç шăмми — череп
пуç йанаххи — виски
пуç тутăри — головной платок
пуç-кашăл — венец
вăл кĕнекене пуçĕпех патăм — я отдал ему эту книгу совсем
пуçламăш — начало
пуçне — кроме, отдельно, особенно, исключая
пăт пуçне пиллĕк пус тӳлес пулать — нужно платить по пять копеек с пуда
пуçах, пучах — колос
хăмла пучаххи — хмелевая шишка
пуçалăх, пуçелĕк — из головы, брус в окне
пуç вĕçĕ — изголовье
пуçлăх — начальник; глава
пуç хирлĕ ӳкер — упасть стремглав п
пуç хур – ложиться ("голову класть")
çичĕ çул йамшăк чупрăм, пĕр турта пуç катмарăм — семь лет я гонял ямщину и не отколол конца ни у одной оглобли
пуç-тах çын — бесшабашный
пуççăрла [Етĕр.] — быть бесшабашным
пуç çинчен пĕркен — закрываться с головой
çын пуçне пĕрер çăмарта пĕçереççĕ — на человека варят по одному яйцу
пуçланса кайать — начинается
ĕçле пуçлать — принимается за работу
ĕрет пуçланса йарать — начинает ряд

симĕс

зеленый
симĕсрех — иззелена
симĕс-кăвак — сизый

сухан

лук
пуçлă сухан — луковица
сухан кукли — луковик
хыр суханĕ, ыхра ути — дикий лук

çĕлен

змей
хура çĕлен — гадюка
хурăн пуçлă çĕлен — уж
туй çĕлен — медяница
чăпар çĕлен — серый змей

çутă

свет; светлый; яркий; светло; çутă-шурă – светло-белый; кунта çутă – здесь светло; çап-çутă – очень светлый; весьма светло; çутă-хурт – светлячек; çутă-кăвак – светло-голубой; çутă-хĕрлĕ – алый.

201 стр.

хура

черный
хуп-хура — черный пречерный
...
хура кăвак — зеленый
хура курак — грач
хура лаша — вороная лошадь
хура пулă, хура карас — линь
хура çырла — ежевика
хура çырла аври — куст ежевики
хура тăпра — чернозем
хура тăхлан — свинец
хура тулă — гречиха
хура тулă пăтти — гречневая каша

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

аист

кăвак акăш. Унта ял çыннисем, ачи-пăчисем шыва кĕретчĕç тет, çавăнтах хур-кăвакалсемпе пĕрле кăвак акăшсем (аистсем) ишсе çӳретчĕç тет [Тимофеев 2002:62].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

баклажан

сущ.муж.
баклажан (хĕрлĕ кăвак тĕслĕ пахча çимĕç); икра из баклажанов баклажан нимĕрĕ

благоразумный

прил. (син. обдуманный, разумный), благоразумно нареч.
ăслă-пуçлă, тăнлă-пуçлă, чипер ăслă; вести себя благоразумно чипер ăслă пул

голова

сущ.жен., множ. головы
1. пуç; голова собаки йытă пуçĕ; лысая голова кукша пуç; голова болит пуç ыратать
2. (син. ум, рассудок) ăс, пуç, ăс-пуç; надо думать головой ăс-пуçпа шухăшлас пулать; он совсем потерял голову вăл ăсне йăлтах çухатнă; из головы не идёт пуçран тухма пĕлмест
3. чего пуç, пуçламăш; машина идёт в голове колонны машина колонна пуçламăшĕнче пырать
4. пуç (выльăх шучĕ); сто голов свиней çĕр пуç сысна ♦ с головой ăслă-пуçлă; без головы тăмпай, ăссăр; вешать голову пуçа ус, аптраса ӳк; головой ручаюсь çирĕп шантаратăп; вбить в голову ăса хыв; выбросить из головы пуçран кăларса пăрах; иметь голову на плечах ăс-пуçа ан çухат; потерять голову пуçа çухат, ăсран тух; на свежую голову ывăнман пуçпа (шухăшла); на свою голову харпăр хăйне сиен тумалла; садиться на голову пуç çине хăпарса лар; валить с больной головы на здоровую харпăр айăпне çын çине йăвантар

голубой

прил.
сенкер, çутă кăвак; голубое небо сенкер тӳпе; девушка с голубыми глазами сенкер куçлă хĕр

заря

сущ.жен., множ. зори
шуçăм, шурăм пуç; утренняя заря шурăм пуç; вечерняя заря каçхи шуçăм; на заре кăвак çутла ♦ от зари до зари ир пуçласа каçчен; заря новой жизни çĕнĕ пурнăç пуçламăшĕ

лук

1. сущ.муж.
сухан; репчатый лук пуçлă сухан; зелёный лук симĕс сухан; стрелки лука сухан пуши; дикий лук ыхрути; жарить лук сухан ăшала

небесный

прил.
1. (ант. земной) тӳпе -ĕ; пĕлĕт -ĕ; тӳпери, пĕлĕтри; небесные тела тӳпери кĕлеткесем, çăлтăр-планета
2. (син. голубой) сенкер, çутă кăвак

разумный

прил., разумно нареч.
1. аслă, ăс-тăнлă, ăс-хакăллă; человек — существо разумное этем — ăс-тăнлă янавар
2. ăслă-тăнлă, тăнлă-пуçлă, чипер ăслă, тулккăллă; вести себя разумно ăслă-тăнлă пул

рассвет

сущ.муж.
шуçăм, шурăм пуç, кăвак çут; на рассвете кăвак çутла

репчатый

прил.: репчатый лук пуçлă сухан

седой

прил.
кăвак, шурă; кăвакарнă, шуралнă; седые волосы кăвак çӳç

серый

прил.
сăрă, кăвак; серые тучи кăвак пĕлĕтсем

сизый

прил.
сăрă, кăвак; сизый дым кăвак тĕтĕм

синий

прил.
1. кăвак; синие цветы кăвак чечексем
2. кăвакарнă; синие от холода губы сивĕпе кăвакарнă тута-çăвар

уж

1. сущ.муж., множ. ужи
хурăн пуçлă çĕлен

фиолетовый

прил. (син. лиловый)
хĕрлĕ-кăвак; фиолетовые чернила хĕрлĕ-кăвак чернил

Чăваш сăмахĕсен кĕнеки

ыраш пăтри

(пы˘триы), назв. маленькой, большеголовой и большебрюхой рыбки. Якей. Ыраш пăтри — мăн пуçлă, мăн хырăмлă пĕчĕк полă.

пуçлă-вĕçлĕ ана

ita vocantur partes agri, quas ана appellamus, breviore latere inter se contingentes, загоны, соприкасающиеся концами, т.е. короткими сторонами.
Юрк. † Пуçлă-вĕçлĕ анана вырма лайăх тийеççĕ. Говорят, что загоны, соприкасающиеся концами, хорошо жать. Ст. Чек. Пирĕн анапа пуçлă-вĕçлĕ ана Çтаппантейсен ани вăл. Загон, соприкосающийся концом к концу нашего, принадлежит семейству дяди Степана. Якей. Пир[ĕ]н анасам онта пуçлă-вĕçлех. Там наш загоны сходятся концами.

хăшместĕр

лесник. Карм. Çӳлă тусем çинче кăвак юман, хăшместĕрĕн савнă йывăçĕ.

хĕвел пичĕ

солнцепёк. Пазух. Хĕвел питĕнчи курăка юр айĕнче куç курать. ''Изамб. Т''. Ун пек сăрт çинче, хĕвел питĕнче курăксем шăтса туха пуçларĕç. ''Ала'' 59°. Кив кĕмĕлтен çĕрĕ те эп хывтартăм, хĕвел питне хурса та хăвартăм. ''Ск. и пред. чув''. 29. Хĕвел питĕнче унта Шупуç ларать. ''Изамб. Т''. Ĕнесем, лашасем, сурăхсем хĕвел нитĕнче ăшăнса тăраççĕ. ''Туперккульос''. 28. Тула илсе тухса, хĕвел пичĕ çине çакса ямалла. ''Баран''. 95. Хура кăвак ту хыçĕнчен кăшт анчах хĕвел пичĕ курăнчĕ.

ялхав

/Йалхав/ (jалhав), какое-то синеватое (кăвак-сĕмлĕ) новообразование на глазу, напр., вследствие попавшей соринки. Пухтел. Юрк. Пăхăсăн, тӳрлетес вырăнне шурă илтерсе ярат, е ялхав сырат.

ялхах

/Йалхах/ (jалhах), плена; слизь. Трахома. Пĕр уйăх иртет, иккĕ те иртет, хай куç шăрçине кăвак ялхах карса та илет. Тюрл. Ачан варсем пăсăлсассăн ялхах чĕкĕрет (испражняется слизью). Чертаг. Ялхах йохтарать (животное во время течки). || Hymen. Буин. Ялхахĕ татăлат, теççĕ.

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

гонобобель

м или голубика кăвак ҫырла; кăвак ҫырла йывӑҫӗ.

дятел

-тла ула кайӑк, улатакка, тӑхран; зелёный дятел симĕс кайӑк.

дятловый

ула кайӑкӑн, улатакка (йӑвисем).

вдумчивый

тĕплĕн шухăшлакан, тарăн шухăшлани, тăнлă, тăнлă-пуçлă.

седой

кӑвак, кӑвак ҫӳҫлӗ, шурӑ çÿçлĕ (ватӑ ҫын); седая борода (туман) кăвак сухал (тӗтре).

темносивой

тимĕр кăвак (лаша).

толковый

1. тулăклă, ăнлантаруллă, тăнлă, ăслă, ăнлă-пуçлă, тăнлă-пуçлă; 2. уçăмлă, ăнланмалла (калав); 3. ăнлантарса ларакан; толковый словарь сăмахсене ăнлантарса паракан словарь.

тупоконечный

пуклак вĕçлĕ, пуклак пуçлă (кимĕ).

фиалка

фиалка, çеçпĕл (çуркунне ӳсекен хĕрлĕ кăвак тĕслĕ чечек).

филин

ӳхĕ, кушак пуçлă тăмана.

фиолетовый

кĕрен, хăмăр кăвак.

уж

1. хурăн пуçлă çĕлен.

ультрамарин

мн. нет ультрамарин (çутă кăвак сăрă, синька).

большеголовый

пысăк пуçлă.

брезжить

и брезжиться (1 и 2 л. не употр.), несов. аран-аран курăн, чĕлтĕртет (çутă), кăвак çута палăра пуçла; брезжила заря шурăмпуç кăшт кăвакара (шурала) пуçларĕ; в степи чуть брезжит огонёк хирте кăшт вут çути чĕлтĕртетет.

Чĕрчун ячĕсен чăваш-вырăс-латин словарĕ

акула

акула — pristis [тинĕсре пурăнакан кăмăрчаклă шултра çăткăн пулă]; зебрăлла акула зебровая акула — stegostoma fasciatum; кăвак акула синяя акула — prionасе glauca; китла акула китовая акула — rhincodon typus; кушакла акула кошачья акула — scyliorhinus canicula; мако акула акeла-мако — isurus oxyrinchus; мăлатукла акула акула-молот — sphyrna zygaenа; пăчкă сăмсаллă акула акула-пилонос — рristiophorus japonicus; сăсарла акула кунья акула — mustelus; çарлан акули сельдевая акула — lamna nasus; тигрла акула тигровая акула — galeocerdo cuvier; тилĕлле акула акула-лисица — alopias vulpinus; шурă акула белая акула (кархародон) — caroharodon carcharias; улăпла акула гигантская акула — cetorhinus maximus; шӳрпе акули суповая акула — galeorhinus zyopterus

вăтам улатакка

см. улатакка

виç чĕрнеллĕ улатакка

см. улатакка

гавиал

гавиал — gavialis [Кăнтăр Азире пурăнакан тăрăхла вăрăм пуçлă крокодил]

гиена

гиена — hyaena [йытă евĕрлĕ пысăк пуçлă тискер чĕрчун]; йăрăмлă гиена полосатая гиена — hyaena hyaena; пăвăр гиена бурая гиена — hyaena brunnea; чăпар гиена пятнистая гиена — crocuta crocuta

йĕп вăрри

(çарлан лĕппи) стрекоза — anisoptera [вăрăм çинçе кӳлепеллĕ, пысăк çунатлă кăпшанкă]; кăвак кӳлепеллĕ йĕп вăрри стрелка — agrion; лаптак йĕп вăрри плоская стрекоза — libellula depressa; симĕс кӳлепеллĕ йĕп вăрри люткa — lestes; чиперкке йĕп вăрри стрекоза-красотка — calopteryx virgo

калта

ящерица — lacerta [шуса çӳрекенсен йăхĕнчи вăрăм çинçе хӳреллĕ чĕрчун]; йăрă калта прыткая ящерица — lacerta agilis; пĕчĕк калта ящурка — eremias; симĕс калта зелёная ящерица — lacerta viridis; çавра пуçлă калта круглоголовка — phrynocephalus; çĕленле калта желтопузик — ophisaurus apodus [урасăр калта]; улăх калти луговая ящерица — lacerta practicola; чĕррĕн çуратакан калта живородящая ящерица — lacerta vivipara

качурка

качурка — oceanodroma [тинĕсре пурăнакан пăрăх сăмсаллă кайăк]; кăвак качурка сизая качурка — oceanodroma furcata; пĕчĕк качурка малая качурка — oceanodroma monorchis; çурçĕр качурки северная качурка — oceanodroma leucorrhod; шур пуçлă качурка белоголовая качурка — pelagodroma marina; шур хырăмлй качурка белобрюхая качурка — fregetta tropica

кăвакарчăн

(кулюкка, кăвăлти) голубь, сизый голубь — columba livia [кăвак тĕслĕ вĕçен кайăк]; вăтам вăрман кăвакарчăнĕ (вăтам ула тăпа) клинтух — columba oenas; пĕчĕк вăрман кăвакарчăнĕ (пĕчĕк ула тăпа) горлинка, горлица — streptopelia turtur; пысăк вăрман кăвакарчăнĕ (пысăк ула тăпа) вяхирь — columba palumbus; чулту кăвакарчăнĕ каменный голубь (скалистый голубь) — columba rupestris [Азире тусем хушшинче пурăнакан кайăк]

кăвак пуçлă улатакка

см. улатакка

кăйкăр

(лаччăн кайăк) сокол — falco [тĕксĕр ураллă çăткăн кайăк]; хĕрлĕ пуçлă кăйкăр рыжеголовый сокол (шахин) — falco pelegrioides [пушхирте пурăнакан хĕрлĕ пуçлă çăткăн кайăк]

кăсăя

синица — parus [çерçи йăхĕнчи симĕс-кăвак тĕслĕ вĕçен кайăк] вăрам хӳреллĕ кăсăя длиннохвостая синица — aegithalos caudatus; кăвак кăсăя синица-лазоревка — parus coeruleus; пĕчĕк кăсăя синица-московка — parus ater; пысăк кăсăя большая синица — parus major; xypa пуçлă кăсăя черноголовая гаичка — parus palustris; уссиллĕ кăсăя синица усатая — panurus biarmicus; пăвăр пуçлă кăсăя буроголовая гаичка (пухляк) — parus montanus; тĕпеклĕ кăсăя хохлатая синица (гренадёрка) — parus cristatus

кĕпшĕл

(сульха) сойка — carrulus glandarius [курак-çăхан йăхне кĕрекен тĕпек пуçлă çăткăн кайăк]

кит

кит — balaena [тинĕсре пурăнакан, пулă евĕрлĕ, сĕт çиекен пысăк чĕрчун]; Гренланди кичĕ гренландский кит — balaena mysticetus; йăрăмлă кит полосатик — balaenoptera edeni; кăвак кит синий кит — balaenoptera musculus; кăнтăр кичĕ южный кит — eubalaena glacialis; курпунла кит горбатый кит (горбач) — megaptera noyaeangliae; пĕчекçĕ кит карликовый кит — caperea marginata

королёк

королёк — regulus [çерçи йăхĕнчи сарă-симĕс тĕслĕ пĕчĕк вĕçен кайăк]; cap пуçлă королёк желтоголовый королёк — regulus regulus

курак

грач — corvus frugilegurs [шурă тĕплĕ сăмсаллă хура вĕçен кайăк]; кăвак курак сизоворонка — coracias garrulus [ракша йăхĕнчи кăвак тĕслĕ вĕçен кайăк] ула курак серая ворона — corvus comix [курак йăхне кĕрекен çăткăн кайăк]; хура курак чёрная ворона — corvus согопе [курак йăхĕнчи хура çăткăн кайăк]

лĕпĕш

бабочка — lepidoptera [хупăллă çунатлă кăпшанкă]; вĕлтĕрен лĕпĕшĕ крапивница — aglais urticae; кăвак лĕпеш голубянка — lycaena; купăста лепĕшĕ капустная белянка (капустница) — pieris brassicae; пĕчĕк лĕпĕш мотылёк — pyrausta; сарă лĕпĕш лимонница — gonepteryx rhamni; çулçăпăран лĕпĕш листовёртка — tortrix; тăмана лĕпĕшĕ совка — noctuidae; тутлă кăшман лĕпĕшĕ брюквенница — pieris napi; упа лĕпĕшĕ монашенка — limantria monacha [йывăç çулçи çиекен сиенлĕ лĕпĕш]; хупах лĕпĕшĕ репейница (чертополовка) — cynthia cardui; шурă лĕпĕш боярышница — aporia crategi; шуçăм лĕпĕшĕ зорька — anthocharis cardamines [хĕрлĕ çунатлă пĕчĕк лĕпĕш]

мандрил

мандрил — mandrillus sphinx [Африкăра пурăнакан пысăк пуçлă, вăрăм хӳреллĕ упăте]

пăрчăкан

трясогузка — motacilla [çерçи йышши вăрăм хӳреллĕ вĕçен кайăк]; сарă пăрчăкан жёлтая трясогузка (плиска) — motacilla fiava; cap пуçлă пăрчăкан желтоголовая трясогузка — motacilla citreda; cap çурăмлă пăрчăкан желтоспинная трясогузка — motacilla lutea; шурă пăрчăкан белая трясогузка — motacilla alba

пĕчĕк улатакка

см. улатакка

пулă

рыба — pisces [шывра пурăнакан çурăм шăммиллĕ чĕрчун]; вăкăр пуслă пулă бычок-крушак — neogobius melanostomus [тинĕсре пурăнакан вăкăр пуçлă пулă]; вĕçевçĕ пулă летучая рыба — cheilopogon pirinatibarbatus [тинĕсре вĕçсе ишекен пулă]; йĕп пулă игла-рыба — syngnathus typhle [йĕп евĕрлĕ тинĕс пулли]; йĕплĕ пулă колюшка — culaea inconstans [йĕплĕ тинĕс пулли]; йӳçек пулă горчак — rhodeus sericeus [карп йышши пулă]; йытăлла пулă рыба-собака — sphaeroides rubripes [тинĕсре пурăнакан йытă пуçлă пулă]; кăвак пулă синец — abramis ballerus [карп йăхĕнчи кăвак çурăмлă пулă]; пăчкă пулă пила-рыба — pristis pectinatus [пăчкă сăмсаллă скат]; симĕс пулă елец — leuciscus leuciscus [карп йышши пулă]; çĕлен пулă вьюн — misgurnus fossilis [пĕчĕк усиллĕ, çĕлен евĕрлĕ пулă]; çыпçăнчăк пулă уклейка — alburnus alburnus; уйăхла пулă луна-рыба — mola mola [тинĕсре пурăнакан уйăх евĕрлĕ пулă]; хăйăр пулли щиповка — cobitis taenia [çĕлен евĕрлĕ пĕчĕк пулă]; хĕç пулă меч-рыба — xiphias gladius [хĕç евĕрлĕ çӳхе çăткăн тинĕс пулли]; хулăн çамкаллă пулă толстолобик — hypophthalmichthys molitrix; чулай пулли подкаменщик — cottus gobio

пысăк улатакка

см. улатакка

симĕс улатакка

см. улатакка

сыхлавçă

дозорщик — anax imperator [кăвак кӳлепеллĕ йĕп варри]

çирĕк тăрри

чечётка — acanthis flammea [çерçи йăхĕнчи хĕрлĕ пуçлă вĕçен кайăк]

çӳлевĕç

рысь — felis lynx [вăрманта пурăнакан тĕпек пуçлă тискер кушак]

тăхран

желна (чёрный дятел) — dryocopus martius [хĕрлĕ пуçлă пысăк хура улатакка]

текерлĕк

чибис (пигалица) — vanellus vanellus [тĕпек пуçлă шыв чăххи]

тинĕс арăсланĕ

морской лев — otaria byronia [арăслан пуçлă тюлень]

тинĕс кушакĕ

морской котик — callorhinus [кушак пуçлă тюлень]

тинĕс мулкачĕ

морской заяц — aplysia depilans [мулкач пуçлă тюлень]

тукан

тукан — ramphastus [Америкăра пурăнакан улатакка]

тур качаки

козодой — caprimulgus [чĕкеç евĕрле пысăк пуçлă каçхи вĕçен кайăк]; Европа тур качаки козодой европейский — capfimulgus europaeus; пысăк тур качаки большой козодой — caprimulgus inducus

уйăп

(хĕрле кăкăр, макаш) снегирь — pyrrhula pyrrhula [çерçи йăхĕнчи хура пуçлă, хĕрлĕ кăкăрлă хитре вĕçен кайăк]

улатакка

дятел — picus [йывăç таккакан тĕрлĕ тĕслĕ вĕçен кайăк]; вăтам улатакка средний пёстрый дятел — dendrocopos medius; виç чĕрнеллĕ улатакка трёхпалый дятел — picoides tridactylus; кăвак пуçлă улатакка седоголовый дятел — picus canus; пĕчĕк улатакка малый пёстрый дятел — dendrocopos minor; пысăк улатакка большой пёстрый дятел — dendrocopos major; симĕс улатакка зелёный дятел — picus viridis; хупăллă улатакка чешуйчатый дятел — picus squamatus; шур çурăмлă улатакка белоспинный дятел — dendrocopos leucotos

хĕл чĕппи

зимородок — alcedo atthis [пулă çиекен пĕчĕк кăвак кайăк]

хупăллă улатакка

см. улатакка

хыркук

удод — upupa epops [тĕпек пуçлă чăпар вĕçен кайăк]

чана

(чавка) галка — colocus monedula [курак йăхĕнчи сăрă пуçлă вĕçен кайăк]

чарлăк

чайка — larus [шыв кайăкĕ]; кăвак чарлăк сизая чайка — larus canus; кĕмел чарлăк серебристая чайка — larus argentatus; кĕрен чарлăк розовая чăйка — phodostethia rosea; кӳлĕ чарлăкĕ озёрная чайка — larus ridibundus; пĕчĕк чарлăк малая чайка — larus minutus; çинçе сăмсаллă чарлăк тонкоклювая чайка — larus genei; пăвăр пуçлă чарлăк буроголовая чайка — larus brunnicephalus; хура пуçлă чарлăк черноголовая чайка — larus melanocephalis; хура хӳреллĕ чарлăк чернохвостая чайка — larus crassirostris; шурă чарлăк белая чайка — pagophila alba

чăмкăç

нырок — aytha [кăвакал кайăк тĕсĕ]; хĕрлĕ пуçлă чăмкăç красноголовый нырок — aythya ferina; хĕрлĕ сăмсаллă чăмкăç красноносый нырок — netta rufina; шур куçлă чăмкăç белоглазый нырок — aythya nyroca

чеклетӳçĕ

чекан — saxicola [çерçи йышши вĕçен кайăк]; çаран чеклетӳçи луговой чекан — saxicola rubetra; xyрa пуçлă чеклетӳçĕ черноголовый чекан — saxicola torquata

чечен кайăк

славка — sylvia [çерçи йышши пĕчĕк вĕçен кайăк]; сад пахчи чечен кайăкĕ садрвая славка — sylvia borin; сăрă чечен кайăк серая славка — sylvia communis; хура пуçлă чечен кайăк черноголовая славка — sylvia atricapilla

шапа

лягушка — ranа [шывра та, çĕр çинче те пурăнакан хӳресĕр чĕрчун]; вăкăрла шапа лягушка-бык — rana catesbeiaria [Çурçĕр Америкăра пурăнакан чи пысăк шапа]; голиаф шапа лягушка-голиаф — rana goliaph; Инçет Хĕвелтухăç шапи дальневосточная лягушка — rana chensinensis; курăк шапи травяная лягушка — rana temporaria; кӳлĕ шапи озёрная лягушка — rana ridibunda; пĕве шапи прудовая лягушка — rana esculenta; Çĕпĕр шапи сибирская лягушка — rana amurensis; шĕвĕр пуçлă шапа остромордая лягушка — гапа arvalis; ыхра шапи лягушка-чесночница — pelobates fuscus

шăлан

жулан — lanius cristatus [чакак евĕрлĕ пĕчĕк çăткăн вĕçен кайăк]; вăрăм хӳреллĕ шăлан длиннохвостый сорокопут — lanius schach [Вăтам Азире пурăнакан шăлан]; сăрă шăлан серый сорокопут — lanius excubitor; хĕрлĕ пуçлă шăлан красноголовый сорокопут — lanius senator; хура çамкаллă шăлан чернолобый сорокопут — lanius minor

шăпăльти

чечевица — carpodacus erythrinus [çерçи йăхĕнчи хĕрлĕ пуçлă, хĕрлĕ пĕсехеллĕ вĕçен кайăк]

шăланкурăс

свиристель — bombycilla garrulus [тĕпек пуçлă, хӳри сарă вĕçлĕ вĕçен кайăк)

шĕпшĕл

(лиç кайăк) овсянка — emberiza citrinella [çерçи йăхĕнчи вĕçен кайăк]; сад пахчи шĕпшĕлĕ садовая овсянка — emberiza hortulana; хăмăш шĕпшĕлĕ камышовая овсянка — emberiza schoenicius; xypa пуçлă шĕпшĕл черноголовая овсянка — emberiza melanocephala; юманлăх шĕпшĕлĕ дубровник — emberiza aureola

шур çурăмлă улатакка

см. улатакка

Социаллӑ сӑмахлӑхӑн вырӑсла-чӑвашла словарӗ (2004)

флаг

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

Çавăн пекех пăхăр:

кăвак курак кăвак кӳлепеллĕ йĕп вăрри кăвак лĕпĕш кăвак пĕсехе « кăвак пуçлă улатакка » кăвак пулă кăвак чарлăк кăвакăш кăвакал кăвакал сăмси

кăвак пуçлă улатакка
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org