Шырав: кăвакал

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

аптăра

1.
теряться, лишаться соображения, приходить в замешательство
шалтах аптăрарăм — я совсем растерялся
ним тума аптăраса тăр — быть в замешательстве; не знать, что делать (от растерянности)
аптăранă енне — будучи в растерянности
Аптăранă кăвакал кутăн чăмнă, тет. — посл. Растерявшаяся утка ныряет задом.

аçа

1.
самец
аçа йытă, йытă аçи — кобель
кăвакал аçи — селезень
кушак аçи — кот
сысна аçи — боров, хряк
хур аçи — гусак
аçи выльăх — самец (домашнего животного)

аш

мясной
ăшаланă аш — жареное мясо
ĕне ашĕ — говядина
кăвакал ашĕ — утятина
лаша ашĕ — конина
мулкач ашĕ — зайчатина
пăлан ашĕ — оленина
пăру ашĕ — телятина
сурăх ашĕ — баранина
сысна ашĕ — свинина
çуллă аш — жирное мясо
çусăр аш — постное мясо
тăварланă аш — солонина
хур ашĕ — гусятина
чăх ашĕ — курятина
аш апачĕ — мясная пища, мясное
аш консервĕ — мясные консервы
аш кукли — пирог с мясом
аш лĕкки — пенка (на мясном бульоне)
аш яшки — мясной суп
аш шӳрпи — мясной суп
аша пар — сдавать на мясо (скотину)
Тĕпсĕр катка аш тулли. (Пӳрнеске). — загадка В бездонной кадке полно мяса. (Наперсток).

кайăк

дикий (не домашний)
кайăк вăкăр — зубр
кайăк кăвакал — дикая утка
кайăк хурсем — дикие гуси

кăвакал

утка

кăвакал

утиный
кăвакал ами — утка
ама кăвакал — утка
кăвакал аçи — селезень
аçа кăвакал — селезень
кайăк кăвакал — дикая утка
кукша кăвакал — лысуха (порода уток)
шурă кăвакал — пекинская утка
кăвакал ашĕ — утятина
кăвакал çăмарти — утиное яйцо
кăвакал чĕппи — утенок
пĕр пуслăх кăвакал — утиный выводок
Кăвакал çиме кай та хурна янтăла, теççĕ. — посл. Идешь есть утку, готовь гуся. (соотв. Долг платежом красен).
Аптранă кăвакал кутăн чăмнă, тет. — посл. Растерявшаяся утка задом ныряет.

кĕреçе

1.
лопата
тимĕр кĕреçе — железная лопата, заступ
йывăç кĕреçе — деревянная лопата
çăкăр кĕреçи — лопата для сажания хлебов в печь
унран хĕлле пĕр кĕреçе юр ыйтса илеймĕн — у него зимой лопаты снега не выпросишь (о скупом человеке)
Кĕреçи малта, ырçи кайра. (Кăвакал). — загадка Лопата впереди, кузов позади. (Утка) .

лакăшти

2.
хромой, волочащий ногу
Лакăшти инке шыва анать. (Кăвакал). — загадка Хромая тетка идет по воду. (Утка).

ларка

III.
ларка кăвакалдиал. кряква (утка)

ларт

II.
1.
подражание кряканью утки
кря

ларт-ларт — усил. от ларт II. 1.
кăвакал ларт-ларт! тет — утка крякает: кря-кря!

нарт

1.
подражание кряканью утки
кря

нарт-нарт —
1) усил. от нарт 1.
кăвакал нарт-нарт тет — утка громко крякает
2) крякающий
нарт-нарт кăвакал — утка-крякушка

панчăлт

подражание бульканью, всплеску воды
кăвакал панчăлт чăмать — утка ныряет с плеском

сăмса

2.
клюв
кăвакал сăмси — клюв утки
Ир тăракан кайăкăн сăмси шурă. — посл. Ранняя птичка нос очищает, а поздняя — глаза продирает (букв. У рано проснувшейся птицы клюв чистый).

тăран

1.
насыщаться, наедаться, напиваться
утолять голод, жажду

çисе тăран — наесться
ĕçсе тăранаймастăп — не могу напиться

тăрана пĕлми —
1) ненасытный, прожорливый
тăрана пĕлми кăвакал — прожорливая утка
2) ненасытно, прожорливо
тăрана пĕлми çи — есть прожорливо

тăраниччен çи — наесться досыта, до отвала
тавтапуç, мăй таранах тăрантăм — спасибо, сыт по горло
Пĕçерекен пăспа тăранать. — погов. Стряпуха и запахом сыта бывает.
Çын пани тутанмалăх, ĕçлесе илни — тăранмалăх. — посл. Угощения хватит лишь отведать, а заработанного— чтобы наесться досыта.

тĕппĕл-тĕппĕл

подр. —
о походке вразвалку, о ковылянии

кăвакал тĕппĕл-тĕппĕл чупса кайрĕ — утка побежала, переваливаясь с боку на бок

тунката

4.
пенек, бугорок пера
кăвакал тушки тунката кăна — тушка утки вся в пеньках

халсăр

слабо, бессильно, немощно
икĕ кунхи халсăр кăвакал чĕпписем — двухдневные беспомощные утята
халсăр урасем — ослабевшие, слабые ноги
халсăр утăмсем — вялые шаги
халсăр сасăпа кала — говорить усталым голосом

хур-кăвакал

собир.
водоплавающая домашняя птица
гуси и утки
хур-кăвакал ĕрчет — разводить водоплавающую птицу

чăм

II.

1.
нырять
окунаться, погружаться
(в воду)
шыва чăм — нырнуть, прыгнуть в воду
чăмса тух — вынырнуть
Аптăранă кăвакал кутăн чăмна, тет. — погов. Растерявшаяся утка ныряет задом.

чĕпĕ

1.
птенец (вообще), птенчик
ăмăрткайăк чĕппи — орленок
кайăк чĕппи — птенец
кăвакал чĕппи — утёнок
кăркка чĕппи — индюшонок
куккук чĕппи — кукушонок
курак чĕппи  — грачонок
тăрна чĕппи —  журавленок
хур чĕпĕпн — гусенок
чана чĕппи — галчонок
чăх чĕппи — цыпленок
шăнкăрч чĕппи — скворчонок
чĕпĕ сăхнă — птенец проклюнулся (в яйце)
Кăсăя чĕппине кĕсъе тĕпĕнче усрайман. — посл. Синицу не удержишь на дне кармана (соотв. Шила в мешке не утаишь).
Çитĕннĕ чĕпĕсем амăшĕпе çӳремĕç. — посл. Выросшие птицы не станут за наседкой ходить.

шапăлтат

1.
то же, что шампăртат
пĕвере хур-кăвакал шапăлтатать — в пруду плещутся гуси и утки

ярăлтат

1.
рассекать воду, плыть, оставляя на воде след
кăвакал ярăлтатса ишсе пырать — утка плывет, рассекая водную гладь

ярт

прямо, ровно
ярт тăсăлнă урамсем — прямые улицы
кăвакал мăйне ярт тăсса вĕçет — утка летит, вытянув шею

ӳкер

10. диал.
подражать, изображать
кăвакал сасине ӳкер — подражать крику утки

туна


алă туни — предплечье
ама тунибот. пестик
аса тунибот. тычинка
кăвакал тунибот. горец
çӳç туни — коса (волосы)
çивĕт туни — коса (волосы)
шăл туни — десны

кăвакал


кăвакал пăтти — ряска, скопление водорослей
кăвакал пуçбот. львиный зев
кăвакал туни — хвощ полевой

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

йантăра

син.: йантра
звенеть, гудеть
Кăвакал кăшкăрать, çыран йантăрать. (Чан сасси). — Утка кричит, из оврага отдается. (Звон колокола).

кайăк

птица, дичь, дикое животное
зверь

вĕçен кайăк — летающие птицы
кайăк хур — дикий гусь
кайăк кăвакал — дикая утка
ула кайăк — пестрый дятел
хура кайăк — черный дроздь
Кайăк хур Çулĕ — Млечный Путь
кайăк пуç — клевер
кайăк станĕ — клетка (для птиц)
кайăкçă — охотник
кайăк тытма кай — итти на охоту
кайăка çӳрекен — охотник
кайăк лаша — осел
кушак кайăк — мышь
кайури (кайа ури) — землерой, крот

кăвакал

утка.

88 стр.

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

кăвакал хăй

кайăк кăвакал. Кунта пайтах кăвакал ячĕ калаççĕ: шыв чăххи, чăмкăç, хĕлĕх хӳре, шăркалчă кăвакал, кăвакал хăй (кайăк кăвакал) теççĕ [Тимофеев 2002:81].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

дикий

прил., дико нареч.
1. (ант. культурный) кайак ...; тискер; хир -ĕ, ана -ĕ, вăрман -ĕ; дикие звери тискер кайăксем; дикая утка кайăк кăвакал; дикий лук ана суханĕ, ыхрути
2. (син. грубый, необузданный) усал, тискер, хаяр; дикие нравы тискер йăласем

утка

сущ.жен.
кăвакал; дикие утки кайăк кăвакалсем

хвататься

глаг. несов. (син. браться)
1. за кого-что ярса тыт, ярса ил, çатăрласа тыт; хвататься за нож çĕçĕ ярса тыт
2. за что пуçла, пуçăн, тытăн, пикен; хвататься за любую работу кирек менле ĕçе тытăн (суйласа тăмасăр) ♦ Утопающий за соломинку хватается посл. Аптранă кăвакал кутăн чăмнă тет

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

чирок

, -рка, шăркалчă, вĕтĕрех кайăк кăвакал.

хвощ

полевой хвощ чăрăштăрри, чăрăш курăкĕ, хыртăрри, пакша куракĕ, кăвакал туни; майрапуç; болотный хвощ кăчăр курăкĕ, шăлан курăкĕ, чакăр курăкĕ.

утёнок

-нка утёныш кăвакал чĕппи.

утиный

1. кăвакал(ăн); утиный зоб кăвакал пĕсехи; утиное яйцо кăвакал çăмарти; 2. перен., кăвакалăнни пек (çын сăмси, утти).

утка

1. кăвакал; дикая утка кайăк кăвакал, шăркалчă.

Чĕрчун ячĕсен чăваш-вырăс-латин словарĕ

гагара

гагара — gavia [кăвакал евĕрлĕ тинĕс кайăкĕ]; хĕрлĕ пĕсехеллĕ гагара краснозобая гагара — gavia stellata; хура пĕсехеллĕ гагара чернозобая гагара — gavia arctica; хура сăмсаллă гагара черноклювая гагара — gavia immer; шур(ă) мăйлă гагара белошейная гагара — gavia pacifica; шур(ă) самсаллă гагара белоклюваягагара — gavia adamsi

гоголь

гоголь — bucephalay clangula [йывăç хăвăлĕнче пурăнакан кăвакал]

кайăк кăвакал

см. кăвакал

кайра

кайра — uria [çурçĕрте пурăнакан кăвакал евĕрлĕ тинĕс кайăкĕ]

кăвакал

утка — anas; сăрă кăвакал серая утка — anas strepera тĕпеклĕ xypa кăвакал чернеть хохлатая — aythya fuligula; тинĕс xypa кăвакалĕ морская чернеть — aythya marila; чул кăвакалĕ каменушка — histrionicus histrionicus

кăвакал сăмси

утконос — ornithorhynchus anatinus [Австралире сыхланса юлнă кăвакал сăмсиллĕ сĕт çиекен чĕрчун]

кăлăктекен

клоктун — anas formosa [кăвакал тĕсĕ]

ларка

кряква — anas platyrhynchos [кайăк кăвакал тĕсĕ]

луток

лутjк — mergus albellus [ула кăвакал тĕсĕ]

мандаринка

мандаринка — aix galericulata [Инçет Хĕвелтухăçĕнче пурăнакан питĕ хитре кăвакал]

морянка

морянка — clangula hyemalis [тундрăра пурăнакан кăвакал]

пакăç кăвакал

поганка — роdiceps [кăвакал еверлĕ шыв кайăкĕ]; печĕк пакăç кăвакал малая поганка — podiceps ruficollis; пысăк пакăç кăвакал большая поганка (чомга) — podiceps сristatus; сăрă питлĕ пакăç кăвакал серощёкая поганка — podiceps griseigena; хĕрлĕ мăйлă пакăç кăвакал красношейная (рогатая) поганка — podiceps auritus; xypa мăйлă пакăç кăвакал черношĕйная (ушастая) поганка — podiceps nigricollis

пеганка

пеганка — tadorna todorna [хитре кăвакал]

пĕчĕк пакăç кăвакал

см. пакăç кăвакал

пысăк пакăç кăвакал

см. пакăç кăвакал

савка

савка — oxyura [кăнтăрта пурăнакан кăвакал]

сарă питлĕ пакăç кăвакал

см. пакăç кăвакал

сăрă кăвакал

см. кăвакал

сăрă питлĕ пакăç кăвакал

см. пакăç кăвакал

свиязь

свиязь — anas penelope [çурçĕрте пурăнакан кăвакал тĕсĕ]

синьга

синьга — melanitta nigra [тундрăра пурăнакан хура кăвакал]

старик

старик — synthliboramphus antiquus [чистик йăхĕнчи кăвакал евĕрлĕ тинĕс кайăкĕ]

тĕпеклĕ хура кăвакал

см. кăвакал

тинĕс кăвакалĕ

морская уточка — dosima fascicularis [тинĕсре пурăнакан кăвакал евĕрлĕ пĕчĕк рак]

тинĕс хура кавакалĕ

см. кăвакал

турпан

турпан — melanitta fusса [çурçĕрте пурăнакан кайăк кăвакал]

хĕлĕх хӳре

шилохвост (шилохвостка) — anas acuta [çинçе, вăрăм хӳреллĕ кăвакал]

хĕрлĕ мăйлă пакăç кăвакал

см. пакăç кăвакал

хура майлă пакăç кăвакал

см. пакăç кăвакал

чăмкăç

нырок — aytha [кăвакал кайăк тĕсĕ]; хĕрлĕ пуçлă чăмкăç красноголовый нырок — aythya ferina; хĕрлĕ сăмсаллă чăмкăç красноносый нырок — netta rufina; шур куçлă чăмкăç белоглазый нырок — aythya nyroca

чистик

чистик — cepphus grylle [тинĕсре пурăнакан кăвакал евĕрлĕ кайăк]

чул кăвакалĕ

см. кăвакал

шăркалчă

чирок — anas [пĕчĕк кайăк кăвакал]; шатăрти шăркалчă чирок-трескунок — anas querquedula; шăхăрчăк шăркалчă чирок-свистунок — anas crecca

Чăвашла-тутарла словарь (1994)

кăвакал

үрдәк

Çавăн пекех пăхăр:

кăвак пĕсехе кăвак пулă кăвак пуçлă улатакка кăвак чарлăк « кăвакал » кăвакал сăмси кăвакал хăй кăвакал-хăй кăвакар кăвакарт

кăвакал
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org