Шырав: кăвар

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

вут-кăвар

пожарный
вут-кăвартан сыхлан — остерегаться пожара
вут-кăвар ан тухтăрччĕ — как бы не возник пожар

кăвар

1.
горящие угли, жар
шĕл кăвар — раскаленные угли, жар
кăвар турт — выгребать жар
кăмакара кăвар тĕлкĕшсе выртать — в печке тлеют угли

кăвар

2. перен.
огонь, пламя, жар, пыл

кăвар

3.
огненный, пламенный, жаркий, пылкий
кăвар чĕре — пламенное сердце

кĕл

зольный
кăмака кĕлĕ — печная зола
торф кĕлĕ — торфяная зола
кĕл тăрри (шывĕ) — щелок
кăвар шăранса кĕл пулнă — угли истлели
кăмакаран кĕл кăлар — выгрести золу из печки
вăл хăранипе кĕл тĕслĕ пулса кайрĕ — от испуга он побледнел как зола


кĕл чăххи — домосед
кĕл тăпри — подзол, подзолистая почва
кĕл хутаççи — болтун, пустомеля

кĕллен

I.

1.
превращаться в золу, в пепел
пушар хыççăн пĕтĕм ял кĕлленсе юлчĕ — деревня сгорела дотла
кăвар кĕлленнĕ — угли сгорели и превратились в золу

лак

IV. подр. —
о неожиданном резком ударе, падении

шлеп, трах, плюх

лак ту — шлепнуться, трахнуться, плюхнуться
Тĕпĕр-тĕпĕр туй килет, ланкашкана лак! сикет. (Кăвар туртни). — загадка С шумом двигался свадебный поезд и вдруг провалился в яму. (Выгребание жара из печи).

пĕр

4.
некий, один, какой-то
какой-нибудь

пĕр çын — некто, один, какой-то человек
кун çинчен мана пĕр палланă çын каларĕ — об этом мне сообщил один знакомый
Пĕр япала пĕтĕм япалана тиркемест, пĕр шĕвĕ япалана тиркет. (Вут-кăвар). — загадка Некая вещь не разбирает ничего, только воду не разбирает. (Огонь)

пĕçер

4. перен.
гореть, становиться горячим, быть в жару
пит-куç пĕçерет — лицо горит
вăл кăвар пек пĕçерет — у него высокая температура

тĕлкĕш

3.
еле гореть, тлеть
вучахра кăвар тĕлкĕшет — в очаге тлеют угли

турт

3.
грести, сгребать
выгребать

кăмакаран кăмрăк турт — выгребать угли из печки
кĕреплепе улăм турт — сгребать солбму граблями
Çын аллипе кăвар турт. — погов. Чужими руками жар загребать.

турчăка

кочерга
вăрăм турчăка — кочерга с длинной рукояткой (для русской печи)
турчăкапа кăвар — турт сгребать угли кочергой
Хана килсен, хуçа арăмĕ ялан турчăка тăрринче. — погов. Когда дома гости, хозяйка постоянно с кочергой.
Пĕччен утасси турчăкапа çухрăм виçессипе пĕрех. — погов. Одному быть в пути — что версту мерить кочергой.

хĕмлен

3.
гореть без пламени, тлеть
кăвар хĕмленет — уголья горят без пламени

хĕмсĕрлен

1.
затухать
остывать, становиться менее жарким

кăвар хĕмсĕрленет — угли затухают

чав

I.

1.
рыть, копать
ковырять
разг.
канав чав копать канаву
окоп чавса вырнаç — окопаться
çăл чав — рыть колодец
çĕр чавакан машина — землеройная машина
çĕр чавакан — землекоп
чавса кĕрсе кай — зарыться, закопаться
чавса салат — разгрести
чавса çемçет — взрыхлить, разрыхлить
тĕмескене чавса так — срыть бугор
чавса тултар — нарыть, накопать (много)
чавса тух — прорыть, прокопать
Çыншăн кăвар чавма хушман. — посл. Не давай твоими руками жар загребать.

ялкăш

1.
пылать, ярко гореть, полыхать
вучахра шел кăвар ялкăшса выртать — в очаге пылает жар
электричество çути ялкăшать — ярко горит электрический свет
ун чухне вăрçă çулăмĕ ялкăшнă — тогда полыхало пламя войны

çын

чужой
чей-то

пĕр çын —
1) один человек
пĕр çын кунта юлтăр пусть — один человек останется здесь
2) кто-то, некто
пĕр çын кунталла килет — кто-то идет сюда

çын арăмĕ — чужая жена
çын куçĕнчен пăх — смотреть кому-то в глаза (т. е. чувствовать зависимость от других)
çын çине шанма йывăр — трудно полагаться на других
çын сисиччен — пока никто не заметил
Çын аллипе кăвар турт. — погов. Чужими руками жар загребать.
Çын ăшчикки — хура вăрман. — посл. Чужая душа — темный лес.

ăшала

2.
жечь, обжигать
Вут та мар, кăвар та мар, тытсан алла ăшалать. (Вĕлтĕрен). — загадка Не жар — и не огонь, а возьмешь в руки — опалит. (Крапива). (соотв. Не огонь, а жжется).

шел

шел кăвар — пылающие угли, жар

сиктер


кăвар сиктер — сгребать жар (в печи)
куç сиктермесĕр пăх — смотреть, не спуская глаз

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

йĕкĕлтӳ

п.в. Йĕкĕлтев, тăрăхлав, витлев. Йĕкĕлтӳ, тарăху, тавăру çиçĕмĕ çиçсе илчĕ унăн шĕл кăвар сирпĕтен куçĕнче. А.Талвир, 1965 (Никĕс), 284 с. Ăçтан килет çак йĕкĕлтӳ. В.Тимаков //Х-р, 30.06.1995, 4 с.

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

вĕри

горячий
жаркий

вĕри чир — тиф; горячка
вĕри, хĕрӳ, кăвар — жар, жара; жаркий
пĕçертсе пăрахни — в жару

вут

огонь
вутама (вут+ама) — мать огня
вут пуççи — головня, головешка
вут-кăвар (огонь-жар) — различные виды огня
вут чулĕ — кремень
вутлă кимĕ — пароход
вут чĕртсе хураççĕ — разводят огонь
вут хут  — топить печь
вут хутса йар — затопить печь

кăвар

жар; красные, горящие угли.

89 стр.

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

вут

кăвар. Сĕтел çинче тиркĕпе пашалу, ун çинче çĕççи, тăвар салланчăпа суллахайра: 1) вут (кăвар) çĕрте, чӳлмек катăкĕ çинче <…> [Тимофеев 2002:356].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

вспыхнуть

глаг. сов.
1. 1 и 2 л. не употр. (син. загореться) хыпса ил, тивсе кай; стружки вспыхнули от уголька турпас кăвар ӳкнипе тивсе кайнă
2. 1 и 2 л. не употр. (син. возникнуть) сиксе тух, пуçланса кай; вспыхнула ссора хирĕçӳ сиксе тухрĕ; вспыхнула война вăрçă пуçланса кайрĕ ♦ вспыхнуть от обиды кӳреннипе çилленсе кай; лицо вспыхнуло от волнения хумханнипе пит хĕрелсе кайнă

кочерга

сущ.жен., множ. кочерги
турчка; выгрести кочергой угли из печи кăмакаран турчкапа кăвар турт

шашлык

сущ.муж.
шашлык (йĕтĕрлесе кăвар çинче пĕçернĕ аш); шашлык из баранины сурăх аш шашлыкĕ

Чăваш сăмахĕсен кĕнеки

ялтăра

/Йалтăра/ (jалды̆ра), блестеть, блистать, светиться. См. ял, ялт, ялтăр. Калашн. 18. Вут-кăвар пекех ялтăрать куçĕ. Глаза светятся как огни. Каша. † Кашасенĕн хĕрĕсем кун çутипе ялтăрат. || Светлый, яркий. М. II. Петр.

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

тлеть

-ею несов. 1. çĕр; ен, хĕрсе çĕр (тислĕк), ĕнсе вырт; 2. çулăмсăр çун, кăмрăкланса вырт; йăсăрланса тăр (вырт); каврай (пир), йăсăрланса çун (чĕрĕ вутă); угли тлеют кăвар шăранать.

уголь

угля кăмрăк; древесный уголь йывăç кăмрăкĕ; каменный уголь çĕркăмрăк; горящие угли кăвар.

Чăвашла-тутарла словарь (1994)

кăвар

утлы күмер

Çавăн пекех пăхăр:

кăваклăх кăваклан кăваклат кăвапа « кăвар » кăварлă кăварла кăварлан кăварлантар кăварлат

кăвар
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org