Шырав: мăйăр

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

арахис

арахис (çĕр мăйăрĕ)

йĕкĕр

1.
двойной
сдвоенный

йĕкĕр алăк — двухстворчатая дверь; ворота с двумя створками
йĕкĕр мăйăр — орех-сросток
йĕкĕр çăмарта — двухжелтковое яйцо
йĕкĕр хурама — раздвоенный вяз

кат

II. глаг.

1.
колоть
— перевод зависит от характера действия и свойств предмета:
откалывать, раскалывать, отламывать, отбивать, отшибать, разбивать и т. д.
мăйăр кат — колоть, щелкать орехи
сахăр кат — колоть сахар
чей куркин аврине катса пăрахнă — ручка у чашки отбита

курланкă

гранка
гроздь

мăйăр курланки — гранка орехов (сросшихся вместе)
хăмла курланки — гроздь (шишек) хмеля
Çуркунне çеçки, кĕркунне курланки. — посл. Весной — цветы, осенью — плоды. (соотв. Весна красна цветами, осень — снопами).

курланкăллă

с крупными гранками (об орехах)
с большими гроздьями

кăçал мăйăр курланкăллă — орехи в этом году с крупными гранками

мăйăр

орех и орехи

мăйăр

ореховый
вăрман мăйăрĕ — лесные орехи
вĕт мăйăр, кедр мăйăрĕ — кедровые орехи
пушкăрт (грек) мăйăрĕ — грецкие орехи
кокос мăйăрĕ — кокосовый орĕх
пахча мăйăрĕ — фундук
çĕр мăйăрĕ —  арахис, земляные орехи
типĕтнĕ мăйăр — каленые орехи
хăрăк мăйăр — пустой орешек
мăйăр йывăççи — ореховое дерево
мăйăр курланки — гранка орехов
мăйăр тĕшши — ядро ореха
мăйăр хуппи — ореховая скорлупа
пĕр ывăç мăйăр ил — взять горсть орехов
кăçал мăйăр ăнса пулчĕ — в этом году был урожай на орехи
мăйăр шĕкĕлче — 1) щелкать орехи 2) лущить орехи, освобождая их от гранок
мăйăра кай — идти по орехи, за орехами
Мăйăра кайсан, çырла татмаççĕ. — посл. Отправившись за орехами, ягод не собирают.
Шĕшкĕ авмасăр мăйăр татаймăн. — посл. Не согнув орешник, не сорвешь орешка. (соотв. Без труда не вынешь и рыбку из пруда).

парлак

залежный
паровой

парлак çĕр — залежная земля
парлака хăвар — оставить участок под пар
Пăрçа хуçи парлакра, мăйăр хуçи вăрманта. (Каюра). — загадка Хозяин гороха на залежи, хозяин орехов в лесу. (Крот).

пăтă

каша
вир пăтти — пшенная каша
пăри пăтти — полбенная каша
сĕтлĕ пăтă — молочная каша
урпа пăтти — ячменная каша
пăтă пăта мар, хырăма шăтармасть. — погов. Каша не гвоздь, брюха не дерет.
Пĕчĕк хуранăн пăтти тутлă. (Мăйăр). — загадка Мал котел, да каша вкусна. (Орех).

пулăхлă

3.
сытый, тучный (о животных)
зрелый, налитой, наливной (о злаках, плодах)
пулăхлă мăйăр — зрелый орех

сарал

3.
пожелтеть (созревая)
поспевать
помидор сарала пуçланă — помидоры начали поспевать
мăйăр лайăх саралайман — орехи еще не созрели

тат

2.
рвать, собирать, снимать (выращенное)
кантăр тат — теребить коноплю
пĕр панулми тат — сорвать (одно) яблоко
кĕркунне панулми тат — снимать осенью яблоки
çырла тат — собирать ягоды
кăмпа тат — собирать грибы
хăмла тат — рвать хмель
чечек тат — рвать цветы
мăйăр тат — собирать орехи
татса ил — сорвать
татса пĕтер — убрать, сорвать все (напр. яблоки)

тăкăн

3.
падать, осыпаться
панулмисем çĕре тăкăнаççĕ — яблоки падают на землю
мăйăр тăкăнать — орехи осыпаются
çулçă тăкăнни — листопад
тăкăнса пĕт — 1) высыпаться, просыпаться полностью 2) осыпаться совсем

тĕкĕн

1.
дотрагиваться, прикасаться
пӳрнепе тĕкĕн — дотронуться пальцем
мăйăр тĕкĕнсенех тăкăнать — орехи осыпаются, как только до них дотронешься
тĕкĕнсе ил — прикоснуться
тĕкĕнми саппас — неприкосновенный запас

тĕшĕ

1.
зерно, зернышко
ядро, ядрышко

типĕ тĕшĕ — сухое зерно
тута тĕшĕ — налитое зерно
куккурус тĕшши — зерно кукурузы
мăйăр тĕшши — ядро ореха
тĕшĕ хуппи — оболочка зерна
тĕшĕлĕх куккурус — кукуруза на зерно
тĕшĕ тăкăнать — зерно осыпается
Тĕшĕ тымара пăхать. — посл. По корню и зерно получается. (соотв. Яблоко от яблони недалеко падает).

тĕшĕле

1.
лущить, очищать от скорлупы, шелухи
вынимать, доставать ядро

мăйăр тĕшĕле — колоть, грызть орехи
хĕвелçаврăнăш тĕшĕле — лущить семечки

тул

3.
наливаться, созревать, наполняться соком
набухать

тулса çитнĕ ыраш — созревшая рожь
мăйăр тĕшши тулса çитнĕ — ядрышки орехов налились
папкасем тулса çитнĕ — почки набухли

тулли

4.
налитой, спелый, тучный, полновесный
тулли пĕрчĕ — налитое зерно
тулли пучах — крупный, полновесный колос
мăйăр тĕшши тулли-и? — поспели ли орехи?

тутал

то же, что тутлăлан 1.
мăйăр туталма пуçланă — орехи созревают, становятся вкусными

фундук

фундук (шултра мăйăр)
фундук мăйăрĕ — орехи фундука
фундук тĕмĕсем — кусты фундука  
(см. пахча мăйăрĕ)

халва

халва (пылак çимĕç)
мăйăр халви — ореховая халва
халвапа чей ĕç — пить чай с халвой

хăрăк

сухой, засохший, высохший
хăрăк йăмра — засохшая ветла
хăрăк йывăç — 1) засохшее дерево 2) сухостой
хăрăк мăйăр — червивый орех
хăрăк турат — сухая ветка
хăрăк тăрăллă йывăç — дерево с засохшей верхушкой
хăрăк шанкă — хворост, сушняк
хăрăк пуçтар — собирать хворост

хуран

котельный
пĕчĕк хуран — небольшой котел, казанок
сăра хуранĕ — пивной котел, большой котел для варки пива
така хуранĕ — большой котел (для варки артельной пищи)
туй хуран — латунный котел
хуран айĕ — круг для установки котла, подставка для котла
хуран кашти — перекладина для подвешивания котла
хуран çакки — крюк для подвешивания котла
хуран хăлăпĕ — дужка котла
хуран ывси  — деревянная крышка котла
хуран витти — деревянная крышка котла
Пушă хурана вут çине ан çак. — погов. Пустой котел на огонь не ставь.
Пĕчĕк хуранăн пăтти тутлă. (Мăйăр). — загадка Каша в маленьком котле вкусна. (Орех).

хутаç

мешочный
кĕнеке хутаççи — холщовая сумка для книг
пир хутаç — мешочек из холста
çурăм хутаççи — заплечный мешбк, рюкзак
тапак хутаççи — кисет
хутаçа яр — ссыпать в мешок
Пĕр хутаçра икĕ мăйăр. (Пăри). — загадка В одной сумочке два ореха. (Полба).

чых

1.
набивать, наполнять (дополна)
засовывать (плотно, туго)
кĕсъене мăйăр чыхса тултар — набить карман орехами
сарайне вутă чыхса тултарнă — сарай забит дровами
япаласене чăматана чыхса тултар — пихать вещи в чемодан

шĕкĕлче

1.
шелушить, лущить
мăйăр шĕкĕлче — шелушить орехи
пăрçа шĕкĕлче — лущить горох

ывăç

горсть, пригоршня
пĕр ывăç мăйăр — горсть орехов
йĕкĕр ывăç — пригоршня
ывăç тупанĕ — ладонь
ывăç тӳрчĕ — тыльная сторона ладони
ывăç тӳртĕшĕ — тыльная сторона ладони

яр

4.
класть, положить во что-л.
кĕсъене мăйăр яр — положить в карман орехи
миххе тырă яр — сыпать в мешок зерно, наполнять мешок зерном
çырава ещĕке яр — опустить письмо в ящик

çăваклан

1.
становиться маслянистым, жирным
мăйăр тĕшши типсен çăвакланать — подсыхая, ядро ореха становится жирным

çирĕп

1.
крепкий, прочный
çирĕп кĕпер — крепкий мост
çирĕп мăйăр — крепкий орех
çирĕп никĕс — прочный фундамент
çирĕп тум-тир — прочная одежда

çулленхи

ежегодный
çулленхи ярмăркка — ежегодная ярмарка
кăçал мăйăр çулленхинчен начар пулчĕ — в этом году урожай орехов хуже, чем обычно

вĕтĕ


вĕтĕ кăшман — редис
вĕтĕ мăйăр— кедровые орехи
вĕтĕ çупах— подлещик
вĕтĕ шĕвĕрĕлчен — острица
вĕтĕ юн тымарĕ анат. капилляр

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

вĕтĕ

син.: вак, ăшăх
мелкий
ватти-вĕттипе — все и старые и малые
вĕтĕ мăйăр — кедровый орех
вĕттĕн утать — мелким шагами ходит

мăйăр

орехи.

114 стр.

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

шăвăç

хĕç тимĕр. Çапла пилĕк-ултă хут ярса та тӳрленмесен сахăр вырăнне мăйăр пысăкăш квасцыпе чăмăрла пĕçернĕ çăмарта хĕрлине хĕç тимĕр (шăвăç) çине хурса çунтарас пулать те çав кĕле лаша пуçне вĕрсе кӳртес пулать [Сельский 1910:25].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

горсть

сущ.жен.
ывăç; горсть орехов пĕр ывăç мăйăр; взять в горсть ывăçласа ил

захватить

глаг. сов.
1. (син. взять, забрать) ил, ярса тыт, ярса ил; захватить горсть орехов пĕр ывăç мăйăр ил
2. (син. овладеть) ярса ил, çĕнсе ил; захватить чужую территорию ют çĕре ярса ил
3. пĕрле ил, илсе кай; захватить зонтик на случай дождя çумăр çăвĕ тесе зонтик илсе тух
4. (син. увлечь) кăсăклантар, кăмăла çавăр; книга захватила меня кĕнеке мана кăсăклантарчĕ ♦ дух захватило сывлăш пӳлĕнчĕ (хумханнăран е сивĕ çапнăран)

кокос

сущ.муж.
кокос (кăнтăрти йывăç тата унăн пысăк мăйăр евĕр çимĕçĕ)

колоть

1. глаг. несов. (син. рассекать)
çур, чĕл, вакла; колоть дрова вутă çур; колоть орехи мăйăр кат

крепкий

прил., крепко нареч.
1. (син. прочный; ант. непрочный) çирĕп, тăн-тăн, хытă, питĕ; крепкий орех хытă мăйăр; крепкий забор çирĕп хӳме
2. (син. сильный, здоровый; ант. слабый) тĕреклĕ, патвар, вăйлă; крепкий человек тĕреклĕ сын
3. хăватлă, хаяр; крепкое вино хаяр эрех; крепкий мороз шартлама сивĕ ♦ крепкий кофе çăра кофе; крепко спать тарăн ыйха пут; крепко любить хытă юрат; крепкий караул шанчăклă хурал

орех

сущ.муж.
мăйăр; орехи лещины шĕшкĕ мăйăрĕ; грецкие орехи Аçтăрхан мăйăрĕ; ядро ореха мăйăр тĕшши

ореховый

прил.
мăйăр -ĕ; мăйăрлă; ореховое дерево мăйăр йывăçĕ; ореховый торт мăйăрлă торт

парный

прил. (ант. одиночный)
мăшăр, йĕкĕр, мăшăрла; парный орех йĕкĕр мăйăр; парное катание на коньках конькипе мăшăрран ярăнни

скорлупа

сущ.жен., множ. скорлупы
витĕм, хупă; скорлупа ореха мăйăр хуппи

халва

сущ.жен.
халва (мăйăр е хĕвел çаврăнăш тĕшшине сахăрпа хутăштарса тунă çимĕç)

щёлкать

глаг. несов.
1. шаклаттар, шаккит пар; щёлкать по лбу çамкаран шаклаттар
2. кат; щёлкать орехи мăйăр кат

ядро

сущ.сред.; множ. ядра
1. тĕшĕ (çимĕçĕн); ядро ореха мăйăр тĕшши; ядро вишни чие тĕшши
2. варă, варри, ядро, тĕшĕ (атомăн); ядро древесины йывăç варри, тĕш йывăç; деление атомного ядра атом тĕшши пайланни
3. чăмăр варри, тĕп пайĕ; ядро коллектива коллектив чăмăрĕ (чи ĕçчен те хастар пайĕ)
4. йĕтре (спортра); толкать ядро йĕтре тĕрт

Чăваш сăмахĕсен кĕнеки

хĕвел-çавнăш

подсолнечннк. Абыз. Альш. Хĕвел çавнăшăнне пуçне татса хĕвел çине типме хураççĕ. ''N''. Хĕвел çавнăшĕн аври хĕлле çул çине маяк лартма юрать. || Семянки. ''Сред. Юм. Шел.'' 57. Хăшĕ хĕвел-çавнăшĕ, хăшĕ мăйăр катаççĕ.

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

фисташка

фисташка (мăйăр евĕрлĕ йывăç çимĕçĕ).

уродиться

, -жусь, -дишься сов. 1. пул (тырă çинчен); нынче хлеба уродились хорошо, а орехи плохо кăçал тырă лайăх пулчĕ, мăйăр—начар; уродиться в изобилии вăйăнса пул; 2. (кам та пулин) евĕрлĕ (сăнарлă) çурал, (кама та пулин) пăх, хыв; сын уродился в мать ывăлĕ амăшне пахнă.

ядрёный

шултра, тутă (мăйăр), чашкăрса ларакан, сăмсана çуракан (квас) , тĕреклĕ, патвар (çын), таса, уçă (сывлăш).

ядро

1. тĕшĕ; ядро ореха мăйăр тĕшши; 2. чăмăр, пай; крепкое ядро рабочих рабочисен çирĕп пĕрлешнĕ пайĕ, чăмăрĕ.

Чăвашла-тутарла словарь (1994)

мăйăр

чикләвек

Çавăн пекех пăхăр:

мăйăйх мăйăк мăйăклат мăйăлтат « мăйăр » мăйăр хурчĕ мăйăрлăх мăйăрла мăйăх мăйăх ураллă рак

мăйăр
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org