Шырав: майлă

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

автостоп

1.
автостоп (туриста çулла майлă машинăсемпе ларса кайма право паракан документ)
автостоппа çул çӳре — путешествовать по автостопу

алă


алли йывăр — у него тяжелая рука
алли çăмăл — у него легкая рука
алли кĕске — руки коротки (сделать что-л.)
алли кукăр — нечист на руку, вороват (букв. у него рука кривая)
алли пырни — каждый, кому не лень
алă май — подходящий момент, удбоный случай
ал майлă — подходящий, сподручный прост.

алă мар
1) некстати
пире унта кайма алă мар — нам некстати туда идти
2) не подходит
несподручно прост.
ку пире алă мар — это нам не подходит

алă çаврăнăшĕ
1) досуг
алă çаврăнăшĕпе туса пар-ха — сделай-ка это на досуге
2) сноровка
унăн алă çаврăнăшĕ çук-ха — у него еще нет сноровки

ал çемми ĕç — посильная работа
алă тулли — милый, хороший, ненаглядный (о ребенке — букв. заполняющий руки)
алă тымарĕ —  пульс
алă хушши — обсевок (оставшееся незасеянным место при ручном севе)
алă кĕçĕтет — руки чешутся
алă пус — подписаться, поставить подпись
алă сул — махнуть рукой на что-л.
алă çап — ударить по рукам, заключить сделку
алă çĕкле — поднять руку на кого-что-л.
кам çине аллуна çĕклетĕн эсĕ? — ты на кого поднимаешь руку?

алă çĕкленмест — рука не поднимается на кого-что-л.
алă çитмест — руки не доходят (сделать что-л.)
алла варала — пачкать руки
алла пăх — прийтись ко двору
вăл аллине усрĕ — у него опустились руки
алла усса лар — сидеть сложа руки
алла ӳкер — залучить кого-что-л., овладеть кем-чем-л.

алă хур
1) ударить кого-л.
2) наложить на себя руки, покончить жизнь самоубийством
3) положить начало чему-л.

алăран кайтăр — с рук долой

аллегори

аллегорический
аллегори майлă калав — аллегорический рассказ

демагоги

демагогия (халăха майлă çавăрас шутпа фактсене пăсса кăтартни, ултавлă сăмах пани)

демократ

1.
демократ (демократи майлă çын)
революцилле демократ — революционный демократ

детонаци

2. тех.
детонация (горючи пĕр харăс, взрыв майлă хыпса илни)
двигательте детонаци пур — в двигателе появилась детонация

имитаци

имитация (пĕр-пĕр материала е япалана евĕрлени, ун майлă туни)
мрамор имитацийĕ — имитация мрамора
имитаци ту — имитировать

имитациле

имитировать
юман майлă имитациле — имитировать дуб
çын сассине имитациле — имитировать чужой голос

клерикал

полит.
клерикал (клерикализм майлă çын)

клинопись

клинопись (саспаллисене савăл майлă чĕрсе тунă, авалхи çыру)

коллективизм

коллективизм
коллективизм принципĕ — принцип коллективизма
коллективизм майлă воспитани пар — воспитывать в духе коллективизма

кукăрт

4. перен.
придать другой оборот
повернуть по-другому

вăл ĕçе тепĕр майлă кукăртса хучĕ — он придал делу другой оборот

либерал

1.
либерал (либерализм майлă çын)

майлă

1.
удобный, благоприятный
подходящий, годный
сподручный
прост.

майлă

удобно
подходяще
с рук
й
майлă вырăн — удббная позйция
майлă вăхăт — удобное время
майлă самант — благоприятный момент
ĕçлеме майлă тумтир — подходящая для работы одежда
майлă япала — удобная, практичная вещь
майлăрах ларăр — сядьте поудбонее
майлă мар — неудобно, неловко, не с руки
ку пуртă чутлама ытла майлă — этот топор очень удобен для тесания

майлă

2.
выгодный

майлă

выгодно
мана вăл килĕшменни майлă пулчĕ — его отказ оказался мне на руку
хăйсене епле майлă, çапла тăваççĕ — они делают так, как им выгодно

майлă

3.
приемлемый, доступный, сходный

майлă

приемлемо, доступно, сходно
майлă хак — сходная цена
майлă условисем — 1) благоприятные условия 2) приемлемые условия

майлă

4.
благовидный, приличный, пристойный
майлă сăлтав тупса — под благовидным предлогом

майлă

5.
похожий, подобный, сходный

майлă

подобно, наподобие
похоже, сходно

хулара та ялти майлă çуртсем тума пуçларĕç — и в городе стали строить дома типа сельских
вăл мана йăмăкĕ майлă курăнчĕ — она мне показалась похожей на младшую сестру
хăйне майлă — своеобразный, оригинальный, самобытный
икĕ майлă ăнлан — понимать двояко
пĕр майлă —
1) однотипный, единообразный, одинаковый, аналогичный
вĕсен çĕлĕкĕсем пĕр майлă — у них шапки одинаковые
2) однотипно, единообразно, одинаково, аналогично
3) размеренный, равномерный
пĕр майлă пурнăç — размеренная жизнь
4) размеренно, равномерно
5) разг. средне, потихоньку; так себе
мĕнле пурăнатăн? — как поживаешь?
пĕр майлă —  потихоньку

майлă

6.
положительный, позитивный
утвердительный

майлă

положительно, позитивно
утвердительно

майлă хуравла — ответить утвердительно
майлă хурав ил — получить положительный ответ

майлă

7.
последовательный, логичный

майлă

последовательно, логично
вăл сăмахне питĕ майлă çынăçтарса каларĕ — его речь была очень логичной

майлă

8. разг.
привлекательный, приятный
красивый

майлă

привлекательно, приятно
красиво

унăн пичĕ-куçĕ питĕ майлă — у него очень привлекательное лицо
хальхи çамрăксем калама çук майлă тăхăнса çӳреççĕ — современная молодежь одевается очень красиво

майлă

9.
попутный, сопутствующий
майлă çил — попутный ветер

майлă

10.
приблизительно, примерно, ориентировочно
около

гектартан çирĕм çичĕ центнер майлă тухрĕ — с гектара получили около двадцати семи центнеров
пĕр сехет майлă кĕтрĕмĕр — мы ждали около часа

майлă

11.
приверженный, преданный
çĕнĕ вĕрентӳ майлă çын — сторонник нового учения
майлă пулни — приверженность, преданность

майлă

12. послелог
по
хĕвеле майлă — по солнцу (о движении)
çиле майлă пыр — двигаться по ветру
урăх майлă — по-иному, иначе

тепĕр майлă —
1) по-другому, на другой лад, иначе
тепĕр майлă каласан — иначе говоря
тепĕр майлă кай — принять другое направление
2) обратный, противоположный
тепĕр майлă пĕлтерĕш — обратный, противоположный смысл
3) наоборот, наизнанку; навыворот прост.

майлă

13.
какой-л. стороной
пит майлă — лицевой стороной, лицом
тӳнтер майлă — оборотной стороной, наизнанку

мел

4.
случай, возможность
майлă мел — удобный случай
мел килчĕ — удалось, выпал случай
сана килсе курма мел пулмарĕ — у меня не было возможности навестить тебя

натуралист

2. иск.
натуралист (натурализм майлă ӳкерӳçĕ е çыравçă)

нейтраллă

1. полит.
нейтральный (вăрçакансенчен нихăшĕн майлă та пулманскер)
нейтраллă çĕршыв — нейтральная страна

пантеист

пантеист (пантеизм майлă çын)

пацифист

пацифист (пацифизм майлă çын)

пĕрер

2.
риблизительно, примерно, около
пĕрер центнер пек — приблизительно центнер
пĕрер пăт майлă — около (одного) пуда

протекционист

протекционист (протекционизм майлă çын)

рационалист

1. филос.
рационалист (рационализм майлă çын)

релятивист

филос.
релятивист (релятивизм майлă çын)

республиканец

1.
республиканец (республика стройĕ майлă çын)

реформист

полит.
реформист (реформизм майлă çын)

речитатив

муз.
речитатив (калаçнă майлă юрлани)

сасăла

голосовать
вăрттăн сасăласа суйла — избирать тайным голосованием
сасăламалли кабина — кабина для голосования
сасăлама ларт — ставить на голосование
майлă сасăла — голосовать за
хирĕç сасăла — голосовать прбтив

сăмах-юмах

2.
речь, выговор, дикция
унăн сăмах-юмахĕ питĕ таса — у него хорошая дикция
вырăссенни майлă сăмах-юмах — речь с русским акцентом, выговор на русский манер

сентименталлă

1.
сентиментальный (сентиментализм майлă çырнăскер)
сентименталлă калав — сентиментальный рассказ

ситуаци

ситуативный
майлă ситуаци — благоприятная ситуация
политикăлла ситуаци — политическая ситуация

скептик

1. филос.
скептик (скептицизм майлă çын)

стилизаци

стилизация (ăсталăх хайлалăхĕне пĕр-пĕр стиль майлă туни)

субъективист

филос.
субъективист (субъективизм майлă çын)

субъективлă

1. филос.
субъективный (субъективизм майлă)
субъективлă идеализм — субъективный идеализм
историри субъективлă фактор — субъективный фактор в истории

сулăнтар

3. перен.
склонять, клонить
вăл пурне те хăй майлă сулăнтарнă — он всех склонил на свою сторону

тат

10.
решать, разрешать
приходить к решению

татса кала — дать решительный ответ
татса пар — решить, рассудить
татса парайми ыйту — неразрешимый вопрос
суд ĕçе ун майлă татса панă — суд решил дело в его пользу

тепĕр

2.
другой, иной
тепĕр йышши — другого сорта, другого рода
тепĕр майлă — иначе, по-другому
тепĕр майлă шухăшлакан — инакомыслящий
тепĕр майпа — иным способом, по-иному, по-другому

тĕрлĕ

по-разному, различно, разнообразно
всяко
прост.
тĕрлĕ вăхăтра — в разное время
тĕрлĕ ыйтусем — разнообразные вопросы
тĕрлĕ енчен — с разных сторон, отовсюду
тĕрлĕ майлă — по-разному, так и этак
тĕрлĕ енлĕ — мат. разносторонний
тĕрлĕ саслă — разноголосый

тĕрлĕ тĕслĕ —
1) разноцветный, пестрый
2) разномастный, разношерстный (о животных)
3) разнородный, разнообразный

кун çинчен тĕрлĕ калаçаççĕ — об этом говорят по-разному
тĕрлĕ-тĕрлĕ — разнородный, всевозможный, разнообразный
тĕрлĕ-тĕрлĕ таварсем — самые разнообразные товары

туп

2.
находить, подыскивать что-л. кому-л.
ăна майлă ĕç тупса панă — ему подыскали подходящую работу
хĕр тупса пар — подыскать, сосватать невесту

урам

уличный
аслă урам — главная улица, проспект
хăрах урам — улица-односторонка
урам каççи — уличный переход
урам тăваткăлĕ — перекресток
урама майлă — широкой стороной на улицу (о доме)
урама урлă — торцом на улицу (о доме)
Ĕмĕр ирттересси урам урлă каçасси мар. — посл. Век прожить— не улицу перейти. (соотв. Жизнь прожить — не поле перейти).

федералист

федералист (федерализм майлă çын)

хăй

I.  мест. личн.-возвр.

1.
он сам, она сама
хăех —
1) он сам, самостоятельно, без чужой помощи
ача хăех çăвăнать — ребенок умывается сам
2) самопроизвольно
торф хăех тивсе кайни — самовозгорание торфа

хăй каларăшле — как он сам говорит, выражаясь его же словами
хăйне евĕрлĕ — специфичный, своеобразный, оригинальный

хăйне майлă —
1) самобытный, своеобразный, оригинальный
вал хăйне майлă çын — он своеобразный человек
2) своеобразно, оригинально, по-своему

хăй тĕллĕн —
1) самостоятельно
хăй тĕллĕн вĕреннĕ çын — самоучка
хăй тĕллĕн вĕренни — самообразование
2) сам с собою; про себя
хăй тĕллĕн калаçать — он разговаривает сам с собою
хăй халлĕн сам — по себе, независимо от других

хăйне хăй — сам себя; сам себе; самое
хăйне хăй мухтани — самовосхваление
хăйне хăй сыхлани — самосохранение
вăл хăйне хăй хуçа — он сам себе хозяин
калăр ăна, вăл хăй килтĕр — скажите, чтобы он пришел сам лично

экстремист

экстремист (экстремизм майлă çын)

эмпирик

эмпирик (эмпиризм майлă çын)

эстет

2.
эстет (эстетизм майлă çын)

юрат

любить
обожать

ĕçе юратакан халăх — трудолюбивый народ
мире юратакан çынсем — миролюбивые люди
çул çӳреме юрат — любить путешествовать
чунтан юрат — любить всей душой
шӳт тума юрат — любить шутить
юратнă çĕршыв любимая родина
юратми пул — разлюбить, охладеть
юратмаллипех юрат —любить по-настоящему, глубоко, всерьез
юратса вула — читать с увлечением
юратса кай — выйти замуж по любви
юратса тух — выйти замуж по любви
юратса пăрах — влюбиться
юратса çи — есть с аппетитом
Кушак тĕк майлă шăлнине юратать. — посл. Кошка любит, когда ее гладят по шерстке.
Укçа хисепе юратать. — погов. Деньги счет любят.

çавăр

2.
поворачивать, повертывать, оборачивать, обращать куда-л.
пуçа унталла-кунталла çавăр — поворачивать голову то туда, то сюда
сĕтеле тепĕр майлă çавăрса лартрĕç — стол развернули другой стороной
çавăркаласа пăх — вертеть в руках, рассматривать со всех сторон
Чавса çывăх та çавăрса çыртма çук. — посл. Близок локоть, да не укусишь.

çил

ветровой
ветряной

авăк çил — порывистый ветер
вăштăр çил — ветерок
вичкĕн çил — пронизывающий ветер
майлă çил — попутный ветер
сивĕ çил — холодный ветер
çурçĕр çилĕ — северный ветер
çил арманĕ — ветряная мельница
çил двигателĕ — ветряной двигатель
çил çил енчи — наветренный
çил çил еннелли — наветренный
çил касси — порыв ветра
çил çамки — ветреное место, ветродуй
çил питти — ветреное место, ветродуй
çил çинче — на ветру
çиле хирĕç — против ветра
çил хӳттинчи — подветренный
çиле май пыр — двигаться по ветру
çил вĕрет — ветер дует
çил лăпланчĕ — ветер утих
çил çаврăнчĕ — ветер переменился
çил çинче типĕт — сушить на ветру, проветривать
тăпра çилпе çийĕнни — ветровая эрозия почвы
Вут пек вăйли çук, çил пек усалли çук. — посл. Нет ничего сильнее огня, нет ничего злее ветра.

ăнсăрт

случайный
майлă ăнсăрт — удобный случай, оказия
кĕтмен ăнсăрт — неожиданный случай
ăнсăрт тĕлпулу — случайная встреча

кушак

кошка, кот
кошачий
вăрман кушакĕ — дикая кошка
Сиам кушакĕ — сиамская кошка
Çĕпĕр кушакĕ — сибирская кошка
ула кушак — пестрая кошка
кушак ами — кошка
кушак аçи — кот
кушак çури — котенок
кушак тирĕ — кошачий мех
кушак шăтăкĕ — лазейка для кошки (в нижней части амбарной двери)
кушак пек йăпшăн — красться как кошка
Кушак тĕк майлă шăлнине юратать. — посл. Кошке нравится, когда ее гладят по шерстке.
Аллă кушак пĕр пӳртре выртаççĕ. (Шăрпăк). — загадка Пятьдесят кошек в одной избушке. (Спички).

çавăр

22.
склонять, привлекать на свою сторону
улвекать

кăмăла çавăр — расположить к себе
ху майлă çавăр — склонить на свою сторону
çурт халăхне çавăрма тăрăш — пытаться заруиться поддержкой жителей дома

схоласт

1.
схоласт (схоластика майлă философ)
вăтам ĕмĕрсенчи схоластсем — схоласты средневековья

майлă

14.
на чьей-л. стороне
вăл та ун майлă — и он на его стороне
майлă выля — подыгрывать кому-л. разг.
майлă пул —
1) благоприятствовать, содействовать
çанталăкĕ пире майлă пулчĕ — погода нам благоприятствовала
2) стать на чью-л. сторону, присоединиться, примкнуть
3) разг. болеть (за какую-л. команду)
майлă тар — становиться на чью-л. сторону, быть на чьей-л. стороне

ху майлă çавăр —
1) привлечь, склонить на свою сторону
2) расположить к себе, внушить симпатию

майлă çавăр —
1) увлечь, заинтересовать
2) уговорить, склонить на свою сторону, заставить согласиться

майлă


ал майлă ĕç — сподручное дело
майлă шăл — гладить по шерстке
майлă çаптар — поддакивать
çула майлă кĕрсе тух — забежать (заехать) по пути

шăл


майлă шăл — поддакивать, подпевать, вторить

Этимологи словарĕ (1996)

май

сторона, направление; способ, сноровка; образ; форма; в качестве послелога в значениях "по", "под": лаши май пушши по лошади и кнут; алă май под руку.
   Производные формы: майĕпе/майĕпен потихоньку, постепенно; майла- приводить в перядок; майлан- прибраться, убраться, устроиться; майлаш- прибраться, устроиться; поправиться; майлă похожий, подобный; похоже, подобно; майсăр неблагоприятный, беспорядочный; неудобно, не с руки, не кстати, не так и др. (Ашм. Сл. VIII, 151-163).
   Тюркские соответствия: тат., башк. уңай удобный, сподручный; направление; лад; уңайла- делать (сделать) удобным; уңайлаш- становиться (стать) удобным; налаживаться; приспосабливаться; уңайлы удобный, сподручный; приспособленный; выгодный; тат. уңайhыҙ, башк. уңайhыҙ неудобный, неловкий, несподручный; др.-тюрк. оnai легкий, непринужденный, обходительный; верный, определенный; ср. оηа, оηγaj легкий; легко; подвижный (ДТС, 367-368).
   Чув. пĕрмай потихоньку, постепенно > ик май беспрерывно, беспрестанно (Кăзăпеп СЬС, 152); мар. он-айсыр (он~ай + -шр) неудобный; неудобно < чув. (Федотов ЧМЯВ, 201).
   См. Егоров ЭСЧЯ, 127; Räsänen EWb., 165b.

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

альтернатива

п.с. Суйлама май паракан вариант(сем); суйлав мехелĕ. Урăхла нимĕнле альтернатива та çук Раççейĕн. Х-р, 17.06.1992, 2 с. 1990 çулта Аслă Совета суйланă чухне Етĕрне округĕпе пĕр кандидат çеçчĕ... Л.Софроновхăйне майлă реформаторччĕ«альтернатива кирлĕ» терĕ. Х-р, 25.12.1997, 4 с. Сăрă тĕсрен е хурçă тĕсĕнчен лайăххи çук теççĕ. Çапах альтернатива та пур «çемçе» тĕссем. ÇХ, 1999, 10 /, 8 с. Вăл декан суйлавне альтернатива мелĕпе ирттерме ыйтса çырнă. АМХ, 2000, 8—10 /, 7 с. — альтернатива шыра (В.Егоров, 1989, 42 с.). — ВЧС, 1971, 26 с.

альтернативлă

ç.с. 1. Суйласа илме май паракан; вариантлă. Мехколонна начальникне альтернативлă майпа 5 кан-дидатран суйланă. П-н, 1990, 2 /, 3 с. «Суйлав альтернативлă мар», «интереслĕ мар», суйлав пĕтĕмлетĕвĕ «малтанах паллă» тесе çирĕплетни... Х-р, 2.02.2000, 2 с. Чӳк уйăхĕ вĕçнелле (1990 ç.) альтернативлă майпа декан суйлавне ирттертĕмĕр. АМХ, 2000, 8—10 /, 7 с. Альтернативлă вакунсен шучĕ ШупашкарМускав пуйăсра иккĕ çеç, билет [унта] икĕ хут йӳнĕрех. Х-р, 24.05.2001, 1 с. — альтернативлă чек (Ç-т, 1992, 6 /, 24 с.). 2. Çирĕпленнинчен (хăнăхнинчен) урăхла; официаллипе пĕр килмен. Çĕнйĕркелӳ пуçланиччен альтернативлă фольклора пичетлеме ирĕк пулман. Х-р, 4.08.1993, 4 с. «Альтернативлă хĕсмет çинчен» саккун кирли куç кĕрет. ÇХ, 1999, 11 /, 2 с. Экономикăна альтернативлă, халăха майлă аталантарса пырсан... Ч-х, 1999, 14 /, 2 с. — альтернативлă платформа (П-н, 1990, 2 /, 3 с.); альтернативлă çырăнтару (Т-ш, 15.10.1992); альтернативлă шкул (Х-р, 4.03.1993, 1 с.); альтернативлă çар служби (Х-р, 13.02.1997, 2 с.), альтернативлă общество организацийĕсем (Х-р, 15.08.2000, 1 с.); альтернативлă меслет (ТА, 2002, 5 /, 3 с.).

аура

ç.с. 1. Парапсихол. Чĕрĕ чунăн ӳт-пĕвне хупăрласа тăракан, вышкайсăр сисĕмлисем (экстрасенссем) кăна куракан çутă пайăрка сийĕ; биоуй (туп.). Çын аури, тепĕр майлă каласан, биоуйĕ (е кĕлетке тавра тытăнса тăракан куçа курăнман мĕлке) тăрăх диагноз лартма пулать. Х-р, 27.06.1992, 3 с. Иисус Христосăн аури сарă тĕслĕ пулнă. Я-в, 1995, 9 /, 105 с. Экран çинче вăл [хĕрача] çĕр çывăхĕнчи орбитăра ĕçлекен çынсен аурине курма пултарнă. ÇХ-рĕ, 15.12.1999, 4 с. Аура çирĕп, вăйлă пулсан сире нимĕнле хура вăй та, нимĕнле тухату та çĕнтереймĕ. С-х, 2000, 27 /, 3 с. — аурăн асамлă çути (Я-в, 1995, 10 /, 42 с.). 2. Куçăм. Этем, чĕрчун е япала хăй таврашĕнчи çынсене кӳрекен витĕм. Тен, эпĕ те такамшăн Турă... Ырсунăм кăмăлĕ — аура. Л.Федорова //Я-в, 1991, 4 /, 7 с. Вера Кузьминичнăна çур ĕмĕр ытла [театрти] çак аура витĕм кӳрсе тăрать (ХК, 1998, 37 /, 15 с.). Пирĕн Таньăсене тата темле «аура» текенни пĕрешкеллетет ахăр. ÇХ, 1999, 3 /, 4 с. 3. Куçăм. Пĕр-пĕр пулăмпа çыхăннă лару-тăру, ĕç-пуç. Наци философийĕ, пурнăç аури ... авалхи тĕнре мĕн тери уçăмлă палăрать. Х-р, 17.12.1992, 3 с. Хăйне евĕрлĕ аура хуçаланать. Х-р, 25.12.1997, 4 с. Вăл [тĕп режиссер] артистсем сцена çинче хумханнине, ... залра хăйне майлă «аура» пулнине лайăх туйса илнĕ. Х-р, 13.04.2001, 2 с.

блиц-

ç.х. Хутлă сăмахсен «васкаварлă, хăвăрт», «кĕске, пĕчĕк» пĕлтерĕшлĕ пайĕ. Пĕрремĕш страницăра «Кам майлă пулатăр.» блиц-ыйтăм материалне пичетлесе кăларнă. ЧÇ, 2001, 3 /, 2 с. Унăн [телеертӳçĕн] программисем тĕллĕн-тĕллĕн хăйне евĕрлĕ блиц-интервью пулса каятчĕç. ÇХ, 2001, 14 /, 8 с. — блиц-тĕпчев (К-ш, 23.06.2000, 3 с.).

вылянчăклă

ç.в. Вылянчăк, вылянуллă; айкашуллă, çăмăлçах.[К.Каринкке] Бокаччо ... майлă çăмăл вылянчăклă, тăрăхлавлăрах эротикăллă сюжет йĕркелени куçкĕретех. В.Абрамов, 1998, 29—30 с.

ельцинист

ç.с., тирк. Б.Н.Ельцинпа пĕр шухăшлă, ун политикине майлă çын. Енчен те эсĕ коммунистсемшĕн сасăламасăр килĕнте ларсан, Патшалăх Думине каллех ельцинистсем килĕç. Ч-х, 1999, 27 /, 3 с. Çак уяв [Октябрь уявĕ] ельцинистсем Выборгри целлюлозăпа хут комбиначĕн рабочийĕсене пенипе пĕр вăхăта килнишĕн хурланнине пĕлтеретпĕр. Ч-х, 1999, 28 /, 1 с.

жириновец

ç.с. Раççейри либерал-демократсен В.В.Жириновский ертсе пыракан партийĕнче (РЛДП) тăракан е унăн интересĕсене хӳтĕлекен çын. [Суйлавра] жириновецпа националист 3—5-шер процент пухĕç, анпиловецтата сахал-тарах. Х-р, 9.01.1998, 1 с. Кунти [Шупашкарти] жириновецсем хушшинче самай пысăк ятлă-сумлă тепĕр çын та пур. Вăл — çурçĕр-хĕвеланăç районĕнчи РЛДП членĕсен ертӳçи. ÇХ, 1999, 4 /, 2 с. Жириновецсен фантази тени вăйлă çав. ÇХ, 1999, 13 /, 3 с. Думăна лекнĕ ... «жириновецсем» тӳрех çĕнтерӳçĕсем [РФКПпа «Пĕрлĕх»] майлă çаптарма тытăнчĕç. Х-р, 25.05.2001, 1 с.

криминогенлă

ç.с. Криминала (туп., 1) майлă, преступление юрăхлă. Çапла вара республикăри криминогенлă лару-тăрăва пĕлсе тăраççĕ журналистсем. Х-р, 11.06.1997, 1 с. [Прокуратура] криминогенлă лару-тăру çинчен пĕтĕмлетӳсем çитерсех тăнă. Х-р, 8.10.1999, 2 с.

партократи

ç.с., сивл. Çĕршыври влаçа хăйсен аллине çавăрса илнĕ парти (КПСС) пуçлăхĕсем. Партократипе патшалăх органĕсем халăхран ютшăнни питĕ хăрушă япала. А.Хусанкай //П-н, 1990, 2 /, 3 с. Партократи чиновникĕсенчен чылайăшĕ тăруках Ельцин майлă пулнă пек кăтартма тăрăшрĕç. Х-р, 22.07.1992, 2 с. — партократи тарçи (Х-р, 17.03.1992, 5 с.).

пăшăлтату

п.с. 1. П.п. Сасă чĕлĕхĕсене вылятмасăр шăппăн калаçни; сассăр пуплев. Зал тăрăх пăшăлтату шуса иртет. А.Железковăпа К.Семенова, 1964, 170 с. Хĕр пăшăлтатрĕ. Анчах çав пăшăлтату кăшкăрнă майлă илтĕнчĕ. Г.Ефимов, 1984, 128 с. Хĕрпе каччăн ăшă пăшăлтатăвне итлесе тăма аванах мар. В.Эктел, 1996, 78 с. — юрату пăшăлтатăвĕ (Ю.Айдаш //Х-р, 14.05.2003, 4 с.); — ВЧС, 1971, 869 с. 2. П.п. Килĕшӳллĕн илтĕнекен вăйсăр сасă (шĕпĕлтетни, чăшăлтатни т.ыт.). Шăнкăрав янăранă чух... йывăçсем яланхи пăшăлтатăвне татĕç. И.Лисаев //Я-в, 1974, 4 /, 3 с. Хум пă-шăлтатăвĕ [Кĕнеке ячĕ]. М.Карягина, 1995. Ав, ... парка йывăç çулçисен пăшăлтатăвĕ хăлхара. Х-р, 3.06.1997, 3 с. Сӳ кайрĕ чун ылмашрĕç тейĕн аслатипе пăшăлтату. Н.Ишентей //Я-в, 2000, 5 /, 3 с. 3. Ç.п. Ăшри пуплев. Шухăш — чарăнми вĕç-хĕррисĕр темĕнле пăшăлтату. Г.Айхи, 1988, 52 с. Ĕмĕт пăшăлтатăвĕ [Пуçелĕк]. М.Мерчен //К-н, 2002, 7 /, 13 с. 4. Ç.п. Сăмах сарни; сăмах-юмах, сас-хура. Пăшăлтату пăтти... Ку пăшăлтату мар, кучăнлăх. ÇХ, 1997, 38 /, 4 с.

пĕршухăшлăх

п.с. Тĕрлĕ çынсем шухăш-кăмăлпа пĕр майлă пулни; пĕр пек шухăшлани. Тĕнчери пĕршухăшлăх вăйĕ çине таянса Сальвадор патриочĕсем ... кĕрешĕве малалла тăсаççĕ. КЯ, 1982, 99 /, 3 с. Тăватă çулта пĕрре ирттерекен спортпа пĕршухăшлăх уявĕОлимпиадакилсе çитрĕ. Х-р, 22.07.1992, 4 с. Сатирик «Раççейре пĕршухăшлăха вăя кĕртесси çинчен» проект сĕннĕ. Х-р, 14.03.1996, 3 с. — ВЧС, 1971, 180 с., 735 с.

пиар

ç.с. Халăх кăмăлне пĕр-пĕр çынна (йыша, пулăма) майлă е хирĕç çавăрни. Унăн ĕçĕпиар. Хăй вăхăтĕнче вăл «Метро» мюзиклăн пиар-менеджерĕ пулнă. ÇХ, 2001, 21 /, 8 с. «Хура технологи» е «хура пиар» ... нумайăшне кăмăла каймасть... Тĕп пултăр хура пиар! Х-р, 6.10.2001, 2 с. Пиар тени «хура» та, «шурă» та пулма пултарать. Х-р, 9.10.2003, 2 с. — танл., пиаркампани (Х-р, 16.03.2000, 23 с.); пиар-технологи (Х-р, 19.12.2001, 1 с.).

политолог

ç.с. Обществăн политика пурнăçне тĕп-чекен ăстаçă. Политолог-журналистсем кирек мĕнле хĕрӳленсен те наука хăйĕн саккунĕсенчен пăрăнмасть. М.Федотов //Х-р, 7.08.1993, 3 с. Политолог-и вăл е патшалăх хĕсметĕнче тăраканскер-и. Ç-т, 1995, 4—5 /, 30 с. А.Леонтьев господин, политолог пулнă май, массăллă информаци хатĕрĕсенче тăтăшах пичетленчĕ. Ч-х, 1999, 27 /, 3 с. — совет политологĕ (Х-р, 14.03.1996, 3 с.); правительство майлă ĕçлекен политолог (Х-р, 23.01.2001, 2 с.).

психотроплă

психотроплă хĕç-пăшал, ç.я. Этемĕн ăс-тăнне, психика ĕçĕ-хĕлне улăштарма пултаракан япаласем. Вăрă-хурах ушкăнĕсем ... психотроплă хĕç-пăшалпа усă курма талпăнни этемлĕх умне пысăк хăрушлăх кăларса тăратать. Ч-х, 1999, 14 /, 3 с. Ăна [музыкăна] хăйне майлă психотроплă хĕç-пăшал теме пулать. С-х, 2000, 9 /, 4 с.

путĕш

п.в. Мерекке, мыскара, камит; путиш. Тĕрлĕ путĕш пур иккен тĕлĕнтермĕш тĕнчере. А.Ĕçхĕл, 1962, 30 с. Тăхти вăл питĕ путĕш, кăсăк çынччĕ. С.Шавлы, 1968, 143 с. Чăваш халăх эстетикинче путĕш категорийĕ хăйне майлă тĕсленнĕ. Ю.Артемьев, 1991, 104 с. «Ай, путĕшсем эсир!»кулать çерçи. ХС, 1999, 23 /, 3 с.

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

кайа

син.: кайалла
назад, обратно; кайран – после, напоследок, наконец; кай (кайарах) – назад, после, хуже, меньше, дешевле; кайри – задний; кайлă-майлă, калла-малла – взад и вперед; кайла кил – возвращаться; кайалла пар – возвратить, отдать назад; кайарах – после; спустя; кайарах ту – унижать, обижать; кайарах йул – сзади оставаться; пилĕк тенкĕрен кайа – дешевле чем за 5 рублей, дешевле 5 рублей.

80 стр.

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

вĕлле

вĕлле хурчĕсене усрамалли вырăн. Халĕ ĕнтĕ ун пек мар: вĕлле хурчĕсене çынсем-хуçисем хăйсене мĕнле кирлĕ – çавăн пек усраççĕ (пурăнтараççĕ), мĕн тутарас тенĕ – çавна тутараççĕ, йăви валли вырăнне (вĕллине) те хăйсем туса параççĕ, йăвине (карасне) те хăйсен майлă тутараççĕ <…> [Сергеев 1907:IV].

еретик

Турра тĕрĕс ĕненсе тăман çын. Тата çав вăхăтра Христосăн Чиркĕвĕнче Турра тĕрĕс ĕненсе тăман çынсем пулнă, вăсене еретиксем тенĕ. Вăсем Христос çинчен юнăш вĕрентнĕ, Святой Сывлăша хурланă, Христоса тĕрĕс ĕненекенсене илĕртсе нумайĕшне хăйсем майлă туса аташтарнă [О боге 1891:124].

карас

вĕлле хурчĕсен йăви. Халĕ ĕнтĕ ун пек мар: вĕлле хурчĕсене çынсем-хуçисем хăйсене мĕнле кирлĕ – çавăн пек усраççĕ (пурăнтараççĕ), мĕн тутарас тенĕ – çавна тутараççĕ, йăви валли вырăнне (вĕллине) те хăйсем туса параççĕ, йăвине (карасне) те хăйсен майлă тутараççĕ <…> [Сергеев 1907:IV].

лекке

ал палли. Анана çĕнетмелли япала ана çине сапма майлă пултăр тесе ана урлă леккесем (ал паллисем) çураççĕ [Çулталăк 1908:60].

люцерна

аврипе çулçисем хыт курăк çулçи майлă шур тăрăллă курăк. Люцернан аврипе çулçисем хыт курăк (шур тăрăлă курăк) çулçи майлă [Заикин 1910:9].

майлă

латлă. Çак япала хĕрне тăтăшах телĕкре темĕн-темĕн тĕрлĕ курăннă; <…> ашшĕ майлă (латлă) япала мар ку тесе юмăçсем каланипе çав япалана хире (уя) кăларса пăрахнă [Житие 1879:42].

михĕ

мишук; хутаç. <…> çĕр çаврака, пĕлĕт ăна хăмпă пек е мишук (михĕ) пек йĕри-тавра карса тăрать пулĕ <…> [Беседы 1906:18]; … вăл çӳçсем тăрăхла михĕ (мишук) майлă [Золотарев 1908:14]; Çак пысăк пирус пекскерĕн ăшĕнче 17 пӳлĕм пулнă, пӳлĕмсерен пĕрер пысăках мар михĕпе (хутаçпа) сывлăш пулнă [Çулталăк 1910:16].

нафталин

тумтирсене кĕве çиесрен сапакан япала. Нафталин (тумтирсене кĕве çиесрен сапакан япала) икĕ тĕрлĕ: пĕр тĕрли шурă, вĕтĕ тăвар майлă, тепĕр тĕрли патак татки пек [Сергеев 1907:28].

парламент

акăлчансен халăх суйласа янă çынсен пухăвĕ; патшалăхăн аслă пухăвĕ; дума. Пĕтĕм халăх пĕр майлă тăнă: улпутсем, пуп таврашĕсем, халăх суйласа янă çынсем* хушмасăр куланай тӳлес мар тенĕ. *Вĕсенĕн пухăвне парламент тенĕ, вăл пирĕн дума пек [Хыпар 1906, № :573]; Стюарт ятлă йăх патшара тăнă чух Англия парламентĕнче* икĕ ушкăн тавлашнă <…>. *Парламент тесе англичансем Патшалăх Пухуне калаççĕ [Хыпар 1906, № 41:632]; <…> пĕтĕм патшалăх валли тухакан пĕрлехи законсене пĕтĕм патшалăхăн аслă пухăвĕпе (парламентпа) килĕшсе кăларать вăл (император. – Э.Ф.) <…> [Автономия 1906:6]; Патшалăха халăх хăй тытса тăракан патшалăхсенче хăш патшалăхра пĕтĕм халăх хăех кăларать, хăш-хăш патшалăхсенче халăх хăй хушшинчен парламента (думăна) суйласа янă çынсем урлă кăларать [Ширновой 1917:15].

патшалăх

ĕмпӳлĕх. Арий майлă çынсем вĕрентнĕ тăрăх, вăл Василие патшалăх (ĕмпӳлĕх) чиккине ямалла тунă [Избранные (январь) 1904:9].

раскольник

чăн тĕнрен уйăрăлнă çын. Пирĕн хушăра тăшмансем, юмăçсем, пĕр чăн тĕнрен уйăрăлнă çынсем (раскольниксем) нумай, вĕсем хăйсен чуна пĕтерекен вĕрентĕвĕсемпе сире аташтарса хăйсен майлă тăвасшăн, сире çăлакан пĕр чăн тĕрĕс тĕнрен уйăрасшăн тăрăшаççĕ [Поучение 1903:7–8].

сектант

хăйне майлă ĕненекен. Ĕлĕк пирĕн чăн тĕнрен уйăрăлнă çынсене (раскольниксене), хăйсене майлă ĕненекенсене (сектантсене) хăйсен çурчĕсенче кĕлле пуçтарăнма хушмастчĕç <…> [Высочайшие 1906:42].

тут

йывăç, çырлисем хăмла çырли майлă, çулçисем хурăн çулçи пек. Пурçăн хурчĕсене çав çулçăсене çитерсе усраççĕ. Ама çурри тут йывăççи* каскине чавтарнă та ун ăшне патша хĕрне хупса ларттарнă. *Тут йывăççин çырлисем хăмла çырли майлă, çулçисем хурăн çулçи пек пулаççĕ [Первая 1909:76].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

аккордеон

сущ.муж.
аккордеон (сылтăм алă валли фортепьяно майлă пускăчсем тунă купăс); играть на аккордеоне аккордеон кала

акцент

сущ.муж.
чĕлхе хуçни (ют чĕлхе сăмахĕсене тăван чĕлхе майлă улăштарни); он говорит с татарским акцентом вăл тутар май чĕлхе хуçса калаçать

благодарный

прил.
1. (син. признательный), благодарно нареч. тав туйăмĕллĕ; тав туса; благодарный взгляд тав туса пăхни; Я Вам очень благодарен! Тавах Сире!
2. (син. благодатный, благоприятный) пархатарлă, лайăх, майлă; благодарная тема для рассказа калав çырма майлă тема

благоприятный

прил. (син. хороший; ант. неблагоприятный), благоприятно нареч.
майлă, ункайлă, меллĕ, лайăх; использовать благоприятный момент майлă самантпа усă кур

ворона

сущ.жен., множ. вороны
1. ула курак; стая ворон ула курак ушкăнĕ
2. ( син. ротозей) тăмана, анкă-минкĕ, тăмсай ♦ белая ворона хăйне майлă çын (ыттисенчен ăрасна); считать ворон çăвар карса тăр, анкă-минкĕлен

вроде

1. кого-чего , предлог с род. п. (син. подобно, сходно) евĕр, евĕрлĕ, майлă, пек; твоя шапка вроде моей санăн çĕлĕкӳ манăнни евĕрлĕ
2. частица (син. кажется) пек, пулмалла, туйăнать; он вроде заболел вăл чирленĕ пулмалла

всемерный

прил. (син. максимальный), всемерно нареч.
тулли; пур майлă, пур енлĕ; пур майпа, пур енчен; всемерно помогать пур майпа та пулăш

встать

глаг. сов.
1. (син. подняться) тăр, çĕклен; встать со стула пукан çинчен тăр
2. (син. пробудиться; ант. лечь) вăран, тăр; старик встал рано ватă çын ирех тăнă
3. тăр, урапа тăр, хăпарса тăр; встать на пень тунката çине хăпарса тăр
4. (син. остановиться) чарăн, тăр; часы встали сехет чарăннă
5. (син. подняться) çĕклен; народ встал на защиту страны халăх çĕршыва хӳтĕлеме çĕкленнĕ ♦ встать на ноги ура çине тăр, вăй ил; встать на сторону кого-либо майлă пул; солнце встало хĕвел тухнă; река встала юхан шыв шăнса ларнă

выгодный

прил., выгодно нареч.
1. (син. доходный) пайталлă, тӳпăшлă; выгодный контракт пайталлă килĕшӳ
2. (син. благоприятный) лайах, аван, майлă; представить в выгодном свете лайăх енчен кăтарт

выигрышный

прил.
1. выляв -ĕ; вылявлă; выигрышный лотерейный билет вылявлă лотерея билечĕ
2. (син. выгодный; ант. проигрышный) майлă, усăллă, пайталлă; выигрышная позиция майлă позйци (сăм., шахмат вăййинче)

демократ

сущ.муж., демократка жен.
1. демократ (демократи майлă çын)
2. демократ (демократсен партийĕнче тăракан)

диалектизм

сущ.муж.
диалектизм, диалект пулăмĕ (диалектри хăйне майлă сăмах, грамматика форми, сасă е урăх уйрăмлăх)

доступный

прил., доступно нареч.
1. çитмелле, кĕмелле, çитме майлă; места, доступные для охотников сунарçăсене çитме майлă вырăнсем
2. (син. недорогой) хаклă мар, туянма майлă; продажа товаров по доступным ценам таварсене туянма майла хаксемпе сутни
3. (син. доходчивый, понятный) ăнланмалла, уçăмлă, ăс çемми; изложить доступно анланмалла каласа пар

иначе

1. нареч. (син. подругому; ант. так) урăхла, тепĕр майлă; я не мог поступить иначе эпĕ урăхла тума пултарайман
2. союз противительный (син. а то) унсăрăн, атту; Спеши, иначе опоздаешь! Васка, атту ĕлкĕрейместĕн! ♦ иначе говоря вводн. сл. урăхла каласан; так или иначе епле пулсан та

индивидуальность

сущ.жен.
I. (син. своеобразие) пайăрлăх, уйрамлăх, хăйне евĕрлĕх; утратить свою индивидуальность харпăр уйрăмлăхĕсене çухат
2. (син. личность) ) этем, пайăр çын, уйрăм çын; он — яркая индивидуальность вăл питĕ хăйне майлă çын

индивидуальный

прил., индивидуально нареч.
1. (син. своеобразный, личный) пайăр, уйрăм, хăйне майлă; индивидуальные особенности человека çыннăн хăйне майлă уйрăмлăхĕсем
2. (син. отдельный; ант. коллективный, общий) уйрăм; индивидуальное хозяйство уйрăм хуçалăх; работать с учащимися индивидуально вĕренекенсемпе уйрăмшарăн ĕçле

использовать

глаг. сов. и несов.
усă кур, ĕçе яр, усса кӳр; производительно использовать технику техникăпа тухăçлă усă кур; использовать удобный момент майлă самантпа усă кур

календарь

сущ.муж.
1. календарь (вăхăт шучĕн йĕрки); юлианский календарь юлиан календарĕ (кивĕ стиль); григорианский календарь григориан календарĕ (çĕнĕ стиль); чувашский народный календарь чăваш халăх календарĕ
2. календарь (хут листи çине е кĕнеке майлă çапса кăларни); отрывной календарь татмалли календарь
3. календарь, кун йĕрки (ĕçсене кун тăрăх палăртса тухни); календарь спортивных игр спорт вăййисен йĕрки

лётный

прил.
вĕçев -ĕ; лётная школа вĕçев шкулĕ; лётная погода вĕçме майлă çанталăк

ловить

глаг. несов.
1. (син. хватать) тыт, ярса тыт, ярса ил; ловить рукой мяч мечĕке алăпа тыт
2. тыт, тытма çӳре; ловить сетью рыбу тетелпе пулă тыт; ловить зайцев мулкач тытма çӳре ♦ ловить удобный момент майлă самант кĕт; ловить на лжи суяпа тыт

момент

сущ.муж. (син. миг, мгновение)
самант; благоприятный момент майлă самант; сделать в один момент ĕçе пĕр самантрах ту; в данный момент хальхи вăхăтра

наоборот

нареч.
1. хирĕçле, кутăнла, тепĕр майлă; понять наоборот тепĕр майлă ăнлан; он всё делает наоборот вăл йăлтах кутăнла тăвать
2. частица, выражает возражение, противопоставление пачах урăхла; Ты сердишься? — Наоборот! Эсĕ çилленетĕн-и? — Пачах урахла!

нейтралитет

сущ.муж.
нейтралитет, нейтраллăх (кĕрешекен икĕ енрен пĕрин майлă та тăманни, вĕсен хирĕçĕвне хутшăнманни); придерживаться политики нейтралитета нейтралитет политики тыт

оригинал

сущ.муж.
1. (син. подлинник; ант. копия) оригинал (хутăн, хайлавăн малтанхи тĕп экземплярĕ); оригинал картины ӳкерчĕк оригинале
2. (син. чудак) хăйне майлă çын, тĕлĕнтермĕш çын

оригинальный

1. (син. своеобразный, необычный), оригинально нареч. хăйне майлă, хăйне евĕрлĕ; оригинальный художник хăйне евĕрлĕ художник
2. (син. подлинный) тĕп, чăн; оригинал ...; оригинальный текст оригинал текст

особенный

1. прил. (син. специфический; ант. обыкновенный) уйрăм, расна, пайăр; хăйне майлă; он отличается особенной добротой вăл хăйĕн ырă кăмăлĕпе палăрса тăрать
2. особенно нареч. уйрăмах; особенно жарко в июле утă уйăхĕнче уйрăмах шăрăх ♦ не особенно питех мар; ничего особенного темех мар, чаплах мар

особый

прил., особо нареч.
уйрăм, расна, пайăр; хăйне майлă; особые права пайăр правăсем; этот вопрос рассмотрим особо ку ыйтăва уйрăммăн пăхса тухăпăр

парниковый

прил.
парник -ĕ; парникри; парниковые овощи парникра ӳстернĕ пахча çимĕç ♦ парниковый эффект парник майлă пулăм (этем атмосферăна вараланă пирки çанталăк ăшăнса пыни)

подходящий

прил. (син. приемлемый), подходяще нареч.
майлă, юрăхлă, юравлă, вырăнлă; найти подходящий материал на пальто пальтолăх юравлă пусма туп

положительный

прил. (ант. отрицательный), положительно нареч.
1. (син. утвердительный) майлă, килĕшлĕ, ырлавлă; положительный ответ майлă хурав, килĕшсе хуравлани; дать положительную оценку ырласа хакла
2. (син. хороший, полезный) лайăх, усăллă; эксперимент дал положительные результаты сăнав лайăх результат пачĕ
3. пурлă (паллăллă); положительная температура нультен ăшă температура ♦ положительный заряд пурлă заряд (физикăра); положительная степень прилагательного паллă ячĕсен тĕп степенĕ

попутный

прил., попутно нареч.
майлă, йӳнейлĕ, çула майлă; попутный ветер майлă вĕрекен çил; поехать на попутной машине çула май машинăпа ларса кай

посёлок

сущ.муж.
посёлок (хула майлă ял); заводской посёлок завод посёлокĕ

правый

1. прил. (ант. левый)
1. сылтăм; правая рука сылтăм алă; на правой стороне сылтăм енче
2. сылтăм, сылтăмри (политикăра — реакци майлă); правые партии сылтăмри партисем

рука

сущ.жен., множ. руки
алă; правая рука сылтăм алă; поздороваться за руку алă пар, алă тыт (саламласа); идти под руку çавтăнса пыр ♦ по левую руку сулахай енче; у него есть рука унăн хунтă пур; золотые руки ылтăн алă, ăста; лёгкая рука алли çăмăл; не с руки майлă мар; под горячую руку тарăхнă самантра; рукой подать питĕ çывăх; не покладая рук ырми-канми; рука не поднимается хăю çитмест; взять себя в руки лăплан; мастер на все руки пур ĕçе те ăста; руки не доходят алă çитмест (ĕç тума)

рыба

сущ.жен.
пулă; морские рыбы тинĕс пуллисем; свежая рыба чĕрĕ пула; ловить рыбу сетью тетелпе пулă тыт ♦ ни рыба ни мясо ăнман япала; ловить в мутной воде рыбу майлă самантпа усă кур

склонить

глаг. сов.
1. что (син. нагнуть) тай, пĕк, чик, ус; склонить голову пуçа ус
2. кого (син. уговорить) çавăр, ӳкĕте кĕрт; он всех склонил на свою сторону вăл пурне те хăй майлă çавăрнă

союзник

сущ.муж.,союзница жен.
союзник (пĕр-пĕрин майлă тăракан, пĕр-пĕрне пулăшакан); союзник в войне вăрçăри союзник

уговорить

глаг. сов.
майлă çавăр, килĕштер, ӳкĕте кĕрт

удобный

прил., удобно нареч.
1. меллĕ, майлă, хăтлă, канлĕ; усесться удобно канлĕ вырнаçса лар
2. (син. благоприятный) вăхăтлă, майлă, вырăнлă; в удобное время майлă вăхăтра

уместный

прил., уместно нареч.
вырăнлă, вăхăтлă, майлă; уместный вопрос вырăнлă ыйту

утвердительный

прил. (ант. отрицательный), утвердительно нареч.
çирĕплетӳ -ĕ; çирĕплетӳллĕ, майлă, килĕшӳллĕ; ответить утвердительно килĕшсе хуравла

фашист

сущ.муж., фашистка жен.
фашист (фашизм майлă çын)

характерный

прил.
1. (син. своеобразный) хăйне майлă, хăйне евĕрлĕ, пайăр; характерные черта лица хăйне майлă сăн-пит
2. (син. свойственный, присущий) кăтартуллă; характерный пример кăтартуллă тĕслĕх

шовинист

сущ.муж.
шовинист (шовинизм майлă çын)

экстремист

сущ.муж.
экстремист (экстремизм майлă çын)

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

анекдотический

анекдотла, анекдот майлă, анекдот евĕрлĕ, кулăшла.

анекдотичный

анекдотла, анекдот майлă, анекдот евĕрлĕ, кулăшла.

замашка

разг. ҫыннӑн хӑйне майлă мыскари, хӑйне хӑй тыткалас йӑла.

взятка

взятка, сӗрни (пĕр-пĕр ĕçе хăй майлă тутарасшăн вăрттăн паракан укçа е япала).

влияние

влияни, витĕм, вăйăм (пĕр-пĕр япалана е çынна хăй майлă туни, хăйне пăхăнтарни, хăй енне çавӑрни, хăйне итлеттерни, хăй пек шухăшлаттарни); влияние среды тавралăх витĕмĕ, вăйăмĕ; человек с большим влиянием витĕмлĕ çын.

вроде

предл. с род. п. майлă, евĕрлĕ; он вроде меня вăл ман евĕрлӗ, ман пек(рех).

специфический

хӑйне евӗрлӗ, хăйне ҫеҫ тивĕҫлӗ, хăйне майлă; специфические особенности хăйне евĕрлĕ уйрăмлăхсем; йод обладает специфическим запахом йодăн хăйĕн шăрши пур (ыттисенни пек мар, уйрăм шăршă).

подходящий

1. килекен, пырса ҫитекен; 2. вырăнлă, килӗшӳллӗ, майлă, юрăхлă, меллĕ, пырасла.

продажный

1. сутлăх, сутмалли (тавар); 2. перен. сутӑнчӑк; продажный человек сутӑнакан çын, сутӑнчӑк çын, укҫашӑн такам майлă та пулма хатĕр çын.

твой

санăн, сан; по-твоему сан майлă, сан пек (турăм); по-твоему хорошо, а по-моему плохо саншăн пулсан, аван, маншăн пулсан, начар.

троякий

виççеллĕ, виç тĕрлĕ, виç майлă, виç пĕлтерĕшлĕ, виç формăллă; троякий способ решения задачи задачăна виç тĕрлĕ шутлама май пурри.

целесообразный

майлă, тĕллевлĕ, юрăхлă.

хамелеон

хамелеон (1. хăй тĕсне таврари япала майлă час-часах улăштаракан калта евĕрлĕ чĕрчун; 2. перен. çынна юрасшăн хăйĕн шухăш-кăмăлне час-часах улăштаракан çын).

увлекать

кого, что несов., увлечь, -еку, -чёшь сов. 1. илсе кай (пĕренене шыв); судьба увлекла меня в Швейцарию шăпа мана Швейцарие илсе çитерчĕ; 2. интереслентер, ху енне çавăр, ху майлă ту, хăвăнтан хăпми ту, илĕрт, хăвна юраттар.

удобно

майлă, меллĕ, канăçлă, канлĕ.

удобный

майлă, меллĕ, юрăхлă, канлĕ, канăçлă, алă майлă (вăхăт).

уязвимый

амантма, суранлатма çăмăл (майлă вырăн).

благоприятный

ырă, лайăх, ăнăçлă, майлă, халаллă, юрăхлă; благоприятные условия юрăхлă майсем, условисем.

брать

, беру кого, что, несов. ил; брать взаймы кивçен ил; брать верх çĕнтер, çиеле тух; брать чью-нибудь сторону пĕр-пĕр çын хутне кĕр; майлă пул.

Чăвашла-тутарла словарь (1994)

майлă

уңайлы

Социаллӑ сӑмахлӑхӑн вырӑсла-чӑвашла словарӗ (2004)

военизированный

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

голосовать

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

демагогия

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

демократ

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

еретик

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

идеалист

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

интернационалист

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

клерикал

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

конъюнктура

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

либерал

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

лояльный

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

материалист

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

милитарист

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

националист

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

нейтралитет

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

радикал

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

расист

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

Çавăн пекех пăхăр:

майлашу майлашулăх майлашуллă майлашусăрлăх « майлă » маймăл майна майолика майонез майонезлă

майлă
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org