Шырав: пай

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

ай-пай-пай

1.
выражает боль
ай, ой, ох

ай-пай-пай, алла пĕçертрĕм! — ой, я руку обжег!

ай-пай-пай

2.
выражает укор, упрек, досаду
ай-ăй

ай-пай-пай, ма çурса тăкрăн тетраде! — ай-ăй, зачем ты порвал тетрадь!

анкер

2. тех.
анкер (çурт-йĕр пайĕсене çыхăнтаракан пай)

аффикс

лингв.
аффикс (сăмах тĕпĕ çумне хушăнакан пай)
сăмах тăвакан аффикссем — словообразовательные аффиксы

блок

3. стр.
блок (çурт тумалли пысăк пай)

нейтрон

физ.
нейтрон (атом ядринчи электричество зарячĕсĕр пай)

па

II.
то же, что пай III.

пай

I.

1.
часть (массы, количества, пространства, времени и т. п.)
виçĕ пайĕнчен пĕр пайĕ — третья часть
пӳртĕн пĕр пайĕ — часть дома
тоннăн вуннăмĕш пайĕ — центнер — десятая часть тонны — центнер
чĕрĕк пайĕ — четверть, четвертая часть чего-л.

пай

2.
доля
май пая ăна парăр — отдайте мою долю ему
пĕр тан пайсене уйăр — делить на равные доли
Ху пайна пăрахса, çын пайĕ хыççăн ан кай. — посл. Не гоняйся за чужой долей, бросив свою.

пай

3.
порция (пищи)
пĕр пай аш — порция мяса
ку кам пайĕ? — чья это порция?

пай

4.
пай

пай

паевой
пай укçи — паевой взнос
пая кĕр — войти в пай
пая кĕрт — принять в пай
пая кĕрсе — на паях

пай

5.
деталь, часть
машина пайĕ — деталь машины
запас пайсем — запасные части
трактор пайĕсем — тракторные детали
хатĕр пай — готовая деталь
ӳт-пӳ пайĕсем — части тела

пай

6.
часть, раздел (напр. книги)
отделение (напр. концерта)
действие (напр. пьесы)

пай

7.
отдел, сектор, секция, часть
атă-пушмак пайĕ — секция обуви (в магазине)
вĕренӳ пайĕ — учебная часть
кадрсен пайĕ — отдел кадров
çырусен пайĕ — отдел писем
çутĕç пайĕ — отдел народного образования
пай заведующийĕ — заведующий отделом

пай


вăрă пайĕбот. семядоля
пуплев пайĕсемграм. части речи
пай ураллисемзоол. членистоногие

пайлаш

1.
входить в долю, в пай, становиться пайщиком
пайлашса ĕçле — работать на паях, на паевых началах

разряд

2.
разряд (ушкан, пай)
заем разрячĕ — разряд займа

розетка

3. архит.
розетка (чечек евĕр илемлĕ пай)

руководитель

руководительский
партипе правительство руководителĕсем — руководители партии и правительства
класс руководителĕ — классный руководитель
кружок руководителĕ — руководитель кружка
пай руководителĕ — руководитель отдела

сотрудник

2.
сотрудник (ĕçчен)
литература сотрудникĕ — литературный сотрудник
ăслăлăх сотрудникĕ — научный сотрудник
пай сотрудникĕсен коллективĕ — коллектив сотрудников отдела
библиотека сотрудникĕ — сотрудница библиотеки

статья

2.
статья (сыпăк, пай)

тĕрлĕ

2.  
в сочет. с количественными словами обозначает
сорт, вид, разновидность чего-л.:
виçĕ тĕрлĕ пай — детали трех видов
нумай тĕрлĕ — многих сортов, видов, разновидностей
темиçе тĕрлĕ — нескольких видов, типов

тĕслĕ

5.
в сочет. с количественными словами обозначает
сорт, вид, разновидность, оттенок чего-л.

вуншар тĕслĕ пай — десятки типов деталей
Çĕрлехи çул çĕр тĕслĕ. — погов. Ночная дорога предстает взору в сотне видов.

тип

3. биол.
тип (пĕр евĕрлĕ чĕрчунсен, ӳсентăрансен йышĕ)
пай ураллă чĕр-чунсен типĕ — тип членистоногих животных

тӳпе

II.

1.
доля, пай
ку манăн тӳпе — это моя доля
топливăра газ тӳпи ӳссе пырать — доля газа в топливном балансе возрастает

участок

2.
участок (пай)

филиал

филиал (пай, уйрăм)
институт филиалĕ — филиал института
наукăсен академийĕн филиалĕ — филиал академии наук

шатун

тех.
шатун (поршене двигатель валĕпе çыхăнтаракан пай)

штамп

2. тех.
штамп (пай калăпламалли форма)

штифт

тех.
штифт (машина пайесене пĕрлештермелли пай)

щит

2.
щит (çурт тумалли пысăк пай)

çи


çине кĕр — входить в пай
çине тар — настаивать
çине тăрса — настойчиво
çийĕнче пур хĕрарăм — беременная женщина
çие юлни — зачатие

ĕлĕш

3.
доля, пай
ман ĕлĕше вăл илнĕ — он взял мою долю

пай

II. уст.
иней, изморозь

пай

III. межд.
ба
пай, ура çине те тăраймасть — ба, он даже не может встать на ноги
пай-пай-пай — усил. от пай III.
пай-пай-пай, вăл куна пĕлмест иккен — ба он, оказывается, этого не знает

Федотовăн «Тĕне кĕмен чăвашсен ячĕсем» словарĕ

Илчĕпай

некогда яз. и. м., теперь назв. оврага (Ашм. Сл. Ш, 114): Илчĕ (< др.-тюрк. elči/ilči "правитель, посол; вестник" (ДТС, 169; Мал. ПДП, 363, 380) + пай (< тюрк. бай "господин; хозяин, богатырь; перен. "господь") (Гаф. ИИ, 131)); тат., башк. м. и. Илчебай (Шайх. ТБЛИТП, 59; Сат. ТИС, 90) > мар. м. и. Эльчивай, Эльчывай, отсюда фамилия Эльчибаев (Черн. СМЛИ, 571).

Ипай

яз. и. м. Патраклă (Ашм. Сл. III, 127): И + -пай (< тюрк. бай).

Исампай

яз. и. м. Рекеев, САСС, Т.-И.-Шем. // Назв. деревни (Ядр. у.) (Ашм. Сл. III, 145): Исам/исан : < тюрк. исан "здоровый, невредимый" (Гаф. ИИ, 153) + пай (< тюрк. бай "господин, хозяин, богатырь") (Гаф. ИИ, 131), тат. м. и. Исәнбай, по-русски Исанбай (СЛИ, 136; Сат. ТИС, 94) > мар. м. и. Исанбай/Исенбай/Исинбай (Черн. СМЛИ, 178-179). См. Иссенбай.

Исанпай

яз. и. м. Рекеев, САСС, Т.-И.-Шем. // Назв. деревни (Ядр. у.) (Ашм. Сл. III, 145): Исам/исан : < тюрк. исан "здоровый, невредимый" (Гаф. ИИ, 153) + пай (< тюрк. бай "господин, хозяин, богатырь") (Гаф. ИИ, 131), тат. м. и. Исәнбай, по-русски Исанбай (СЛИ, 136; Сат. ТИС, 94) > мар. м. и. Исанбай/Исенбай/Исинбай (Черн. СМЛИ, 178-179). См. Иссенбай.

Иссенпай

яз. и. м. Патраклă (Ашм. Сл. III, 150): Иссен + пай; тат., башк. Исәнбай: Исән + бай (Шайх. ТБЛИТП, 60; Сат. ТИС, 94) > мар. м. и. Исанбай (Черн. СМЛИ, 178). См. Исампай/Исенпай.

Итапай

яз. и. м. (Ашм. Сл. III, 152): Ита + пай; тат., башк. Итбай (Шайх. ТБЛИТП, 60): Ит "собака" + бай; мар. м-и. Итебей/Итибай/Итыбай (Черн. СМЛИ, 181-182).

Касанпай

яз. и. м. Ялюха М. (Ашм. Сл. VI, 129): Касан + -пай; тат. м. и. Казанбай: Казан + бай (Сат. ТИС, 101) > мар. м и. Казанбай/Казенбай/Козанбай (Черн. СМЛИ, 190). Согласно Л.В.Даниловой, Касан/Казан < араб. м. и. Ҳасан "хороший, лучший, красивый" > узб. Ҳасан, уйг. Хәсән, тат. Хәсән (Дан. ДТП, 1980. С. 132). См. Касан, Касантей.

Мăрсапай

яз. и. м. Патраклă (Ашм. Сл. VIII, 319): Мăрса + пай (< бай); тат. м. и. Морзабай (Морза + бай) / Мирзабай (Сат. ТИС, 131). См. Мурса.

Миннюпай

яз. и. м. Ялюха М. (Ашм. Сл. VIII, 248): Минню + пай (< бай) < тат. м. и. Миңлебай (Миңле + бай) (Сат. ТИС, 126). См. Минлипай.

Пай

яз. и. ч. Пай и Кăлаç, основатели с. Байглычева (Ашм. Сл. IX, 66) < тат. м. и. Байкылыч Байгылыч (Бай + кылыч (Сат. ТИС, 41)). Тюрк. м. и. Бай со значениями "господин; хозяин; богатырь", перен. "гость" (Гаф. ИИ, 131) часто выступает в качестве компонента сложносоставных личных имен > мар. м. и. Бай (Черн. СМЛИ, 86).

Пайкач

яз. и. ч. Абаш (Ашм. Сл. IX, 69): Пай (< тюрк. бай) + -кач; ср. мар. ж. и. Пайкеч (Черн. СМЛИ, 329).

Пайкерей

яз. и. м. Иревли, Ялюха М., Рекеев (Ашм. Сл. IX, 69): Пай + -керей; тат. м. и. Байгәрәй (Бай + гәрәй) (Сат. ТИС, 41); тюрк. м. и. Керай "сильный, могучий" (Гаф. ИИ, 157) > мар. м. и. Керей (Черн. СМЛИ, 212).

Пайми

яз, и. м. Ялюха М., Рекеев (Ашм. Сл. IX, 70): Пай + ми. См. Паймет.

Паймук

яз. и. м. Патраклă, САСС (Ашм. Сл. IХ, 70); Пай + -мук. См. Паймет.

Паймулла

яз. и. м. Ялюха М., Патраклă, Рысайк. (Ашм. Сл. IX, 70); Пай + мулла; тат. м, и. Баймулла: Бай + мулла (Сат. 1ГИС, 41). См. Паймола.

Паймухха

яз. и. м. Иревли, Рекеев, Патраклă (Ашм. Сл. X, 70): Пай + мухха. См. Паймет.

Паймуш

яз. и. м. Ялюха М. (Ашм. Сл. IX, 70): Пай + муш. См. Паймушка, Паймет.

Пайпăлат

яз. и. м. Рекеев, САСС, Т. И. Шем. (Ашм. Сл. IX, 70): Пай (см. выше) + пулат (перс. ) "сталь, булат"; тат. м. и. Байбулат; Бай + булат (СЛИ, 130; Сат ТИС, 40) > мар. м. и. Байбулат (Черн. СМЛИ, 87) / Пайбулат / Пайвылат (Черн. СМЛИ, 327). Ср. тат., тур. м. и. Бейбулат = Бекбулат = Бепулад "крепкий как сталь" (Гаф. ИИ, 136, 179)

Пайпулат

яз. и. м. Рекеев, САСС, Т. И. Шем. (Ашм. Сл. IX, 70): Пай (см. выше) + пулат (перс. ) "сталь, булат"; тат. м. и. Байбулат; Бай + булат (СЛИ, 130; Сат ТИС, 40) > мар. м. и. Байбулат (Черн. СМЛИ, 87) / Пайбулат / Пайвылат (Черн. СМЛИ, 327). Ср. тат., тур. м. и. Бейбулат = Бекбулат = Бепулад "крепкий как сталь" (Гаф. ИИ, 136, 179)

Пайсар

яз. и. м. Рекеев, Рысайк. // Назв. селения. Кан. (Ашм. Сл. IX, 71): Пай + -сар.

Пайтар

яз. и. м. Рекеев (Ашм. Сл. IХ, 71): Пай + -тар.

Пайтирэк

яз. и. м. Рекеев (Ашм. Сл. IХ, 73); тат. м.и. Байтирәк, по-русски Байтиряк (СЛИ, 130; Сат. ТИС, 42) > мар. м. и. Байдеряк (Черн. СМЛИ, 87): Пай (< тюрк. бай)+ тирек, тат., башк. тирәк "тополь; осокорь". Г.Ф.Саттаров замечает, что в старину тюркские народы зто дерево считали священным родовым деревом. См. Патирек.

Пайтул

яз. и. м. Иревли, Рекеев Назв. местности (Ашм. Сл. IХ, 73): Пай + тул; тат. м. и. Байтулла (СЛИ, 130) > мар. м. и. Пайтола (Черн. СМЛИ, 330): Пай (< бай) + тулы "полный, наполненный; полно".

Пайусман

и. ч.! (Ашм. Сл. IX, 68): Пай + усман; тат. м. и. Усман (СЛИ, 144) < араб. м. и. Усман "костоправ" (Гаф. ИИ, 197) > мар. м. и. Усман (Черн. СМЛИ, 499). См. Пай.

Пайхач

яз. и. м. Патраклă (Ашм. Сл. IX, 73); ср. мар. м. и. Пайгача: Пай "миленок" + каче "жених" (Черн. СМЛИ, 327). Этимология С.Я.Черных сомнительна.

Салапай

и. м. Б. Олг. // Назв. местности (хăртнă). Орау // Назв. лугов около Персирл. (Ашм. Сл. XI, 30): Сала + пай; мар. м. и. Салабай: Сала/Сола "деревня, село" + бай "богач" (Черн. СМЛИ, 389).

Сантăпай

яз. и. м. Патраклă (Ашм. Сл. XI, 46): Сантă + пай (< тюрк. бай).

Янтăпай

яз. и. м. Рекеев (Ашм. Сл. IV, 200): Янтă + пай (< тюрк. бай); ср. тат. м. и. Янабай (Сат. ТИС, 232).

Ярсăпай

(ЙАРСАПАЙ), л. и. м. Б.Олг. (Ашм. Сл. IV, 232): Ярсă + -пай (< тюрк. бай).

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

ваучер

ç.с. Патшалăх харпăрлăхĕнчи предприятисене приватизаци (туп.) тунă чухне акци (пай хучĕ) тата пурлăх илме май паракан хаклă йышши хут; Раççей Федерацийĕнче 1992—1994 çулсенче усă курнă приватизаци чекĕ. Ĕнер Раççей Федерацийĕн Патшалăх пурлăх комитетĕнче ваучер «пре-зентацийĕ» пулчĕ. Х-р, 26.08.1992, 2 с. Сире приватизацилеме юрать-и.Ваучерăра кăтартăр-ха! Х-р, 19.09.1996, 1 с. Ваучер-сене тарăн калушпа улăштаракансем те, вунă пинпе сутса яракан-сем те, акцисем илсе юлакансем те пулчĕç. ЧÇ, 1998, 14 /, 11 с. Ваучер текен хут таткипе улталаса, акцисемпе пуясса шантарса халăх пурлăхне уйрăм çынсен аллине парса пĕтерчĕç. ХС, 1999, 19 /, 2 с. — ваучер фончĕсем (Х-р, 22.02.2000, 2 с.).

вич

ВИЧ-инфекци е ВИЧ инфекцийĕ, ç.я. Этем иммунодефицичĕн вирусĕ, çынна ерсе СПИД (туп.) чирне пуçаракан микроорганизм. 1998 çул пуçламăшĕнче пирĕн республикăра каллех ВИЧ-инфекцин 3 тĕслĕхне тупса палăртнă. ÇХ, 3.04.1998, 1 с. СПИДа хирĕç кĕрешекен центрăн пай пуçлăхĕ П.Львов пирĕн республикăри ВИЧ-инфекципе çыхăннă лару-тăрупа паллаштарчĕ. Х-р, 10.04.1998, 2 с. Хальхи вăхăтра ВИЧ инфекцийĕ пĕтĕм тĕнчипе сарăлчĕ. ÇХ, 1998, 46 /, 5 с. — ВИЧ-инфекципе çӳрекенсем (ÇХ, 1997, 48 /, 6 с.); ВИЧ-инфекци ерт (Ар, 2001, 15 /, 1 с.); — танл., ВИЧ вирусĕ (Х-р, 25.09.1996, 4 с.).

либерал-демократ

п.с., ç.п. РЛДП (туп.) йышне кĕрекен çын; жириновец (туп.). Либерал-демократсен (Жириновский партийĕн) тĕп комитечĕн пай пуçлăхĕ Г.Казанцев. Х-р, 10.09.1992, 2 с. Либерал-демократсен çулпуçĕ Жириновский еплерех çын вара. ...Либерал-демократсен лидерĕн ирсĕр ĕçĕсем пĕтĕм депутат корпусĕ пирки ... начар шухăш çуратаççĕ. Ч-х, 1999, 28 /, 2 с.

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

пай

син.: валĕ
доля, том
удел, ку кĕнекере пиллĕк пай — в этой книге 5 томов
ĕçнине ĕçнĕ, çухатнине çухатнă — (свое имущество) он частично пропил, частично растратил

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

округ

пай. Сут тăвас енчен пĕтĕм Россияна 11 пая (округа) уйăрнă [Çулталăк 1906:45].

сироп

икĕ пай сахăртан, пĕр пай шывран вĕретсе тунă çиме. Апат е пыл, е сахăртан тунă сироп тиекенскер параççĕ (сироп çапла тăваççĕ: 2 пай сахăр, пĕр пай шыв илеççе те ăна вĕретеççĕ) [Хыпар 1907, № 13:100].

таинство

пĕлме çук ĕç; Христосăн Ӳчĕпе Юнĕ. Литургия кĕллинче чăн аслă вăхăт, чаплă вăхăт çавăнтан пуçланса каять, мĕшĕн тесен çав сăмахсене каласан Христос таинство (пĕлме çук ĕç) хунине асăнас вăхăт çитсе пырать <…> [Наставление 1905, с. 14]; Чирлени тăхăрмăш кун тенĕ чух ирхине чĕрĕ тăвакан Таинстворан (Христосăн ӳчĕпе Юнĕнчен) ăша пай илчĕ те каçчен сывалса вырăн çинчен тăракан пулчĕ [Отец 1904:20].

тăлппӳ

ӳт. Пирĕн пĕр ӳтĕмĕрĕнех епле пай нумай вăл пайсен пуринĕн те епле пĕр йышшĕ ĕç мар, çавăн пек эпир те Христос ячĕпе нумайăн пĕр тăлппӳ (ӳт) пулса тăратпăр, уйăрăмăн пĕр-пĕрин пайĕсем пулатпăр [Послания 1903:65].

тӳпе

пай. Юлташĕсем иккĕшех тепĕрин тӳпине те (пайне те) вырас тесе хытăрах ĕçлеме канаш тунă [Поучения 1904:16].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

акт

сущ.муж.
1. акт (мĕне те пулин çирĕплетекен хут); составить акт акт çыр
2. (син. действие, поступок) ĕç, тăвăм; террористические акты террорла ĕçсем
3. (син. действие) акт, пай (спектакльте); пьеса в трёх актах виçĕ пайлă пьеса

бухгалтерия

сущ.жен.
1. бухгалтери (укçа-тенкĕ шутне туса пыни); изучать бухгалтерию бухгалтерие вĕрен
2. бухгалтери (укçа-тенкĕ шутне тăвакан пай); бухгалтерия завода завод бухгалтерийĕ

введение

сущ.сред.
1. (син. вступление, предисловие) кӳртĕм, ум сăмах, кӳртĕм пай; введение к книге написано редактором кĕнеке ум сăмахне редактор çырнă;
2. кӳртĕм, пуçламăш; введение в языкознание чĕлхе пĕлĕвĕн пуçламăшĕ

выпуск

сущ.муж.
1. (син. производство) кăлару; кăларни, каларасси; выпуск продукции увеличился продукци каларасси ӳснĕ
2. (син. часть) пай, кăларăм; роман в трёх выпусках виçĕ кăларăмлă роман
3. кăларăм; прошлогодний выпуск института институтăн пĕлтĕрхи кăларăмĕ

глава

2. сущ.жен., множ. главы
сыпăк, пай; прочесть две главы книги кĕнекен икĕ сыпăкне вуласа тух

действие

сущ.сред.
1. (син. работа, деятельность) ĕç, ĕç-пуç, ĕç-хĕл; противозаконные действия саккуна хирĕç ĕçсем; составить план действий на будущее малашнехи ĕçсен планне палăртса хур
2. ĕçлени, çӳрени, привести машину в действие машинăна ĕçлеттерме пуçла
3. вăй; вăйра тăни; продлить действие договора договор вăйра тăрас вăхăта тăс; закон обратной силы не имеет саккун вăйĕ иртнĕ вăхăта витмест
4. (син. результат, влияние) витĕм, вăйăм, усă; витĕм кӳни, усă пани; оказывать благотворное действие ырă витĕм кӳр; предупреждение не возымело действия асăрхаттарни усă памарĕ
5. пай, сыпăк (спектаклĕн, пъесăн); комедия в трёх действиях виçĕ пайлă комеди
6. тăвăм, действи; четыре действия арифметики арифметикăн тăватă действийĕ

деталь

сущ.жен.
1. (син. часть) пай, деталь; детали часов сехет пайĕсем
2. (син. подробность) вак-тĕвек, вакки-тĕвекки; входить во все детали вакки-тĕвекки таранах тишкер

доля

сущ.жен., множ. доли
1. (син. часть) пай, вале, тӳпе; это ваша доля ку сирĕн тӳпе; разделить на равные доли тан пайсене валеç
2. (син. участь, судьба) шăпа, кун-çул, ăраскал; ему выпала счастливая доля ăна телейлĕ шăпа пӳрнĕ ♦ львиная доля чи пысăк пайĕ; войти в долю пая кĕр

единица

сущ.жен.
1. пĕрре («1» цифра)
2. пĕрре (вĕренӳри хаклав палли)
3. виçе, пай; единицы длины вăрăмăш виçисем; административно-территориальная единица çĕр-администраци пайĕ ♦ денежная единица укçа (пĕр-пĕр çĕршыври); штатная единица штатри çын; не пришли лишь единицы хашĕ-пĕрисем çеç килмерĕç

звено

сущ.сред.; множ. звенья
1. сыпăк, сыпă, пай; звено забора карта сыппи; звено цепи сăнчăр унки
2. звено, ушкăн; звено овощеводов пахча çимĕç ӳстерекенсен ушкăнĕ; звено самолётов самолётсен звени

область

сущ.жен.
1. область (темиçе районтан тăракан çĕр-администраци пайĕ); Самарская область Самар облаçĕ
2. ен, çĕр, хутлăх; область вечной мерзлоты ĕмĕрхи шăн хутлăхĕ; северные области Европы Европăн çурçĕр енĕ
3. чего (син. отрасль) пай, турат; новая область исторической науки истори ăслăлăхĕн çĕнĕ пайĕ

орган

сущ.муж.
1. орган, пай (ӳт-пĕвĕн); органы дыхания сывлав органĕсем; органы речи пуплев органĕсем; органы растений ӳсен-тăран пайĕсем
2. (син. организация) орган; органы власти власть органĕсем; органы здравоохранения сывлăх сыхлав органĕсем
3. (син. издание) орган, кăларăм; органы печати хаçат-журнал

отдел

сущ.муж. (син. часть, подразделение)
пай, уйрам; отдел кадров кадрсен пайĕ; обувной отдел магазина магазинăн атă-пушмак уйрăмĕ

отделение

сущ.сред.
1. (ант. соединение) уйăру; уйăрни; отделение церкви от государства чиркĕве патшалăхран уйăрни
2. пай, уйрăм (учреждении); отделение банка банк уйрăмĕ
3. пай (концертăн); концерт в трёх отделениях виçĕ пайлă концерт
4. отделени (салтаксен ушкăнĕ); командир отделения отделени командирĕ

отрывок

сущ.муж.
пай, татăк; отрывок романа роман сыпăкĕ

паёк

сущ.муж.
паёк, пай, валĕ (çирĕплетнĕ йĕркепе уйăрса параканни); продовольственный паёк апат-çимĕç паёкĕ; держать на голодном пайке выçăлла-тутăлла усра

пай

сущ.муж., множ. пай
пай, валĕ; вносить плату паями пайăн-пайăн тӳле

порция

сущ.жен.
тӳпе, пай; две порции жаркого икĕ тӳпе шаркку

раздел

сущ.муж.
1. пайлав, уйăру, валеçӳ; пайлани, уйăрни, валеçни; раздел имущества пурлăха пайлани
2. пай, сыпăк; разделы книги кĕнеке сыпăкĕсем

секция

сущ.жен.
секци, уйрăм, пай; спортивные секции спорт секцийĕсем

статья

сущ.жен., множ. статьи
1. статья (пысăк мар текст); газетные статьи хаçатри статьясем
2. статья, пай, сыпăк; статья закона саккун статйи; расходные статьи бюджета бюджетăн тăкак пайĕсем ♦ по всем статьям пур енĕпе те

филиал

сущ.муж. (син. отделение)
пай, уйрăм; филиал научно-исследовательского института ăслăлăх-тĕпчев институчĕн уйрăмĕ

частица

1. сущ.жен.
пĕрчĕк, пай, тĕпренчĕк; мельчайшие частицы металла металăн питĕ вĕтĕ пайĕсем

часть

сущ.жен., множ. части
1. (син. доля; ант. целое) пай, тӳпе, валĕ; разделять на части пайла, вакла; часть огорода занята под картофель пахчан пĕр пайне çĕр улми йышăнать
2. (син. деталь) пай, хатĕр (ансатти); запасные части запас пайсем; разобрать велосипед на части велосипеда пайăн-пайăн сӳт
3. (син. раздел) пай, уйрăм, сыпăк; роман в трёх частях виçĕ пайлă роман
4. (син. отдел) пай, уйрăм (учрежденин); учебная часть института институтăн вĕренӳ пайĕ
5. часть (çарта); воинская часть çар чаçĕ; авиационные части авиаци чаçĕсем ♦ части света тĕнче пайĕсем (материксем тата вĕсем çывăхĕнчи утравсем); части речи пуплев пайĕсем; это не по моей части эпĕ ку ĕçпе çыхăнман

член

сущ.муж.
1. (син. участник) член (пĕрлешĕве кĕрекен çын, организаци е патшалйх); член профсоюза профсоюз членĕ; страны-члены Организации Объединённых Наций Пĕрлешнĕ Нацисен Организацине кĕрекен çĕршывсем
2. (син. часть) пай; члены тела ӳт-пӳ пайĕсем ♦ члены семьи кил-йышри çынсем; члены предложения предложени членĕсем (грамматикăра)

элемент

сущ.муж.
1. элемент (ансатрах пайсене пайланман хими япали); периодическая система элементов элементсен периодлă системи
2. пай, тӳпе; русские элементы в чувашской лексике чăваш лексикинчи вырăс сăмахĕсен тӳпи
3. паллă; элементы романтизма в стихах сăвăсенчи романтизм паллисем
4. вăй; прогрессивные элементы общества обществăри прогрессивлă вăйсем

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

действие

1. ӗҫлени, ӗҫре тӑни; машина в действии машина ӗҫре, ӗҫлет; 2. туни, кӳни; разрушительное действие пожара вут-кавӑр сиен кӳни; 3. действи; четыре действия арифметики арифметикӑри тӑватӑ действи; 4. пай, трагедия в пяти действиях пилӗк пайлӑ трагеди; 5, ĕҫ; действие произошло в деревне ӗҫ ялта пулса иртнӗ.

деталь

ж 1. деталь, пай (машинӑн, механизмӑн пайĕ); 2. вак-тĕвек; тӗпӗ-йĕрӗпе кӑтартса пани; изложить со всеми деталями тӗпĕ-йĕрӗпе каласа пар.ӳ

доля

1. пай, валӗ; тӳпе; львиная доля пысӑкрах та лайӑхрах пайӗ; 2; шӑпа, кунҫул, пурнӑҫ, ӑраскал; счастливая доля советских детей совет ачисен телейлӗ шӑпи (кунҫулӗ).

дополнение

1. хушса ҫырни; 2. кайран хушса ҫырнӑ пай; 3. дополнени (предложенин кĕҫӗн членӗ).

картина

1. ÿкерчӗк; 2. драмӑллӑ произведенисенчи уйрӑм декорациллӗ пай.

львиный

львиная пасть арӑслан ҫӑварӗ; львиная доля чи пысӑк пай; львиный зев кӑвакал пуҫӗ, пыл курӑкӗ.

отдел

пай, уйрӑм; отдел народного образования ҫутӗҫ пайĕ.

отделение

1. уйӑрни, уйрӑлни; 2. отделени, пай, уйрӑм.

раздел

1. уйӑрни; раздел имущества пурлӑх уйӑрни; 2. сыпӑк, уйрӑм пай (кӗнекери текстӑн); 3. чикӗ, шывсен чикки.

секция

1. секци, пай (учреждении е организации уйрӑм пайĕ); секция языка и литературы чĕлхепе литература секцийĕ; 2 пай, участок.

сродство

мн. нет туркам, хурӑнташлӑх, пӗрешкеллӗх, тӗп свойствисем тӗлӗшпе пӗр пек пулни; химическое сродство химилле пӗрлешӳ, икĕ е ытларах япала тачӑ пӗрлешни, урӑх япала пулса тӑни (икӗ пай водородпа пӗр пай кислород пӗрлешнипе шыв пулса тӑни).

стержень

-жня 1. тӗнӗл, хурҫӑ тунă; 2. варри; стержень дерева йывӑҫ варри; стержень чирья ҫӑпан варри; 3. перен. никĕс; тӗл пай.

элемент

элемент, пай; прогрессивные элементы общества обществӑн малта пыракан пайӗсем; химический элемент хими элеменчӗ.

эпилог

эпилог (илемлӗ произведени геройӗн малашнехи пурнӑҫӗпе кӗскен паллаштаракан чи юлашки пай).

паевой

паевой взнос пай укҫи.

пай

пай, вале, тӳпе.

порция

порци, пай, апат виҫи, апат норми; порция телятины пĕр порци пăру ашĕ.

прибавка

1. хушни, хушса пани, сĕтев; 2. ӗлӗкхи ҫумне хушӑннӑ пай.

частица

пĕчĕк татăк, ластăк, пĕчĕк пай; 2. грам. татăк.

часть

ж. 1. пай, кас; разделить на три части виç пая уйăр; передняя или восточная часть деревни малти кас; задняя или западная часть деревни кайри кас; верхняя часть тури кас; нижняя часть анат кас; 2. пай; части машины машина пайĕсем; части тела ӳт-пӳ пайĕсем; большей частью пуринчен ытла; 3. часть; воинская часть çар чаçĕ.

числитель

м. числитель (вакра миçе; пай пуррине кăтартакан число).

член

1; член; член партии парти членĕ; 2. пай; члены организма ӳт‑пӳ пайĕсем; член семьи килйыш çынни.

членистоногие

пай ураллисем, пай ураллă чĕрчунсем.

трахея

1. тип пыр; 2. хăшпĕр пай-ураллă чĕрчунсен сывламалли кĕпçи.

цвет

мн. -а 1. тĕс; 2. простор. чечек, çеçке см. цветок мн. цветы; 3. перен. чи лайăх пай; цвет нации халăхăн чи паллă, чаплă çыннисем; цвет молодёжи çамрăксен чи лайăх пайĕ (пĕр-пĕр ĕçре чапа тухнисем); он умер во цвете лет вăл вăйпитти вăхăтра, çамрăкла вилнĕ.

уголовный

уголовное дело уголов-пай ĕç.

ядро

1. тĕшĕ; ядро ореха мăйăр тĕшши; 2. чăмăр, пай; крепкое ядро рабочих рабочисен çирĕп пĕрлешнĕ пайĕ, чăмăрĕ.

Чĕрчун ячĕсен чăваш-вырăс-латин словарĕ

рак

рак — crustacea [шывра пурăнакан пай ураллă чĕрчун]; мăйăх ураллă рак усоногий рак — cirripedia; ракушкăллă рак ракушковый рак — ostracoda; çулçӳревçĕ рак рак-отшельник — pagurus bernhardus; юханшыв ракĕ речной рак — astacus astacus

сăвăс

клещ — acarus [эрешменсен йăхĕнчи юн тата ӳсентăрансем сĕткенне ĕçекен сиенлĕ, пай уралла чĕрчун]; виле сăвасĕ трупный клещ — poecilochirus necrophori; иксода сăвăсĕ иксодовый клещ — ixodes [этемсен тата выльăхсен юнне ĕçекен сăвăс]; кайăк сăвăсĕ птичий клещ — dermanyssus hirundinis; кĕçĕ сăвăсĕ (кăрчанкă пыйти) чесоточный клещ — sarcoptes scabiei [кĕсĕ чирĕпе чирлеттерекен сăвăс]; сухан сăвăсĕ луковичный клещ — rhizoglyphus echinopus; сыр сăвăсĕ сырной клещ — tyrolichus casei; çăм сăвăсĕ волосяной клещ — demodicidae folliculorum [юн ĕçекен сăвăс); çăнăх сăвăсĕ мучной клещ — acarus siro [çăнăхра ĕрчекен сăвăс]; тайга сăвăсĕ таёжный клещ — ixodes persulcatus; тăпра сăвăсĕ почвенный клещ — trombidiformes; шĕпĕн сăвăсĕ галлобразующий клещ — eriophyes [ӳсентăрансен паразит сăвăсĕ]; шыв сăвăсĕ водяной клещ — hydrachnellae; эрех сăвăсĕ винный клещ — histiogaster bacchus

эрешмен

паук — aranea [пай ураллисен йăхĕнчи карта тăвакан наркăмăшлă чĕрчун]; вăрăм туналлă эрешмен сенокосец — pholcus falangioides; кайăкçиен эрешмен паук-птицеяд — avicularia metallica; кил-çурт эрешменĕ домовой паук — tegenaria domestica; нӳхреп эрешменĕ погребной паук — segestria senoculata; çăмлă эрешмен сольпуга (фаланга)— galeodes araneoides; хĕреслĕ эрешмен паук-крестовик — araneus diadematus; xypa çăмлă эрешмен дымчатая сольпуга (фаланга) — galeodes fumigatus; шыв эрешменĕ водяной паук (паук-серебрянка) — argyroneta aquaticа

Чăвашла-тутарла словарь (1994)

пай

бүлек, бүлем

Социаллӑ сӑмахлӑхӑн вырӑсла-чӑвашла словарӗ (2004)

долевой

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

издольщина

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

крыло

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

отдел

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

отрасль

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

паевой

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

пай

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

подразделение

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

сектор

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

часть

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

Çавăн пекех пăхăр:

пазник пазуха паи паишник « пай » пайан пайăн-пайăн пайăр пайăрка пайăркала

пай
Пуплев пайĕ
Япала ячĕ
 
Фонетика
3 саспалли
 
Хытă сăмах
 
Чĕлхе
Чăвашла
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org