Шырав: сăмса

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

авмак

2.
горбатый
авмак сăмса — горбатый нос

гайморит

мед.
гайморит (сăмса ăшĕ шыçни)

кап-каçăр

задранный (кверху), вздернутый
кап-каçăр сăмса — вздернутый нос

картлă


картлă кĕвенте
— коромысло
картлă сăмсабран. рваный нос
картлă хӳре — жеребенок по второму году, стригунок

каçăрăлчăк

1.
поднятый, задранный, вздернутый (кверху)
с задранным, вздернутым концом
каçăрăлчăк сăмса — вздернутый нос

каçăрт

3. разг.
убивать, закалывать


сăмса каçăрт — задирать нос, быть спесивым

катăл

4.
пораниться
разбиваться

сăмса катăлнă — у него разбит нос

кир

кир сăмса — большой горбатый нос

курпун

горбатый, с горбинкой
курпун сăмса — нос с горбинкой
курпун сăмсаллă — горбоносый

лаптак

плоский, ровный
приплюснутый
широкий

лаптак курăк — трава с широкими листьями
лаптак сăмса — приплюснутый нос
лаптак тăрăллă çурт — дом с плоской кровлей
лаптак чул — плитняк
Тулта чăмăр, пӳртре лаптак. (Пӳрт пĕрени). — загадка Снаружи круглый, а внутри плоский. (Бревна избы).

лапчăк

1.
плоский, сплюснутый, приплюснутый, сплющенный
лапчăк тĕплĕ валашка — корыто с плоским дном
лапчăк карттус — приплюснутая кепка
лапчăк сăмса — приплюснутый нос

лашман

2.
большой, толстый
лашман сăмса — широкий приплюснутый нос

мăкăр

4.
горбатый
выпяченный, выступающий

мăкăр сăмса — 1) нос с горбинкой 2) горбоносый человек
мăкăр туталлă — с выпяченными губами

отоларингологи

мед.
отоларингология (медицинăн хăлха, пыр, сăмса чирĕсене сиплекен пайĕ)
[грек. us (ōtos) — хăлха, larynx (laryngos) — пыр тĕпĕ, тата logos — вĕрентӳ]

пенсне

пенсне (сăмса кăкĕ çинче пружинăпа тытăнса тăракан куçлăх)

питĕрĕн

3.
закладываться, быть заложенным
хăлха питĕрĕнсе ларчĕ — уши заложило
сăмса питĕрĕнчĕ — нос заложило

сар

4.
расширять, делать шире
чӳрече шăтăкне сарас пулать — нужно расширить оконный проем
сăмса шăтăкне сарса пăрах — широко раздувать ноздри

сăмса

1.
нос

сăмса

носовой
каçăр сăмса — 1) вздернутый, курносый нос 2) курносый человек
курпун сăмса —1) горбатый нос, нос с горбинкой 2) горбоносый человек
сăмса вĕçĕ — кончик носа
сăмса кăкĕ — переносица, переносье
сăмса çийĕ — переносица, переносье
сăмса тĕпĕ — переносица, переносье
сăмса тутăрĕ — носовой платок
сăмса шăтăкĕ — ноздря и ноздри
сăмса шывĕ — выделения из носа (при насморке)
сăмсапа калаç — говорить в нос, гнусавить
сăмса питĕрĕнсе ларчĕ — нос заложило
сăмсана юн аннă — кровь пошла носом

сăмса

2.
клюв
кăвакал сăмси — клюв утки
Ир тăракан кайăкăн сăмси шурă. — посл. Ранняя птичка нос очищает, а поздняя — глаза продирает (букв. У рано проснувшейся птицы клюв чистый).

сăмса

3.
рыло, морда (животных)
йытă сăмси — морда собаки
сысна сăмси — рыло свиньи

сăмса

4.
сопли прост.
сăмса юхса аптăратрĕ — меня замучил насморк
юха сăмса — сопляк прост.
сăмса шăнкар — высморкаться, высморкать сопли

сăмса

5. общее название
острого выступа, выступающего конца чего-л.:

карттус сăмси — козырек фуражки
кимĕ сăмси — нос лодки
сăмсара ларса пыр — сидеть на носу (лодки)
пуртă сăмси — кончик топора
пушмак сăмси — носок ботинка
чейник сăмси — носик чайника

сăмса

6.
мыс, коса
выступ (леса)
угол (поля)
вăрман сăмси — выступ леса
хăйăр сăмса — песчаная коса

сăмсалăх

4. диал.
то же, что сăмса б.

сĕрле

4.
ворчать, бормотать
бубнить
разг.
карчăк шав сăмса айĕн сĕрлет — старуха бубнит себе под нос

тăрă

6.
кончик
головка

сăмса тăрри — кончик носа
çăпан тăрри — головка фурункула

тутăр

платочный
сам тутăр — шерстяной платок
пысăк тутăр — шаль
сăмса тутăрри — носовой платок
çыхнă тутăр — вязаный платок
тĕрленĕ тутăрăр вышитый платок
тутăр вĕçĕ —  уголок платка
тутăр кĕтесси —  уголок платка
тутăр салт — снять, развязать платок
тутăр çых — повязать платок
Çын çăварне тутăрăр карса чараймăн. — погов. На чужой роток не накинешь платок.
Пĕр майра пуçне пилĕк пурçăн тутăр çыхнă. (Чечек). — загадка Барыня повязала пять шелковых платков. (Цветок).

тӳрем

прямо, напрямик
тӳрем сăмса — прямой нос
тӳрем кай — идти напрямик

тӳрткен

тӳрткен сăмса — прямой нос

утлантар

2. перен.
надевать, нацеплять (очки)
сăмса çине куçлăх утлантар — нацепить очки на нос

хăвăл

полый
сăмса хăвăлĕ — полость носа
хăвăл пăрăх — полая труба

чухлă

соразмерно, нормально, в меру
сăмса каçăртарах, анчах чухлă кăна — у него нос курносый, но в меру

шăнкар

сморкаться
сăмса шăнкар — высморкаться

шăтăк

1.
общее название различного рода отверстий
— перевод зависит от сложившихся в русском языке обозначений:

отверстие, дыра, скважина, брешь, пробоина, пролом, лаз, лазейка, щель, расщелина, прорезь, проем т. ыт.
вĕлле шăтăкĕ — леток (в улье)
кушак шăтăкĕ — лаз для кошки (в амбарной двери)
нефть шăтăкĕ — нефтяная скважина
пĕчĕк шăтăк — дырка, дырочка
сăмса шăтăкĕ — ноздря
сывлăш шăтăкĕ — поддувало (печи)
çанă шăтăкĕ — пройма рукава
тĕнĕ шăтăкĕ — дымовое отверстие (в помещении, топящемся по-черному)
хăлха шăтăкĕ — ушное отверстие
хурт шăтăкĕ — червоточина
чăх шăтăкĕ — отдушина для подполья
чӳрече шăтăкĕ — оконный проем (в стене)
хӳмере шăтăк тунă — в заборе сделали лазейку

юха

юха сăмсабран. сопляк, молокосос

çекĕлле

крючком
çекĕлле сăмса — крючковатый нос
йытă хӳрине çекĕлле авса хунă — у собаки хвост крючком

çунат

8. перен.
помощь, опора
подмога
разг.
тăванăмсем, çунатăмсем, çул кăтартса кăларса ярăр-и? — ой вы, родичи мои, подмога моя, проводите нас и укажите дорогу


купăста çуначĕ — лист капусты
сăмса çуначĕ — крылья носа
çуна çуначĕ — отводы саней
ут çуначĕ — наросты (на ногах у лошадей)
хăлха çуначĕ — ушная раковина
хĕрлĕ çунат — красноперка (рыба)
çунат сар — расправить крылья, обрести силу
çунат хуш — 1) окрыляться, воодушевляться 2) окрылять, воодушевлять, прибавлять энергии
награда пире çунат хушрĕ — нагрида окрылила нас

шĕвĕр


шĕвĕр чĕлхе — острослов, острый на язык
шĕвĕр пӳрне — указательный палец
шĕвĕр сăмсадиал. севрюга
шĕвĕр сухал — бородка клином, острая бородка

сăмса

7.
горбушка, краюха, краюшка
кукăль сăмси — горбушка пирога
çăкăр сăмси — краюха хлеба

Пĕр çăкăр сăмси, икĕ икерчĕ, пĕр хуран кукли, икĕ йăвача, икĕ кĕлентĕр. (Çын пуçĕ). — загадка Краюха хлеба, да два блина, да вареник, да пара колобков, да два кренделя — что это? (Голова человека: нос, щеки, губы, глаза, уши).

сăмса


ама туна сăмсибот. рыльце пестика
сăмсана каçăрт — задирать нос, важничать
сăмса айĕнчех — под самым носом
Сăмса айĕнчи курăнмасть, вăрман урли курăнать.
погов. Что под носом — не видно, а что за лесом — видно.
сăмсана чик — совать нос, соваться куда-л.
юраман çĕре сăмсуна ан чик! — не суй своего носа куда не следует!
сăмсана пăр — нос воротить
сăмсу çине карт — заруби себе на носу

йĕпе


йĕпе кăпшанкă — мокрица
йĕпе кăрчанкă — мокрая короста
йĕпе сăмсабран. молокосос (букв. мокрый нос)
йĕпе пыранат. глотка
Йĕпе çине сапа. — погов. Беда за бедой (соотв. Пришла беда — отворяй ворота).

кĕреçе


кĕреçе сăмса — широконос (порода уток)
кĕреçе сухал — борода лопатой, окладистая борода

тăпса


пăшал тăпси — ложа ружья
сăмса тăпси — переносица

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

сăмса

нос
сăмса çийĕ — переносье
сăмса шăтăкĕсем — ноздри
пысăк сăмсалă — большеносый
лапчăк сăмса — курносый
кайăк сăмси — птичий нос, клюв
сăмсасăр — безносый

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

çăвар тӳпи

çăвар маччи. Çăвар тӳпи (маччи) ырата пуçласан та питĕ хĕн пулать. Ун пек чухне час-часах çăвар тӳпи шăтса, çăвар сăмса шăтăкĕпе хутшăнать [Сборник 1903:105].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

клёст

сущ.муж.
кукăр сăмса (кайăк)

клюв

сущ.муж.
сăмса (кайăксен); клюв петуха автан сăмси; дятел долбит клювом дерево ула такка сăмсипе йывăçа таккать

ноздри

сущ.множ.; един. ноздря жен.
сăмса шăтăкĕ

нос

сущ.муж., множ. носы
1. сăмса; горбатый нос курпун сăмса; приплюснутый нос лапчăк сăмса; дышать носом сăмсапа сывла
2. (ант. корма) сăмса, вĕç, пуç; нос лодки кимĕ сăмси; нос самолёта самолёт пуçĕ ♦ нос повесить пуçа ус; за нос водить хайла, ултала; нос задрать сăмсана каçăрт; нос совать сăмса чик, сĕкĕн; носу не кажет яхăнне те пымасть; прямо под носом сăмса айĕнчех; оставить с носом чике таршшĕ ларт; нос не дорос симĕс-ха, айван-ха

носок

сущ.муж., множ. носки
1. нуски; шерстяные носки çăм нуски; левый носок прохудился сулахай нуски çĕтĕлнĕ
2. (ант. пятка) сăмса; вĕç; носок ботинка пушмак самси; заштопать носок и пятку чулка чăлха сăмсипе кĕлине сапла ♦ подняться на носки чĕрне вĕççĕн тăр

носорог

сущ.муж.
носорог (сăмса çинчи мăйракаллă пысăк чĕр чун)

острый

прил., остро нареч.
1. (ант. тупой) çивĕч, вичкĕн; острый нож çивĕч çĕçĕ
2. (ант. тупой) шĕвĕр, шĕвреке; острый нос шĕвĕр сăмса
3. (син. проницательный) çивĕч ăслă, вичкĕн, витĕр; острый ум çивĕч ăс
4. (син. едкий) хаяр, йӳçĕ, çиекен; острый перец хаяр пăрăç; острый запах çиекен шăршă ♦ острый угол шĕвĕр кĕтес (90 градусран каяраххи); острая боль чиксе ыратни; острая ситуация йывăр лару-тăру; остёр на язык чĕлхи касать кана

платок

сущ.муж.
тутăр, явлăк; пуховый платок мамăк тутăр; носовой платок сăмса тутри; повязать платок тутăр çых

сопли

сущ.множ.; един. сопля жен.
манка, сăмса

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

припухлый

кӑшт шыҫнӑ, тăртаннă (сăмса).

хобот

хобот, вăрăм сăмса (слонăн).

бок

мн. бока́ аяк, айăк, ен; бок о бок юнашар тăрса, çума-çумăн; под боком çывăхра, сăмса айĕнчех; лежит на боку хăяккăн выртать (ĕçлемест).

Чĕрчун ячĕсен чăваш-вырăс-латин словарĕ

çеврик

см. шĕвĕр сăмса

Чăвашла-тутарла словарь (1994)

сăмса

1. борын, 2. томшык

Çавăн пекех пăхăр:

сăмахлаттар сăмахлă сăмахлăх сăмахран « сăмса » сăмса тутри сăмсала сăмсалан сăмсалантар сăмсалăх

сăмса
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org