Шырав: хăвăрт

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

акселераци

акселерация (ӳт-пӳ хăвăрт та вăйлă ӳссе кайни)

аталан

2.
развиваться, крепнуть, укрепляться, упрочиваться
пĕчĕк ача хăвăрт аталанать — ребенок быстро крепнет
туслă çыхăнусем аталанаççĕ — развиваются дружеские связи
аталанса пыр — развиваться (постепенно или непрерывно)

бетон

бетонный
арматурăллă бетон — армированный бетон
хăвăрт хытакан бетон — быстротвердеющий бетон
бетон завочĕ — бетонный завод
бетон раствор узелĕ — бетонно-растворный узел
бетон сар — заливать бетоном
бетонпа вит — заливать бетоном
бетон хыв — укладывать бетбн

вальс

вальс
хăвăрт вальс — быстрый.вальс
вальс ташла — танцевать вальс, вальсировать
вальс кала — играть вальс

вĕç

II. глаг.

1.
летать, лететь
кайăк хăвăрт вĕçет — птица летит быстро
самолетпе вĕç — лететь самолетом
тӳпере ăмăрткайăк вĕçет — в вышине парит орел
вĕçсе ан слететь — откуда-л.
самолет вĕçсе анчĕ — самолет приземлился
вĕçсе ирт — пролететь (мимо)
вĕçсе кай — улететь
вĕçсе кил — прилететь
вĕçсе çаврăн — облететь вокруг кого-чего-л.
вĕçсе çит — долететь до кого-чего-л.
вĕçсе çӳре — летать, находиться в полете
вĕçсе тух — вылететь

глиссер

глиссер (хăвăрт çӳрекен кимĕ)
глиссерпа ăмăртни — гонки на глиссерах

интенсивлă

интенсивный (хăвăрт та тухăçлă)
интенсивлă ĕç — интенсивный труд
интенсивлă ялхуçалăхĕ — интенсивное сельское хозяйство

кастрюль

кастрюля
алюмини кастрюль — алюминиевая кастрюля
пĕчĕк кастрюль—  кастрюлька
хăвăрт пĕçерекен кастрюль — кастрюля-скороварка

лифт

лифт и лифтовой
тиев хăпартмалли лифт — грузовой лифт
пасажир лифчĕ — пассажирский лифт
хăвăрт çӳрекен лифт — скоростной лифт
лифт кабини  —кабина лифта
лифтлă çурт — дом с лифтом
лифтпа хăпар — подняться на лифте

пике

III. ав.
пике (аялалла хăвăрт вĕçсе анни)
вертикаллĕ пике — вертикальное пике
самолет пикерен тухрĕ — самолет вышел из пике

пуçтарăн

3.
убираться, быть убранным
тырпул хăвăрт пуçтарăнать — хлеба убираются быстрыми темпами

пыр

II. глаг.

1.
идти, ехать
двигаться

малта пыр — идти впереди
кайра пыр — ехать сзади
колонна варринче пыр — двигаться в середине колонны
пĕрле пыр — идти вместе, сопутствовать
уйрăммăн пыр — идти врозь
çулпа пыр — двигаться по дороге
пĕр йĕрпе пыр — идти след в след
пуйăс хăвăрт пырать — поезд движется быстро
пирĕн патшалăх коммунизм патнелле пыраймарĕ — наша страна не дошла к коммунизму

реорганизацилен

реорганизовываться
çĕрĕçĕ халĕ хăвăрт реорганизациленет — сейчас земледелие быстро реорганизуется

самăр

толстый, тучный, жирный
упитанный
полный

самăр выльăх — упитанный скот
вăтам самăр выльăх — скот средней упитанности
вăтамран кая самăр выльăх — скот ниже средней упитанности
самăр çын — тучный человек
самăрне пула хăвăрт çӳремест — он не может быстро двигаться из-за своей полноты

скерцо

муз.
скерцо (хăвăрт темппа çырнă пысăк мар хайлалăх)
скерцо кала — исполнять скерцо

стенографи

стенография (каланине хăвăрт çырса пымалли ятарлă мел)

тарантелла

муз.
тарантелла (итальянсен хăвăрт ташши)

тарла

1.
потеть
париться
преть
прост.
хăвăрт утнипе тарла — вспотеть от быстрой ходьбы
тарлакан çын — потливый человек
тарласа йĕпен — взмокнуть от пота
тарласа кай — вспотеть
лаша хытă тарланă — лошадь вся в мыле

тӳмелен

застегиваться
хăвăрт тӳмелен — быстро застегнуться
тӳмеленмесĕр ан çӳре! — не ходи нараспашку!

утă

II.

1.
ход, шаг
хăвăрт утă — быстрый ход, шаг
утăпа кай — ехать на лошади шагом
хуш уттуна! — прибавь шагу!

хăвăрт

1.
быстрый, скорый, стремительный

хăвăрт

быстро, скоро, стремительно
хăвăрт калаç — говорить быстро, скороговоркой
хăвăрт çыру — скоропись
пурнăç хăвăрт улшăнса пырать — жизнь быстро меняется
хăвăрт çавăрăнса пăх — быстро оглянуться
пуйăс питĕ хăвăрт ыткăнса пырать — стремительно несется поезд
ку ĕçе хăвăртрах тумалла — эту работу надо выполнить поскорее

хăвăрт-хăвăрт —
1) бегло, быстро
хăвăрт-хăвăрт вуласа тух — бегло прочитать
2) часто
хăвăрт-хăвăрт сывла — часто дышать

хăвăрт

2.
скоростной
хăвăрт мелсем — скоростные методы

хĕр

III. глаг.

1.
нагреваться
накаляться, раскаляться

тимĕр кăмака хăвăрт хĕрет — железная печка быстро нагревается
мотор ытлашши хĕрнĕ — мотор перегрелся
якатмăш хĕрнĕ — утюг накалился
хĕрнĕ чул — раскаленный камень

хуна

2.
размножаться, плодиться
сурăх хăвăрт хунарĕ — овцы быстро расплодились
çуллен хуна — размножаться из года в год
хунаса кай — 1) разрастись 2) расплодиться, размножиться
кролик хунаса кайрĕ — кролики расплодились

хылчăклан

становиться остистым, обрастать остью
пучахсем хăвăрт хылчăкланаççĕ — колосья быстро обрастают остью

чуп

2.
двигаться, идти (напр. о локомотиве)
теплавус хăвăрт чупать — тепловоз идет быстро

шутар

2.
двигать, подвигать, передвигать
йĕлтĕрсене хăвăрт шутар — быстро скользить на лыжах
пукана сĕтел çывăхнерех шутар — придвинуть стул к столу

экспресс

экспресс (хăвăрт çӳрекен, сахал чарăнакан транспорт)

эпизооти

эпизоотия (выльăх чирĕ хăвăрт сарăлни)

юмах

1.
сказка
асамлă юмахсем — волшебные сказки
кулăшла юмах — смешная сказка
сутмалли (тупмалли) юмах — загадка
хăвăрт каламалли юмах — скороговорка
юмахри паттăр — сказочный богатырь
юмах тупсăмĕ — отгадка
юмах ăсти мастер — рассказывать сказки, сказочник
юмах яр — рассказывать сказки

юмах ярăп, юптарăп, йăнăш çулпа чуптарăп — фольк. я вам сказку расскажу, ложной тропкой поведу (зачин сказки)

шывĕ юхать лапалла, юмах пырать малалла — фольк. бежит речка, извивается, сказка наша продолжается (присказка в середине сказки)

юмах ятăм, юптартăм, пĕр сăмах та суймарăм — фольк. рассказал я сказку вам, нет ни слова фальши там (концовка сказки)

ят

3.
доброе имя, добрая слава, честь
ырă ят хăвăрт сарăлать — добрая слава о человеке быстро распространяется
Ырă çын вилсен, ят юлать. — посл. После смерти доброго человека остается его имя.
ячĕ çĕрнĕ — он замарал свое доброе имя

ӳсĕрт

1.
пьянить, опьянять, вызывать опьянение
хăвăрт ӳсĕрт — вызывать быстрое опьянение
ӳсĕртсе яр — опьянить, довести до опьянения

çаврăн

1.
крутиться, вертеться, вращаться
кружиться

ачасем чăрăш тавра çаврăнаççĕ — дети кружатся вокруг елки
кустăрма хăвăрт çаврăнать — колесо быстро крутится
спутник хăйĕн орбитипе çаврăнать — спутник движется по своей орбите
çĕр хăйĕн тĕнĕлĕ тавра çаврăнать — земля вращается вокруг своей оси
авăрта шыв çаврăнать — в омуте кружится вода
çӳлĕ ту çине арман лартрăм çиле хирĕç çаврăнма — фольк. я поставил на высокой горе мельницу, чтобы вертелась на ветру

çит

1. глагол движения,
обозначает окончание движения, достижение цели
— перевод зависит от способа передвижения:

доходить, доезжать, добираться и т. д.
çитрĕмĕр! — приехали!
киле çит — добраться до дому
кунта çыру хăвăрт çитмест — письма сюда не скоро доходят
килсе çит — прибыть (сюда)
çитсе тăр — прибыть, заявиться
Туй хапха умне çитсен, йĕппе çип кирлĕ пулнă. — погов. Когда свадьба уже у ворот, понадобилась иголка. (соотв. На охоту идти — собак кормить).

çителĕксĕр

скудно, недостаточно, мало
çителĕксĕр пĕлӳ — недостаточные знания
çителĕксĕр хăвăрт — недостаточно быстро
кадрсем çителĕксĕр — кадров не хватает
ку ĕç çине çителĕксĕр пăхаççĕ — на это дело недостаточно обращают внимания

курьерла

курьерла хăвăрт — с курьерской скоростью

отрасль

отраслевой
халах хуçалăхĕн отраслĕсем — отрасли народного хозяйства
нумай отрасллĕ хуçалăх — многоотраслевое хозяйство
отрасль институчĕ — отраслевой институт
ку отрасль хăвăрт аталанать — эта бтрасль быстро развивается

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

аэробика

ç.с. Кĕвĕ çеммипе тăвакан хăвăрт хусканусен пĕрлĕхĕ; ритмлă гимнастика. Аэробика çинчен илтнĕ-и эсĕ. Эй, питĕ модăра вăл халь. К-н, 1985, 10 /, 8 с. Аэробика — çамрăксен спорчĕ [Пуçелĕк]. ÇХ, 1997, 52 /, 3 с. Пĕрмай пĕшкĕнме, тăма, тăсăлса кармашма тивни аэробика пекех. С-х, 2000, 25 /, 4 с. — аэробикăпа туслаш (К-н, 1995, 23 /, 5 с.); аэробика тренерĕ (Х-р, 11.09.1996, 3 с.); аэробика кружокĕ (ÇХ, 2001, 34 /, 9 с.); — спорт аэробики (Х-р, 20.09.1996, 1 с.); сиплев аэробики (ÇХ, 1997, 52 /, 3 с.); пит аэробики (С-х, 2000, 33 /, 4 с.).

блиц-

ç.х. Хутлă сăмахсен «васкаварлă, хăвăрт», «кĕске, пĕчĕк» пĕлтерĕшлĕ пайĕ. Пĕрремĕш страницăра «Кам майлă пулатăр.» блиц-ыйтăм материалне пичетлесе кăларнă. ЧÇ, 2001, 3 /, 2 с. Унăн [телеертӳçĕн] программисем тĕллĕн-тĕллĕн хăйне евĕрлĕ блиц-интервью пулса каятчĕç. ÇХ, 2001, 14 /, 8 с. — блиц-тĕпчев (К-ш, 23.06.2000, 3 с.).

боевик

п.с. 1. Хăвăрт аталанакан сюжетлă, кĕрешӳ-çапăçуллă фильм; кинобоевик. «Колосс» кинотеатрта кăтарта-кан картинăсене боевик тетчĕç. Пирĕн «Апайка» та боевиксен ретĕнче пулма тивĕçлĕ пулчĕ. Тани Юн, 1972, 61 с. Ку фильма [«Апайкăна»] куракансем «чăваш боевикĕ» теççĕ. ХК, 1993, 6 /, 2 с. Телевизорпа кăтартакан тĕрлĕрен боевиксем çамрăк ăс-тăна минретеççĕ. Х-р, 21.02.1997, 4 с. Клубра ... пулса иртнĕ хĕрӳ çапăçу хальхи боевиксенчен пĕртте кая мар. Т-ш, 1999, 6 /, 3 с. Çывăрас умĕн çивĕч сюжетлă кинофильм, боевик... курмалла мар. С-х, 2000, 27 /, 1 с. — хăрушă боевиксем (ÇХ, 2000, 17 /, 9 с.); киревсĕр боевиксем (Х-р, 5.04.2001, 3 с.). — ВЧС, 1971, 56 с. 2. Политика тĕллевĕсене хĕç-пăшалпа усă курса пурнăçлама тăрмашакан ушкăнăн кĕрешӳçи; çапăçуçă. Кубинецсем пирĕн пата [70-мĕш çç. Чилие] 15 пин боевик янă. Х-р, 20.10.1992, 3 с. Дудаевăн боевикĕсем мирлĕ халăха вĕлерсе çӳреççĕ. Х-р, 24.01.1996, 1 с. Борисов Чечняра чечен боевикĕсен засадине лексе аманнă. ÇХ, 2000, 14 /, 2 с. Взвод командирĕ вырнаçнă казармăна... боевиксем вăркăнса кĕреççĕ. ТА, 2003, 2 /, 71 с. — таджик боевикĕсем (Х-р, 4.08.1993, 2 с.), таджик оппо-зицийĕн боевикĕсем (ÇХ, 2000, 14 /, 2 с.); Курдсен ĕçлев пар-тийĕн боевикĕсем (Х-р, 3.06.1997, 2 с.); ислам боевикĕсем (Х-р, 11.04.1999, 1 с.); тĕн сектин боевикĕсем (Х-р, 24.01.2002, 2 с.). — боевиксен бази (Ар, 2001, 25 /, 4 с.). 3. Ç.п., куçăм. Пуçтах, вăрçчан, шăртламас. Сылтăм вăйсен союзĕн çӳлерех асăннă боевикĕсем [«березовскисем, чубайссем, немцовсем, киселевсем, сванидзесем»]. Ч-х, 1999, 27 /, 3 с. Çав кунах тĕп хулари О.Кошевой урамĕнче те пĕр «боевика» тытса чарнă. Х-р, 14.03.2000, 4 с. Шаптак «боевикĕсем» [Пуçелĕк]. ÇЯ, 29.09.2001, 4 с.

видео

ç.с. 1. Электричество сигналĕсене экран çине куçарса информаци илмелли (курмалли тата илтмелли) мел. Хăвăрах шутлăр-ха, нивушлĕ видео юхăмне чарса çитереттĕмĕр. КЯ, 27.10.1990, 2 с. Пысăк тавракурăмлă вăл [хальхи ача]. Тĕрлĕ видео тата ытти техникăна пула хăвăрт аталанать. Х-р, 27.03.1997, 4 с. Кунта радио, телевидени, видео, Интернет системи т.ыт. те витĕм кӳреççĕ. УС, 10.04.1998, 7 с. 2. Видеокамера (туп.). Тем пулас пур тесе ун чухне видеопа ӳкерсе илнĕ. ÇХ, 1999, 29 /, 1 с. Ывăл эпир стройпа пынине видеопа ӳкерсе илнĕ те, пăхасшăн-ха. Х-р, 12.05.2000, 1 с. 3. Видеопленка (туп.). И.Ульянов çул çӳреври пур утăма та видео çине ӳкернĕ. ÇХ, 29.05.1998, 2 с. Эпĕ ку юрра ... видео çине пĕрремĕш хут 1993 çулхине çыртарнă. А-и, 2000, 1 /, 8 с. Хĕрарăмсем çак фильма видео çине çыртараççĕ те ... темиçе хут çавăрттараççĕ. Х-р, 12.07.2002, 3 с. 4. Видеофильм (туп.). Пушă вăхăтра видео курассине [йĕрке-леме] ... кирлĕ хатĕрсене штаб парса ячĕ. Х-р, 22.07.1992, 4 с. Юлташĕ видео курма пырса ларать. ÇХ, 10.04.1998, 5 с. Халь кашни килте видео пăхаççĕ. Х-р, 6.07.1999, 1 с. Видео, «Брил-лиантовый полицейский», «Конец света». ÇХ, 2000, 11 /, 12 с.

демократизатор

ç.с., калаç., шӳтл. Милиционерсен тачка резина патакĕ; ятарлă чукмар. Урăлтаркăч ĕçченĕсен аллинчи «демократизатор»çынна хăвăрт лăплантармалли, тĕнче çине философ куçĕпе пăх[тар]малли резина чукмар. ÇХ, 1998, 1 /, 6 с.

маунтинбайк

(МАУНТЕЙНБАЙК), ç.с., спорт. Велосипед спорчĕн тĕсĕ, сăрт-туллă вырăнта ятарлă велосипедпа ăмăртни. Куславкка районĕнчи Карач ялĕнче çуралса ӳснĕ тĕнче класлă спорт мастерĕ Н.Пашкова Атлантăра иртнĕ XXVI Олимп вăййисенче маунтейнбайк енĕпе ăмăртрĕ. Х-р, 12.09.1996, 1 с. И.Ягупова маунтинбайк енĕпе ăмăртма Олимпиадăна тухса кайнă. ÇХ, 2000, 37 /, 1 с. Раççейăн пĕрлештернĕ командинче О.Иванова (хăвăрт утакан), ... И.Ягупова (маунтинбайк) тупăшма пултарчĕç. Х-р, 1.08.2000, 1 с. — маунтейнбайк ăстисем (ÇХ, 1999, 4 /, 10 с.); Европăн маунтинбайк чемпионачĕ (ÇХ, 2000, 34 /, 10 с.); маунтинбайк енĕпе иртнĕ тĕнче чемпионачĕ (Х-р, 26.09.2001, 4 с.).

пĕтер

п.п., калаç. Ар вăрлăхне юхтарса кăлар; арлăх ки-ленĕçне туй. Юлашки вăхăтра манпа ăнланмалла мар япаласем пулса иртеççĕ, е ар органĕ тăми пулать, е питĕ хăвăрт пĕтеретĕп. С-х, 2000, 37 /, 4 с. Секс енчен те йĕркеллех... Пĕр кăлтăк çеç пур. Саша пĕтернĕ чухне ытла хытă кăшкăрать. Х-р, 20.09.2003, 13 с.

поп-культура

ç.с. Халăх хушшинче хăвăрт сарăлма, тупăш кӳме пултаракан çăмăлçах искусство хайлавĕсем. Наци культури ураланайман тата нарко-поп-культура вăй илнĕ чух... Х-р, 4.08.1993, 2 с. Этноссем истори тымарĕсене аса илни ... анăçран килекен поп-культура витĕмлĕхне чакарать. ХШ, 1998, 3 /, 108 с.

прихут

ч.с. Пĕр-пĕр тăрăхри чиркӳ тата унта çӳрекен йыш. Богослови кандидачĕн диссертацине чăваш прихутĕнче ĕçлесе хӳтĕлерĕм. Х-р, 15.09.1992, 4 с. Пачăшкă прихутсен шучĕ хăвăрт ӳснишĕн кăмăлсăр. ЧÇ, 1998, 11 /, 4 с. Петĕр атте ĕçлеме пуçланăранпа прихутри тĕне ĕненекенсем кĕлĕ çуртне ытларах çӳреме тытăннă. Х-р, 21.10.2000, 2 с. — прихут канашĕ (Х-р, 4.08.2000, 4 с.); чиркӳ прихучĕн старости (Х-р, 11.08.2000, 2 с.).

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

çиллес

гневный; хăвăрт çиллес, ытла çилĕлĕ – вспыльчивый.

194 стр.

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

сасартăк

пит те хăвăрт. Мăссăльман çыннисем вăл пĕлĕт çине сасартăках (пит те хăвăрт) касса килнĕ теççĕ [Мухаммед 1912:3].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

автомат

сущ.муж.
1. автомат (хăй хальлĕн ĕçлекен машина, хатĕр); станок-автомат автомат станок
2. автомат (хăвăрт перекен пăшал); автомат Калашникова Калашников автомачĕ

беглый

прил.
1. таркăн; тарнă; беглый солдат таркăн салтак
2. (син. быстрый) хăвăрт, час, йăпăрт; бросить беглый взгляд хăвăрт пăхса ил ♦ беглые гласные тухса ӳкекен уçă сасăсем (сăм., вырăс чĕлхинче: день — дня, сон — сна)

бежать

глаг. несов.
1. чуп, чуптар, чупса пыр; бежать вприпрыжку сиккелесе чуп; лошадь бежит быстро лаша хăвăрт чупать
2. (син. двигаться, течь) ирт, юх, чуп; кровь бежит из раны суранран юн юхать; время бежит быстро вăхăт хăвăрт иртет; бегут поезда поездсем чупса иртеççĕ
3. (син. спасаться) тар, тухса тар, тарса çăлăн; бежать из плена тыткăнран тарса çăлăн ♦ часы бегут сехет мала каять

быстрота

сущ.жен. (син. скорость, стремительность)
хăвăртлăх; с быстротой молнии çиçĕм пек хăвăрт

быстрый

прил. (син. скорый; ант. медленный), быстро нареч.
хăвăрт, васкавлă, час; быстрая речь хăвăрт пуплев, васкаса калаçни; быстрее всех пуринчен те хăвăртрах; я быстро приду эпĕ часах килетĕп; здесь течение очень быстрое кунта шыв питĕ хăвăрт юхать

возвести

глаг. сов.
1. что (син. соорудить, построить) ларт, хăпарт, туса ларт; возвести здание çурт туса ларт; фундамент цеха возведён быстро цех никĕсне хăвăрт хăпартнă
2. кого-что во что (син. возвысить) хыв, хур, шутла, кăлар; возвести в принцип принцип вырăнне хур; возвести воина в герои салтака паттăр тесе шутла ♦ возвести клевету элек ту; возвести на престол патшана ларт; возвести в степень степене ил (математикăра — хисепе хăй çине степеньре кăтартнă чухлĕ хутлани)

гнать

глаг. несов.
1. кого-что хăвала, ху; гнать стадо кĕтӳ хăвала; ветер гонит тучи çил çумăр пĕлĕчĕ хăвалать
2. кого-что хăвала, хӳтер, хăваласа яр; гнать из дома килтен хăвала
3. хăвала, васкат, хăвăрт яр; сильно гнать машину машинăна питĕ хăвăрт яр
4. кого (син. торопить) васкат, хисте; гнать с работой часрах ĕçлеме хисте

год

сущ.муж., множ. годы и года (годов; в знач. «12 месяцев» — лет)
1. çул, çулталăк, полтора года çулталăк çурă; в этом году кăçал; в будущем году килес çул; в прошлом году пĕлтĕр; с тех пор прошло пять лет унтанпа пилĕк çул иртрĕ
2. множ. года çулсем, вăхăт; в годы войны вăрçă вăхăтĕнче; детские годы быстро промчались ачалăх çулĕсем хăвăрт иртсе кайрĕç ♦ календарный год календарь çулталăкĕ (январь — декабрь); учебный год вĕренӳ çулĕ; круглый год хĕлĕн-çăвĕн, çулталăк тăршшĕпе; с годами вăхăт иртнĕçем; человек в годах çулланнă çын; год от года çултан-çул

два

муж. и сред., две жен., числит. колич.
1. иккĕ, ик(ĕ); два человека икĕ çын; за два дня икĕ кун хушшинче; дважды два — четыре ик хут иккĕ — тăваттă; без двух минут пять пиллĕк çитесси икĕ минут
2. (син. двойка) «иккĕ» (вĕренӳри хаклав палли); Петя получил «два» по истории Петя историпе «иккĕ» илнĕ ♦ в двух шагах отсюда кунтан çывăхрах; ни два ни полтора нимле мар; рассказать в двух словах кĕскен каласа пар; в два счёта часах, хăвăрт

езда

сущ.жен.
çӳрев; çӳрени (транспортпа); быстрая езда на автомобиле автомобильпе хăвăрт çӳрени

идти

глаг. несов.
1. (син. шагать) ут, кай, пыр, кил; идти пешком çуран ут; я иду домой эпĕ киле каятăп
2. (син. двигаться) куç, шуç; кил, кай, пыр; поезд идёт сюда поезд кунта килет; лодка идёт под парусом кимĕ парăспа ишсе пырать
3. 1 и 2 л. не употр. ирт, пулса пыр; время идёт быстро вăхăт хăвăрт иртет; дело идёт плохо ĕç начар пулса пырать
4. 1 и 2 л. не употр. (син. падать) çу, ӳк; целый день идёт дождь кунĕпе çумăр çăвать
5. 1 и 2 л. не употр. (син. исходить) тух, палка; из трубы идёт дым мăрьерен тĕтĕм тухать
6. (син. отправляться) кай; идти в бой çапăçма кай; дети идут гулять ачасем уçăлма каяççĕ
7. кому (син. подходить) килĕш, пыр, юра; платье очень идёт девушке кĕпе хĕре питĕ килĕшет.
8. 1 и 2 л. не употр.(син. приближаться) çывхар, кил, çитсе пыр; идёт гроза аслатиллĕ çумăр çывхарса килет
9. 1 и 2 л. не употр. (син. пролегать) вырт, ирт; дорога идёт через лес çул вăрман витĕр выртать
10. 1 и 2 л. не употр. (син. расходоваться, использоваться) кай; на платье идёт три метра ткани кĕпе çĕлеме виçĕ метр пусма каять ♦ сон не идёт ыйхă килмест; часы идут точно сехет тĕрĕс çӳрет; идти в рост ӳссе кай; идти на убыль чакса пыр; товар идёт хорошо тавар лайăх сутăнать; ребёнку идёт пятый год ача пиллĕке кайнă; в театре идёт опера театрта опера кăтартаççĕ; рыба хорошо идёт утром пулă ирхине лайăх кĕрет

интенсивный

прил., интенсивно нареч.
1. (син. напряжённый, усиленный) вăйлă, хăвăрт, ӳсĕмлĕ; интенсивное развитие хăвăрт аталану
2. (син. производительный; ант. экстенсивный) тухăçлă; интенсивное сельское хозяйство тухăçлă ял хуçалăхĕ

лайнер

сущ.муж.
лайнер (хăвăрт çӳрекен пысăк карап е самолёт); океанский лайнер океан лайнерĕ; воздушный лайнер сывлăш лайнерĕ

меняться

глаг. несов.
1. чем с кем улăштар, ылмаштар (пĕр-пĕринпе); меняться книгами кĕнеке ылмаштар
2. улшăн, урăхлан, расналан; жизнь быстро меняется пурнăç хăвăрт улшăнса пырать

метеор

сущ.муж.
метеор (тĕнче уçлăхĕнчен сывлăша вĕçсе кĕнĕ пĕчĕк татăк хăвăрт çунса кайни)

мигом

нареч. (син. быстро)
самантра, хăвăрт, часах, йăпăртах; я мигом схожу туда эпĕ унта йăпăртах кайса килетĕп

моментальный

прил. (син. мгновенный), моментально нареч.
хăвăрт; самантрах; он моментально исчез вăл самантрах куçран çухалчĕ

нынче

нареч.
1. (син. сегодня) паян; нынче холодно паян сивĕ
2. (син. теперь) халь, халĕ; ку чухне; нынче жизнь быстро меняется ку чухне пурнăç хăвăрт улшăнать

оглянуться

глаг. сов.
çаврăнса пăх, каялла пăхса ил ♦ оглянуться не успел куç хупма ĕлкĕриччен (питĕ хăвăрт)

плодиться

глаг. несов.
ĕрче, хуна; кролики быстро плодятся кроликсем хăвăрт ĕрчеççĕ

пронестись

глаг. сов.
хăвăрт ирт, вĕлтлетсе ирт, ыткăнса ирт, иртсе кай; по улице пронёсся автомобиль урампа автомобиль иртсе кайрĕ

размножаться

глаг. несов.
ĕрче, хуна, йышлан; кролики размножаются быстро кроликсем хăвăрт ĕрчеççĕ

разобрать

глаг. сов.
1. что (ант. собрать) сӳт, салат, сӳтсе тăк; разобрать часы сехете сӳтсе тăк
2. кого-что илсе пĕтер, салатса пĕтер; товар быстро разобрали тавара хăвăрт илсе пĕтерчĕç
3. (син. исследовать) тишкерсе тух, тишкерӳ ту; разобрать предложение предложение тишкерсе тух ♦ смех разбирает кулас килет; разобрать по косточкам тĕпĕ-йĕрĕпе сӳтсе яв

расти

глаг. несов.
1. ӳс, çитĕн, ӳссе пыр; дети быстро растут ачасем хăвăрт ӳсеççĕ
2. 1 и 2 л. не употр. ӳс, хуна; в саду растут вишни, сливы садра чие, слива йывăççисем ӳсеççĕ
3. 1 и 2 л. не употр. (син. развиваться) ӳс, аталан, пысăклан; город растёт на глазах хула куç умĕнчех ӳссе сарăлать
4. ӳс, вăйлан; талант поэта растёт сăвăç пултарулăхĕ ӳссе пырать

резкий

прил., резко нареч.
1. (син. сильный) вичкĕн, вăйлă, хытă; резкий ветер вичкĕн çил
2. (син. внезапный) сасартăк, тăрук, хăвăрт; погода резко изменилась çанталăк тăрук улшăнчĕ
3. (син. чёткий) уçăмлă, курăмлă; резкие линии уçăмлă йĕрсем
4. (син. прямой, острый) тӳрĕ, кăра, хивре, хытă; выступить с резкой критикой хытă тиркесе калаç

скорый

1. (син. быстрый) хăвăрт, васкавлă; хытă куçакан; скорый поезд хăвăрт поезд; скорая медицинская помощь васкавлă медицина пулăшăвĕ
2. (син. близкий) çывăх, кĕçех, часах пулас; скоро праздник часах уяв çитет; в скором времени çывăх вăхăтрах ♦ на скорую руку ал-хапăл, васкаварлăн

срочный

прил., срочно нареч.
васкавлă; халех, хăвăрт (тумалли); срочное дело васкавлă ĕç; надо срочно послать телеграмму халех телеграмма ямалла

частый

прил. (ант. редкий), часто нареч.
1. (син. плотный, густой) тачă, йăвă, çăтă; чăтлăх; частая изгородь çăтă карта; частые заросли чăтлăх вăрман; частый гребень вĕтĕ тура
2. (син. близкий; ант. далёкий) çывăх, тăтăш; селения расположены часто ялсем пĕр-пĕринчен çывăх лараççĕ
3. (син. быстрый) хăвăрт, час-час; çине-çине; пульс у больного частый чирлĕ çыннăн юнĕ хăвăрт тапать; мы часто встречаемся эпир час-часах тĕл пулатпăр

экспресс

сущ.муж.
экспресс (сахал чарăну туса хăвăрт çӳрекен транспорт); автобус-экспресс экспресс автобус

эфир

сущ.муж.
1. эфир (хăвăрт пăсланакан, медицинăра усă куракан органикăллă япала)
2. эфир (радио хумĕсем сарăлакан сывлăш хутлăхĕ); в эфире звучит музыка эфирта юрă-кĕвĕ янăрать

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

взлетать

несов., взлететь, -лечу сов. 1. вĕçсе хăпар; 2. хăвăрт чупса хăпар, улăх.

вихрь

м. çавраçил; вихрем çавраçил пек, пит хăвăрт.

вмиг

куç хупса иличчен, пĕр самантра, часах, пит хăвăрт.

впечатлительность

ж., мн. нет сисĕмлĕх, туйăмлăх, хăвăрт та çăмăллăн сисме, каланине часах йышăнма пултарни.

спешный

васкавлă (ӗҫ), васкамалли, хăвăрт тумалли (ӗҫ).

частый

1. йăвă (вăрман), вĕтĕ; частый гребень вĕтĕ тура; 2. час-часах пулакан (çумăр), час-часах килекен (хăна), хăвăрт тапакан (пульс).

тараторить

несов. разг. пĕр чарăнмасăр хăвăрт калаç, пакăлтат, çатăлтат.

ходок

1. çуран çӳрекен çын; 2. хăвăрт çӳрекен, ӳсĕмлĕ утакан çын; 3. устар. халăх ĕçĕпе çӳрекен çын.

умчаться

-чусь, -чишься сов. 1. вăркăн, ывтăн, пит хăвăрт кай, вĕçтер (юланут); 2. перен., хăвăрт иртсе кай, сисĕнмесĕр иртсе кай (çамрăклăх).

уноситься

-шусь, -сишься несов., унестись сов. хăвăрт иртсе кай, вĕçтер, çит.

ускакать

-чу сов., ускакивать несов. 1. сиккипе чуптарса кай, 2. разг. питĕ хăвăрт кай, вĕçтер.

беглый

таркăн, тарса çӳрекен çын; бросатъ беглый взгляд йăпăрт пăхса ил; бегло читает çăмăллăн, хăвăрт вулать.

безотлагательно

пĕр тăхтамасăр, тăхтаса тăмасăр, вăрăма (вăраха) ямасăр, пĕр туртăнмасăр, хăвăрт, васкаса.

буйный

1. кăра çилĕллĕ, чăрсăр, чарусăр, пуçтах (çын); тискер, асакан, тилĕрнĕ, тытса чарайми (ухмаха ернĕ çын); 2. авăк, тăвăллă, хаяр, кăра (çил); 3. хăвăрт, ахăрса ӳсекен (ӳсентăран).

быстро

хăвăрт, часрах, вăш-ваш, вăр-вар, хăпăл-хапăл, йăпăр-япăр, яшт çеç.

быстроногий

хăвăрт çӳрекен, хăвăрт чупакан (çын).

быстроходный

хăвăрт çӳрекен (пăрахут).

быстрый

хăвăрт, васкавлă, хытă.

Чăвашла-тутарла словарь (1994)

хăвăрт

тиз

Социаллӑ сӑмахлӑхӑн вырӑсла-чӑвашла словарӗ (2004)

гиперинфляция

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

динамизм

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

интенсивный

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

карьера

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

нувориш

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

революция

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

стенография

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

хит

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

хит

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

эпидемия

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

Çавăн пекех пăхăр:

хăвăр тĕллĕн хăвăрăл хăвăрăлтар хăвăрăн « хăвăрт » хăвăртла хăвăртлан хăвăртлантар хăвăртлат хăвăртлăх

хăвăрт
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org