Шырав: чăлха-çăпата

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

виçесĕр

3.
безразмерный
виçесĕр чăлха — безразмерные чулки

гамаша

гамаша и гамаши (лапписĕр ăшă чăлха)
пустав гамаша — суконные гамаши

гетра

гетра и гетры (ура хырăмне хуплакан ăшă чăлха)

гольф

2.
гольф, гольфы (чĕркуççи таран чăлха)
ача гольфĕ — детские гольфы

калăп

колодочный, болваночный
атă калăпĕ — сапожная колодка
çăматă калăпĕсем — колодки для валенок
çăпата калăпĕ — колодки для лаптей
шлепке калăпĕ — болванка для шляп
эсир иксĕр те пĕр калăпран — вы оба одинаковы, два сапога — пара (букв. на одну колодку)

кантра

2.
шнурок, завязка
михĕ кантри — завязка мешка
саппун кантри — завязки фартука
çăпата кантри — оборы, оборки лаптей
кантра шăтăкĕ — дырочки у лаптей для продевания оборок

капрон

капроновый
капрон сӳс — капроновое волокно
капрон чăлха — капроновые чулки

кĕле

I.

1.
пятка (ноги, чулка)
ура кĕлли ыратать — пятка болит
чăлха кĕлли çĕтĕлсе тухнă — пятка у чулка продырявилась

кунчаллă

с голенищами, имеющий голенища
с паголенками, имеющий паголенки

вăрăм кунчаллă атă — сапоги с длинными голенищами
тăвăр кунчаллă чăлха — чулки с тесными паголенками

куплак

1.
деревянная набойка на лаптях
куплаклă çăпата — лапти с деревянными набойками

пакша

беличий
пакша çури — бельчонок
пакша тирĕ — беличья шкурка
Пĕр пакшăн икĕ хӳре. (Çăпата). — загадка У одной белки два хвоста. (Лапоть).

пански

пански йĕппи — вязальная спица
пански чăлха — вязаные чулки

резинка

2.
резинка (тăсăлакан хăю)
чăлха резинки — резинка для чулок
резинка тир — продернуть резинку

ситрел

диал.
распускаться, расплетаться
чăлха ситрелнĕ — чулок распустился

сӳт

1.
распускать, разматывать, развивать, расплетать
çăмха сӳт — разматывать клубок
çивĕт сӳт — расплетать косы
чăлха сӳт — распускать чулок
сӳтсе яр — распустить, развить

сып

2.
наращивать, удлинять, наставлять, прибавлять, пришивать
арка сып — отпустить подол
чăлха пуçне сып — надвязать носок чулка
пăр колонкине сып — нарастить буровую колонку

хăртала

то же, что хăрта II.
чăлха хăртала — штопать чулок

чăлха

чулочный
виçесĕр чăлха — безразмерные чулки
капрон чăлха — капроновые чулки
пĕр мăшăр чăлха — пара чулок
пански чăлха — шерстяные чулки (ручной вязки)
çам чăлха — шерстяные чулки (ручной вязки)
пурçăн чăлха — шелковые чулки
пуçсăр чăлха — паголенки
тăла чăлха — чулки, сшитые из домашнего сукна
чăлха йĕппи — спицы (вязальные)
чăлха фабрики — чулочная фабрика
чăлха вĕççĕн çӳре — ходить в одних чулках (без обуви)
чăлха сып — надвязать, удлинить чулки
чăлха çых — вязать чулки
хăрах чăлха çĕтĕлнĕ — один чулок прохудился

чăлха-çăпата

собир.
чулки и лапти

чĕнтĕрлĕ

1.
имеющий кружева, вышитый кружевной вышивкой
чĕнтĕрлĕ кĕпе — платье с кружевами
чĕнтĕрлĕ çуха — кружевной воротничок
чĕнтĕрлĕ чăлха — кружевные колготки

шакмаклă

1.
с колодками, снабженный колодками
шакмаклă çăпата — лапти с колодками

шăши

мышиный
уй шăшийĕ — полевка, полевая мышь
шăши çури — мышонок
шăши таппи — мышеловка
шăши тĕслĕ — мышастый (о масти лошади)

шăши хӳри —
1) мышиный хвост
2) перен. косички (маленькие и жиденькие)
улăма шăшисем кишĕкленĕ — мыши изъели, посекли всю солому

Пĕр шăшин икĕ хӳре. (Çăпата). — загадка У одной мыши два хвостика. (Лапти).

эластик

эластичный
эластик чăлха — эластичные чулки, чулки-эластик

çăпата

лапотный
пĕр мăшăр çăпата — пара лаптей
таканлă çăпата — лапти с деревянными колодками
тăхăр пушăт çăпати — лапти в девять лычек (требующие искусного плетения)
шăрçа пуçлă çăпата — лапти с украшенными носками
çăпата кантри — оборы
çăпата пуçĕ — головка лаптя
çăпата сăмси — головка лаптя
çăпата пичĕ — головка лаптя
çăпата ту — плести лăпти

çĕвĕллĕ

1.
имеющий шов, строчку, со швом, со строчкой
çĕвĕллĕ чăлха — чулки со швом

çип

нитяный
арланă çип — пряжа
йĕтĕн çиппи — льняная пряжа
капрон çиппи — капроновые нитки
кĕр çиппи — нитки для нитченок
кумă çиппи — нити основы
мулине çиппи — нитки мулине
пасар çиппи —  фабричные нитки
пурçăн çип — шелковые нитки
пушкар çиппи — шпулечные нитки
синтетика çип — синтетическая пряжа
çăм çиппи — шерстяная пряжа
çĕлен çип — суровая нитка
ураççи çиппи, урлă çип — нитки для утка
шăрчăк çиппи — нитки в мотке
çип перчи — нитка, ниточка, нить
çип çăмхи — клубок ниток
çип ури — моток ниток
çип хутăрĕ — мотушка ниток
çип чăлха — нитяные чулки
йĕппе çип пек — как иголка с ниткой (неразлучны)
çип арла — прясть пряжу
çип арлакан хапрăк — прядильная фабрика
çип пĕвет — окрашивать пряжу
çип пăтла — лощить пряжу (чтобы сделать ее скользкой при тканье)
çиппе туртса тух — сметать на живую нитку
Çинçе çипрен çăмха пулать. — погов. И из тонкой нити образуется клубок.
Çип ăçта çинçе, çавăнтан татăлать. — посл. где тонко, там и рвется.

çу

масляный
сальный
жировой

ăш çу — нутряное сало
выльăх çăвĕ — животные жиры
кантăр çăвĕ — конопляное масло
машина çăвĕ — машинное масло
пула çăвĕ — рыбий жир
сарă çу — топленое масло (коровье)
сивĕ çу — топленое масло (коровье)
сĕрмелли çусем — смазочные масла
сысна çăвĕ — свиное сало
техника çăвĕсем — технические масла
тип çу — постное масло
услам çу — сливочное масло
ӳсентăран çăвĕ — растительное масло, растительные жиры
хĕвелçаврăнăш çăвĕ — подсолнечное масло
хур çăвĕ — гусиный жир
шăратнă çу  — топленое сало
яшка çăвĕ — топленое сало
çу арманĕ — маслобойка
çу савăчĕ — маслозавод
çу мăкăлĕ — анат. жировик, жировая опухоль
çу парĕ — 1) сальные железы 2) сало, жир (в тканях тела)
çу промышленоçĕ — масло-жировая промышленность
çу савăчĕ — масленка
çу çурта — сальная свеча
çу тĕпĕ — вытопки
çупа ăшала — жарить на масле
çу çап — сбивать масло
çу ӳкмест — масло не сбивается
çу хыв — нагуливать жир (о животных)
çупа кайса пылпа килĕр! — счастливого пути и благополучного возвращения! (букв. поезжайте по маслу, приезжайте по меду)
Çупа çĕрĕк çăпата та тутлă. — погов. С маслом и старый лапоть вкусен. (соотв. Мужик с медом и лапоть съел).

çых

3.
вязать, изготовлять вязанием
плести, изготовить плетением

кофта çых — вязать кофту
чăлха çых — вязать чулки
шăтăкла çых — вязать кружева
çыхмалли йĕп — вязальная спица
çыхнă япаласем — вязаные вĕщи

-им

частица вопр.
разве, что ли
вăл килнĕ те-им? — разве он уже приехал?
илтместĕн-им? — не слышишь, что ли?
эсĕ те кунта-им? — разве и ты здесь?
Ĕнчĕ пушмак, шур чăлха кирĕк лармасть тетĕр-им? — фольк.  Жемчужные башмачки, белые чулки разве не пачкаются?

çăпата

сандальный


шуйттан çăпати!бран. ах ты, чертов лапоть!
çăпата калуш — плетеные из лыка калоши

шăрçа


куç шăрçи — 1) зрачок 2) хрусталик
шăрçа пуçлă çăпата — сандалии с  украшенным носком (женские)
Куç шăрçине сыхланă пек упра. — погов. Беречь как зеницу ока.
шăрçа курăкĕбот. зопник клубненосный

хуç


кăмăла хуç — испортить настроение, расстроить
ура хуçса ташла — плясать вприсядку
çăпата хуç — начать плести лапоть

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

кантăра

шнур; веревка; бечевка; çăпата кантăри – веревка у лаптей; сехет кантăри – цепочка.

83 стр.

кĕçсе

войлок
кĕçсе чăлха — чулки
кĕçсе атă — валенки
йытă çăмĕнчен йăваланă кĕçсе — кошма
кĕçсе йăвалакан — кошомник
кĕçсе çаптар — свалять войлок
шап-шар çăмран кĕçсе — войлок из белой шерсти

çăпата

лапти; çăпата ту, хуç – лапти плести; кĕмĕл çăпаталă çын кирлĕ – в серебряных лаптях человек нужен; çăпата кантăри – веревка у лаптей.

189 стр.

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

кĕçатă

(хальхилле кăçатă) çăмат. <…> чăваш кĕпе-йĕм, кĕрĕк-сăхман, тăлăп, чаппан (аçам), тăла-çăпата, кĕçатă (çăмат), тырă-пулă, пахча-çимĕç – пурне те хăй тума пултарать те, тăвать те [Комиссаров 1918:20].

чаппан

аçам. Иванран санăн аннӳ кĕркунне чаппан (аçам) тăхăнса çӳрет-и, сăкман-и тесе ыйт! [Букварь 1902:134]; <…> чăваш кĕпе-йĕм, кĕрĕк-сăхман, тăлăп, чаппан (аçам), тăла-çăпата, кĕçатă (çăмат), тырă-пулă, пахча-çимĕç – пурне те хăй тума пултарать те, тăвать те [Комиссаров 1918:20].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

безразмерный

прил. (син. эластичный)
тăсăлчăк, тăсăлакан, виçесĕр; безразмерные чулки тăсăлакан чăлха

вязать

глаг. несов.
1. что çых; вязать веники милĕк çых
2. кого-что çых, тăлла; вязать руки верёвкой алăсене вĕренпе çых
3. что çых, çыхса ту; вязать чулки чăлха çых ♦ во рту вяжет тăкăскă тутă калать

колготки

сущ.множ.
колготка (йĕмпе пĕрле çыхса тунă чăлха); детские колготки ача-пăча колготки

лапоть

сущ.муж., множ. лапти
çăпата; колодка для лаптей çăпата калăпĕ; плести лапти çăпата ту; ходить в лаптях çăпатапа çӳре

носок

сущ.муж., множ. носки
1. нуски; шерстяные носки çăм нуски; левый носок прохудился сулахай нуски çĕтĕлнĕ
2. (ант. пятка) сăмса; вĕç; носок ботинка пушмак самси; заштопать носок и пятку чулка чăлха сăмсипе кĕлине сапла ♦ подняться на носки чĕрне вĕççĕн тăр

спица

сущ.жен.
1. йĕп (чăлха-нуски çыхмалли)
2. йĕпсе (велосипед урапин), шăл (урапа кустăрмин)

спуститься

глаг. сов.
1. с чего (ант. подняться) ан; спуститься с горы сăртран ан; спуститься по лестнице пусмапа ан
2. 1 и 2 л. не употр. кай, сӳтĕл (чăлха-нуски, трикотаж çинчен)

фабрика

сущ.жен.
фабрика; кондитерская фабрика пылак çимĕç фабрики; чулочно-трикотажная фабрика чăлха-трикотаж фабрики

чулки

сущ.множ.; един. чулок муж.
чăлха; шерстянье чулки çăм чăлха; штопать чулки чăлха сапла

шерсть

сущ.жен.
1. (син. мех) çăм, тĕк (выльăхăн); собака с густой шерстью çăра çăмлă йытă; бить шерсть çăм таптар; вязать чулки из шерсти çăмран чăлха çых
2. çăм пусма; шерсть на платье кĕпелĕх çăм пусма

штопать

глаг. несов. (син. зашивать)
сапла, çĕле, питĕр; штопать чулки чăлха сапла

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

вязанье

1. çыхни; вязанье снопов кĕлте çыхни; вязанье чулок чăлха çыхни; 2. çыхса тăвакан япала.

вязать

несов. çых (чăлха, кĕлте).

вяжу

несов. çых (чăлха, кĕлте).

чулок

, -лка чăлха.

чулочница

чăлха çыхакан.

худой

1. ырхан, хыткан, типшĕм; имшеркке, начар, хăрăк; 2. çĕтĕк (кĕрĕк, çăпата), шăтăк (витре); 3. усал; худая слава усал чап (ят).

бахила

пахилкке, сăран чăлха.

Çавăн пекех пăхăр:

чăлтăртат чăлтăрти чăлтлат чăлха « чăлха-çăпата » чăлха-нуски чăлхаçă чăлхан чăлхантар чăлханчăк

чăлха-çăпата
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org