Шырав: щит питлĕ çĕлен

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

аçтаха

драконий, змеиный
аçтаха çĕлен — дракон
аçтаха пек вăрçса çӳрет — он ругается вовсю (букв. как змей)

валеçӳ

распределительный, разделительный
валеçӳ паллисем — разделительные знаки
валеçӳ хисепĕсем — грам. разделительные числительные
валеçӳ щичĕ — тех. распределительный щит

иезуит

2. перен.
иезуит (чее те икĕ питлĕ çын)

йăва

2.  
место укрытия, обиталище животных, птиц, насекомых
— перевод зависит от принятых в русском языке обозначений:
кăткă йăви — муравейник
çĕлен йăви — змеиное гнездо
тилĕ йăви — лисья нора
тискер кайăк йăви — логово зверя
шăнкăрч йăви — скворечник

йăкăлтат

2.
извиваться
двигаться извиваясь

çĕлен йăкăлтатса шăвать — змея ползет извиваясь

йăпăл-япăл

1. подр. —
о вертких, извивающихся движениях

çĕлен йăпăл-япăл авкаланать — змея извивается

йăпшак

худой, тощий
йăпшак выльăх — тощий скот
йăпшак питлĕ çын — человек с худым лицом

кĕре

3.
смуглый, бронзовый
кĕре сăн-пит — смуглое лицо
кĕре питлĕ çын — человек со смуглым лицом

кобра

кобра (наркăмăшлă çĕлен)
хура кобра — черная кобра

куçлăхлă

имеющий очки, в очках


куçлăхлă çĕлен — очковая змея

кӳпшеке

1.
полный, толстый
пухлый

кӳпшеке алăсем — пухлые руки
кӳпшеке пит — полное лицо
кӳпшеке питлĕ — полнолицый

минога

минога (çĕлен евĕр пулă)

наркăмăш

1.
яд, отрава
вĕлле хурчĕн наркăмăшĕ — пчелиный яд
çĕлен наркăмăшĕ — змеиный яд
шăна наркăмăшĕ — отрава для мух
наркăмăш сап — разбросать отраву

наркăмăшлă

ядовитый
наркăмăшлă кăмпа — ядовитый гриб
наркăмăшлă çĕлен — ядовитая змея
наркăмăшлă япаласем — ядовитые вещества

писев

2. диал.
алый, розовый
писев кĕпе — розовая рубашка
писев питлĕ хĕр — девушка с розовым личиком

пит

лицевой
çаврака пит — круглое лицо
тăрăхла пит — продолговатое, овальное лицо
типшĕм пит — худое лицо
тулли пит — полное лицо
кӳпшек пит — полное лицо
шыçмак питлĕ çын — человек с одутловатым лицом
пит шăмми — скулы
пит сăнĕ — румянец
пит шăл — вытереть лицо
пичĕ хĕрелсе кайрĕ — у него покраснело лицо
мĕнле питпе курăнас? — с каким лицом показаться? (о чувстве стыда)

пит

5.
корка, корочка
çăкăр пичĕ — верхняя корка хлеба
икĕ питлĕ çăкăр — хлеб с отставшей верхней коркой

питон

питон (пысăк çĕлен)

прибор

приборный
авиаци приборĕсем — авиационные приборы
тĕрĕслев приборĕ — контрольный прибор
çыракан прибор — записывающий прибор
электричество виçев приборĕсен завочĕ — завод электроизмерительных приборов
прибор щичĕ — приборный щит

пуçлă

1.
с головой, имеющий голову, головку
икĕ пуçлă çĕлен — фольк. двуглавый змей
пуçлă йĕп — булавка
мăкла пуçлă ĕне — комолая корова
çара пуçлă — 1) с непокрытой головой 2) плешивый

распределитель

распределительный
пысăк напряжениллĕ ток распределителĕ — распределитель тока высокого напряжения
распределитель щичĕ — распределительный щит

сава

1.
общее название инструментов для строгания:
струг, рубанок, наструг т. ыт.
кĕске сава — рубанок
вăрăм сава — фуганок
икĕ питлĕ сава — двойной струг, шлихтубель
калттир сава — галтель (рубанок с узорным лезвием)
чăмăр сава — шерхебель (струг с круглым лезвием)
сава аври — рукоятка струга
сава тимĕрри — лезвие струга
сава турпасĕ — стружки
хăмана савапа савала — обстругать доску рубанком
Сава хыççăн пуртăпа касмаççĕ. — посл. После рубанка топором не тешут.

сарлака

широко
сарлака ал тупанĕ — широкая ладонь
сарлака хулпуççиллĕ — широкоплечий
сарлака питлĕ çын — широколицый человек
сарлака акранлă фильм — широкоэкранный фильм
сарлака ретлĕ сеялка — широкорядная сеялка
юханшыв сарлака сарăлнă — река разлилась широко

сăнă

3.
жало
çĕлен сăнни — змеиное жало
сатира сăнни — перен. жало сатиры
вĕлле хурчĕ сăннине лартрĕ — пчела оставила жало

сăх

3.
жалить, кусать (о насекомых, змеях)
ăна вĕлле хурчĕ сăхрĕ — его ужалила пчела
Пĕрре çĕлен сăхнă çын çĕрĕк пăявран та хăрать. — посл. Ужаленный змеей человек и обрывка веревки боится (соотв. Пуганая ворона и куста боится).

сĕвем

1.
нить, нитка
пĕр сĕвем çип — нить
пурçăн сĕвемĕ — шелковая нитка
çĕлен çип сĕвемĕ — кусок суровой нитки
сĕвем пĕтĕр — прясть пряжу; сучить нитки

синкерлĕ

3.
опасный
çĕлен сăхни синкерлĕ — укус змеи опасен

тапрат

4.
притрагиваться, дотрагиваться, касаться
Выртан çĕлен хӳрине ан тапрат. — посл. Не дотрагивайся до хвоста лежащей спокойно змеи.

террариум

террариум (çĕлен-калта тытмалли вырăн)
çĕленсене террариумра усра — содержать змей в террариуме

туй


туй çĕлензоол. медянка (змея)
туй курăкĕбот. дымянка лекарственная

тулли

3.
полный, толстый, упитанный, тучный
тулли ача — упитанный ребенок
тулли кăкăрлă хĕрарăм — полногрудая женщина
тулли питлĕ арçын — полнолицый мужчина

туя

II.

1.
палка, трость, посох, клюка, клюшка
вĕрене туя — кленовый посох
тĕрĕллĕ туя — расписная трость
тимĕр туя — железная трость
туяллă ватă — старик с посохом
туяпа шакка — стучать палкой
Вăрмантан туясăр килнĕ. — погов. Из лесу вернулся без палки. (о беспомощном или ленивом человеке)
Кăмака айĕнче тимĕр туя выртать. (Çĕлен). — загадка Под печкой лежит железная трость. (Змея).

удав

удав (пăвакан пысăк çĕлен)

фарисей

фарисей (икĕ питлĕ çын, ултавçă)

хурăн


хурăн кăмпи — подберезовик
хурăн пуçлă çĕлен — уж
хурăн çырли — земляника

хут

бумажный
çӳхе хут — папиросная бумага
çырмалли хут — писчая бумага
хытă хут — 1) плотная бумага 2) картон
чĕркемелли хут — оберточная бумага
хут çĕлен — бумажный змей
хут татăкĕ — бумажка, листок бумаги
хут укçа — бумажные деньги
хут пек шурса кайрĕ — он весь побелел

чашкар

1.
шипеть
чашкаракан эрех — шипучее, игристое вино
çатма çинче çу чашкарать — масло шипит на сковороде
çĕлен чашкара пуçларĕ — змея зашипела

чăмăр

округлый, круглый
чăмăр йĕкев — круглый напильник
чăмăр пит-куç — округлое лицо
чăмăр тута — сжатые губы
чăмăр питлĕ ача — круглолицый ребенок
Тулта чăмăр, пӳртре лаптак. (Пӳрт пĕрени). — загадка Снаружи кругляк, а в избе плитняк. (Бревно в стене).

чăмăркка

округлый, круглый
чăмăркка питлĕ хĕр — круглолицая девушка

шыçам

пухлый, полный
упитанный, толстый

шыçам питлĕ ача — ребенок с пухлыми щечками

щит

1.
щит (хӳтĕлĕх)
тупă щичĕ — орудийный щит
юр тытмалли щитсем — щиты для снегозадержания

щит

2.
щит (çурт тумалли пысăк пай)

щит

3.
щит (прибор стенчĕ)
управлени щичĕ — щит управления
валеçӳ щичĕ — распределительный щит
щит монтажла — монтировать щит

ырхан

1.
худой, тощий
худощавый, сухой

ырхан выльăх — тощий скот
ырхан сăн-питлĕ çын — человек с худым лицом
Çур ырхан та кĕр мăнтăр. — посл. Весна тощая, да осень тучная.

явкалан

1.
извиваться
çĕлен явкаланса шăвать — змея извивается

çаврăн

14.
свертываться, сворачиваться
çĕлен çаврăнса выртнă — змея свернулась
чĕрĕп çăмха пек çаврăннă — еж свернулся в клубок

çакăн

1.
висеть
çакăнса тăр — висеть, свисать
маччаран лампа çакăнса тăрать — с потолка свисает лампа
Пӳрт айккинче хура çĕлен çакăнса тăрать. (Çивĕт). — загадка За домом висит черная змея. (Женская коса).

çăкăр

2.
хлеб (штука), каравай
пуçламан çăкăр — целый, непочатый каравай
çавра çăкăр — каравай, круглый хлеб
тачка çăкăр — непропеченный хлеб
тăрхала çăкăр — батон
çăкăр кĕреçи — лопата для хлеба (которой сажают его в печь)
çăкăр пичĕ — верхняя корка каравая
çăкăр сăмси — горбушка
çăкăр çемçи — мякиш
çăкăр татăкĕ — кусок хлеба
çăкăр хытти — корка хлеба
çăкăр чĕлли — ломоть хлеба
çăкăр икĕ питлĕ — у хлеба отстала верхняя корка
çăкăр хыв — сажать хлебы в печь
Пӳрт тăрринче çур çăкăр выртать. (Уйăх). — загадка Над избушкой висит хлеба краюшка. (Луна).

çăмарта

яичный
тăрă çăмарта — яйцо без зародыша
чĕпĕллĕ çăмарта — насиженное яйцо
крокодил çăмарти — крокодильи яйца
çĕлен çăмарти — змеиные яйца
чăх çăмарти — куриные яйца
çăмарта çурхахĕ — пленка в яйце
çăмарта хуппи — яичная скорлупа
çăмарта хуххи — воздушная полость в яйце
çăмарта пуçла — начать нестись (о курах)
çăмарта сăхнă — яйцо проклюнулось
çăмарта ту — нестись, нести яйца, класть яйца
Пуянăн автанĕ те çăмарта тăвать. — посл. У богача и петух несет яйца.
Чăххине çăмарти вĕрентмест. — посл. Яйца курицу не учат.

çĕлен

змеиный
наркăмăшлă çĕлен — ядовитая змея
хура çĕлен — гадюка
хурăн пуçлă — çĕлен уж
çĕлен ăйăрĕ — змея-самец
çĕлен йăви — змеиное гнездо
çĕлен наркăмăшĕ (сĕлеки) — змеиный яд
çĕлен сăнни — змеиное жало
çĕлен тирĕ (кепи) — змеиная шкура
çĕлен чĕлхи — 1) змеиный язычок 2) уст. наговор против змеиного укуса
ăна çĕлен сăхнă — его змея ужалила
çул çĕлен пек авкаланать — дорога вьется змейкой
Çĕлене çĕлен çимест. — посл. Змея змею не ест. (соотв. Ворон ворону глаз не выклюет).
Çĕленпе калтан чĕлхи пĕр. — посл. У змей и ящериц один нрав (букв. язык).

çĕлен

2. миф.
дракон, змей
вĕре çĕлен — огнедышащий дракон
вут çĕлен — огнедышащий дракон
çĕлен патши — главный змей, царь змей

çĕлен

подлый, коварный
Тăшман — çĕлен, ăна ан ĕнен. — посл. Враг коварен, не верь ему.

çĕлен


çип çĕлензоол. 1) волосатик 2) диал. пиявка
хут çĕлен — бумажный змей
çĕлен калчибот. гусиный лук
çĕлен курăкĕбот. гусиный лук
çĕлен лаши — 1) стрекоза 2) водяной скорпион
çĕлен пулăзоол. 1) вьюн 2) шиповка (рыба)
çĕлен пушибот. ягоды ландыша
çĕлен çип — суровые нитки (скрученные вдвое)
çĕлен çип сĕвемĕ — кусок суровой нитки
çӳлтенех те вĕçен тăрнасен çĕлен çипрен çинçе мăйĕсем — фольк. у пролетающих в вышине журавлей шеи тоньше суровых ниток

çĕлен-калта

собир.

1. зоол.
пресмыкающиеся, гады
Хăвна тивмен çĕлен-калтана тивме хушман. — посл. Не трогай разных гадов, которые к тебе не пристают.

çĕлен-хура

вороной
çĕлен-хура — лаша вороной конь

çĕлен-шăван

то же, что çĕлен-калта

çĕрĕк

гнилой, прелый, тухлый
затхлый, гнилостный
разложившийся, испорченный

улăм çĕрĕкĕ — соломенная прель
çĕрĕк йывăç — гнилое дерево
çĕрĕк кăмпи — гнилостные грибки
çĕрĕк çулçă — прелые листья
çĕрĕк шăршă — гнилостный запах
кунта çĕрĕк анчах — здесь одна гниль
Пĕрре çĕлен сăхнă çын çĕрĕк пăявран та хăрать. — посл. Раз ужаленный змеей человек боится и гнилой веревки. (соотв. Пуганая ворона куста боится).

çип

нитяный
арланă çип — пряжа
йĕтĕн çиппи — льняная пряжа
капрон çиппи — капроновые нитки
кĕр çиппи — нитки для нитченок
кумă çиппи — нити основы
мулине çиппи — нитки мулине
пасар çиппи —  фабричные нитки
пурçăн çип — шелковые нитки
пушкар çиппи — шпулечные нитки
синтетика çип — синтетическая пряжа
çăм çиппи — шерстяная пряжа
çĕлен çип — суровая нитка
ураççи çиппи, урлă çип — нитки для утка
шăрчăк çиппи — нитки в мотке
çип перчи — нитка, ниточка, нить
çип çăмхи — клубок ниток
çип ури — моток ниток
çип хутăрĕ — мотушка ниток
çип чăлха — нитяные чулки
йĕппе çип пек — как иголка с ниткой (неразлучны)
çип арла — прясть пряжу
çип арлакан хапрăк — прядильная фабрика
çип пĕвет — окрашивать пряжу
çип пăтла — лощить пряжу (чтобы сделать ее скользкой при тканье)
çиппе туртса тух — сметать на живую нитку
Çинçе çипрен çăмха пулать. — погов. И из тонкой нити образуется клубок.
Çип ăçта çинçе, çавăнтан татăлать. — посл. где тонко, там и рвется.

çӳхе

2.
узкий
çӳхе ал тупанĕ — узкая ладонь
çӳхе питлĕ çын — узколицый человек
çӳхе тута — тонкие губы

ăшă

тепло
сывлăшу ăшă — теплота воздуха
ӳт ăшши — теплота тела  
ăшă атă-пушмак — утепленная обувь
ăшă вите — теплый хлев
ăшă вырăн — 1) тĕплая постель 2) перен. теплое, выгодное местечко
ăшă пахча — парник
ăшă пӳлĕм — теплая комната
ăшă сĕт — парное молоко
ăшă çанталăк — теплая погода, оттепель
ăшă çăкăр — свежий, свежеиспеченный хлеб
ăшă çумăр — теплый дождь
ăшă тумтир — теплая одежда
ăшă хĕл — теплая, мягкая зима
ăшă юнлисем — зоол. теплокровные  
ăшă тăрать — стоит теплая погода
ытлашши ăшă тумлан — кутаться, одеваться слишком тепло
кун ăшă енне кайрĕ — время идет к теплу
ăшша тух — 1) выйти на солнышко 2) дожить до тепла
ăшă тыт — держать тепло, греть
начар тумтир ăшă тытмасть — худая одежда плохо греет
ăшă юратакан ӳсентăрансем — теплолюбивые растения
ăшă яр — пропускать тепло
ăшă яман материалсем — теплоизоляционные материалы
кунта яланах ăшă — здесь всегда тепло
Ăшша кура юпăнчă ил. — посл. Едешь в ведро - бери дождевик.
Ăшша çĕлен иленнĕ. — посл. Повадилась змея к теплу.

çавра

1.
круглый, округлый
çавра карта — круг, хоровод
çавра кӳлĕ — круглое озеро
çавра мачча — сводчаттый потолок
çавра питлĕ ача — круглолицый мальчик
çавра çăкăр — круглый хлеб, каравай
çавра хăйра — круглое точило, точильный круг
çавра чĕлĕ — круглый ломоть хлеба (во весь каравай)
çавра оборона тыт — держать круговую оборону
Анкартинче çавра çатма ларать. (Йĕтем). — загадка На гумне стоит круглая сковорода). (Молотильный ток).

хулкан

щит (воина)
хулканпа хĕç — щит и меч

вĕре

II.
вĕре çĕленфольк. дракон, огнедышащий змей

хура


куç хури — зрачок
хура кайăк — дрозд
хура карамед. темная вода (болезнь глаз)
хура кăмпа — чернушка (гриб)
хура кăрăç — черный груздь
хура кĕр — поздняя осень
хура пулă — линь
хура пуçбот. рогоз
хура сарамакдиал. чахотка, туберкулез
хура сĕлĕбот. овсюг
хура çăкăр — черный хлеб
хура çĕлен — гадюка
хура çил — смерч
хура çырла — 1) черника 2) ежевика 3) ягоды паслена
хура тăм — сильные заморозки
хура тăхлан — свинец
хура тирек — осокорь
хура халăхуст. черный люд, крестьяне
хура хырăм — подуст (рыба)
хура чир — проказа
хура ылтăн — черное золото (нефть)

пулă


çĕлен пулă — вьюн
кусар пулă — чехонь
хĕç пулă — чехонь
çырма пули — голец

икĕ


икĕ питлĕ çăкăр — хлеб с отставшей верхней коркой
икĕ питлĕ çын — двуличный человек

ăйăр


ăйăр çĕлен — змея-самец
çĕлен ăйăрĕ — змея-самец

суккăр


суккăр вĕлтĕрен — глухая крапива
суккăр шăнкăрав — бубенец
суккăр пăван — слепень
суккăр çĕлен — медянка (змея)
суккăр шăшидиал. крот
суккăр турат — сук, заплывший болоний
суккăр куçла выля — играть в жмурки
суккăр такалла выля — играть в жмурки
суккăр упалла выля — играть в жмурки

вутлă


вутлă арман — паровая мельница
вутлă çĕленмиф. огненный змей, дракон

пăхăр


пăхăр çĕлензоол. медянка (змея)

пуçлă


пуçлă купăста — кочанная капуста
пуçлă сухан — репчатый лук
хурăн пуçлă çĕлензоол. уж

предохранитель

предохранительный
предохранитель щичĕ — предохранительный щит

çип


вăлта çиппи — леска удочки
нерв çипписем — нервные волокна
эрешмен çиппи — паутинка
çип çĕлензоол. волосатик
çип çинче тытăнса тăр — висеть на ниточке, на волоске

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

автан

1. Ç.п., астрол. Хĕвелтухăç йăлипе çулталăксен ылмашăвне кăтартакан вуникĕ паллăран (чĕрчунтан) вуннăмĕшĕ. Вьетнам, Китай, Япони, ... ытти хăш-пĕр çĕршывсен календарĕнче кашни çулталăка выльăх-чĕрлĕх тата тискер кайăк ятне панă. Çав ятсем 12 çулхи çаврăмпа ылмашăнса пыраççĕ. Вĕсем çаксем, 1. Йĕкехӳре (Шăши). 2. Ĕне (Вăкăр). 3. Тигр. 4. Куян (Кролик). 5. Аç-таха. 6. Çĕлен. 7. Лаша. 8.Сурăх (Така). 9. Упăте. 10. Автан (Чăх). 11. Йытă. 12. Сысна (Кабан). КЯ, 15.05.1988, 4 с. Шухăшлавçăсем, ăсчахçăсем Автан çулĕнче çуралаççĕ. ЯБ, 1990, 1 /, 62 с. — Автан çулне кĕр (Х-р, 22.03.1993, 4 с.; ÇХ,1998, 1 /, 5 с.). 2. Ç.п.,астрол. Çак чĕрчунпа палăртакан çулталăкра (Автан çулĕнче) çуралнă çын. Автана кăçал ĕмĕтсем татăлни кулянтарма пултарать. Т-ш, 13.02.1991, 8 с. Автансем ... çĕнĕ çула та асăрхануллăн йышăнаççĕ. ÇХ, 1998, 52 /, 7 с. Автан çитес çул чылай лăпкăрах тата ирĕклĕрех пурăнма пултарать. ÇХ,1999, 49 /, 8 с. — Автан-хĕрарăмсем, Автан-арçынсем (Х-р, 31.12.1992, 3 с.). 3. П.п., калаç. Ирĕлтернĕ сахăртан ачасене ĕмме хатĕрлекен пылак çимĕç. П.Большаков хăйĕн килĕнче пылак автансен «инкубаторне» уçнă. К-н, 1966, 9 /, 12 с. Сахăртан тунă «автан». Х-р, 20.01.1994. 4. П.п., калаç. Чупкăн арçын; хĕрарăм кĕтӳççи, ĕревĕç. Пĕлтĕр мана «автан» тесе чĕнетчĕç. Çук, Автан çулĕнче çуралнăран мар, чиперккесене час-час улăштарнăран. ÇХ, 1998, 42 /, 10 с. Çав мехелпех пуçлас пуль сăмаха... Каçтака мар, автан шырамалла. ТА, 1998, 1 /, 36 с.

арманçă

п.с. Арман авăртса паракан çын; арман хуçи, мелник. Хĕр-упраç... писев сĕрсе чиперленме ĕлкĕрнĕ — арманçă пек шап-шурă питлĕ. В.Ухли, 1984, 347 с. «Шупашкар элеваторĕ» предприятире ĕçлекен В.Емельянов арманçă. ХС, 1997, 106 /, 1 с. Ял çыннисем те ăна, тырă авăртса панине кура, арманçă теççĕ. Я-в, 1999, 2 /, 64 с. Голланди арманçисем ăна [сĕлĕ пăттине] уйрăмах юратса çинĕ. С-х, 1999, 26 /, 3 с. — ВЧС, 1971, 338 с.

аçтаха

1. Ç.п., астрол. Хĕвелтухăç йăлипе çулталăксен ылмашăвне кăтартакан вуникĕ паллăран пиллĕкмĕшĕ. Кăçалхи çул Аçтаха çулталăкĕ шутланать. КЯ, 15.05.1988, 4 с. Аçтаха паллипе çуралнисем тарап (кутăн) кăмăллă та кăра, анчах ĕçчен, пултаруллă. ЯБ, 1990, 1 /, 64 с. Мĕскĕн Кролик çулне асар-писер Аçтаха ылмаштарать. ÇХ, 1999, 49 /, 2 с. 2. Ç.п.,астрол. Çак чĕрчунпа палăртакан çулталăкра (Аçтаха çулĕнче) çуралнă çын. Кăçал телейАçтаха аллинче. Т-ш, 13.02.1991, 8 с. Автанăн чи лайăх тусĕсем е мăшăрĕсем, Вăкăр, Çĕлен, Аçтаха. Х-р, 31.12.1992, 3 с. Аçтахасен ... пĕрремĕш вырăнта ĕç тата ӳсĕм картлашки. ÇХ, 2003, 2 /, 5 с.

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

вĕре-çĕлен

огненный змей
вид метеора

вĕре-çĕлен вутăн-хĕмĕн тăкăнса вĕçсе çӳрет, тет — говорят, что огненный змей летает, рассыпаясь огнем и искрами

иккĕ

два
иккĕ хăлха, иккĕ куç, иккĕ ура – два уха, два глаза, две ноги
икшер — по два
иккĕн — вдвоем
иккĕмĕш — второй
алă иккĕ — рук две
алă икки – то (обстоятельство), что рук две
иккĕ лашалă çын — человек, у которого две лошади
иккĕ саккăр вунулттă, хăрах тăххăр пĕр пиллĕк, миçе пулать? — две восьмерки — шестнадцать, раз девятка, да один пяток — сколько будет?
икçĕр — двести
икçĕрĕмĕш — двухсотый
сире иксĕре — вам двоим
иккĕн пĕр тăван — двое детей от одних родителей
хăйсем иккĕшех çисе йачĕç — они съели одни вдвоем
икĕ хут, икĕ хутчен, икĕ рас — дважды
иккĕмĕшĕнче — во второй раз
икĕ хутлă — двойной (материал)
икĕ питлĕ — двуличный

пит

II.
лицо
наружность

пит-куç — все лицо вообще
пите-питĕн — лицом к лицу
вăл питĕнчен-куçĕнчен пит хитре пулнă — он был очень хорош на лицо
икĕ питлĕ — лицемер
пит çăмарта — лицо, щеки
пит çăмарта шăмми — скула
ура пичĕ — хребет плюсны
минтер пичĕ — наволочка
хурт питлĕхĕ — сетка (для пчеловода)

пысăк

большой; высокий; пысăк çĕлен – удав; пысăка ĕмĕтленекен хутаç çакса ыйткалама кайнă теççĕ – тот, кто надеется на большое, пойдет (”пошел”) с сумою по-миру. Çын аллинчи кукăль пысăккăн курăннă, тет – Пирог в чужих руках кажестя большим. Чул-хула Мускав пысăкăшĕ çук – Нижний Новгород не будет величиной с Москву. Кун пысăкăшскер ăçтан ӳснĕ-ши? Откуда это он вырос такой большой? Пысăклан – увеличиваться, рости. Пысăклат – увеличивать.

157 стр.

сăнă

жало; копье; çĕлен сăнни – жало змеи (çĕлен сăхать – змея жалит); сăнапа чикнĕ – ударил копьем.

167 стр.

çĕлен

змей
хура çĕлен — гадюка
хурăн пуçлă çĕлен — уж
туй çĕлен — медяница
чăпар çĕлен — серый змей

çĕлен-калта

гады (змея-ящерица); çĕлен-калтана тивме каламан – не велено трогать гадов.

191 стр.

çĕлен-пулă

угорь; çĕлен-пулă тытрăм – угоря поймал; çĕлен пек усал çын – ехидный человек.

191 стр.

çип

нитка; шнур; сетка; кайăксене тытма çип лартнă – для ловли птиц поставил сетку; çип çăмхи – клубок; йĕтĕн çиппи кĕпи (йĕтĕн пирĕ кĕпи) – рубаха из льняного холста (из льняных ниток); кантăр çиппи кĕпи (кантăр пирĕ кĕпи) – посконная рубаха; çип çĕлен – нитчатка.

195 стр.

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

картлаç

пусма, чикмек. Перпетуя пăхнă та çĕртен пĕлĕте çитекен карлаç (пусма, чикмек) тăнине курнă: çав картлаç йĕри-тавра тĕрлĕ хĕç-сăнăсем выртнă, картлаçăн аял вĕçĕнче пĕр çĕлен çынсене картлаç çине улăхтарас мар тесе явкаланса выртнă [Избранные (февраль) 1904:8].

метеор

пĕлĕт çинче вĕçсе çӳрекен пысăк чул катăкĕ. Тĕнчере пĕлĕт çинче пысăк чул катăкĕсем вĕçсе çӳреççĕ. Çĕр йĕри-тавра тăракан сывлăша вирлĕн сĕртĕннипе чул хĕрсе çап-çутă çĕлен вĕçнĕ пек курăнать. Ун пек чулсене пĕчĕкреххисене ӳкекен çăлтăр, пысăкраххисене метеор е болиды теççĕ [Вĕре çĕлен 1912:24].

щит

тимĕртен тунă питлĕх пек япала. Щит тесе тимĕртен тунă питлĕх пек япалана калаççĕ. Çав щита вăрçнă чух умра тытса çӳренĕ [Рассказы 1909:7].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

внешность

сущ.жен.
1. (син. вид) тул, тулаш, курăм; внешность товара таваран тулаш курăмĕ
2. (син. облик, наружность) сăн-пит; человек с приятной внешностью чипер сăн-питлĕ çын

вьюн

сущ.муж.
çĕлен пулă (пирĕн таврари)

гадюка

сущ.жен.
хура çĕлен (наркăмăшли); его ужалила гадюка ăна хура çĕлен сăхнă

дракон

сущ.муж.
аçтаха, юхха (юмахри çунатлă, ураллă вĕре çĕлен)

змеиный

прил.
çĕлен -ĕ; змеиная кожа çĕлен тире

змей

сущ.муж.
1. аçтаха, юхха (юмахри сăнар)
2. хут çĕлен; запустить воздушного змея хут çĕлен вĕçтерсе яр

змея

сущ.жен., множ. змеи
çĕлен; ядовитая змея наркăмăшлă çĕлен; укус змеи çĕлен сăхни

кривой

прил., криво нареч.
1. (син. изогнутый; ант. прямой) кукăр, кукрашка, авмака; кривая ветка кукăр турат; кривой переулок кукрашка тăкăрлăк
2. (син. одноглазый) хăрах куçлă ♦ криво улыбаться ирĕксĕр кулкала, куланçи пул; кривая душа икĕ питлĕ çын; на кривой объехать чавса таршшĕ ларт

уж

1. сущ.муж., множ. ужи
хурăн пуçлă çĕлен

чумазый

прил. (син. грязный)
вараланчăк, хура питлĕ, хура; чумазый ребёнок хура питлĕ ача

шипеть

глаг. несов.
1. чăшлат, ăшлат; змея шипит çĕлен чăшлатать
2. (син. браниться) мăкăртат; старуха всё шипит карчăк шав мăкăртатать ♦ шипящие звуки ăшлатакан сасăсем (сăм., ш, ч)

щит

сущ.муж.
1. хулккан (ĕлĕкхи салтаксен хӳтĕлев хатĕрĕ)
2. щит, хӳтлĕх; щит орудия тупă щичĕ
3. (син. стенд) щит, хăма; щит для стенгазеты стена хаçачĕ çакмалли хăма; щит управления йĕркелӳ щичĕ (ĕçе йĕркелесе пымалли приборсем вырнаçтарни)

яд

сущ.муж. (син. отрава)
наркăмăш; змеиный яд çĕлен наркăмăшĕ

яйцо

сущ.сред.; множ. яйца
1. çăмарта (кайăксен, çĕлен-калтан, хурт-кăпшанкăн); куриные яйца чăх çăмарти; муравьиные яйца кăткă çăмарти; желток яйца çăмарта сарри; сварить яйца всмятку калекле çăмарта пĕçер; красить яйца на Пасху Мăнкӳн тĕлне çăмарта хĕрет ♦ выеденного яйца не стоит ниме те тăмасть
2. ама клетка, ама вăрă

Чăваш сăмахĕсен кĕнеки

явалан

явалан, виться, обвиваться, извиваться.
- Н. И. Полорус. Çĕлен йывăçа яваланнă.
- ЧС. Çавă юпа пекки (смерч) çине çиçĕм яваланса ларчĕ.

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

аспид

I аспид (1. усал çĕлен; 2. усал çилĕллĕ, çынна сиен тума тăрăшакан çын).

волк

1. кашкăр, тукмак; 2. перен. сивĕ, тискер çын; волк в овечьей шкуре сурăх тирне тăхăннӑ кашкăр, икĕ питлĕ çын.

выползать

несов., выползти, -зу сов. упаленсе тух, шуса тух; выползок змеи çĕлен кĕпи.

вьюн

1. çĕлен пулă; шăтăклă пулă; 2. явкаланчăк, йăрă, йăлттам çын; 3. явăнса ӳсекен чечек.

рябой

1. шатраллӑ, шатра питлĕ; 2. чӑпар (чӑхӑ).

щит

1. щит (авалхи ҫар ҫыннисен ҫӗмӗренсенчен хӳтӗленмелли питлӗх евӗрлӗ вӑрҫӑ хатӗрӗ); 2. щит, хӳтлӗх (мӗне те пулин мӗншӗн те пулин хӳтӗлемелли япала); снеговые щиты вдоль линии ж. д. юр хывасран чугун ҫул икӗ енӗпе тӑратса тухакан карта.

угорь

2. 1. çĕлен пула; 2. пукра (ĕне тирĕ айĕнче пулакан нăрă).

удав

пуслăх çĕлен (тропикри тата субтропикри пысăк çĕлен).

уж

1. хурăн пуçлă çĕлен.

язвить

, язвлю, язвишь кого, что несов., съязвить сов. çĕлен сăхнă пекех, çын чĕрине усал сăмахсемпе суранлантарма, ыраттарма, кӳрентерме.

бессовестный

намăссăр, намăса пĕлмен çын, несĕпсĕр, сăнсăр-питсĕр, чунсăр, кĕççе питлĕ.

Чĕрчун ячĕсен чăваш-вырăс-латин словарĕ

анаконда

анаконда — eunectes murinus [Америнкăра пурăнакан питĕ пысăк пăвакан çĕлен]

Армян хура çĕленĕ

см. хура çĕлен

аспид

аспид — aspis, vipera [Америкара тата Африкăра пурăнакан наркăмăшлă çĕлен]

Африка хура çĕленĕ

см. хура çĕлен

баклан

баклан — phalacrocorax [хур евĕрлĕ шыв кайăкĕ]; Беринг бакланĕ берингов баклан — phalacrocorax pelagicus; Галапагос бакланĕ галапагосский баклан — nannopterum harrisi; Перу бакланĕ перуанский баклан — phalacrocorax bougainvillii; пĕчĕк баклан малый баклан — phalacrocorax pygmeus; пысăк баклан большой баклан — phalacrocorax carbo; тĕпеклĕ баклан хохлатый баклан — phalacrocorax aristotelis; Уссури бакланĕ уссурийский баклан — phalacrocorax filamentosus; хĕрлĕ питлĕ баклан краснощекий баклан — phalacrocorax urile

вилĕм çĕленĕ

см. çĕлен

гюрза

гюрза — vipera lebetina [хура çĕлен тĕсĕ]

йăпăлтак

(йĕчĕк, ташпан) голец — noemacheilus barbatulus [карп йăхĕнчи çĕлен евĕрлĕ пĕчĕк пулă]

казарка

казарка — branta [çурçĕрте пурăнакан тинĕс хурĕ] хĕрлĕ пĕсехеллĕ казарка краснозобая казарка — branta ruficollis; хура казарка чёрная казарка — branta bernicla; шур питлĕ казарка белощёкая казарка — branta leucopsis

кобра

кобра — naja [кăнтăрта пурăнакан наркăмăшлă çĕлен]; Вăтам Ази кобри среднеазиатская кобра — naja oxiana; Египет кобри египетская кобра — naja naje; Инди кобри (куçлăхлă çĕлен) индийская кобра (очковая змея) — naja naja; корольле кобра королевская кобра — ophiophagus hannah; суракан кобра плюющая кобра — naja naja sputatrix

крачка

крачка — sterna [юплĕ хӳрелле, чарлăк йышши шыв кайăкĕ]; Камчатка крачки камчатская крачка — sterna camtschatica; пĕчĕк крачка малая крачка — sterna albifrons; хура крачка чёрная крачка — chlidonias nigra; шурă крачка белая крачка — gygis alba; шур питлĕ крачка белощёкая крачка — chlidonias hybridа; шур çунатлă крачка белокрылая крачка — chlidoniae leucoptera; юханшыв крачки речная крачка — sterna hirundo

мурена

мурена — muraena [тинĕсре пурăнакан çĕлен евĕрлĕ çăткăн пулă]

пакăç кăвакал

поганка — роdiceps [кăвакал еверлĕ шыв кайăкĕ]; печĕк пакăç кăвакал малая поганка — podiceps ruficollis; пысăк пакăç кăвакал большая поганка (чомга) — podiceps сristatus; сăрă питлĕ пакăç кăвакал серощёкая поганка — podiceps griseigena; хĕрлĕ мăйлă пакăç кăвакал красношейная (рогатая) поганка — podiceps auritus; xypa мăйлă пакăç кăвакал черношĕйная (ушастая) поганка — podiceps nigricollis

пăхăр çĕлен

см. çĕлен

питон

питон — python [тропикpa пурăнакан, пăвакан пысăк çăткăн çĕлен]; пĕчĕкçĕ питон карликовый питон — python anchietae [Америкăра пурăнакан пăвакан пĕчĕк çĕлен]; кĕске хӳреллĕ питон короткохвостый (пёстрый) питон — python curtus; король питон корольский питон — python regius [Африкăра пурăнакан, пăвакан пĕчĕк çĕлен]; сеткăллă питон сетчатый питон — python reticulatus [Кăнтăр Хĕвел тухăçĕнче пурăнакан пăвакан чи пысăк çĕлен]; тигрла питон тигровый питон — python molurus [Кăнтăр Азире пурăнакан, йăрăмлă, пăвакан пысăк çĕлен]

полоз

полоз — coluber [кăнтăрта пурăнакан наркăмăшсăр çăткăн çĕлен]

пулă

рыба — pisces [шывра пурăнакан çурăм шăммиллĕ чĕрчун]; вăкăр пуслă пулă бычок-крушак — neogobius melanostomus [тинĕсре пурăнакан вăкăр пуçлă пулă]; вĕçевçĕ пулă летучая рыба — cheilopogon pirinatibarbatus [тинĕсре вĕçсе ишекен пулă]; йĕп пулă игла-рыба — syngnathus typhle [йĕп евĕрлĕ тинĕс пулли]; йĕплĕ пулă колюшка — culaea inconstans [йĕплĕ тинĕс пулли]; йӳçек пулă горчак — rhodeus sericeus [карп йышши пулă]; йытăлла пулă рыба-собака — sphaeroides rubripes [тинĕсре пурăнакан йытă пуçлă пулă]; кăвак пулă синец — abramis ballerus [карп йăхĕнчи кăвак çурăмлă пулă]; пăчкă пулă пила-рыба — pristis pectinatus [пăчкă сăмсаллă скат]; симĕс пулă елец — leuciscus leuciscus [карп йышши пулă]; çĕлен пулă вьюн — misgurnus fossilis [пĕчĕк усиллĕ, çĕлен евĕрлĕ пулă]; çыпçăнчăк пулă уклейка — alburnus alburnus; уйăхла пулă луна-рыба — mola mola [тинĕсре пурăнакан уйăх евĕрлĕ пулă]; хăйăр пулли щиповка — cobitis taenia [çĕлен евĕрлĕ пĕчĕк пулă]; хĕç пулă меч-рыба — xiphias gladius [хĕç евĕрлĕ çӳхе çăткăн тинĕс пулли]; хулăн çамкаллă пулă толстолобик — hypophthalmichthys molitrix; чулай пулли подкаменщик — cottus gobio

сăмсаллă хура çĕлен

см. хура çĕлен

сипуха

сипуха — tuto alba [пысăк питлĕ тăмана]

суккăр çĕлен

см. çĕлен

çĕлен

змея — serpens [шуса çӳрекенсен йăхĕнчи урасăр чĕрчун]; вилĕм çĕленĕ смертельная змея — acanthophis antarcticus [кăнтăрта пурăнакан наркăмăшлă çĕлен]; пăвакан çĕлен удав — boinae; пăхăр (суккăр) çĕлен медянка — coronella antar [хĕрлĕ хăмăр тĕслĕ çĕлен]; çемренле çĕлен стрела-змея — psammophis lineolatus [Азире пурăнакан çĕмрен евĕрлĕ çĕлен|; тигрла çĕлен тигровая змея — notechis scutatus [Австралире пурăнакан чи наркăмăшлă çĕлĕн]; чашкăравçă çĕлен гремучая змея — grotalus durissus [Америкăра пурăнакан чи наркăмăшлă çĕлен]; щит питлĕ çĕлен щитомордник — agkistrodon halys [кăнтăрта пурăнакан наркăмăшлă çĕлен]

çĕмренле çĕлен

см. çĕлен

тăвăл хыпарçи

буревестник — puffinus puffinus [пысăк тинĕс кайăкĕ]; çинçе сăмсаллă тăвăл хыпарçи тонкоклювый буревестник — puffinus tenuirostris; улăпла тăвăл хыпарçи гигантский буревестник — macronectes giganteus; чăпар питлĕ тăвăл хыпарçи пёстролицый буревестник— calonectris leucomelas

тигрла çĕлен

см. çĕлен

тимĕр шапа

черепаха — testudo [шуса çӳрекенсен йăхĕнчи панцирлă чĕрчун]; Вăтам Ази тимĕр шапи среднеазиатская черепаха — agrionemys horsfieldi; Вăтаçĕр тинĕс тимĕр шапи средиземноморская черепаха — testudo graeca; Инçет Хĕвелтухăç тимĕр шапи дальневосточная черепаха — trionyx sinensis; Каспи тимĕр шапи каспийская черепаха — mauremys caspica; çемçе ӳтлĕ тимĕр шапа мягкотелая черепаха — pelochelys bibroni; çеçенхир тимĕр шапи степная черепаха — testudo horsfieldi; çĕлен мăйлă тимĕр шапа змеиношейная черепаха — chelodina longicollis; типçĕр тимĕр шапи сухопутная черепаха — testudo; тирлĕ тимĕр шапа кожистая черепаха — dermochelys coridcea; шурлăх тимĕр шапи болотная черепаха — emys orbicularis

туй çĕлен

веретеница — anguis fragilis [çĕлен евĕрлĕ, пăхăр тĕслĕ, урасăр калта]

угорь

угорь — anguilla [çĕлен евĕрлĕ пулă]; Европа угорĕ европейский угорь — anguilla anguilla; тинĕс угорĕ морской угорь — conger conger; электричествăллă угорь электрический угорь — electrophorus electricus; яппун угорĕ японский угорь — anguilla japonica

хура çĕлен

гадюка — vipera bents [хура тĕслĕ наркăмăшлă çĕлен]; армян хура çĕленĕ армянская гадюка — vipera raddei; Африка хура çĕленĕ африканская гадюка — bitis schneider; сăмсаллă хура çĕлен носатая гадюка — vipera ammodytes

хурчка

ястреб — accipiter [тĕксĕр ураллă çăткăн кайăк]; виле хурчки стервятник — neophron percnopterus; пĕчĕк хурчка (кайăк хурчки) ястреб-перепелятник — accipiter nisus [пĕчĕк вĕçен кайăксене тата шăшисене тытакан хурчка]; пулă хурчки скопа — pandion haliaetus; путене хурчки пустельга — falco tinnunculus [пĕчĕк хурчка]; сăпса хурчки осоед — pernis apivorus; çерçи хурчки кобчик — falco vespertinus; çĕлен хурчки змееяд — circaetus gallicus

чашкăравçă çĕлен

см. çĕлен

щит питлĕ çĕлен

см. çĕлен

эфа

эфа — echis carinatus [пушхирте пурăнакан наркăмăшлă çĕлен]

Çавăн пекех пăхăр:

щиколотка щипать щипцы щит « щит питлĕ çĕлен » щитень щитлă щитовка щиток щука

щит питлĕ çĕлен
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org