Шырав: ыйхă

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

анăраш

1.
бредить, стонать в бреду
анăрашса вырт — лежать в бреду
ыйхă тĕлĕшпе анăрашать — он бормочет что-то спросонок

аташуллă

бредовый, сопровождающийся бредом
аташуллă ыйхă — сон, сопровождающийся бредом

йывăр

7.
тяжелый, беспокойный
йывăр шухăшсем — тяжелые мысли
йывăр ыйхă — беспокойный сон

канăç

покойный, спокойный
канăç ыйхă — спокойный сон
каç канăçĕ — спокойствие ночи
чун канăçĕ — душевное спокойствие
канăçа çухат — потерять покой
кун каçах канăç пулмарĕ — весь день не было покоя

канлĕ

1.
спокойный, покойный
спокойно, покойно

канлĕ ыйхă — спокойный сон
канлĕ çывăр — спать спокойно

карăн

1.
потягиваться
ыйхă тĕшшипе карăн — потягиваться со сна

кат


ыйхă кат — перебить сон

кăн-кан

1. подр. —
о бессмысленном, глуповатом взгляде

ыйхă тĕлӗшне кăн-кан пăхса ил — смотреть спросонок бессмысленным взглядом

кил

6.
хотеться
появляться, возникать
(о желании, чувстве, состоянии)
аса килчĕ — вспомнилось
ĕненес те килмест — не хочется верить
курас килсе кайрĕ — захотелось увидеть кого-что-л.
çилĕ килчĕ — зло взяло
ыйхă килмест — сон не идет, не спится
Çăвара килни ума килет. — посл. Что языком молвится, то на деле сбудется. (соотв. Про волка речь, а волк навстречь).

лăпсăрт

I.
обессиливать, ослаблять, изнурять
ыйхă мана лăпсăртсах ячĕ — сон совсем сморил меня, меня совсем одолел сон

лӳпперлентер

2.
делать ленивым, нагонять лень
ăна ыйхă лӳпперлентерчĕ — сон нагнал на него лень

люминал

фарм.
люминал (ыйхă килтерекен эмел)

пус

8.
одолевать
мана ыйхă пусать — меня одолевает сон
ăна мухмăр пуснă — его одолел хмель

пусмăрла

3.
одолевать
ыйхă пусмăрлать — меня одолевает сон

пыл

медовый
çăка пылĕ — липовый мед
çулçă пылĕ — падевый мед
çунă пыл — падевый мед
чечек пылĕ — цветочный мĕд
хурт пылĕ — пчелиный мед
пыл (карас) куçĕ — ячейка (в сотах)
пыл наркăмăшĕ — пчелиный яд
пыл хурчĕ — пчела
пыл шывĕ — медовый сироп
пыл ларнă мед — засахарился, кристаллизовался
пыл пухнă вăхăт — медосбор
пыл юхтармалли машина — медогонка
пыл ил — снимать мед
пыл пух — снимать мед
пыл юхтар — гнать мед
Чĕлхе çинче пыл, чĕрере пăр. — посл. На языке мед, а на сердце лед.
Пуç вĕçĕнче пыл калакĕ. (Ыйхă). — загадка У изголовья лопатка с медом. (Сон).

сĕвĕрĕл

2.
таять, исчезать
рассеиваться

пĕлĕтсем сĕвĕрĕлме пуçларĕç — облака начали таять
шăршă сĕвĕрĕлмен-ха — запах еще не выветрился
ыйхă сĕвĕрĕлсе вĕçрĕ — сон рассеялся

сомнамбулизм

мед.
сомнамбулизм (ыйхă тĕшшĕн çӳретекен чир)

суптăркаттар

2.
одолевать (о сне), делать вялым, осовелым
развозить
(от вина)
ачасене ыйхă суптăркаттарнă — детей одолел сон

тарăн

глубоко
тарăн шухăш — глубокая мысль
тарăн ыйхă — глубокий сон
тарăн ăнланса ил — глубоко вникнуть во что-л., проникнуться чем-л.
хирĕçӳ тарăна кайрĕ — противоречия обострились

тертлен

3.
испытывать боли, муки, страдать (от болезни, от недуга)
ыйхă килменнипе тертлен — страдать от бессонницы

тутлă

сладко, приятно
тутлă ĕмĕт — сладкие мечты
тутлă канăç — приятный отдых
тутлă ыйхă — сладкий сон
тутлă çывăр — сладко спать

чалл

2. подр. —
о быстром пробуждении ото сна
ыйхă чалл уçăлса кайрĕ — сон сразу прошел

чĕрĕм

недолго, непродолжительное, короткое время
чĕрĕм ыйхă — короткий сон
пĕрер чĕрĕм канса ил — отдохнуть некоторое время

шăмă

костный
костяной

вĕче шăмми — анат. подвздошная кость
йĕтес шăмми — 1) ключица 2) дужка (в скелете птиц)
кăкăр шăмми — 1) грудина, грудная клетка 2) киль (у птиц)
купарча шăммисем — тазовые кости
куç харши шăмми — надбровные дуги
лĕпке шăмми — теменная кость
пакăлчак шăмми — анат. лодыжка
пит шăмми — скула
пулă шăмми — рыбья косточка
пуç шăмми — череп
çурăм шăмми — позвоночник, становой хребет
çурăм шăммиллĕ чĕрчунсем — позвоночные животные
çурăм шăммисĕр чĕрчунсем — беспозвоночные животные
тăнлав шăмми — височная кость
хул шăмми — лучевая кость
чавса шăмми — локтевая кость
ыйхă шăмми — копчик
янах шăмми — челюстная кость, челюсть
шăмă йăшни — костоеда
шăмă сикни — вывих
шăмă сăсăлĕ — костный мозг
шăмă çăнăхĕ — костная мука
шăмă туберкулезĕ — мед. костный туберкулез
шăмă тукмакки — головка бедренной кости
шăмă тура — костяной гребешок
шăмă хупă — костяной покров, панцирь
шăмă витĕм — костяной покров, панцирь
шăмă хуçăлни — перелом кости
пыра шăмă ларт — подавиться костью
Шăлсăр карчăк шăмă кăшлать. (Тылла). — загадка Беззубая старуха кости грызет. (Трепание конопли мялкой).

шутсăр

2. разг.
очень, необычайно, безмерно
страшно
разг.
ача кучченеçшĕн шутсăр хĕпĕртерĕ — ребенок безмерно обрадовался подарку
шутсăр ыйхă пусса килчĕ — мне страшно захотелось спать

ыйхă

1.
сон, дремота, дрема
ăшă ыйхă — сладкий сон
тарăн ыйхă — глубокий сон
ыйхăсăр аптăра — страдать бессонницей
ыйхăран вăран — просыпаться
ыйхăран вăрат — разбудить
ыйха кай — погрузиться в сон
ыйха пут — погрузиться в сон
ыйхă пусрĕ — сон одолел
ыйха турт — прост. дрыхнуть
ыйхă вĕçни — бессонница
ыйхă тĕлĕшпе — спросонья, спросонок, в полусонном состоянии
ыйхă килет — спать хочется
ыйхă тăранчĕ — я выспался

ыйхă

2.
спячка
упасен хĕл ыйхи — зимняя спячка медведей

ыйхă

3.
покой, тишина
каç ыйхи — ночная тишина

ӳркев

вялый, медлительный
ыйхă ӳркевĕ — сонная вялость, одурь

çăмăллат

2.
облегчать, делать легким, нетрудным
ĕçе çăмăллат — облегчать труд
йывăр лару-тăрăва çăмăллат — разрядить напряженность в обстановке
ыйхă чирлĕ çын шăмшакне çăмăллатрĕ — сон принес больному облегчение

çĕт

3. перен.
пропадать
лишаться
чего-л.
вăйĕ çĕтнĕ — он лишился сил
манăн сасă çĕтрĕ —у меня пропал голос
чĕлхӳ çĕтрĕ-им? — ты что, язык проглотил? (букв. лишился дара речи)
ыйхă çĕтнипе аптăра — страдать от бессонницы


тăнран çĕт
— потерять рассудок, сойти с ума

çуйкăн

беспокойно, возбужденно
страстно

çуйкăн ыйхă — беспокойный сон
çуйкăн калаç — говорить возбужденно

çухат

3. перен.
терять, утрачивать что-л.
лишаться чего-л.
авторитет çухат — утратить авторитет
тăн çухат — терять сознание
шанăçа нихçан та ан çухат — никогда не теряй надежды
вăл ыйхă çухатнă — он лишился сна
аманнă çын юн нумай çухатнă — раненый потерял много крови
этем сăнне çухат — потерять человеческий облик
Нумая ĕмĕтленекен сахаллине çухатнă. — посл. Позарился на многое — лишился и малого.
Пуçна çухатсан та чысна ан çухат. — посл. Даже потеряв голову, чести не теряй.

ăшă

тепло, ласково, приветливо, сердечно
чун ăшши — душевная теплота
ăшă кăмăл — 1) добрая душа 2) мягкосердечие
ăшă кăмăллă — гостеприимный, душевный, сердечный
ăшă салам — сердечный привет
ăшă сăмах — ласковое слово
ăшă туйăм — теплое чувство
ăшă ыйхă — сладкий сон
Ăшă сăмах ăшаланă ашран та тутлă. — посл. Ласковое слово вкуснее жареного мяса.

татăл

5.
прерываться, прекращаться
çуркунне çул татăличчен — до наступления весенней распутицы (букв. до того, как прервется дорога)
ыйхă татăлчĕ — сон перебили
пурнăç татăлчĕ — жизнь оборвалась
çыхăну татăлчĕ — связь прервалась

уç

14.
освежать, придавать бодрости, бодрить
мухмăр уç — 1) опохмелиться разг. 2) протрезветь
ыйхă уç — снимать сон
сивĕ шыв уçса ярать — холодная вода освежает

чăпта


сăмах чăпти — болтун
тĕшмĕш чăпти — суеверный человек
ыйхă чăпти — сонная тетеря, соня

вăрăм


вăрăм лавист. 1) ямская повинность 2) мирская подвода
вăрăм сава — фуганок
вăрăм урапа — долгуша (телега для перевозки бревен)
вăрăм ыйхă — смерть (букв. долгий сон)
вăрăм чĕлхе — болтливый человек, длинный язык

тĕлĕш


ыйхă тĕлĕшпе — спросонок, со сна; сквозь сон

пыл-çу

собир.
мед и масло (как лакомства)
Пыл-çуран тутли мĕн пур? (Ыйхă). — загадка Что слаще меда и масла? (Сон).

тӳнтер

3. перен. разг.
валить с ног
ыйхă тӳнтерет — сон валит с ног

тар

4.
исчезать, пропадать, уходить
ыйхă тарчĕ — сон пропал
çăлри шыв тарнă — из колодца ушла вода

вăрла


ыйхă вăрла — уличить время для сна

вĕç

5.
исчезать
ыйхă вĕçни — бессонница
ман кĕнеке каллех таçта вĕçнĕ — моя книга опять куда-то исчезла

ыйхă


ыйхă чăпти — соня
ыйхă çупçи — соня
шăпчăк ыйхи — короткий и чуткий сон, полудрема
ыйху тутлă пултăр! — спи спокойно!, приятного тебе сна!
ыйху канлĕ пултăр! — спи спокойно!, приятного тебе сна!

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

аутогенлă

аутогенлă тренировка е аутогенлă тренинг, ç.я., психол. Психотерапи мелĕ, çын пĕтĕм шăм-шакне лĕнчĕр ярса хăйне ӳкĕте кĕртме пултарни — вăй-хавалне, кăмăл-туйăмне кирлĕ пек улăштарни. Аутогенлă тренировка пулăшнипе ... хăвăр кăмăллакан хитре вырăнсене куç умне кăларса тăратăр. С-х, 1999, 19 /, 2 с. Ыйхă вĕçнинчен аутогенлă тренировка туни те пулăшать. С-х, 2000, 6 /, 1 с. — аутогенлă тренинг (ПВЧКС, 2000, 58 с.).

вăтанчăклăх

п.с. Именчĕклĕх, хăюсăрлăх, намăслăх; вăтанулăх. Темле таса вăтанчăклăхĕпе, сăпайлăхĕпе ... килĕшрĕ вăл [хĕр] мана. А.Медведев, 1983, 25 с. Суя вăтанчăклăха сирсе ямалла, ... упăшкипе арăмĕн сексолог е психотерапевт патне пĕрле пымалла. Х-р, 21.07.1992, 4 с. Ыйхă татнă каçсем, ...сăвăласа янă çырусем, пикесен вăтанчăклăхĕ... Т-ш, 1999, 8 /, 12 с. — вăтанчăклăх карти (Х-р, 11.09.1996, 3 с.). — ВЧС, 1971, 224 с., 757 с.

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

çывăр

спать; çывăрма йуратакан – сонуля; çывăрса кайнă – уснул; манăн çывăрас килет – мне хочется спать; çывăраймасăр аптăрани, ыйхă килмесĕр аптăрани – бессонница.

203 стр.

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

бессонница

сущ.жен.
ыйхăсăрлăх, ыйхă çукки, ыйхă çĕтни; он страдает бессонницей вăл ыйхă çĕтнипе аптăрать

бредить

глаг. несов.
1. аташ (тăнсăрланса); бредить во сне ыйхă тĕлĕшпе аташ
2. кем-чем (син. мечтать, стремиться) айкаш, ĕмĕтлен, çун; он бредит славой вăл чапшăн çунать

зевать

глаг. несов.
1. анасла (ыйхă килнипе)
2. çăвар кар, тимсĕр пул, шăхăрса юл

идти

глаг. несов.
1. (син. шагать) ут, кай, пыр, кил; идти пешком çуран ут; я иду домой эпĕ киле каятăп
2. (син. двигаться) куç, шуç; кил, кай, пыр; поезд идёт сюда поезд кунта килет; лодка идёт под парусом кимĕ парăспа ишсе пырать
3. 1 и 2 л. не употр. ирт, пулса пыр; время идёт быстро вăхăт хăвăрт иртет; дело идёт плохо ĕç начар пулса пырать
4. 1 и 2 л. не употр. (син. падать) çу, ӳк; целый день идёт дождь кунĕпе çумăр çăвать
5. 1 и 2 л. не употр. (син. исходить) тух, палка; из трубы идёт дым мăрьерен тĕтĕм тухать
6. (син. отправляться) кай; идти в бой çапăçма кай; дети идут гулять ачасем уçăлма каяççĕ
7. кому (син. подходить) килĕш, пыр, юра; платье очень идёт девушке кĕпе хĕре питĕ килĕшет.
8. 1 и 2 л. не употр.(син. приближаться) çывхар, кил, çитсе пыр; идёт гроза аслатиллĕ çумăр çывхарса килет
9. 1 и 2 л. не употр. (син. пролегать) вырт, ирт; дорога идёт через лес çул вăрман витĕр выртать
10. 1 и 2 л. не употр. (син. расходоваться, использоваться) кай; на платье идёт три метра ткани кĕпе çĕлеме виçĕ метр пусма каять ♦ сон не идёт ыйхă килмест; часы идут точно сехет тĕрĕс çӳрет; идти в рост ӳссе кай; идти на убыль чакса пыр; товар идёт хорошо тавар лайăх сутăнать; ребёнку идёт пятый год ача пиллĕке кайнă; в театре идёт опера театрта опера кăтартаççĕ; рыба хорошо идёт утром пулă ирхине лайăх кĕрет

лёгкий

прил., легко нареч.
1. (ант. тяжёлый) çăмăл, сулмаксар; лёгкая сумка çăмăл сумка; снег лёгок, как пух юр мамăк пек çăмăл
2. (ант. трудный) çăмăл, ансат, ăс çемми, вăй çемми; лёгкая задача çăмăл задача; лёгкая работа вăй çемми ĕç
3. (син. слабый) виçеллĕ, чухă, йăваш, вăйсăр; лёгкий ветерок вăштăр çил; лёгкое вино йăваш эрех
4. (ант. грузный) çăмăл; вăшт-вашт; лёгкая фигура çăмăл кĕлетке; идти легко вăшт-вашт уткала
5. (ант. напряжённый, затруднённый) çăмăл, канлĕ, канăçлă; лёгкий сон канăçлă ыйхă; легко дышится сывлама çăмăл
6. (син. поверхностный; ант. серьёзный) çăмăлçах, çăмăлттайла; лёгкое отношение к жизни пурнăç çине çăмăлттайла пăхни ♦ лёгкая промышленность çăмăл промышленность (халăха кирлĕ таварсем туса кăлараканни); у него рука лёгкая унăн алли çăмăл (ăнăçуллă); легко сказать калама кăна çăмăл; С лёгким паром! Мунча ăшши сиплĕ пултăр! (мунчаран тухакана саламлани); с лёгким сердцем шухăшласа тăмасăр, иккĕленмесĕр

сон

сущ.муж.
1. ыйха; крепкий сон тарăн ыйхă; погрузиться в сон ыйха пут
2. тĕлĕк; приснился сон тĕлĕк кӳрăнчĕ; увидеть во сне тĕлĕкре кур ♦ со сна ыйхă тĕлĕшпе

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

усыпить

-плю, -ишь кого, что сов., усыплять несов. 1. çывăрттар,çывратса яр (эмелпе); 2. перен., ыйхă килтер, çывăрас килтер; вăйсăрлат, лăплантар, хавшат; усыпить классовую бдительность класс тимлĕхне (сыхлăхне) вăйсăрлатма, хавшатма; усыпить боль ыратнине лăплантар.

безмятежный

канлĕ, лăпкă, пĕр пăлханусăр; безмятежный сон лăпкă, тарăн ыйхă.

беспробудный

(сон) 1. тарăн ыйхă, çывăрса тăранайми, вăранми ыйхă; вилнĕ пек çывăрни; 2. беспробудное пьянство урăлма пĕлмесĕр ӳсĕр çӳрени.

бессонница

ыйхă вĕçни, ыйхă çукки, ыйхă килĕшменни.

Чăвашла-тутарла словарь (1994)

ыйхă

йокы

Çавăн пекех пăхăр:

ыйттар ыйту ыйтуллă ыйтуллăн « ыйхă » ыйхăçă ыйхăла ыйхăлаттар ыйхăллă ыйхăллăн

ыйхă
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org