Шырав: юлташ-тантăш

Шыракан сăмаха çырăр:   
[+] хушма опцисем

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

валли

послелог

1.
для кого-чего-л.
на кого-что-л.
ман (мана) валли — для меня
юлташ (юлташа) валли — для товарища
машина валли укçа пух — откладывать деньги на машину
Куç валли пур та ал валли çук. — посл. Для глаз есть, а для рук — нет. (соотв. Видит око, да зуб неймет).

икĕ

(ик)

числ. колич. при конкр. счете в качестве опр.
два
дву-, двух-

икĕ юлташ — два товарища
вăтăр икĕ кун — тридцать два дня

икĕ хут —
1) вдвое
йыш икĕ хут ӳсрĕ — семья увеличилась вдвое
2) дважды
ик хут иккĕ — тăваттă — дважды два — четыре

икĕ çуллăх — двухлетний (рассчитанный на два года)
икĕ çулхи — двухлетний (о возрасте)
икĕ çулхи ача — двухлетний ребенок
икĕ кун хушши — два дня, в течение двух дней

икĕ тĕрлĕ —
1) двоякий
икĕ тĕрлĕ ăнланни — двоякое понимание
2) двояко
куна икĕ тĕрлĕ ăнланма пулать — это можно понимать двояко

икĕ çĕрлĕн — врозь, в разных местах
ик кĕпçеллĕ пăшал — двуствольное ружье

ик уран тăр —
1) встать на дыбы, вздыбиться (о коне)
2) служить, стоять на задних лапах (о собаке)

икĕ хакпа сут — продавать вдвое дороже

коллега

коллега (ĕçри, вĕренӳри юлташ)
эпир сирĕнпе коллегăсем — мы с вами коллеги

кунтанпа

с этих пор, с этого времени
теперь
(уж)
эпĕ кунтанпа ăна юлташ мар — ну теперь уж я ему не товарищ

маттур

сильно, крепко
маттур каччă — здоровый парень
вăл санран маттуртарах — он сильнее тебя
унăн пӳ-сийĕ питĕ маттур — он человек крепкого телосложения
Юлташ тени хăвăнтан маттур пултăр. — посл. В товарищи выбирай человека сильнее себя.

мăшăр

4.
супруг, супруга, один из супругов
манăн юлташ хăйĕн мăшăрĕпе килчĕ — мой товарищ пришел со своей супругой

нуша

1.
беда, несчастье, горе, невзгода
вăл пурнăçра нумай нуша курнă — он за свою жизнь натерпелся горя
нушана лек — попасть в беду
нушана кĕрсе ӳк — попасть в беду
нуша кăтарт — причинить горе
Нушара юлташ — хурăнташран та хурăнташ. — посл. В беде товарищ — роднее родственника. (соотв. Друзья познаются в беде).

пат

V.
только в роли служебного имени с общим значением близости к кому-чему-л.,
переводится различными предлогами:


пата, патна, патне — к кому-чему-л.
ман пата — ко мне
сан патна — к тебе
чӳрече патне пыр — подойти к окну
йытă патне ямасть — собака не подпускает к себе

патра, патăнта, патĕнче — у, возле, около кого-чего-л.
пирĕн патра — у нас
пӳрт патĕнче — возле дома
юлташ патĕнче хăнара пултăм — я побывал в гостях у товарища  

патран, патăнтан, патĕнчен — от кого-чего-л.
вăл сан патăнтан тухрĕ — он вышел от тебя
патĕнчен пăх — смотреть с близкого расстояния


патне çит — дойти до крайности, быть на грани чего-л.
хулара эрне патне пурăн — прожить в городе около недели
чĕре патне пычĕ — мне это понравилось, принесло удовлетворение
патне те пымасть — не соответствует, совсем не годится

сире

1.
вам
сире мĕнле кĕнекесем кирлĕ? — какие вам нужны книги?
сире сăмах паратпăр, Янкилтеев юлташ! — предоставляем слово вам, товарищ Янкилтеев!

систер

1.
выдавать, проявлять
обнаруживать

эпĕ хамăн кăмăл-туйăма систермерĕм — я не выдал своих чувств
хурланать те пуль, макăрать пуль — систермест пуль тантăш хушшинче
фольк. может быть, она и грустит и печалится, да не показывает этого перед подругами

тантăш

1.
ровесник, сверстник, одногодок
унпа тантăшĕсем — его ровесники, сверстники, одногодки
тантăш каччă — ровесник (юноша)
тантăш хĕр — ровесница (девушка)
эпир унпа пĕр тантăш — мы с ним ровесники

тантăш

2.
друг, близкий товарищ
хĕр тантăш — подруга
шакчăклă тантăш — надежный друг
вĕсем ĕлĕкхи тантăшсем — они старые друзья

хĕмсĕрлен

3. перен.
лишаться задора, огонька, вдохновения
манăн юлташ хĕмсĕрленчĕ — мой друг потерял прежний задор

юлташ

1.
товарищ, друг, подруга, приятель
чи çывăх юлташ — самый близкий друг
Юлташсăр çын тымарсăр йывăç пек. — посл. Человек без друзей — что дерево без корней.
Юлташран юлни — юлташсăр юлни. — посл. Отстать от друга — остаться без друга.

юлташ

2.
попутчик, спутник
компаньон, соратник

юлташа ил — взять в компаньоны
кĕрешӳри юлташ — соратник
Юлташпа çул кĕскелет. — посл. Со спутником пойдешь — дорогу быстрее пройдешь.

юлташ-тантăш

сверстник, ровесник
одногодок, однолеток
разг.
ачалăхри юлташ-тантăшсем — друзья детства

яшлăх

молодость, юностьц молодой, молодежный
яшлăх хастарĕ — молодой задор
яшлăхри юлташ — друг юности
Ватлăх яшлăх мар çав. — погов. Старость — не молодость. (соотв. Старость — не радость).

çăл

III. глаг.

1.
спасать, выручать, избавлять
уберегать

вилĕмрен çăл — спасти от смерти
инкекрен çăл — выручить в беде, выручить из беды
мăшкăлтан çăл — избавить от поругания
тыткăнран çăлса кăлар — вызволить, освободить из плена
тăван çĕршыва тăшмантан çăлса хăвар — отстоять родину от врага
Юлташ пуçа çăлнă. — посл. Хороший товарищ спасет тебе жизнь.

хăравçă

боязливый, трусливый, пугливый, робкий
мĕскĕн хăравçă — жалкий трус
хăравçă куç — трусливые глаза
хăравçă сасă — испуганный голос
Паттăр ĕçре паллă, хăравçă — килте. — посл. Героя видно в деле, а труса — дома.
Хăравçă юлташ тăшманран хăрушă. — посл. Трусливый товарищ опаснее врага.

Федотовăн «Тĕне кĕмен чăвашсен ячĕсем» словарĕ

Тушкилт

и. м. Орау // Назв. села Тушкилт (Ашм. Сл. XIV, 204): Туш + килт (= чув. килчĕ); туш — древнетюркского происхожяения: еš tuš "друзья, товарищи", teŋ tuš "ровня, ровесники" (= чув. тантăш), "друзья-приятели" (ДТС, 184). В целом это составное имя обозначает рождение мальчика, совпавшее с приходом (приездом) друга-приятеля родителей новорожценного.

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

айлашу

ç.с.,калаç. Ар çыхăнăвĕ, савăшу (туп.) Ман юлташ хĕрача тутасене пĕрремĕш хут пĕрлештернĕ хыççăн çие юлман-ши тесе хырăмне уçса пăхнă... Çирĕме çитичченех айлашăва юратман. ÇХ, 11.01.1997.

гороскоп

п.с., астрол. Çăлтăрсемпе планетăсен тӳпери майлашăвне кăтартакан, çынсен шăпине тата пулăмсен малашлăхне пĕлме пулăшакан ӳкерчĕк; астрологи таблици. Зюганов юлташ хăйне гороскоп мĕн суннине яланах пĕлсе тăрать. ÇХ, 1999, 3 /, 8 с. Гороскоп пĕр-пĕрне ăнланма пулăшĕ. Т-ш, 1999, 9 /, 12 с. Ача çуратма хатĕрленекен хĕрарăм астролог патне пулас пепке гороскопне тутарма пынă. ÇХ, 2000, 27 /, 11 с. Ун чухне гороскопсем модăра та марччĕ. ÇХ, 2000, 37 /, 2 с. — эрнелĕх гороскоп (КЯ, 11.06.1991, 4 с.); Непал гороскопĕ (Т-ш, 27.02.1991, 7 с.); друидсен гороскопĕ (Я-в, 1991, 9 /, 28 с.).

класташ

ç.с. Тепринпе пĕр класра вĕренекен ача; пĕрле вĕреннĕ юлташ. Йывăр тăпри çăмăл пултăрччĕ çамрăклах нӳрĕ тăпрапа хупланнă класташăмсен. А.Т.-Ыхра, 2000, 47 с. — танл., курсташ.

лидерлăх

ç.с. Çул пуç пахалăхĕ; ертӳçĕ тивĕçĕ-тайăнĕ. Вĕсем пĕр тантăш мăшăрсенчен кăшт кăна аслăрах-ха, анчах ... лидерлăх палли пурсăпайлă, ăслă, кăмăллă лидерлăх. А.И.-Ехвет //Х-р, 12.09.1996, 3 с. Ăна тума нимле пултарулăх та, нимле тавçăрулăх та, нимле «лидерлăх» та кирлĕ мар. Д.Гордеев //Х-р, 2.08.2000, 4 с.

ăшăлăх

ç.с. Ăшă кăмăл, кăмăллăх, чун ăшши. Юлташ... Çак сăмахра мĕн чухлĕ ăшăлăх, хисеплĕх тата ыркăмăллăх! Х-р, 30. 06.1992, 4 с. Çемçелĕх, ăшăлăх — чăваш юнĕнче, чунĕнче. ÇХ, 1997, 52 /, 4 с. Килти ăшăлăха, ирĕклĕхе туйса савăнтăм. ÇХ, 1998, 1 /, 5 с. Кристина сăнарĕ чуна ăшăлăх, лăпкăлăх парнелерĕ. Т-ш, 1999, 32 /, 4 с.

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

председатель

аслă çын; комисси пуçĕ. Унтан пур ушкăн Патшалăх Пухăвĕнчи аслă çын (председатель) валли, ăна пулăшма 4 юлташ тата секретарь суйлама тапратнă [Хыпар 1906, № 19:291]; Ку ĕçе малтан пăхса тухнă комиссиян пуçĕ (председатель) Долженков Думана çав 6 миллиона пама йăлăнать [Хыпар 1907, № 14:102].

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

верный

прил., верно нареч.
1. (син. истинный, правильный; ант. ложный, неправильный) тĕрĕс, чăн; верная мысль тĕрĕс шухăш; он говорит верно вал чăнне калать
2. (син. надёжный, преданный; ант. ненадёжный) шанчăклă, парăннă, чăн-чăн; верный товарищ парăннă юлташ; верно охранять границу чикке шанчăклăн сыхла
3. верно вводн. сл. (син. вероятно) ахăртнех, пулĕ, пулас, пулмалла; он, верно, спит ахăртнех, вăл çывăрать пулĕ
4. вернее вводн. сл. (син. точнее) тĕрĕссипе, чăннипе, тĕрĕсрех каласан; это доклад, вернее, тезисы к нему ку вăл доклад, тĕрĕсрех каласан, унăн тĕп шухăшĕсем
5. верно частица, выражает подтверждение (син. да, действительно) çапла, тĕрĕс; Здесь тысяча рублей? — Верно! Кунта пин тенкĕ-и? — Çапла!

вон

1. частица
1. указывает на происходящее в некотором удалении авă, ав; вон там ав çавăнта; вон идёт наш товарищ авă пирĕн юлташ килет
2. подчеркивает меру, степень, количество ав; иккен; вон сколько у меня книг ав мĕн чухлĕ кĕнеке манăн; вон какой ты сильный эсĕ аплах вайла иккен ♦ Вон оно что! Авă епле иккен! (тĕлĕннине палăртни)

же

1. союз противительный (син. а) вара; я уезжаю, товарищ же остаётся эпĕ каятăп, ман юлташ вара юлать
2. частица усилительная ĕнтĕ, вара; -çке, -иç, -ха; Дайте же мне сказать! Мана калама парăр-ха!
3. частица, выражает тождество -ах (ех); он остался там же вăл çавăнтах юлчĕ

заглянуть

глаг. сов.
1. пăхса ил; заглянуть в окно кантăкран пăхса ил; заглянуть в словарь словаре уçса пăх
2. (син. зайти, забежать) кĕрсе тух; мы заглянули к приятелю эпир юлташ патне кĕрсе тухрăмăр

компаньон

сущ.муж., компаньонка жен. (син. соучастник)
юлташ, ĕçтеш; компаньоны по фирме фирмăри ĕçтешсем

мимоходом

нареч.
çула май; зайти мимоходом к товарищу юлташ патне çула май кĕрсе тух

подруга

сущ.жен.
хĕр тантăш, тус хĕр; подруги пошли на дискотеку тус хĕрсем дискотекăна кайрĕç

приятель

сущ.муж., приятельница жен.
тус, юлташ; он мой давний приятель вăл манăн тахçанхи тус

ровесник

сущ.муж., ровесница жен.
тантăш; он мой ровесник вăл манпа тантăш

сверстник

сущ.муж., сверстница жен.
тантăш; мы с ним сверстники эпир унпа тантăш

спутник

сущ.муж., спутница жен.
1. юлташ, çул юлташĕ; оказаться спутником çулпа пĕрле ут
2. спутник (тĕнче уçлăхĕнчи); искусственный спутник Земли Çĕрĕн хайлавлă спутникĕ

товарищ

сущ.муж.
юлташ; товарищи по работе ĕçри юлташсем

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

закадычный

закадычный друг разг. ҫывӑх тус, пит шанчӑклӑ юлташ.

коллега

коллега, ӗҫри юлташ.

коллега

коллега, ӗҫри юлташ.

компаньон

компаньон (пӗрле ӗҫлекен юлташ).

вместо

вырăнне; работаю вместо товарища юлташ вырăнне ĕçлетӗп.

ряд

1. йĕрке, рет; идти рядами ретпе пыр; 2. чылай, темиҫе; целый ряд товарищей чылай юлташ; рыбный ряд пулă сутакансен речĕ.

соратник

соратник, кĕрешÿри юлташ; соратники Ленина Ленин соратникĕсем.

спутник

1. ҫулти юлташ; 2. пӗрле пулакан, ҫыхӑнса тăракан; тиф — спутник голода тиф чирӗ выҫлӑхпа ҫыхӑнса тӑрать; 3. спутник (планета тавра ҫаврӑнса тăракан пӗчек планета); Луна — спутник Земли Уйӑх — Ҫӗр спутникĕ; 4. спутник (тӗнче уҫлӑхне этем вӗҫтерсе яракан прибор); искусственные спутники Земли Ҫӗрӗн искусственнӑй спутникĕсем.

подруга

хӗртантӑш, тус-юлташ (хӗр, хĕрарӑм).

попутчик

ҫула май лавҫă, ҫула май каякан, ҫул ҫинчи юлташ.

признавать

-наю несов., признать, -аю сов. калла, палласа ил; он не сразу признал в атом человеке своего школьного товарища вăл ку ҫын хӑйпе пĕрле шкулта вĕреннĕ юлташ иккенне часах палласа илеймен.

приходиться

-жусь, -дишься несов., прийтись, придусь, пр. пришёлся сов. 1. лек, тив; я ему прихожусь родней эпӗ ӑна хурӑнташ лекетӗп, пулатӑп, тиветĕп, эпĕ унпа пĕр тӑван, унпа хурӑнташлӑ; 2. тив; по 30 рублей на человека пришлось çын пуҫне вӑтӑршар тенкĕ тиврĕ; 3. тӳрӗ кил; мне по пути пришлось заехать к товарищу мана ҫул май юлташ патне кĕрсе тухма тӳрĕ килчĕ; прийтись по вкусу кӑмӑла кай.

товарищ

юлташ; товарищ Петров Петров юлташ; товарищ по работе ĕçри юлташ.

Социаллӑ сӑмахлӑхӑн вырӑсла-чӑвашла словарӗ (2004)

компаньон

Ку сӑмахсар тӳлевлӗ. Унпа усӑ курма сирӗн тӗлевлӗ абонемент туянмалла. Хакӗ: ҫур ҫула 200 тенкӗ.

Çавăн пекех пăхăр:

юлашкинчен юлианский юлить юлташ « юлташ-тантăш » юлташла юлташлан юлташлантар юлташлă юлташлăн

юлташ-тантăш
Сăмаха тĕплĕ ăнлантарман
 
Хыпарсем

2015, утă, 30
Шыранӑ чухне ӑнсӑртран латин кирилл саспаллисем вырӑнне латин саспаллисене ҫырсан, сайт эсир ҫырнине юсама тӑрӑшӗ.

2015, утă, 30
Шырав сӑмахӗсене сӗннӗ чухне малашне вӑл е ку сӑмаха унччен миҫе шыранине тӗпе хурса кӑтартӗ.

2015, утă, 29
Сăмах шыранӑ чухне малашне сайт сире сăмахсарсенче тĕл пулакан вариантсене сĕнĕ.

2014, пуш, 25
Мобиллă хатĕрсемпе усă куракансем валли сайта лайăхлатрăмăр //Мирон Толи пулăшнипе.

2011, утă, 20
Вырăсла-чăвашла сăмахсарпа пуянланчĕ.

2011, утă, 19
Сăмахсарсен çĕнелнĕ сайчĕ ĕçлеме пуçларĕ.

2011, утă, 16
Сайтăн çĕнĕ версийĕ хатĕрленме пуçларĕ.

Пӳлĕм
Сайт пирки

Ку сайтра чăваш сăмахсарĕсене пухнă. Эсир кунта тĕрлĕ сăмахсен куçарăвне, тата ытти тĕрлĕ уйрăмлăхĕсене тупма пултаратăр.

Счетчики
Пулăшу

Эсир куçаракан укçа хостингшăн тӳлеме, çĕнĕ сăмахсарсем кĕртме, Ашмарин хатĕрленĕ сăмах пуххине сканерлама кайĕ.

RUS: Переведенные вами средства пойдут на оплату хостинга, добавление новых словарей, сканирование словаря Ашмарина.

Куçармалли счётсем:

Яндекс: 41001106956150

WMR: R028110838271

PayPal: np@chuvash.org